X
تبلیغات
سلامتی - طب سنتی
سلامتی

واریکوسل و درمان

تعریف

اغلب مردم با بیماری واریس آشنا هستند؛ اما با انواع آن آشنایی ندارند؛ چرا که معمولاً تصور بر این است که واریس فقط در پا اتفاق می افتد. اما واقعیت این است که واریس به زبان ساده یعنی گشاد شدن سیاهرگ ها و خراب شدن دریچه های آنها؛ این مسأله باعث عدم توانایی سیاهرگ ها در انتقال مطلوب خون به سمت قلب می شود؛ خون جمع شده در سیاهرگ ها، به تدریج باعث گشاد شدن این رگ ها شده واریس و علامت های آن مثل درد و … به وجود می آورد. بنابراین هر جا که سیاهرگی وجود داشته باشد؛ احتمال بروز واریس هم وجود دارد. یکی از این جاها، بیضه است. در قسمت فوقانی هر بیضه، شبکه ای از سیاهرگهای در هم پیچیده وجود دارد که به آنها «شبکه پامپینیفرم» گفته می شود. اگر به هر دلیل این سیاهرگ ها دچار اختلال شوند؛ واریس سیاهرگهای بیضه به وجود می آید که به آن واریکوسل گفته می شود. علل به وجود آورنده واریکوسل بسیار متنوعند و موضوع بحث ما هم نیستند اما از آنجا که از واریکوسل به عنوان شایعترین دلیل قابل درمان ناباروری مردانه یاد می شود؛ مختصری در مورد آن بحث کرده سپس راههای درمان آن را بازگو می کنیم.

چرا واریکوسل باعث اختلال در تولید اسپرم می شود؟

تولید اسپرم در مرد نیاز به حرارتی دارد که کمی پایین تر از دمای طبیعی بدن می باشد؛ یعنی بیضه ها برای انجام صحیح وظایف خود نیاز به آب و هوایی خنک و مطبوع دارند! به همین جهت هم هست که بیضه ها درون کیسه ای خارج از بدن قرار گرفته اند تا از گرمای داخل بدن دور باشند؛ حالا اگر به هر دلیل، گرمای درون کیسه بیضه ها زیاد شود؛ روند تولید اسپرم دچار اختلال می شود و آزمایش آنالیز اسپرم بیمار غیر طبیعی می شود. به همین دلیل کسانی که مشاغلی دارند که دائم در معرض گرمای زیاد قرار می گیرند(مثل کسانی که نزدیک کوره کار می کنند) درصد اختلال اسپرم بیشتری نسبت به جمعیت عادی دارند.

حال برمی گردیم به بحث خودمان: در بیماری واریکوسل، به دلیل گشاد شدن سیاهرگ های بیضه و جمع شدن مقدار زیادی خون در آنها، حرارت بیضه ها بالا می رود و تولید اسپرم دچار اختلال می شود. به همین جهت ضرورت دارد که در زوجهای نابارور، اگر مرد دچار واریکوسل باشد(به خصوص در انواع دو طرفه)؛ چه این واریکوسل علامت داشته باشد و چه نداشته باشد، نسبت به درمان آن اقدام کرد. واریکوسل بیشتر در بیضه چپ رخ می‌دهد، اما باید توجّه داشت که واریکوسل در یک بیضه، بر تولید اسپرم در هر دو بیضه تاثیر می‌گذارد.

یک تذکّر شرعی مهم: یکی از آزمایش هایی که به طور معمول برای مبتلایان به واریکوسل درخواست می شود، آزمایش آنالیز مایع منی است. در این رابطه باید توجّه داشت:

۱- ابتلا به واریکوسل(حتی انواع دوطرفه آن) به تنهایی نمی تواند دلیل کافی برای بروز ناباروری باشد بنابراین، انجام آزمایش آنالیز مایع منی در افرادی که ازدواج نکرده اند یا ازدواج کرده اند امّا بنابر تعاریف علمی، شامل عنوان ناباروری نمی شوند هیچ گونه ضرورتی ندارد.

۲- چنان که در ادامه مقاله می آید درمان واریکوسل به شیوه طبّ سنّتی نیازی به این گونه بررسی ها ندارد و با انجام روش های ذیل بهبود پیدا خواهد کرد.

۳- نکته تأسّف بار آن است که مردانی که به توصیه پزشک معالج نسبت به انجام این آزمایش اقدام می کنند معمولا مجبور هستند که نمونه منی خود را در محیط آزمایشگاه و با انجام استمناء به دست آورند که گناهی است کبیره. استدلال برخی از این بیماران آن است که ضرورت پزشکی، مجوّز انجام این کار است که چنان که گفته شد تقریبا هیچ گاه ضرورت قطعی برای انجام این آزمایش وجود ندارد و این توجیه باعث رفع حرمت این عمل نمی شود. نکته مهم دیگر آن است که می توان نمونه را در منزل و از طریق همسر و به روش های شرعی به دست آورد و با رعایت شرایطی(که کارشناس آزمایشگاه برای شما بیان می کند) آن را به آزمایشگاه رساند یا در آزمایشگاه هایی اقدام به این کار کرد که اتاق ویژه ای برای نمونه گیری با حضور همسر دارند. با این اوصاف واضح است که تقریبا هیچ راه شرعی برای انجام این آزمایش در افراد مجرّد وجود ندارد.

علائم و نشانه های واریکوسل

این بیماری اغلب بدون علامت است و تنها پس از مراجعه به پزشک و معاینه بیضه ها تشخیص داده می شود. در تعداد کمی از بیماران هم واریکوسل با علائمی مانند احساس سنگینی در بیضه یا دردهای خفیف و مبهم، خود را نشان می دهد. درد ناشی از واریکوسل معمولا در طول روز به علت فعالیت‌های جسمی بدتر شود و  با خوابیدن به پشت تخفیف می‌یابد.

تشخیص واریکوسل

واریکوسل، اغلب تنها با معاینه بیضه توسط یک پزشک مجرّب تشخیص داده می شود و نیازی به اقدامات پاراکلینیکی ندارد؛ اما به رسم زمانه! اغلب از سونوگرافی برای کمک به تشخیص آن استفاده می شود.

معاینه فیزیکی  هم در حالت دراز کشیده و هم در حالت ایستاده انجام می شود. در معاینه، ممکن است بیضه ها به صورت «کیسه ای پر از کرم» لمس شوند که در حالت دراز کشیده برطرف شده یا واضحا کاهش اندازه پیدا می کند. در واریکوسل های کوچکتر، پزشک ممکن است از شما بخواهد نفس عمیقی بکشید و چند ثانیه آن را نگه دارید و به پایین زور بزنید(مانور والسالوا)؛ این کار باعث گشاد شدن بیشتر ورید های بیضه شده معاینه آن را آسانتر می کند.

درمان واریکوسل

رویکرد درمانی اصلی در طبّ کلاسیک، انجام عمل جرّاحی است؛ اما جرّاحی، غیر از دردسرهای معمول خود، سه ایراد اساسی را در پی دارد:

۱- در بسیاری از بیماران، علیرغم جرّاحی موفقیت آمیز واریکوسل، باز هم اختلالات اسپرمی به طور کامل مرتفع نمی شود.

۲- میزان عود واریکوسل به دنبال عمل جرّاحی نیز بالاست.

۳- بیمارانی که پس ازعمل جراحی نیز کماکان علائم و نشانه های واریکوسل مثل درد و سنگینی بیضه را تجربه می کنند؛ کم نیستند.

تذکّر: راه دیگر درمان در طب کلاسیک، آمبولیزاسیون است یعنی ایجاد انسداد مصنوعی در رگهای واریسی بیضه تا به اصطلاح عامیانه خشک شوند. در این روش از درد پس از عمل جراحی کاسته می شود ولی به متخصصین بسیار ماهر و دستگاههای بسیار پیشرفته نیاز است، به زبان ساده تر، با توجّه به آسان بودن درمان واریکوسل، اصلا به زحمتش نمی ارزد.

درمان واریکوسل به شیوه طبّ سنتی

واریکوسل بر اساس دیدگاه طبّ سنتی ایران، حاصل تجمع سودا در سیاهرگهای بیضه است – چنانکه در مورد واریس پا و هموروئید نیز همین تئوری مطرح است – بنابراین راه درمان آن، رفع تجمع سودا در این منطقه است و هر کاری به جز این، ناموفق یا دارای اثری موقتی خواهد بود. اصول درمانی واریکوسل مانند سایر انواع واریس و … به شرح زیر است:

۱- خاکشی جوشانده: روزی یک قاشق مرباخوری خاکشی را در یک استکان آب جوش ریخته کمی شیرین کرده میل کنید. اگر خاکشی را نیم کوب کرده و نیز بگذارید به اندازه ۵-۴ قل بجوشد، اثر درمانی آن افزوده خواهد شد. این کار را بهتر است ۳-۲ ماه ادامه دهید.

۲- رفع یبوست: اغلب، با مصرف خاکشی جوشانده، یبوست احتمالی بیمار نیز رفع می شود؛ ولی در غیر این صورت، نسبت به درمان یبوست بیمار اقدام کنید.

۳- ماساژ: برای این کار، روی کیسه بیضه ها و به خصوص قسمتهای بالای آن را روزی یکی یا دو بار و به مدت حداقل یکی دو ماه، با روغن زیتون تصفیه نشده یا روغن کنجد یا مخلوطی از این دو ماساژ دهید. ماساژ را به آرامی انجام دهید و آن را تا وقتی که روغن کاملاً جذب پوست بیضه شود ادامه دهید.

۴- سایر داروها: در صورتی که تمایل به مصرف داروی دیگری داشتید؛ از داروهای ضد سودا استفاده کنید. راحت ترین کار استفاده از دم کرده گل گاوزبان، سنبل طیب(با دو عدد لیمو یا عناب) است.

۵- زالو اندازی: اما مؤثّرترین و قاطع ترین روش درمان واریکوسل، زالو انداختن است. حداکثر ۴-۳ نوبت زالو انداختن روی بیضه، به فاصله ۲۰-۱۵ روزه، واریکوسل را به کلّی درمان خواهد کرد. این کار به قدری ساده است که در صورت ضرورت، بیماران خودشان نیز می توانند اقدام به این کار کنند؛ خود من هم معمولاً به بیماران آموزش می دهم که خودشان، اقدام به این کار کنند که معمولاً هم با موفقیت همراه است.

تذکّر ۱: زمانهای ذکر شده برای درمان واریکوسل، زمانهای حداکثری هستند و بیمار چند روز پس از شروع درمان، علائم بهبودی را احساس خواهد کرد.

تذکّر ۲: ماساژ بیضه ها با روغن زیتون تصفیه نشده را به تمام مردانی که مشکل ناباروری دارند توصیه می کنم؛ حتی اگر در اقدامات تشخیصی انجام شده، مشکلی نداشته باشند. این کار، کیفیت ساخت اسپرم در بیضه ها را به نحو مطلوبی بالا می برد.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 10:0 | لینک  | 

انزال زودرس و درمان
مشکل انزال زودرس، برای بسیاری از مردان، یک کابوس آزاردهنده است. گفته می شود که تقریبا از هر سه مرد، یکی دچار انزال زودرس است. انزال زودرس می‌تواند ضمن ایجاد مشکلات زیاد در روابط زناشویی، تبعات اجتماعی و خانوادگی شدیدی نیز داشته باشد. متاسفانه کم نیستند بیمارانی که به پیشنهاد دوستان و اطرافیان برای درمان مشکلشان از مواد مخدر استفاده می‌کنند و رفته‌ رفته دچار اعتیاد می‌شوند؛ حتّی گاهی مشکل انزال زودرس سبب اختلال در روابط زن و شوهر می‌شود و به جدایی می‌انجامد. جوانان زیادی را دیده ام که حتّی قبل از ازدواج، نگران آن هستند که آیا در آزمون رابطه زناشویی با همسر آینده خود، سربلند بیرون خواهند آمد یا یک مرد شُل و ول و ناتوان لقب خواهند گرفت. مشکلات عدیده در روش زندگی روزمرّه ما که باعث تشدید این معضل می شوند از سویی و تمرکز تبلیغات مراکز گوناگون علمی و غیرعلمی بر درمانهای بسیار سودآور این بیماری، از سوی دیگر، باعث شده است که نگرانی از بابت این اتّفاق خدشه زننده به مردانگی یک مرد! در بین بسیاری از رجال جامعه عمومیت پیدا کند. امّا آیا به راستی درمان انزال زودرس این قدر سخت و حتّی ناممکن است؟ در این مقاله نسبتاً مفصّل می خواهیم به شما این اطمینان را بدهیم که در فضایی خارج از هیاهوی تبلیغاتی موجود، می توانید با تدبیر مناسب، به درمان این مشکل بپردازید و تجربه یک لذّت زناشویی حلال و مورد رضای پروردگار را پشتوانه زندگی خانوادگی گرم خود سازید. یک پیشنهاد: توصیه می کنیم قبل از مطالعه این مبحث، مقاله «سستی و سفتی کمر؛ باوری علمی یا خرافه ای عامیانه» را نیز مطالعه بفرمایید. سستی و سفتی کمر؛ خرافه ای عوامانه یا واقعیتی علمی؟! این که کمر کسی شُل است یا سفت، اصطلاحی است که در محاورات عامیانه زیاد به گوش می خورد. در این گونه گفتگوها، معمولاً سفتی یا شُلی کمر در مورد مردان مطرح می شود و اغلب هم منظور کسانی که از این واژه ها استفاده می کنند این است که آن مرد مورد نظر، به هنگام نزدیکی، دچار مشکل انزال زودرس هست یا خیر. در بحث های علمی طبّ جدید، این مسأله، به عنوان یک باور عوامانه، فاقد ارزش علمی است؛ به عبارت واضح تر، علم امروزی ارتباطی بین کمر و مسایل جنسی قایل نیست و بنابراین در درمان مشکلاتی مثل انزال زودرس، به عنوان راه حلّ درمانی، اعتقادی به این که باید کمر را تقویت کرد، ندارد؛ امّا کمی دقّت در متون علمی طبّ قدیم و نیز غور در آیات قرآنی و روایات شریف و حتّی دقّت در مورد شیوع گسترده استفاده از این واژه ها در فرهنگ عامّه (حدّاقل در کشورهای فارسی و عرب زبان)، این نکته را معلوم می سازد که مسأله احتمالا بسیار جدّی تر از یک باور عوامانه است. متأسّفانه تا کنون ندیده ام که حتّی پایگاه های معتبر طبّ سنّتی کشور به طور جدّی به این مسأله بپردازند؛ امّا از آنجا که درک درست مسأله «سفتی و سستی کمر» در درمان بسیاری از بیماری های مردان، زنان و اطفال نقش دارد در این مقاله به طور مفصّل به آن خواهیم پرداخت. امّا قبل از ورود در مطلب اصلی و برای آن که با میزان عمق این باور در بین ایرانیان آشنا شویم؛ شواهدی را ذکر می کنیم. کتب طبّی قدیم نقل شاهد از کتب طبّی قدیم در مورد این موضوع شاید چندان ضروری به نظر نرسد امّا از آنجا که بنای ما بر اقناع خوانندگان است به ذکر این نمونه از کتاب قانون ابن سینا (بخش سوم از جلد سوم؛ فنّ بیستم؛ ص ۲۲۱) اکتفا می کنیم: «… از سوی دیگر آب پشت نرینه، غلیظ، گرم و کاملاً به پختگی رسیده است؛ در صورتی که آب پشت مادینه کمتر به پختگی رسیده و از جنس خون حیض است و تغییر چندانی نیافته است و در دور شدن از مادّه خونی نیز به آب پشت نرینه نمی رسد. هم از این رو است که فیلسوف پیشینه، آب پشت مادینه را حیض نامیده است….» ادبیات عامّه تکلیف ادبیات عامّه با مسأله صُلب (به معنای کمر) مشخّص است و نیاز به توضیح ندارد. شاید عبارت مصطلح«پشت در پشت» که در ادبیات عامّه ما معادل عبارت «نسل در نسل» استفاده می شود اشاره خوبی به این مسأله باشد مضاف بر این که گفتیم این گونه عبارات، به طور عادی و روزمره از سوی مردم مورد استفاده قرار می گیرد تا آنجا که گاهی می بینیم که پزشکان نیز در گفتگو با بیماران، برای انتقال بهتر مطلب مورد نظر خود، به جای عبارات علمی از همین مصطلحات استفاده می کنند. آثار بزرگان شعر و ادب در بین ادیبان و شعرای قدیم و جدید نیز این مسأله به دفعات مورد توجّه قرار گرفته است که در ذیل به چند مورد آنها اشاره می کنیم: * دهد نطفه را صورتی چون پری        که کرده ست بر آب صورتگری ؟ نهد لعل و فیروزه در صلب سنگ         گل لعل در شاخ پیروزه رنگ ز ابر افگند قطره ای سوی یم             ز صلب اوفتد نطفه ای در شکم از آن قطره لولوی لالا کند                وز این، صورتی سرو بالا کند (سعدی) * صلب جهان پر است ز اقران او ولی           در صد هزار قرن یکی می‌شود پدید (محتشم) * شیطان به صلب آدم گر نور او بدید          چندین چرا نمود ز یک سجده اجتناب؟ (ملک الشّعرای بهار) * چشمه‌ی صلب پدر چون شد به کاریز رحم   زان مبارک چشمه زاد این گوهرین دریای من (خاقانی) * آن محمد بود از نسل براهیم خلیل    وین محمد هست از صلب براهیم سری (انوری) ادبیات عرفانی در ادبیات عرفانی ما نیز مسأله صلب و ظهر، موضوعی عادّی و پذیرفته شده است و اسرار این موضوع نیز در جای خود بیان شده است مثلا در کتاب «مصباح الهدایة، صص ۶۳ و۶۴» در توضیح حدیثی در مورد نحوه نزول نور محمّدی و علوی (علیهما و علی آلهما آلاف التّحیّة و الثّناء) از عوالم بالا به مراتب پایین آمده است: « إشارة إلى ظهوره فی العوالم النازلة، من صلب عالم الجبروت إلى بطن عالم الملکوت العلیا و من صلبه إلى بطن عالم الملکوت السفلى و من صلبه إلى بطن عالم الملک ثمّ ظهر فی خلاصة العوالم و نسختها الجامعة، أی الإنسان الّذی هو أبو البشر و انتقل منه إلى أن یفترق فی أطهر طاهرین، عبد الله و أبی طالب(علیهما السلام) … و السرّ فی التعبیر عن کلّ عالم صاعد بالنسبة إلى الهابط منه ب «الصلب»، و عن کلّ عالم نازل بالنسبة إلى الصاعد منه ب «البطن»، ظاهر لا یحتاج إلى التفصیل: {این روایت} به ظهور آن نور در عوالم نازله اشاره دارد؛ از صلب عالم جبروت به بطن عالم ملکوت علیا؛ و از صلب عالم ملکوت علیا به بطن عالم ملکوت سفلی؛ و از صلب عالم ملکوت سفلی به بطن عالم ملک؛ و پس از آن در خلاصه همه عالم ها و نسخه جامع آنها، یعنی آدم ابوالبشر ظهور کرد و از او نیز منتقل شد تا در پاکترین پاکان یعنی عبدالله و ابی طالب (علیهما السلام) از هم جدا شدند … «سرّ» اگر از نگاه عالم بالاتر به عالم پایین تر تعبیر شود؛ «صلب» نامیده می شود و اگر از نگاه عالم پایین تر به عالم بالاتر تعبیر شود، «بطن» نام می گیرد؛ این مسأله ای است واضح که نیاز به توضیح ندارد.» به بیان ساده، مسأله صلب و رحم، دارای حقیقتی در تمام مراتب آفرینش می باشد که ظهور دنیایی آن به صورت ناحیه ای از جسم مرد و زن است. برای کسانی که آشنایی کافی با عرفان اسلامی و به ویژه بحث مراتب آفرینش دارند؛ این بحث، موضوعی ساده و در عین حال قطعی است و شاید از منظر این عالمان، بحث هایی که اهل علم ظاهر و به ویژه پزشکان در ردّ این موضوع می کنند؛ کودکانه به نظر آید امّا با توجّه به اهمیت بحث، لازم دیدم که به این مطالب هم اشاره مختصری شود. آیات و روایات - آیات ۳ تا ۵ سوره مبارکه طارق، آیاتی هستند که به نحو روشنی مسأله صلب را مورد اشاره قرار می دهند: «* فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ * خُلِقَ مِن مَاءٍ دَافِقٍ * یَخْرُجُ مِن بَیْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ: انسان باید بنگرد که از چه چیز آفریده شده است؛ از یک آب جهنده آفریده شده است؛ آبی که از میان صلب و ترائب خارج می‌شود.» - در آیه ۱۷۲ سوره مبارکه اعراف نیز به ظهر(به معنای پشت) اشاره شده است:« وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِنْ بَنِی آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلى‏ شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا یَوْمَ الْقِیامَةِ إِنَّا کُنَّا عَنْ هذا غافِلِینَ: و چون پروردگار تو از فرزندان آدم از پشت‏هایشان نژادشان را بیاورد و آنها را بر خودشان گواه گرفت که مگر من پروردگار شما نیستم؟ گفتند: چرا، گواهى مى‏دهیم تا روز رستاخیز نگویید که از این نکته غافل بوده‏ایم.» از آنجا که در مورد تفسیر دقیق آیات فوق، مفسّرین آرای گوناگونی ارائه داده اند؛ بحث مفصّل در این مورد را به فرصتی دیگر واگذار می کنیم چراکه همین مقدار نیز برای افاده مقصود ما در این مقاله کفایت می کند. - امّا در روایات شریف وارد شده از حضرات معصومین«علیهم السّلام»، اشاره به مسأله صلب(به معنای استخوان های کمر) و ظهر(به معنای پشت) به اندازه ای زیاد است که حتّی عامّه مردم که با ادعیه و مناجات های مأثور و یا احادیث مشهور، حدّاقل سر و کاری دارند نیز با آنها بیگانه نیستند. به جهت تعدّد این گونه روایات، تنها به چند نمونه اکتفا می کنیم: ۱- شاید یکی از مشهورترین روایات در بین عامّه مردم، روایات شریف مربوط به نحوه انعقاد نطفه والا و مطهّر حضرت صدّیقه کبری، فاطمه زهرا، سلام الله علیهاست که برای نمونه یکی از این شعاع های نورانی را نقل می کنیم: * الْقَطَّانُ عَنِ السُّکَّرِیِّ عَنِ الْجَوْهَرِیِّ عَنِ ابْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّکَ تَلَثَّمُ فَاطِمَةَ وَ تَلْزَمُهَا وَ تُدْنِیهَا مِنْکَ وَ تَفْعَلُ بِهَا مَا لَا تَفْعَلُهُ بِأَحَدٍ مِنْ بَنَاتِکَ فَقَالَ إِنَّ جَبْرَئِیلَ (علیه السّلام) أَتَانِی بِتُفَّاحَةٍ مِنْ تُفَّاحِ الْجَنَّةِ فَأَکَلْتُهَا فَتَحَوَّلَتْ مَاءً فِی صُلْبِی ثُمَّ وَاقَعْتُ خَدِیجَةَ فَحَمَلَتْ بِفَاطِمَةَ فَأَنَا أَشَمُّ مِنْهَا رَائِحَةَ الْجَنَّةِ: حضرت امام صادق (علیه السّلام)، از جابرابن عبدالله نقل می فرمایند که به پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم)، گفته شد: یا رسول الله، شما فاطمه را می بوسید، در آغوش می گیرید و از او دور نمی شوید؛ کارهایی که با دیگر دختران خود نمی کنید؟ پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: جبرئیل(علیه السّلام) برایم سیبی از بهشت آورد؛ آن را خوردم و آن سیب به آبی در صلب من تبدیل شد؛ پس از آن با خدیجه همبستر شدم و او فاطمه را باردار شد؛ {به همین جهت} من از فاطمه بوی بهشت را استشمام می کنم.»(علل الشرائع) ۲- در حدیث دیگری، امام صادق(علیه السّلام) در مورد نحوه انعقاد نطفه امامان معصوم(علیهم السّلام) بیان داشته اند که قطره آبی از تحت عرش به زمین می آید و در میوه یا گیاهی جای می گیرد و امام معصوم قبلی(علیه السّلام) از آن تناول می فرمایند تا آنجا که می فرمایند:« فَیَخْلُقُ اللَّهُ مِنْ تِلْکَ الْقَطْرَةِ نُطْفَةً فِی الصُّلْبِ ثُمَّ یَصِیرُ إِلَى الرَّحِمِ: خداوند از آن قطره نطفه ای در صلب می آفریند که به سوی رحم می رود.»(بصائر الدرجات) ۳- حدیثی از ابن عبّاس نقل شده است به این مضمون که خدای تعالی از حضرت داوود(علیه السّلام) خواست که چهارده کلمه را از حضرت سلیمان (علیه السّلام) بپرسد و اگر درست پاسخ داد، علم و نبوّت را به او ارث دهد، در قسمتی از پرسش و پاسخ، حضرت داوود(علیه السّلام) می پرسند که جایگاه ذریّه ات در کدام قسمت بدن است؟( أَیْنَ بَابُ الذُّرِّیَّةِ مِنْکَ) و حضرت سلیمان(علیه السّلام) پاسخ می دهند: صلب.(بحارالأنوار، ج ۵۸، ص ۳۳۱) ۴- دسته دیگر، احادیثی هستند که به موضوعات طبّی می پردازند و در آنها صراحتا از داروها یا اعمالی یاد شده است که آب پشت را کم و زیاد می کنند و یا کمر را سفت یا سست می کنند؛ برای نمونه: * مِنْ جَامِعِ الْبَزَنْطِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ یَقْطِینٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ(علیه السّلام) قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ: شَعْرُ الْجَسَدِ إِذَا طَالَ قَطَعَ مَاءَ الصُّلْبِ … وَ إِنَّ النُّورَةَ تَزِیدُ مَاءَ الصُّلْب‏: موی بدن اگر بلند شود آب کمر را قطع می کند … و نوره بر آب پشت می افزاید.» (بحارالأنوار، ج ۷۳، ص ۹۱) * أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ فِی الْمَحَاسِنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ طَرِیفِ بْنِ نَاصِحٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله و سلّم)أُهْدِیَ إِلَیْهِ تَمْرٌ فَقَالَ أَیُّ تَمْرِکُمْ هَذَا قَالُوا الْبَرْنِیُّ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فَقَالَ هَذَا جَبْرَئِیلُ یُخْبِرُنِی أَنَّ فِی تَمْرِکُمْ هَذَا تِسْعَ خِصَالٍ یُخَبِّلُ الشَّیْطَانَ وَ یُقَوِّی الظَّهْرَ وَ یَزِیدُ فِی الْمُجَامَعَةِ وَ یَزِیدُ فِی السَّمْعِ وَ الْبَصَرِ وَ یُقَرِّبُ مِنَ اللَّهِ وَ یُبَاعِدُ مِنَ الشَّیْطَانِ وَ یَهْضِمُ الطَّعَامَ وَ یَذْهَبُ بِالدَّاءِ وَ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ: … این خرمای برنی، نُه ویژگی دارد… کمر را قوی می کند و بر قدرت همبستری می افزاید…» (وسائل‏الشیعة، ج ۲۵، ص ۱۳۷) * مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْهَاشِمِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَضْلِ النَّیْسَابُورِیِّ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) قَالَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنِ الْجُبُنِّ فَقَالَ دَاءٌ لَا دَوَاءَ فِیهِ فَلَمَّا کَانَ بِالْعَشِیِّ دَخَلَ الرَّجُلُ عَلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) فَنَظَرَ إِلَى الْجُبُنِّ عَلَى الْخِوَانِ فَقَالَ جُعِلْتُ فِدَاکَ سَأَلْتُکَ بِالْغَدَاةِ عَنِ الْجُبُنِّ فَقُلْتَ لِی إِنَّهُ هُوَ الدَّاءُ الَّذِی لَا دَوَاءَ لَهُ وَ السَّاعَةَ أَرَاهُ عَلَى الْخِوَانِ قَالَ فَقَالَ لِی هُوَ ضَارٌّ بِالْغَدَاةِ نَافِعٌ بِالْعَشِیِّ وَ یَزِیدُ فِی مَاءِ الظَّهْرِ: {درباره خواصّ خوردن پنیر در شب} … و بر آب پشت می افزاید.» (الکافی، ج ۶، ص ۳۴۰) وجود شواهد متعدّد روایی در این موضوع، برای هر شیعه معتقد، حجّت کافی بر صحّت موضوع را فراهم می آورد؛ حتّی اگر راهی برای اثبات تجربی آن سراغ نداشته باشد. با این حال برای اقناع بیشتر، ادامه مقاله را مطالعه کنید. ضرورت وجود شواهد علمی؟! نکته قابل ذکر در مورد باور سستی و سفتی کمر آن است که تا کنون در مورد این مسأله تحقیقی علمی و تجربی با روش های مورد قبول طبّ جدید انجام نشده است بنابراین تمام کسانی که در مورد غیرعلمی بودن این باور، بحث می کنند، درواقع، خود، ادّعایی غیر علمی دارند؛ به عبارت دیگر بنابر همان شیوه های مورد قبول طبّ جدید نیز در مورد غلط بودن این باور نمی توان اظهار نظر کرد و حدّاکثر اظهار نظری که می توان کرد همین است که بگوییم تا کنون تحقیقی علمی در این مورد انجام نشده است ولذا دلیلی برای رد یا قبول این مسأله نداریم. متأسّفانه این مسأله هم به مانند بسیاری از باورهای علمی طبّ قدیم، از آنجا که با قواعد ابتدایی ذهنی اهالی طبّ جدید سازگاری نداشته است؛ لذا کسی هم به فکر نیفتاده است که درباره این خرافه عامیانه! تحقیقی علمی انجام دهد. این دیدگاه، آسیب های زیادی را حتّی به خود طبّ جدید وارد کرده است؛ چرا که ورود علمی به این مباحث می تواند عرصه های جدیدی را در دیدگاه های بهداشتی و درمانی بگشاید. امّا به هر حال یک نکته از اعتقادات راسخ ماست و آن این که به صِرف عدم باور طبّ جدید یا عدم انجام تحقیقات علمی به شیوه کلاسیک در مورد یافته های علمی طبّ قدیم، برای هیچ کس مجوّزی برای ردّ آنها نیست؛ چرا که همان گونه که اثبات پدیده ای نیاز به دلیل و برهان دارد؛ ردّ آن هم نیاز به اقامه دلیل دارد و صِرف دور بودن از ذهن یا مسایلی مانند آن نمی تواند دلیل ردّ یک مسأله باشد. مسأله علمی سستی و سفتی کمر هم از این گونه مطالب است. نکته دیگر این که به فرض، مسأله ای از طریق علوم تجربی قابل اثبات نباشد؛ آیا با استناد به این دلیل، می توان آن را ردّ کرد؟ و آیا با اصرار بر چنین رویه ای، برای ما راهی برای پذیرش اصلی ترین باورهای دینی ما(مثل معاد، وحی و حتّی وجود خدای متعال) باقی می ماند؟ شواهد ساده و قابل فهم در زندگی روزمره ما نکته های ساده و قابل تجربه ای وجود دارد که با کمی دقّت می توانند ما را به درست یا غلط بودن بسیاری از مسائل راهنمایی کنند. موضوع این مقاله نیز از این قاعده مستثنی نیست و با اندک جستجویی می توان شواهد قابل فهمی را برای تأیید آن پیدا کرد؛ شواهدی که شاید شواهدی علمی محسوب نشوند، امّا حتما تجربی هستند و برای اقناع یک ذهن منصف کفایت می کنند. در این جا به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم: ۱- افراط در رابطه زناشویی برای بسیاری از ما خاطره احساس ضعف یا درد در گودی کمر را زنده می کند. به راستی علّت این احساس سستی یا درد در کمر به دنبال انزال های مکرّر چیست؟ طبّ جدید برای توجیه این مسأله متوسّل به این دلیل می شود که شکل قرارگیری و نحوه حرکات و فعّالیت مرد به هنگام رابطه جنسی به عضلات ناحیه کمر فشار وارد می آورد و باعث این مسأله می شود. امّا این توجیه به دلایل متعدّد مردود است از جمله: - زن که در هنگام دخول، فعّالیت خاصّی نمی کند نیز در صورت افراط در این رابطه و تجربه مکرّر ارگاسم(اوج لذّت جنسی)، مشکلات مشابهی را در گودی کمر خود درک می کند. - حتّی اگر مرد و زن به هنگام رابطه زناشویی جای خود را عوض کنند و فعّالیت اصلی با زن باشد هم ممکن است مرد همین تجربه را داشته باشد. چرا؟ - نکته جالب آن است که گفتیم اگر زن به هنگام دخول فعّالیتی نداشته باشد هم ممکن است دچار ضعف یا درد کمر شود. زن که نه فعّالیت چندانی کرده، نه انرژی زیادی را از دست داده است و نه به عضلات کمرش فشار وارد آمده است؛ هر قدر هم که رابطه جنسی را با آرامش انجام دهد، در صورت افراط دچار این مشکل می شود. آیا تنها تجربه یک احساس خوشایند جنسی باعث این همه دردسر است؟ این مسأله خود می تواند ثابت کند که نظر طبّ جدید که اعتقاد دارد ترشّحات زن به هنگام رابطه جنسی تنها محدود به موادّ نرم کننده و ضدّ عفونی کننده واژن است؛ نظر نادرست – یا ناکاملی – است؛ بلکه زن نیز عیناً مشابه مرد به هنگام ارگاسم، یک انزال کامل را تجربه می کند که باعث خروج مقدار زیادی انرژی از بدن او می شود و بسیاری از مسایل جسمی بعدی، حاصل این تخلیه بسیار قدرتمند است. - نکته دیگر آن که تجربه کمردرد به هنگام افراط جنسی در کسانی که دچار ضعف بدنی (به معنای عامّ آن مثلا وجود کم خونی قابل توجّه) هستند یا سابقه ای از مشکلاتی مانند شب ادراری، احتلام های مکرّر و غیرقابل کنترل، یا ترشّحات و عفونت های عود کننده واژینال دارند بسیار بیشتر دیده می شود. مشکلاتی مانند شب ادراری، احتلام های مکرّر  و عفونت های  عود کننده واژینال، دقیقاً همان مشکلاتی هستند که از منظر طبّ قدیم در ارتباط تنگاتنگ با مشکل سستی کمر هستند. اگر کمر و شل و سفتی آن ربطی به مسایل جنسی ندارد علّت این همراهی چیست؟ - کسانی که مبتلا به کبیره استمناء هستند و در آن افراط می کنند نیز دچار کمردرد می شوند و این مشکل گاهی سالها پس از ترک این عمل زشت یا ازدواج آنها نیز ادامه پیدا می کند. خروج چند سی سی مایع منی از بدن چرا باید این گونه مشکلات را به دنبال داشته باشد؟ - جالب تر این که یک فرد ورزشکار که عضلات قدرتمندی در ناحیه کمر دارد هم اگر بر طبق منطق طبّ قدیم، دچار سستی کمر باشد، مشکلات فوق را خواهد داشت. به عبارت واضح تر ممکن است شخصی ورزشکار باشد و با تمرین و ممارست، عضلات بدن خود از جمله عضلات کمر خود را قوی کرده باشد؛ حال اگر همین فرد از سوی یک طبیب حاذق در طبّ سنّتی معاینه شود، ممکن است به او گفته شود که کمر شما سست است. این فرد ورزشکار هرقدر هم که در اثبات قوی بودن کمر خود دلیل بیاورد، نمی تواند منکر این شود که در کودکی مبتلا به شب ادراری  بوده؛ هم اکنون هم مبتلا به انزال زودرس است و علیرغم قدرت عضلات کمر خود، پس از نزدیکی، دچار کمردرد می شود. عضله قدرتمند و کمر سست چگونه با هم جمع می شوند؟ این اتّفاق یعنی این که حقیقتی غیر از عضله و استخوان در صُلب انسان نهفته است. - نکته بسیار جالب آن است که بسیاری از کسانی که دچار مشکلاتی مانند التهاب دیسک های کمری می شوند؛ بدون این که اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک دخیل در فعّالیت های جنسی آسیب خاصّی دیده باشند هم، گاهی دچار مشکل انزال زودرس می شوند. جالب تر آن که پس از انجام اقدامات توصیه شده در طبّ سنّتی، حتّی اگر مشکل دیسک در نماهای رادیولوژی هم به ظاهر حل نشده باشد، درد بیمار از بین می رود و انزال زودرس او نیز درمان خواهد شد. ۲- چنانکه گفتیم مسأله سستی و سفتی کمر تنها مربوط به مردان نیست؛ بلکه از نگاه طبّ قدیم، علاوه بر مسأله انزال زودرس، بسیاری از مشکلات بانوان (مثل بسیاری از موارد ترشّحات واژینال، کیست های تخمدانی، مشکلات قاعدگی، ناباروری، سقط های مکرّر و …) و کودکان(شب ادراری و عدم توانایی کنترل ادرار در روز و …) با این مسأله در ارتباط است. به همین جهت هم درمان های متعدّدی – از جمله انواع ضمادها، روغن مالی ها، داروهای خوراکی و … – طرّاحی شده اند که هدف اصلی آنها سفت شدن و استحکام کمر است. جالب این جاست که انجام این اقدامات، پاسخ های واضح درمانی را به دنبال دارد. مثلاً گذاشتن قرص کمر روی گودی کمر – با رعایت شرایط علمی آن – هم در درمان شب ادراری کودکان، هم در درمان مشکلات قاعدگی بانوان و هم در درمان انزال زودرس آقایان تأثیر واضحی می گذارد. سایر درمان ها نیز به همین ترتیب هستند و این تجربه ای است که خود من به عینه در بسیاری از بیماران مشاهده کرده ام و حدّاقل خودم راهی برای انکار آن نمی بینم. به راستی اگر کمر شل و سفت واقعیت ندارد، این آثار درمانی چگونه حاصل می شوند؟ ۳- کمردردهای پس از زایمان از مشکلات شایع بسیاری از زنان است. علّت این مسأله از نظر طبّ قدیم، سست شدن کمر بر اثر زایمان است و اگر به موقع درمان نشود، مشکلات بعدی ناشی از سستی کمر را نیز به دنبال دارد، ازجمله این مشکلات می توان به کمبود شیر، ریزش مو، مشکلات قاعدگی، افسردگی، کاهش میل جنسی، طولانی شدن خونریزی نفاس و … اشاره کرد. این مشکلات از نظر طبّ جدید، ناشی از اختلال در هورمون های زنانه هستند. نظر طبّ قدیم نیز در واقع این مسأله را تأیید می کند چرا که یکی از نتایج سستی یا لقّی کمر یک زن، اختلال در عملکرد تخمدان های اوست و این درواقع همان نظر طبّ جدید است. امّا چنانکه گفتیم منشأ اختلال هورمونی از منظر این دو طب متفاوت است، لذا می بینیم که در طبّ قدیم با انجام اقدامات ساده ای چون گذاشتن قرص کمر که سستی کمر زن را درمان می کرد تمام این عوارض را کنترل می کردند امّا در طبّ جدید، درمان این مشکلات گاهی بسیار سخت، پرهزینه، طولانی و کم اثر است به نحوی که خود من، به طور دائم، تعداد زیادی بیمار از بین بانوانی دارم که علّت مراجعه آنها پایداری مشکلاتی مثل ریزش مو و افسردگی و کاهش میل جنسی، علیرغم انجام درمان های متعدّد و گذشت چند سال از زایمانشان است. حالا این سؤال باقی می ماند که چگونه مشکلات هورمونی یک زن، با گذاشتن ضمادهایی ساده در ناحیه کمر او درمان می شود؟ توجیهات طبّ جدید طبّ جدید که با خرافه خواندن این جور اعتقادات، راه را به طور کلّی برای پذیرش آنها بسته است راهی ندارد جز این که به توجیه این نتایج درمانی بپردازد؛ از جمله این که: - این آثار درمانی ناشی از مسایل روانی یا تلقین است: نکته ظریف این جاست که اگر نتایج حاصله مربوط به تلقین باشد، افرادی که سطح سواد بالاتری دارند و حتّی گاهی با تردید – و از روی ناچاری – راضی به انجام این اقدامات درمانی می ‌شوند؛ نباید بهره خاصّی از آنها ببرند؛ درحالی که بسیاری از این افراد پس از مشاهده نتایج درمان، مبدّل به مبلّغ آنها می شوند. - اثرگذاری این داروها از طریق اثر موضعی آنها بر اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک ناحیه کمر است: نارسا بودن این دلیل برای کسانی که اندک آشنایی با طبّ و آناتومی دارند ساده است. حتّی بر فرض پذیرش این دلیل هم؛ تنها اثر داروهای موضعی مثل ضمادها و ماساژها با آن قابل توجیه است در حالی که ما از طیف متنوّعی از داروهای خوراکی نیز چنین اثراتی را شاهد هستیم؛ حال آن که بر اساس مبانی داروسازی جدید، این داروها از طیف های مختلف و دارای اثرات گوناگون و غیر مشابه هستند و بنابراین نمی توان توجیه واحدی برای روش اثر آنها پیدا کرد. امّا در منطق طبّ قدیم، همه آنها دارای یک اثر مشترک، یعنی سفت کردن کمر هستند. - گاهی هم بعضی از همکاران ما، به طور کل منکر وجود این نتایج می شوند و کار را به ایراد تهمت به پزشکان طبّ سنّتی می رسانند! امّا به راستی، واقعیت، با انکار ما، محو می شود؟ نکته آخر چنانکه اشاره شد، مسأله صلب، حقیقتی است که در وجود انسان(اعمّ از مرد و زن) نهفته است و به هیچ وجه نمی توان منکر آن شد؛ در عین حال، ارزش علمی این مسأله چیزی فراتر از بحث های عادی طبّی است امّا دسترسی و توان ما در همین حدّ است. نکته مهمّ دیگری که باید به آن توجّه کرد آن است که مسائل مربوط به لذّت جنسی و انزال در مرد و زن، محدود به کمر نمی شوند و طبق نظر اسلام و متون طبّ قدیمّ همه بدن در آن دخیلند که امیدواریم به زودی به بحثی مفصّل در مورد آن موفّق شویم. تعریف پزشکی انزال زودرس در تعاریف قدیمی تر و به ویژه تعاریف مبتنی بر نگاه صِرف جسمی به مسأله انزال زودرس، گفته می شد که«انزال زودرس، انزالی است که در کمتر از دو (و در بعضی تعاریف سه یا چهار) دقیقه و بدون کنترل شخص و در بیش از ۹۰ درصد روابط زناشویی اتفاق بیفتد و این در صورتی است که فرد، نزدیکی مرتب و منظمی داشته باشد. به این معنی که اگر توالی روابط زناشویی کم، مثلا در ماه یک بار یا حتی کمتر از آن باشد، نمی‌توان در مورد این که فرد دارای انزال زودرس هست یا نه، قضاوت دقیقی کرد.» اگر چه این تعریف، تعریفی ظاهرا علمی است؛ امّا دو اشکال اساسی بر آن وارد است: ۱- در این تعریف، مفهوم ارضای روحی مرد به هنگام رابطه جنسی نادیده انگاشته می شود. درواقع، پرسش اساسی این است که اگر مردی، معیار فوق (دو یا سه دقیقه مدّت زمان انزال) را کسب کند؛ لزوماً لذّت کافی و مناسب را هم از رابطه زناشویی خود خواهد برد؟ آیا صِرف رسیدن به انزال و تجربه یک لذّت جسمی چند ثانیه ای می تواند معیار دقیقی برای موفّقیت او باشد؟ به عبارت دیگر پس از خروج منی و فروکش کردن تحریکات جنسی جسمی، مرد به لحاظ روحی هم احساس آرامش و رضایت کافی دارد یا خیر؟ ۲- اشکال بسیار مهمّ دیگری که به این گونه تعاریف وارد است آن است که نه تنها مسأله ارضای روحی زن، بلکه حتّی ارضای جسمی او نیز در این تعریف مغفول می ماند. اگر فرض کنیم که مردی موفّق شود در زمان هایی طولانی تر از زمان های فوق هم رابطه زناشویی خود را ادامه دهد؛ آیا ضرورتاً موفّق به رساندن زن به نقطه اوج لذّت جسمی و روحی(ارگاسم یا انزال زنانه) خواهد شد؟ یادم می آید که بیماری داشتم که مدّت انزال وی ۴۰ دقیقه بود؛ امّا نهایتاً و پس از پایان رابطه جنسی، همسر وی هنوز به ارگاسم نرسیده بود. این مرد، طبق تعریف فوق یک «ابرمرد» است؛ امّا از نظر همسرش یک مرد کاملاً ناتوان و ناموفّق در رابطه زناشویی. فرض معکوس نیز قابل تصوّر است؛ اگر مردی در زمان هایی کمتر از زمان های استاندارد، موفّق به ارضای مناسب خود و همسرش شود دچار انزال زودرس هست یا خیر؟ تعریف عملی و کاربردی انزال زودرس اشکالات فوق سبب می شود که به فکر آن باشیم که تعریفی عملی و کاربردی از این مسأله ارائه دهیم. این تعریف دو مبنای اصلی دارد: ۱- ارضای جسمی طرفین: رابطه جنسی مطلوب رابطه ای است که در طیّ آن، هم زن و هم مرد، با برخورداری از یک سطح لذّت مناسب و مطلوب جسمی، به مرحله انزال برسند. ۲- ارضای روحی طرفین: رابطه جنسی مطلوب رابطه ای است که طرفین پس از انزال، علاوه بر احساس آرامش و لذّت جسمی، احساس آرامش، ارضا و کفایت روحی را نیز به طور کامل داشته باشند. طبیعتاً این بُعد از تعریف از سویی بر کیفیت بُعد اوّل مؤثّر است؛ یعنی هر قدر رضایت روحی در طول رابطه بیشتر باشد، لذّت جسمی و به خصوص لذّت انتهایی زمان انزال، از کیفیت بالاتری برخوردار خواهد بود و از سوی دیگر، در این بُعد از تعریف است که مسأله طولانی بودن زمان رابطه زناشویی، اهمّیت پیدا می کند؛ چرا که در این حالت، طول کشیدن رابطه زناشویی(هم مرحله ملاعبه و هم مرحله دخول) یعنی طول کشیدن زمان لذّت زناشویی جسمی و روحی و بنابراین اگر رابطه به نحو مطلوبی برقرار شود، هر قدر زمان آن طولانی تر، بهتر. چند مثال: ۱- زمان انزال مرد ۴ دقیقه است و همسرش نیز در همین مدّت به ارگاسم می رسد: مشکلی وجود ندارد. ۲- زمان انزال مرد ۶ دقیقه است و لی همسرش به ارگاسم نمی رسد: مشکل وجود دارد. ۳- زمان انزال مرد ۱۵ دقیقه است ولی لذّت کافی را نمی برد: مشکل وجود دارد ولی نه مشکل انزال زودرس بلکه باید دلایل لذّت نبردن او را پیدا کرد. ۴- زمان انزال مرد ۲۰ دقیقه است و لذّت کافی هم می برد ولی همسرش به ارگاسم نمی رسد: مشکل وجود دارد و به احتمال زیاد ناشی از اختلالات روحی یا جسمی زن است. ۵- زمان انزال مرد یک دقیقه است و همسرش نیز در همین زمان کوتاه به ارگاسم می رسد: به لحاظ تئوری شاید قابل پذیرش باشد ولی به لحاظ کیفی بهتر است تلاش نمود تا این زمان طولانی تر شود. نکته: منظور ما از زمان انزال در این مقاله، زمان شروع دخول تا انزال است و زمان ملاعبه در آن لحاظ نمی شود. با این اوصاف، می توانیم بگوییم مردی دچار انزال زودرس نیست که بتواند حدّاقل معیارها را در ارضای روحی و جسمی خود و همسرش تأمین کند و طبیعتاً این تعریف، هم تعریفی کیفی است(کیفیت ملاعبه و دخول) و هم تعریفی کمّی(مدّت زمان ملاعبه و دخول) و در عین حال تعریفی است کاملاً شخصی که در مورد هر زوجی متفاوت از دیگران است و حتّی مثلاً در صورت جدایی طرفین و ازدواج مجدّد، در رابطه های جدید زناشویی، بر اساس وضعیت روحی و جسمی همسر جدید، تعاریف جدیدی از انزال زودرس به وجود می آید. نکته مهم: از آن جا که با وضعیت جسمی و روحی مردان در این روزها، مردانی که در هر نزدیکی بتوانند همسر خود را ارضا کنند زیاد نیستند؛ لذا و در عمل قائل به آن هستم که اگر ۴۰-۳۰ درصد نزدیکی های زوجین نیز منجر به ارضای مناسب زن شود می توان نمره قبولی به مرد داد اگرچه با وضعیت مطلوب فاصله دارد. به نظر می رسد اکثر زنان نیز اگر چنین وضعیتی داشته باشند رضایت نسبی و قابل قبولی از رابطه زناشویی خود خواهند داشت. البتّه در تعاریف علمی، این عدد ۵۰ درصد ذکر می شود که به نظر می رسد با واقعیت های موجود کمی فاصله داشته باشد. تعریف روانشناختی انزال زودرس تعاریف جدید انزال زودرس، نظر فوق را تأیید می کنند. از نظر علم روانشناسی، انزالی که بر خلاف میل شخص و بدون کنترل او انجام می گیرد را انزال زودرس می گویند که بر طبق آن، فرد از زمان انزال و(یا) کیفیت رابطه زناشویی، ناراضی است؛ این نارضایتی می تواند یک طرفه یا دو طرفه باشد؛ به این معنا که اگر همسر فرد نیز از زمان انزال ناراضی باشد؛ این تعریف مصداق خواهد داشت. تذکّر: آن چه گفته شد حدّوسط و موارد قابل قبول تعاریف انزال زودرس هستند وگرنه تا کنون هیچ گونه تعریف جامع و مانعی از این مشکل ارائه نشده است. لذا اگر در منابع دیگر با تعاریف متفاوتی مواجه شدید؛ چندان تعجّب نکنید. حالا اگر با توجّه به مسایل فوق الذّکر احساس می کنید که دچار انزال زودرس هستید، ادامه مقاله را به دقّت مطالعه کنید. قبل از شروع درمان ۱- مهم ترین لازمه درمان انزال زودرس از سوی مرد، داشتن اعتماد به نفس کافی، اطمینان از حصول نتایج مطلوب درمانی – که معمولاً دیر و زود دارند؛ امّا سوخت و سوز ندارند – و عدم عجله و شتاب برای درمان است. بسیاری از مردان، موفّق به درمان این مشکل نمی شوند؛ چون باور کرده اند که درمان نمی شوند؛ به همین دلیل به طور مکرّر، روش های مختلف درمانی را امتحان و عوض می کنند و توصیه های علمی و غیرعلمی همگان را به امید یافتن روزنه نجاتی به کار می بندند و این، یعنی افتادن در دور باطلی که با افزایش اضطراب فرد، عملاً مشکل او را تشدید خواهد کرد. لذا توصیه اوّل ما به این مردان این است که عجله نکنید و مطمئن باشید که درمان خواهید شد. ۲- برای حصول اعتماد به نفس کافی در مرد، همکاری و بردباری همسر، یک ضرورت مسلّم است. خوشبختانه بسیاری از زنان ایرانی، با صبوری، این مشکل همسر خود را تحمّل می کنند؛ امّا ما توصیه بالاتری به این بانوان گرانقدر داریم و آن هم این که به طور فعّال در برنامه درمانی همسر خود مشارکت کنید؛ گویی این مسأله، مشکل مشترک هر دو نفر است. همواره او را به ادامه درمان تشویق کنید و کوچک ترین پیشرفت او را مهم و جدّی تلقّی کنید و در صورت شکست در هر مرحله درمانی، زمینه روحی مناسب لازم برای شروع درمان های بعدی او را فراهم کنید. ۳- چنانکه گفتیم متأسّفانه مسأله انزال زودرس، این روزها، تبدیل به عرصه ای برای تاخت و تاز مراکز به ظاهر علمی برای تأمین اهداف اقتصادی شده است؛ لذا توصیه اکید می کنیم که سعی کنید به دور از فضای تبلیغاتی و از طریق منابع معتبر علمی و رسمی، نسبت به درمان خود اقدام کنید. ۴- یک نکته مهم این است که نگرانی بابت این مشکل تا قبل از ازدواج، نمی تواند یک نگرانی علمی باشد؛ متأسّفانه بسیاری از مردان، قبل از ازدواج و بر اساس وقایعی که به هنگام رفتارهای غیر طبیعی جنسی(استمناء، رابطه با همجنس، رابطه های نامشروع با زنان و به ویژه زنان خیابانی، ارضاء خود به خودی به هنگام تماشای صحنه های محرّک جنسی و …) و یا اتّفاقات طبیعی جنسی(ارضاء در خواب یا احتلام) اتّفاق می افتد، در این مورد دچار قضاوت ناصحیح می شوند و به همین جهت درگیر مسایل روحی و پیگیری های بی حاصل درمانی می شوند. امّا چنانکه در تعریف عملی انزال زودرس گفتیم این مسأله، تعریفی کاملاً شخصی دارد و تا هنگام برقراری یک رابطه زناشویی صحیح با همسر آینده، در محیطی آرام و طبیعی، نمی توان قضاوت دقیقی در مورد آن داشت. لذا توصیه همه ما به این آقایان محترم آن است که ضمن رعایت مسایل اخلاقی، طبّی و تغذیه ای، از استرس بیهوده در این مورد اجتناب کنند و قبل از شروع بازی، خود را از پیش بازنده فرض نکنند. ۵- شاید نیاز به تذکّر نداشته باشد که بسیاری از مردان، بیش از آن که مشکل انزال زودرس داشته باشند، عجله برای رسیدن به آخر کار دارند. درواقع بسیاری از زنان ارضا نمی شوند چون همسرانشان با بی سلیقگی، لذّت عظیم بازی و ملاعبه قبل از دخول را به طمع رسیدن به لذّت زودگذر نزدیکی از دست می دهند. متأسّفانه و علیرغم توصیه های بلیغ و مکرّر در مکرّر روایات شریف و نیز متون قدیمی طبّی ایرانی، اکثر ما این روحیه را داریم که از مسیر مسافرت خود لذّتی نمی بریم و عجله داریم که زودتر به مقصد برسیم؛ غافل از این که حرکت در مسیر رسیدن، خودش جزء مهمّی از مسافرت است و باید از آن به اندازه کافی لذّت برد. به عبارت واضح تر، بسیاری از ما مردان ایرانی به همان دلیلی که باعث می شود در جادّه ها پایمان را تا انتها روی پدال گاز فشار دهیم تا زودتر به انتهای راه برسیم؛ نمی توانیم همسرانمان را هم از لذّت یک زناشویی حلال بهره مند کنیم. توصیه همیشگی من به بیماران خود این است که در رابطه زناشویی، به تنها چیزی که نباید فکر کنند، مسأله دخول است؛ بلکه از ابتدا باید بنا بر لذّت بردن از هم آغوشی، هم بستری، مصاحبت و معاشرت با همسر باشد؛ خواه ناخواه دخول نیز در انتها واقع خواهد شد. توجّه کنید که دخول باید وقتی اتّفاق بیفتد که زن و مرد احساس می کنند که علیرغم به کار بستن تمام توان خود در معاشقه، باز هم حرف های عاشقانه ناگفته ای دارند که بیان آنها نیاز به برقراری رابطه نزدیکتری دارد که همان مقاربت و دخول است. باور کنید که اگر همّت زوجین(و به ویژه مردان) به هنگام همبستری، آن باشد که بیشترین محبّت و لذّت را به شریک خود برسانند، هم به این هدف نایل خواهند شد و هم خود، از رابطه زناشویی، بیشترین لذّت را خواهند برد. عوامل تأثیرگزار ۱- مشکلات روحی و استرس ها به خصوص انواع اضطراب، از اصلی ترین علل انزال زودرس هستند. معمولاً دو شکل اصلی از تأثیر استرس بر انزال زودرس دیده می شود. یکی انزال زودرس در شب های اوّل ازدواج است که معمولاً در فرهنگ های سنّتی و بر اثر ناآشنایی زوجین به مسایل زناشویی یا تحت تأثیر رسوم این دوران ایجاد می شود. ادامه این مسأله تا حدود ۶ ماه بعد از شروع روابط جنسی هم طبیعی در نظر گرفته می شود و نیاز به اقدام خاصی ندارد؛ چراکه این مشکل معمولاً پس از مدّتی که زن و مرد آرامش و ثبات کافی را به دست می آورند حل می شود. امّا شکل غالب این مسأله در زوج های جوانی دیده می شود که در ابتدای ازدواج، لذّت و بهره کافی از رابطه زناشویی می برند امّا پس از مدّتی و با ورود مرد به مشکلات واقعی زندگی و درگیری دائم او با مسایل اقتصادی و مانند آنها، او دچار مشکل انزال زودرس می شود؛ در حالی که قبلاً دچار چنین مسأله ای نبوده است. این زوج ها معمولاً هر موقع پولدارترند! یا به مسافرت می روند، رابطه زناشویی بهتری را هم تجربه می کنند. بنابراین فراموش نکنید که درمان استرس و اضطراب از ارکان اصلی حلّ این مشکل(و گاهی تنها درمان مورد نیاز)است. - افسردگی نیز از مشکلات اصلی مؤثّر بر این مشکل است. - احساس گناه در حین انجام رابطه جنسی نیز عامل مؤثّر دیگری است که در بعضی مردانی که در فرهنگ های به شدّت سنّتی رشد کرده اند یا برداشت های نادرست دینی از رابطه زناشویی دارند بیشتر دیده می شود که البتّه این مشکل، این روزها کمتر به چشم می خورد. - گاهی مشکلات عاطفی بین زن و شوهر هم به ‌صورت انزال زودرس خودنمایی می‌کنند و درواقع، مرد دچار مشکل انزال زودرس نیست و با رفع مشکل عاطفی، روابط زناشویی نیز به وضع مطلوب سابق برمی گردد. * چند نسخه ساده: اگر دچار مشکلات گفته شده هستید می توانید از دستورات ساده ذیل که اثرات واضح آرام بخشی و نشاط آوری دارند استفاده کنید: - دم کرده گل گاوزبان و سنبل طیب: یک قاشق غذاخوری گل گاوزبان و یک قاشق مربّاخوری سنبل طیب و یک عدد لیموعمانی(یا دو عدد عنّاب) را با یک و نیم لیوان آب، ۲۰ دقیقه روی شعله کم جوشانده صاف کرده با عسل شیرین و میل کنید. این کار را روزی ۲-۱ بار تا رفع کامل علایم افسردگی انجام دهید. - عرق بیدمشک و بهارنارنج را به نسبت مساوی با هم مخلوط و روزی ۳-۲ استکان میل کنید. - یک عدد سیب – که بهتر است سیب سرخ باشد – را با پوست رنده کنید و دو قاشق غذاخوری گلاب، دو قاشق غذاخوری عرق بیدمشک، یک قاشق مربّاخوری عسل و یک قاشق چایخوری تخم ریحان یا فرنجمشک را به آن اضافه کنید و پس از مدّتی خیس خوردن، میل کنید. این فالوده خوش طعم، علاوه بر اثر آرامبخشی فوق العاده، در درمان کم خونی نیز بسیار موثّر است. - از دم کرده یا جوشانده یا عرقیات این گیاهان نیز می توانید استفاده کنید: بابونه، بادرنجبویه، اسطوخدّوس، طارونه، آویشن و …. اگر با مصرف این داروها احساس می کنید دچار گرمی شده اید می توانید داروهایی مثل پوست بید، تخم گشنیز و طباشیر را به عنوان آرام بخش های خنک به رژیم دارویی خود اضافه کنید. - مصرف گلاب هم اثر آرام بخشی فوق العاده ای دارد. روزی ۲-۱ بار و هر بار نصف استکان گلاب را به آرامی میل کنید یا آن را مخلوط با سایر عرقیات استفاده کنید. از گلاب در غذاها هم استفاده کنید. استفاده از اسانس گل سرخ کاشان – یعنی تنها عطر واقعاً ایرانی – هم اثر نشاط آوری فوق العاده ای خواهد داشت. دستورات فوق، تنها چند دستور ساده و قابل اجرا برای عموم بوده و طبیعتاً با مراجعه به پزشک یا عطّار با تجربه می توانید دستورات کاملتر و مطابق با طبع و مزاج خود دریافت کنید. ۲- متأسّفانه و علیرغم تأکیدات دینی و اطبّاء قدیم ما، بسیاری از مجامع علمی داخلی هم تلاش می کنند تا «استمناء» را یک رفتار جنسی طبیعی تلقّی کنند. چون قصد آن را داریم که در مقاله ای مفصّل به این مقوله بپردازیم فقط به این نکته بسنده می کنیم که بدون هیچ تردید، یکی از علل انزال زودرس، عادت به استمناء در نوجوانی و جوانی است. ۳- یکی از مهمترین قوانین طبّ اسلامی آن است که «معده، خانه همه دردهاست». مسأله انزال زودرس هم از این قاعده مستثنی نیست. شاید مهمترین دلیل شیوع بسیار زیاد این مشکل در این دوره و زمانه هم عادات غلط تغذیه ای ماست که ازجمله آنها عبارتند از: - غلبه مصرف غذاهای سردی بخش در زندگی روزمرّه (انواع لبنیات؛ گوشت مرغ، ماهی و گاو؛ انواع نوشابه ها و سس ها؛ برنج؛ ماکارونی و …). - کاهش مصرف غذاهای گیاهی و افزایش مصرف غذاهای حیوانی. - شیوع مصرف انواع غذاهای مصنوعی و آماده. - غلبه مصرف غذاهای پخته(به ویژه سرخ کردنی ها) بر غذاهای خام. - پرخوری، بدخوری و سایر عادات غلط تغذیه ای. ۴- بسیاری از رفتارهای رایج در زندگی روزمرّه باعث سستی کمر می شوند و انزال زودرس را به دنبال دارند؛ ازجمله: - پوشیدن لباس هایی با الیاف مصنوعی یا استفاده از خواب افزارهایی با این خصوصیات. - عدم عادت به بستن کمر به ویژه در فصول سرد. - مصرف الکل، سیگار و …. - استفاده از وسایل سرمایشی مصنوعی مثل کولر. - عدم استفاده از وسایل گرمایشی طبیعی مثل کرسی. - وضعیت نامناسب بدنی در طول روز به ویژه عادت به نشستن روی صندلی. ۵- هر چیزی که بدن انسان را ضعیف می کند، کمر او را نیز سست می کند. علاوه بر تغذیه نامناسب، مواردی مثل مصرف بی رویّه انواع داروهای شیمیایی (و به ویژه آنتی بیوتیک ها)، عدم فعّالیت مناسب بدنی، تزریق انواع واکسن ها، مصرف انواع مکمّل های طبّی و غیرطبّی، ابتلای مکرّر به بیماری های عفونی و غیرعفونی – که معمولاً در زمینه همین ضعف بدنی به وجود می آیند – ، نامنظّمی های برنامه زندگی به ویژه نامنظّمی های خواب، استرس، آلودگی آب و هوا و … همگی باعث آن می شوند که ما نسبت به نیاکان خود بدنی ضعیف تر و کمری سست تر داشته باشیم. ۶- انزال زودرس یک زمینه قوی ارثی هم دارد که البته در طبّ قدیم بر اساس مزاج تعریف می شود؛ به این معنا که کسانی که مزاجی سرد و رطوبتی دارند، به احتمال بیشتری دچار این مشکل می شوند؛ به همین ترتیب، فصول سرد و رطوبتی، مناطقی با آب و هوایی این چنین و مصرف غذاهایی با این خصوصیات هم می توانند باعث بروز یا تشدید این مشکل شوند. ۷- بسیاری از مردان که طبع گرمی هم دارند دچار این مشکل هستند. نکته در این جاست که باید توجّه داشته باشیم که علاوه بر مزاج کلّی انسان، هر قسمت از بدن او نیز می تواند مزاجی داشته باشد که ممکن است طبیعی( یعنی منطبق بر وضعیت کلّی بدن) یا غیر طبیعی باشد، برای مثال همان طور که یک فرد گرم مزاج ممکن است دچار یک بیماری روماتیسمی ناشی از بروز سردی در یک مفصل خود شود، به همین ترتیب ممکن است دچار غلبه سردی و رطوبت در کمر خود شود و در نتیجه مبتلا به انزال زودرس باشد. ۸- هر اتّفاقی در ناحیه کمر می تواند باعث بروز یا تشدید مشکل شود. بنابراین انواع ضربه ها و فشارهای وارده به کمر، مشکلات مربوط به مهره ها و دیسک های بین مهره ای، جرّاحی ها، وضعیت های بد فیزیکی یا ورزش های نامناسب، می توانند باعث سستی کمر شوند. ۹- بنابر منطق طبّ سنّتی و اسلامی، تمام بدن و به ویژه اعضای رئیسه (مثل قلب، مغز و کلیه ها) در عملکرد جنسی مؤثّرند ولذا هر اختلالی در عملکرد آنها می تواند باعث بروز مشکل در رفتار مطلوب جنسی شود؛ به همین جهت هم هست که مثلا می بینیم که بسیاری از کسانی که برای باز کردن عروق کرونری قلب خود، اقدام به جرّاحی باز قلب می کنند، دچار مشکل در روابط زناشویی می شوند. بنابراین درمان صحیح مسأله انزال زودرس بدون توجّه به این مشکلات، عملا ناممکن است. ۱۰- فاصله زیاد بین روابط جنسی می تواند یک دلیل انزال زودرس باشد چراکه وقتی که احساسات جنسی متراکم می شوند، کنترل آنها سخت و منجر به انزال زودرس می شود. البتّه چنان که در ادامه مقاله خواهیم گفت، ما به افراط در رابطه جنسی به عنوان یک راه حلّ درمانی اعتقادی نداریم. ۱۱- عواملی نظیر تداخلات دارویی در هنگام درمان بعضی بیماری ها و مشکلات هورمونی نیز از جمله عواملی هستند که می توانند منجر به انزال زودرس شوند که تشخیص و درمان آنها نیاز به مراجعات پزشکی دارد. مثلا افرادی که از پرکاری تیروئید رنج می‌برند، ممکن است دچار انزال زودرس شوند. ۱۲- عفونت یا التهاب پروستات که در اصطلاح به آن پروستاتیت ‌گفته می شود، یکی از دلایل انزال زودرس در بعضی مردان است که ممکن است حتّی پزشکان در تشخیص آن دچار مشکل شوند. این بیماری با بزرگ شدن پروستات که کم‌کم در سنین بعد از ۵۰ سالگی شروع می‌شود، متفاوت است. این افراد هر قدر هم تحت درمان‌های مرسوم انزال زودرس قرار گیرند، تا زمانی که پروستاتیت آنها درمان نشود، بهبود پیدا نخواهند کرد. ۱۳- گاهی مرد دچار مشکلات جنسی دیگری غیر از انزال زودرس است ولی تصوّر خود او این است که مشکل زودانزالی دارد؛ مثلا مرد دارای اختلال در نعوظ به شکل عدم توانایی در تداوم آن است و برای اینکه این عدم توانایی در سفت نگهداشتن آلت، مشکل‌ساز یا آشکار نشود، خودش وقوع انزال را عمدا تسهیل می‌کند. در این موارد باید به ریشه مشکل پرداخت و آن را برطرف کرد. نکات درمانی ۱- قبل از هر چیز یبوست خود را درمان کنید. ۲- اگر کمر قوی و محکم می خواهید سعی کنید از غذاهای با طبع گرم، گیاهی و خام استفاده بیشتری کنید. ۳- هر قدر که می توانید از غذاهای مصنوعی و غذاهایی که در کارخانه ها تولید می شوند فاصله بگیرید. ۴- نسبت به تبلیغات وسیع رسانه ها در مورد ضرورت مصرف زیاد لبنیات و گوشت سفید کاملاً بی اعتنا باشید. ۵- مصرف خوراکی های گرم به ویژه عسل، خرما، مویز، انواع مغزهای خام، ارده، شیره، کنجد خام، سیر، هل، دارچین، زنجبیل، زعفران، و … را افزایش دهید. ۶- سعی کنید در تابستان و زمستان کمر خود را ببندید. در فصل سرما بهتر است این کار را با یک شال پشمی انجام دهید. ۷- تقویت عضلات کف لگن از بهترین راه ها برای درمان انزال زودرس است. شرح کامل این تمرینات در مقاله «تمرینات کیگل؛ برون رفت از مشکل انزال زودرس» زیر آمده است. تمرینات کیگل(kegel)؛ برون رفت از مشکل انزال زودرس پیش از مطالعه مشکل «انزال زودرس» را بسیاری از مردان می شناسند و از آن رنج می برند. درمان این معضل، چندان ساده نیست. لذا در آینده ای نه چندان دور، در مقاله ای نسبتا مفصّل به آن می پردازیم. امّا از آنجا که «تمرینات کیگل» که این روزها در اینترنت، به فراوانی به آن پرداخته شده است؛ همراه با رضایت نسبی بیماران بوده است و از سویی نوع تمرینات ذکر شده در پایگاه های مختلف، تا حدّی متفاوت است و بعضا باعث سردرگمی مخاطب می شود؛ تصمیم گرفتیم که آنها را به صورت شسته رفته و با نگارشی مناسب تقدیم حضورتان کنیم.  معرّفی سؤالی که بسیاری از مردان به دنبال جواب آن هستند این است که چگونه می توانند سریعا انزال خود را به تعویق بیندازند. دراین باره، راه حلّهای گوناگونی ارائه شده است که از میان آنها، تمرینات کیگل، از مؤثّرترین و درعین حال، ساده ترین روشهاست. امّا برای درک بهتر این تمرینات، ابتدا بهتر است بدانیم که هم مردان و هم زنان در کف ناحیه لگن خود، ماهیچه ای به نام پوبوکوکسیژئوس(pubococcygeus) (که به اختصار به عنوان عضله PCشناخته می شود)دارند که عملکرد صحیح آن، برای سلامت لگن خاصره ضروری است. اگر این عضله از سلامت و قدرت کافی برخوردار باشد؛ مدت زمان معاشقه و آمیزش افزایش یافته؛ لذّت نـاشی از رابطه زناشویی نیز بیشتر می شود. مثل هر عضله دیگری، تقویت این عضله نیز با تمرین و ورزش منظّم قابل حصول است. تمرینات کیگل، تمریناتی هستند که برای تقویت و کنترل ارادی عضلات کف لگن و به ویژه، عضله PC ابداع گردیده اند.  مزایای تمرینات کِیگل ۱-ساده، آسان و بدون هزینه است و نیاز به وسیله خاصی ندارد. ۲- اثربخشی آن کاملا قابل توجّه است. ۳- دیگران متوجه آن نمی شوند و می توان آن را در هر مکان و  در حالات مختلف(نشسته، ایستاده و درازکش) تمرین کرد.  شناسایی عضلات کف لگن(عضلات pc) 1- بنشینید و عضلات ران، باسن و شکم خود را شل کنید؛ حلقه دور مقعد خود را سفت و منقبض کنید به نحوی که انگار دارید جلوی خروج مدفوع و یا گاز روده خود را می گیرید. سپس آن را شل کنید. این کار را چندین بار تکرار کنید. سعی کنید عضلات باسن را منقبض نسازید. ۲- هنگام ادرار کردن، به طور کامل جلوی جریان ادرار را بگیرید و سپس جریان ادرار را مجددا برقرار سازید تا عضلات موردنظر را شناسایی کنید. عضلاتی که شما برای قطع جریان ادرار از آنها استفاده می کنید؛ همان عضلات pc می باشند.  نحوه انجام تمرینات کِیگل هر تمرین کیگل شامل دو قسمت« انقباضات کند و سریع» است که به دنبال هم انجام می شوند. این تمرینات(یعنی مجموع دو قسمت انقباضات کند و سریع ) باید حدّاقل ۵-۴ مرتبه در هر روز تکرار شوند. - انقباضات کند: ۱- عضلات مقعد و پیشابراه (همان عضلات pc) را همزمان با یکدیگر منقبض کرده؛ به سمت داخل و بالا  بیاورید. این انقباضات را به مدت ۵ ثانیه حفظ کرده؛ سپس عضلات را شل کنید. این انقباضات و شل کردن ها را تکرار کنید. در ضمن بایستی بین هر انقباض ۱۰ ثانیه به عضلات کف لگن استراحت دهید. تا ۱۰ مرتبه این سیکل را تکرار کنید. ۲- پس از اینکه موفق شدید انقباضات را تا ۵ ثانیه حفظ کنید این مدت را به تدریج به ۱۰ ثانیه افزایش دهید. - انقباضات سریع: ۱-  ۱۰ بار عضلات کف لگن را به طور سریع، قوی و کوتاه منقبض سازید. ۲-۱۰ ثانیه استراحت کرده؛ مجددا این انقباضات را تکرار کنید. ۳- این سیکل های ده تایی را نیز ده بار تکرار کنید. با انجام ده سیکل انقباضات کند و ده سیکل انقباضات سریع، یک تمرین کیگل کامل می شود. تذکّر: در صورت تمایل، می توانید تعداد و زمان تمرینات را به تدریج افزایش دهید.   نکات مهم درهنگام تمرینات ۱- نفس خود را حبس نکنید. ۲- به جای انقباض و بالا آوردن، عضلات را به سمت پایین فشار ندهید. (گویی در حال دفع ادرار و مدفوع می باشید.) ۳- عضلات باسن، ران و شکم را سفت و منقبض نکنید. ۴- پاها را به یکدیگر فشار ندهید. نکته: تمرینات کِیگل را هنگام ادرار کردن انجام ندهید چراکه دچار عفونتهای مجاری ادراری خواهید شد.   اثر بخشی تمرینات کِیگل ۱- حداقل باید ۱۵ هفته، تمرینات، به طور مستمر انجام شود تا به تدریج بتوان تغییرات ایجاد شده را مشاهده کرد. ۲- فراموش نکید پس از تقویت این عضلات، تمرینات را قطع نکنید؛ این تمرینات باید به طور منظم ادامه پیدا کنند.  نکات دیگر برای حفظ سلامت عضلات کف لگن ۱- از بلند کردن اشیاء سنگین خودداری ورزید. ۲- از زور زدن هنگام دفع ادرار و اجابت مزاج بپرهیزید و در صورت ابتلا به یبوست، نسبت به درمان آن اقدام کنید. ۳- وزن خود را کنترل کنید. ۴- بـیماریهای مـزمنی را که باعث سرفه می شوند؛ درمان کنید. ۵- از بی تحرکی اجتناب ورزیده؛ به طور منظم ورزش کنید.  تکته پایانی  تمرینات کیگل اختصاص به مردان ندارد و حتّی بهتر است زن و شوهر به طور همزمان نسبت به انجام تمرینات اقدام نمایند. ۸- اقدامات فیزیکی: اساس این اقدامات بر آن است که میزان تحریک جنسی مرد از طریق کم کردن میزان تحریک پوستی آلت به طرق مختلف کاهش یابد. اشکال اساسی این اقدامات آن است که با لذّت جنسی طرفین و به ویژه مرد تداخل دارند؛ امّا در عین حال – و حدّاقل برای کوتاه مدّت – اقداماتی مؤثّر هستند: ۱-۸- استفاده از کاندوم: راحت ترین و شایع ترین راه برای کم کردن شدّت مشکل است. بسیاری از مردان که مشکلشان چندان شدید نیست با همین کار ساده به نتیجه می رسند؛ حتّی عده ای ترجیح می دهند برای طولانی ترشدن زمان رسیدن به ارگاسم از دو کاندوم بر روی هم استفاده کنند. * استفاده از کاندوم های تأخیری: اگر این کاندوم ها از انواع مرغوب باشند نتایج نسبتا خوبی دارند؛ ولی عملاً تعداد انواع نامرغوب بیشتر از انواع مرغوب است. ۲-۸- استفاده از موادّ بی حس کننده مانند انواع اسپری ها و ژل ها: در حال حاضر تبلیغات گسترده‌ای در مورد بعضی کرم‌ها و اسپری‌ها می‌شود که ترکیب اکثر آنها ماده‌ای بی‌حس‌کننده به نام گزیلوکایین یا لیدوکایین است. امّا باید توجّ داشت که استفاده از این کرم‌ها و اسپری‌ها می توانند مشکلات ذیل را در پی داشته باشند: الف- رفته‌ رفته برای بیمار عادت می‌آورند به نحوی که باید به طور دایم از آنها استفاده کند. ب- میزان لذّت جنسی در مرد (و در صورت عدم استفاده از کاندوم، در همسر او نیز) کاهش می‌یابد. ج- به تدریج آثار درمانی آنها کاهش می یابد و بیمار باید مقادیر استفاده شده را زیاد کند که کاری است خطرناک؛ چراکه مواد بی‌حس‌کننده از راه پوست و مخاط به راحتی جذب خون می‌شوند و مصرف مقادیر بیش از حد آنها خطر مسمومیت دارویی در مرد (و در صورت عدم استفاده از کاندوم، در همسر او را نیز) به همراه دارد. د- استفاده از کرم‌ها و اسپری‌ها که گاهی نیز توسط مراکز غیرمجاز تولید می‌شوند(به ویژه موارد تقلّبی که از کشورهای عربی وارد بازار دارویی کشور شده است)، احتمال عفونت‌های دستگاه تناسلی به‌ویژه در خانم‌ها را زیاد می‌کند. هـ – احتمال بروز حسّاسیت پوستی برای زوجین وجود دارد. و- احتمال بروز اختلالات نعوظ با استفاده ازاین داروها وجود دارد. بنابراین ما استفاده از این روش را توصیه نمی کنیم با این حال اگر خواستید توصیه ما را جدّی نگیرید، توجّه داشته باشید که: - این مواد بهتر است به همراه کاندوم استفاده شوند؛ چرا که در غیر این صورت، به هنگام نزدیکی، واژن زن نیز بی حس خواهد شد و در نتیجه، یکی از اهداف اصلی یعنی رسیدن زن به ارگاسم به خوبی برآورده نخواهد شد. اگر به هر دلیل مایل به این کار نبودید؛ پس از استفاده ازاین داروها و قبل از نزدیکی، آلت را با آب و صابون بشویید. - این روش، تنها و تنها برای استفاده کوتاه مدّت توصیه می شود و عادت به استفاده از آن ممکن است فرد را دچار عوارض متعدّد فوق الذّکر نماید. - این داروها باید بلافاصله قبل از نزدیکی مورد استفاده قرار گیرند. بهترین محل برای استفاده از این داروها، ناحیه زیر کلاهک آلت است. - مردها، در صورت استفاده از مواد بی حسی باید به وضعیت همسر خود نیز توجه داشته باشند. بعضی آقایان پس از استفاده از این داروها و سرخوش از این که به این زودی ها دچار انزال نمی شوند؛ نزدیکی را به مدّت طولانی ادامه داده باعث آسیب مخاط واژن و احساس درد و ناراحتی در همسر خود می شوند. - اسپری های بیحس کننده به دلیل درصد بالاتر دارو و احتمال ایجاد حالت تکرّر ادرار بعد از مصرف زیاد، مورد توصیه نیستند و بهتر است از داروهایی مانند ژل لیدوکائین ۲% یا کرم پریلوکائین%۵/۲ استفاده شود. ۹- روش ماستر و جانسون: این روش شامل یادگیری، تشخیص و کنترل احساسات و رفتارهایی است که منجر می شود فرد به اوج لذّت جنسی برسد و انزال صورت گیرد. این روش نیاز به اراده و تمرین زیادی دارد اما از جمله موثرترین روشهای درمانی است که تاکنون برای درمان انزال زودرس ارائه شده است. در این روش، مرد  هر بار که به نزدیکی نقطه اوج لذت جنسی و انزال می رسد، رابطه را متوقف و بعد از چند دقیقه که میزان تحریک جنسی فروکش کرد، دوباره اقدام به نزدیکی می کند. بعد از چند بار تکرار این فرآیند(که معمولا سه بار توصیه می شود)، مرد خود را رها می کند تا انزال به صورت طبیعی انجام شود. در فواصل بین این کار باید ملاعبه مرد و زن(البته بدون تحریک مستقیم ناحیه تناسلی مرد) ادامه پیدا کند تا به ویژه زن، اصطلاحا سرد نشود. بعد از چند هفته تا چند ماه تمرین، کم کم مرد به مرحله ای می رسد که کنترل رابطه جنسی برایش شرطی می شود و می تواند با کنترل خود، زمان رابطه زناشویی را افزایش دهد و همسر خود را ارضاء کند. البته گفته می شود که برای انجام مطلوب این روش، باید زن در هنگام رابطه زناشویی روی مرد قرار بگیرد که به نظر من این کار ضرورتی ندارد و حتّی بهتر است که نزدیکی به روش معمول صورت بپذیرد و مرد، خود، کنترل کار را به عهده بگیرد تا به تدریج تسلّط بیشتری بر خودش پیدا کند. یک روش دیگر آن است که در ابتدا از روش ۴ به ۱ شروع و بعد به تدریج آنرا افزایش داده به ۹ به ۱ برسانید؛ یعنی در آمیزش های اول چهار بار آلت را وارد واژن نموده و بعد مکث کنید و دوباره چهار بار وارد نموده و مجددا چند ثانیه صبرکنید و همین طور ادامه دهید تا نهایتا به انزال برسید. بسته به وضعیت بدنی خود می توانید در طول چند هفته یا چند ماه تعداد دفعات تحریک را به تدریج افزایش داده؛ در نهایت به بهترین حالت آن یعنی نه بار ورود آلت تناسلی و یک بار توقف(۹ به ۱) برسانید. ۱۰- روش فشار: در این روش، هنگامی که مرد به نزدیک لحظه انزال رسید، با انگشت های نشانه و شست، حلقه ای به دور سر آلت درست می کند و محکم آنرا می فشارد تا وقتی که فشار جنسی فروکش کند. سپس مجددا مراحل بالا را برای سه بار(و در بعضی منابع تا پنج بار) تکرار کرده دفعه سوم اجازه انزال می دهد. با تکرار این کار ۱ تا ۲ مرتبه در هفته، کنترل جنسی مرد بالا می رود و زمان نزدیکی افزایش پیدا می کند. ابداع این تکنیک نیز به نام ماستر و جانسون ثبت شده است امّا از قدیم در بین عامّه ایرانی ها شهرت داشته است به این ترتیب که به صورت طنز به کسانی که از این مشکل رنج می بردند توصیه می شد که مقداری آب سرد یا یخ را در کنار بستر خود قرار داده و با نزدیک شدن به زمان انزال، با استفاده از آن، آلت خود را سرد و تحریک جنسی را کم کنند. نسخه هایی به شیوه طبّ سنّتی در مورد درمان انزال زودرس به شیوه طبّ سنّتی باید دو نکته مهم را در نظر داشت: ۱- این تصوّر عمومی که انزال زودرس ناشی از سردی است و با گرمی خوردن بهتر می شود تصوّر درستی نیست. انزال زودرس در بیماران مختلف، علل متفاوتی دارد و بالطّبع درمان های گوناگونی را می طلبد. بدیهی است که در این موارد باید پزشک حاذق در زمینه طبّ سنّتی، مشکل بیمار را تشخیص دهد و دارو را بر اساس آن مشکل تجویز کند. به این ترتیب ممکن است در بسیاری از افراد با تجویز خنکی ها، سوء مزاج فرد برطرف شود و مشکل انزال زودرس او بهبود پیدا کند. این روش دقیق درمانی، روشی تخصّصی است که تبیین آن از عهده این مقاله خارج است و در مورد هر شخص، تنها بر اساس شرح حال و معاینه دقیق و توسّط پزشک باتجربه، قابل انجام است. لذا ما هم چاره ای نداریم جز آنکه به ذکر درمان های ساده و قابل اجرا اکتفا کنیم. اساس این درمان ها هم بر اساس همین فرض است که شایع ترین دلیل انزال زودرس در بین مردان امروزی، سردی کمر و تجمّع بلغم در این ناحیه است. به همین جهت، درمان های ذکر شده هم با این هدف طرّاحی شده اند که سردی کمر را از بین برده تجمّع بلغم در این ناحیه و نیز کلّ بدن را کاهش دهند. ۲- نکته مهم در مورد درمان های ذکر شده آن است که اینها تنها چند نمونه از درمان های متعدّد موجود در منابع طبّ سنّتی هستند که چون برای عموم افراد قابل اجرا هستند؛ در این مقاله ذکر شده اند لذا با مراجعه به منابع معتبر یا افراد باتجربه، می توانید نسخه های گوناگون دیگری نیز پیدا کنید. نکته: بنابر همان منطق فوق الذّکر، در طول دوره درمان، بیمار بهتر است از مصرف غذاهای با طبع سرد خودداری کند.(ماست به ویژه ماست ترش، گوشت گاو و گوساله و ماهی و مرغ، ترشی ها به ویژه سرکه، میوه های ترش و کال و ….) الف- داروهای خوراکی: داروهای زیادی هستند که در صورت مصرف خوراکی می توانند در درمان این مشکل مؤثّر باشند؛ برای نمونه: * داروهای گرم: کندر، اسفند، زنیان، سیاهدانه، دارچین، بابونه، میخک، بسباسه(جوز بوا)، شقاقل، مصطکی، سورنجان و …. * داروهای خنک: گشنیز، مورد، بلوط، شقایق، گلنار، پوست و گل انار و …. شما می توانید با توجّه به وضعیت مزاجی خود(و ترجیحا با مشورت یک فرد باتجربه) و نیز امکانات مالی و منطقه ای، یک یا چند تا از این داروها را انتخاب و به هر شکل که مایل هستید مصرف کنید. برای نمونه به چند مورد ساده اشاره می کنیم: ۱- کندر: شاید معروف ترین داروی مورد استفاده در طبّ سنّتی برای انزال زودرس باشد و البته تأثیر آن نیز جای شک و شبهه ندارد. روزی یک نخود کندر را زیر دندانهای جلوی خود قرار داده آهسته بجوید تا شیره آن کاملاً کشیده شود. بعد از ۴ تا ۵ دقیقه، باقیمانده کندر که مانند آدامس شده است را دور بیاندازید. این بهترین روش مصرف کندر است؛ امّا اگر به دلیل مزّه تلخ کندر، تمایل به این روش ندارید؛ می توانید از روش های زیر هم بهره بگیرید. این روش ها اگر چه کمی از اثر کندر می کاهند؛ اما روشهایی قابل قبول هستند: * کندر را آسیاب و با عسل مخلوط کنید و روزی ۲-۱ قاشق چایخوری میل کنید. به این ترکیب می توانید مقداری زنجبیل هم اضافه کنید. * روزی ۲-۱ نخود کندر را قورت بدهید. * کندر را آسیاب کرده در کپسول ریخته روزی ۳-۲ کپسول میل کنید. مصرف کندر را بهتر است چند ماهی ادامه داد. - یک نسخه ترکیبی ساده با کندر: کندر، سیاهدانه و رازیانه هر کدام ۲ قسمت و مصطکی یک قسمت را با هم آسیاب کرده با عسل معجون ساخته روزی ۳ قاشق چایخوری میل کنید. ۲- اسفند: هر شب یک قاشق چایخوری اسفند را با مقداری آب گرم میل کنید؛ البته بدون اینکه اسفند را بکوبید یا آن را بجوشانید. به این ترتیب که یک قاشق چایخوری اسفند را در یک استکان آب گرم ریخته میل کنید؛ مقداری هم آب در دهان خود بگردانید تا اسفندهای باقیمانده در فضای دهان نیز بلعیده شوند. این نسخه ساده در صورت استمرار به ویژه برای افراد سردمزاج اثرات خوبی دارد. - یک نسخه ترکیبی ساده با اسفند: ۲۵ گرم اسفند را با ۱۰ گرم کندر و ۵ گرم میخک آسیاب کرده با عسل معجون ساخته هر شب یک قاشق مربّاخوری از آن را میل نمایید. ۳- سیاهدانه: ۱۰۰ گرم سیاهدانه را آسیاب کرده و بلافاصله با یک کیلوگرم عسل مخلوط و روزی سه قاشق چایخوری میل کنید. این ترکیب، در صورت ادامه مصرف، علاوه برکم کردن مشکل انزال زودرس، تأثیر به سزایی در باز کردن عروق کرونری قلب، کنترل فشار خون، درمان سنگ های کلیوی و صفراوی و … دارد. ۴- بلوط: کسانی که در غرب کشور زندگی می کنند با روش استفاده از بلوط کاملا آشنا هستند. یک راه ساده آن است که آن را آسیاب کرده بو داده با عسل مخلوط و میل کنید. راه بهتر آن است که جفت بلوط(یعنی پوست نازک قهوه ای رنگی که بین پوست اصلی و هسته بلوط قرار دارد) را آسیاب کرده؛ با عسل معجون ساخته و میل کنید. ۵- سورنجان و دارچین را به نسبت مساوی مخلوط و با عسل معجون درست کرده روزی ۳-۲ قاشق چایخوری میل کنید. البتّه این نسخه را به علّت داشتن سورنجان، بهتر است کسانی به کار ببرند که بنیه بدنی قوی تری دارند. نسخه های ترکیبی: تنها برای نمونه دو نسخه را ذکر می کنیم تا اگر امکان آن برایتان فراهم بود؛ آنها را آماده و مصرف کنید: * ۵۰ گرم زنیان، ۱۰ گرم مصطکی، ۱۰ گرم کبابه چینی، ۱۰ گرم فوفل، ۱۰ گرم میخک، ۱۰ گرم جوز بوا و ۱۰ گرم ثعلب را با هم آسیاب کرده با عسل معجون ساخته شبی یک قاشق مربّاخوری میل کنید. * ۲۰ گرم زنیان، ۲۰ گرم رازیانه، ۲۰ گرم زیره سیاه، ۱۰ گرم پوست هلیله زرد، ۱۰گرم هلیله سیاه، ۱۰ گرم پوست هلیله کابلی، ۱۰ گرم آمله مقشّر(آمله پوست کنده)، ۳۵ گرم بلوط، ۳۵ گرم گلنار، ۳۵ گرم سیاهدانه، ۳۵ گرم کندر و ۳۵ گرم گشنیز خشک را مخلوط و آسیاب نموده با ۲۵۰ گرم عسل مخلوط کرده صبح و شب یک قاشق مربّاخوری میل شود. ب- اقدامات موضعی ۱- ماساژ کمر با روغن های گرم: یکی از بهترین راه ها برای تقویت کمر است. برای این کار هر شب قبل از خواب، گودی کمر را با روغن هایی مثل روغن زیتون تصفیه نشده، کنجد، سیاهدانه، نارگیل، هسته قیسی، بادام تلخ و … ماساژ دهید تا روغن، کاملاً به خورد پوست برود. بهتر است برای اثربخشی بیشتر، یک پلاستیک فریزر روی ناحیه ماساژ قرار دهید. اضافه کردن کمی فلفل سیاه، دارچین یا زنجبیل به روغن ها؛ اثربخشی آنها را بسیار زیاد می کند. سعی کنید با حوصله تا چند ماه این کار را ادامه دهید و پس از آن هم تا آخر عمر، هفته ای یکی دو بار – به ویژه در فصول سرد – آن را پیگیری کنید. ۲- ضمادها: به ذکر چند نمونه ساده اکتفا می کنیم: الف- یکی از بهترین ضمادها، ضماد قرص کمر است. یک جفت قرص کمر نر و مادّه را روی شعله کم گاز قرار دهید تا بترکند. مغز کرم رنگ آنها را خارج کرده با یک قاشق چایخوری آرد نخودخام و نصف قاشق چایخوری مورد آسیاب کنید. شب، قبل از خواب این پودر را با زرده تخم مرغ خانگی خمیر کرده روی گودی کمر خود ضماد کنید، روی آن یک پلاستیک فریزر کشیده کمر خود را ببندید. این روش را حدّاقل یک ماه ادامه دهید. برای سهولت بیشتر از پودر قرص کمر که در بعضی عطّاری ها موجود است استفاده کنید. یعنی پودر قرص کمر یک قسمت، آرد نخودخام یک قسمت و مورد نیم قسمت را با هم مخلوط کنید. این ضماد علاوه بر انزال زودرس، در درمان شب ادراری کودکان و برای تقویت کمر زنان تازه زا نیز مفید است. ب- اوشق (وشاء): این دارو را از عطّاری تهیه و آسیاب کنید و مثل ضماد قبلی با زرده تخم مرغ خانگی شبها روی گودی کمر ضماد کنید. ج- کندر، اوشق (وشاء)، پوست هلیله زرد، بلوط و مغز قرص کمر را به مقدار مساوی مخلوط و آسیاب کرده با زرده تخم مرغ خانگی خمیر کرده روی پارچه آب ندیده (که اگر کرباس باشد بهتر است) مالیده روی کمر بسته تا ۳ روز باز نکنید. این کار کمی سخت است؛ امّا تأثیر خوبی دارد. می توانید این کار را ماهی ۲-۱ بار تکرار کنید. ۳- بادکش: بادکش پایین کمر، در طولانی مدّت می تواند تا اندازه ای باعث بهبود مشکل انزال زودرس شود. درمان های غلط ۱- داروهای شیمیایی: تکلیف این پایگاه با داروهای شیمیایی از قبل روشن است امّا محض تذکّر چند نکته را یادآوری می کنیم: الف – داروهای ضدّافسردگی: گاهی در درمان انزال زودرس از داروهای ضد افسردگی مانند کلومی پرامین، فلوکستین و غیره استفاده می شود. عوارض متعدّد اثبات شده این داروها، ضرورت مصرف دائمی، عدم اثربخشی مناسب در درصد نسبتا زیادی از مصرف کنندگان، ماهیت اعتیاد آور و شرطی کننده آنها و اثرات منفی بر میل جنسی در مصرف درازمدّت باعث می شود که توصیه اکید کنیم که هرگز به سراغ این داروها نروید. ب- ترامادول: به علّت این که ترامادول بدون هیچ تردیدی خاصیت اعتیادآوری دارد؛ استفاده ازآن را به هیچ وجه توصیه نمی کنیم. ج- داروهای ضدّ صرع: در حالی که خود بیماران صرعی دنبال راه حلّی برای خلاص شدن از این داروها هستند، استفاده از آنها برای درمان انزال زودرس، درآمدن از چاله و افتادن به چاه است. د- ویاگرا(سیلدنافیل): این داروی پرعارضه و داروهای مشابه مانند یوهیمبین، برای درمان اختلالات نعوظ طرّاحی شده اند و استفاده از آنها در درمان انزال زودرس کاری غیر علمی و بی فایده است. هـ – آرام بخش ها: این داروها با کم کردن اضطراب می توانند زمان انزال را کمی افزایش دهند امّا علاوه بر عوارض متعدّد، اشکال مهمّ دیگری دارند و آن هم کم شدن تدریجی اثر آنهاست. ۲- خود ارضایی مرد قبل از رابطه زناشویی: نمی دانم که در مورد غلط بودن این کار ضرورتی دارد که توضیح بدهم یا خیر ولی چون بنای ما اقناع خوانندگان گرامی است به طور خلاصه می گویم: -  خودارضایی به عنوان راه ساده و سهل الوصول ارضای جنسی، به تدریج می تواند مرد را از برقراری رابطه صحیح زناشویی منصرف کند تا آنجا که کم کم تمایل به برقراری رابطه جنسی با همسر خود را به طور کامل از دست بدهد. - ارضای ساده و سهل الوصول، مقدّمه عادت و اعتیاد به خودارضایی است چنان که در بسیاری از افراد شاهد آن هستیم. این عادت و اعتیاد، خود باعث تشدید مشکل انزال زودرس می شود. - این درست که با انجام خودارضایی، بلافاصله قبل از نزدیکی، به علّت کم شدن شهوت مرد، زمان انزال او طولانی می شود امّا میزان لذّت او از رابطه زناشویی هم کم می شود و این از سویی هدف اصلی یعنی برقراری رابطه مطلوب زناشویی را تحت الشّعاع قرار می دهد؛ از سوی دیگر لذّت جنسی زن را نیز ناخودآگاه کم می کند و از همه مهم تر چنان که گفتیم مرد را به سمت لذّت بیشتر و آسانتر یعنی خودارضایی سوق می دهد. - تقریبا هر زنی از انجام این عمل توسّط همسر خود نگران و ناراحت می شود و ادمه این روند، تأثیر بسیار منفی بر روابط زوجین می گذارد. این چند نکته را برای کسانی گفتم که علم را بیشتر از دین قبول دارند وگرنه تکلیف افراد مذهبی با این توصیه جاهلانه معلوم است. ۳- تعدّد مقاربت: اگر تعداد نزدیکی های مرد و زن(هم در هر بار همبستری و هم در طول زمان) زیاد شود، مشکل انزال زودرس تخفیف پیدا می کند. این مسأله به یک دلیل ساده اتّفاق می افتد و آن هم کم شدن شهوت مرد در اثر انزال های مکرّر است و این یعنی کم شدن میزان لذّت زناشویی و حتّی ایجاد دلزدگی و عدم تمایل روانی تدریجی مرد(و حتّی گاهی زن) به این رابطه. علاوه بر آن، ضعف تدریجی بدنی ناشی از ادامه این روش، در طولانی مدّت، عملا انزال زودرس را تشدید خواهد کرد. ۴- عوض کردن جای مرد و زن: گفته می شود که برای درمان انزال زودرس بهتر است مرد به پشت خوابیده زن در بالا قرار گرفته و کنترل رابطه زناشویی با زن باشد. بنابر توصیه های اسلامی و اطبّای قدیم، بهترین حالت زناشویی، روش معمول یعنی قرار گرفتن مرد در بالا و فاعل بودن اوست که بحث علمی در مورد آن مقاله ای جداگانه را می طلبد. بنابراین فاعل بودن زن در رابطه زناشویی مورد تأیید ما نیست. نهایتا این که تنها چند بار و برای این که برای مرد و زن مشخّص شود که مدّت زمان دقیق ارضای زن چه قدر است می توان پذیرفت که زن در بالا قرار گیرد و اختیار ادامه رابطه زناشویی تا رسیدن به ارگاسم با او باشد. در این حالت، مرد که احتمالا قبل از زن به انزال می رسد باید درد و ناراحتی نزدیکی پس از انزال را تحمّل کند تا همسر وی نیز به ارگاسم برسد. در مواردی که مشکل مرد، شدید و میل جنسی زن، قوی است؛ تا طی شدن مراحل درمانی در مرد و برای پیشگیری از به وجود آمدن مشکلات روانی یا اخلاقی برای زن هم می توان از این روش استفاده کرد. نکته مهم در این روش آن است که چون علی العموم، مرد، قبل از زن ارضا می شود و به همین دلیل آلت وی سست می شود؛ استفاده از کاندوم فایده ای نخواهد داشت و می تواند منجر به ریختن منی به داخل واژن و بارداری شود؛ لذا توصیه آن است که در این حال از سایر روش های جلوگیری از بارداری استفاده شود. ۵- سکس دهانی: گفته می شود که « سکس دهانی(مکیدن آلت مرد از سوی زن) قبل از مقاربت می تواند کمک زیادی به آرام شدن آلت مردانه در هنگام نزدیکی کند و به درمان زود انزالی کمک کند.» حقیقتش را بخواهید هرچه فکرکردم نتوانستم یک دلیل موجّه برای درست بودن این ادّعا پیدا کنم. دو نکته مهم در مورد این شیوه قابل ذکر است: - انجام این عمل برای بسیاری  از بانوان ایرانی خوشایند نیست. اگرچه این اکراه، مبنای شرعی ندارد ولی به هر حال باید به خواسته های همسر در این رابطه احترام گذاشته شود. - خود این عمل در بسیاری ازمردانی که دچار زودانزالی هستند؛ می تواند باعث وقوع انزال شود. ۶- تریاک و انزال زودرس: متأسّفانه درصد بسیاری از معتادان به تریاک و شیره را در کشور ما کسانی تشکیل می دهند که برای اوّلین بار و به توصیه اطرافیان برای حلّ مشکل انزال زودرس نسبت به این کار اقدام کرده و گرفتار آن شده اند. در این مورد دقّت داشته باشید: ۱- شروع مصرف تریاک تقریباً همیشه اعتیاد به آن را به دنبال خواهد داشت؛ لذا به هیچ وجه فکر نکنید که شما با بقیه فرق دارید و پس از چند بار استفاده، آن را کنار خواهید گذاشت. ۲- در این که مصرف تریاک باعث بهبودی قابل توجّه مشکل انزال زودرس می شود شکّی نیست. علّت این امر از دیدگاه طبّ قدیم، همان سفت شدن کمر است. از منظر طبّ جدید، اثر تریاک برمدّت انزال، عمدتا به سه دلیل است: الف- ایجاد آرامش روحی به دنبال حالت خماری و کم شدن استرس. ب- کم کردن قدرت تمرکز که باعث کاهش ورودی محرّک های جنسی به مغز خواهد شد. ج- کم کردن حس لامسه آلت. امّا عوارض اعتیاد به تریاک بسیار بزرگتر و پردردسرتر از مشکل انزال زودرس است. در طولانی مدّت، تریاک می تواند با کاهش میل جنسی، عملاً نتایج اوّلیه حاصل شده را نیز تحت الشّعاع قرار دهد. نکته آخر: چرا درمان انزال زودرس این قدر مهم است؟ عدم درمان انزال زودرس در طولانی مدّت می تواند منجر به عوارض گوناگون روحی و جسمی، هم در زن و هم در مرد شود. در مرد، کاهش اعتماد به نفس و بروز ناهنجاری های رفتاری در سطح خانواده و اجتماع مورد انتظار است. امّا در زن، عوامل نامطلوب تری می تواند به وجود آید که به طور خلاصه عبارتند از: ۱- احساس سرخوردگی و تنفّر از رابطه زناشویی. ۲- احساس عدم علاقه به همسر. ۳- پرخاشگری و ناهنجاری های رفتاری با اعضای خانواده. ۴- افزایش وزن غیرقابل توجیه. ۵- افزایش ترشّحات و عفونت های واژینال. ۶- بروز نامنظّمی های قاعدگی، کیست های تخمدانی و …. ۷- بروز بیماری های جسمی غیرقابل توجیه. ۸- کاهش پایدار میل جنسی که حتّی در صورت درمان مشکل همسر هم به سادگی قابل درمان نیست. ۹- ایجاد زمینه انحرافات اخلاقی در زنانی که میل جنسی قدرتمندی دارند.
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:59 | لینک  | 

سنگ کلیه و درمان

خاطره یک درد شدید و ناتوان کننده، چیزی است که نگرانی دایمی از تکرار این وضعیت را در ذهن بیمارانی که یک بار به مصیبت سنگ کلیه گرفتار شده اند؛ زنده نگه می دارد. امّا نباید نگران باشید؛ با روشهای ساده درمانی طبّ سنّتی، هم درد به راحتی درمان می شود و هم عامل ایجاد درد، یعنی سنگ کلیه.

انواع سنگ کلیه

۱- سنگ های کلسیمی: حدود ۸۰-۷۵ درصد سنگ های کلیوی را تشکیل می دهند و به طور عمده از جنس اگزلات کلسیم – و با شیوع کمتر از جنس فسفات کلسیم – هستند.

۲- سنگ های شاخ گوزنی یا Struvite: که معمولاً در زمینه عفونت های مزمن کلیوی به وجود می آیند.

۳- سنگ های اسید اوریکی.

۴- سنگ های سیستئینی.

عوامل زمینه ساز سنگ کلیه

۱- کمی تحرّک: به ویژه در بی حرکتی های شدید مثل بیماران بستری، بیماران دچار ضایعات نخاعی و … باعث افزایش برداشت کلسیم از استخوان ها می شود. این مسأله از سویی باعث تحلیل تدریجی استخوان ها و بروز پوکی استخوان می شود و از سوی دیگر، کلسیم اضافه ای که به این ترتیب وارد خون می شود؛ سطح کلسیم ادرار را افزایش داده زمینه را برای تشکیل سنگ های کلیوی فراهم می کند.

۲- مشکلات تغذیه ای:

۱- ۲- مصرف غذاهایی که دفع ادراری اگزلات را زیاد می کنند: آجیل های بوداده، انواع شکلات، چای، نوشابه های کولا، اسفناج، بادام زمینی و ….

۲- ۲- مصرف زیاد نمک: که باعث افزایش دفع ادراری کلسیم می شود.

۳- ۲- مصرف زیاد پروتئین های حیوانی(انواع گوشت، لبنیات و تخم مرغ): این موادّ غذایی، دفع کلسیم، اگزلات و اسید اوریک را افزایش می دهند و احتمال تشکیل هر دو نوع سنگ کلسیمی و اسید اوریکی را زیاد می کنند.

۴- ۲- مصرف کم فیبر: یا به زبان ساده همان غذاهای گیاهی؛ چرا که مصرف زیاد میوه و سبزیجات، کاهش خطر تشکیل سنگ های کلیوی را به دنبال دارد.

۳- کم شدن حجم ادرار: به دلیل فعّالیت های سنگین و تعریق زیاد، روزه داری و ….

۴ – مصرف الکل: که در ادمه توضیح مبسوطی در مورد آن خواهیم داد.

۵- یبوست: که بدون تردید از مهمترین دلایل شیوع سنگ های کلیوی است که متأسّفانه تقریباً هیچ گاه به آن توجّهی نمی شود.

۶- عفونت های مزمن کلیوی: که چنان که گفتیم زمینه را برای تشکیل سنگ های شاخ گوزنی فراهم می آورند.

۷ – سایر علل: مثل پرکاری تیروئید، بعضی بیماری های نادر ژنتیکی و ….

علایم سنگ های کلیوی

بیماران مبتلا به سنگ هاى کلیه معمولاً با دوره هاى درد شدید، پیچشى و متناوب که هر چند دقیقه یک بار مى گیرد و ول مى کند، مراجعه مى کنند. درد معمولاً ابتدا در ناحیه پهلوها و پشت، درست پایین دنده ها، ظاهر مى شود که به تدریج به کشاله ران و ناحیه تناسلى انتشار مى یابد و با دفع سنگ، درد بیمار متوقف مى شود. بیماران به دلیل فعالیت دستگاه عصبى خودمختار (سمپاتیک) پوست سرد، تعریق و حالت تهوع دارند. اکثر بیماران خون در ادرار دارند که ممکن است میکروسکوپى باشد و تنها با آزمایش ادرار مشخص شود یا کاملاً ادرار، کدر یا تیره به نظر آید. این علایم به دلیل ایجاد انسداد در مسیر خروج ادرار به وجود می آیند. بنابراین تا وقتی که سنگ، مسیر ادراری را به طور نسبی یا کامل دچار انسداد نکند؛ می تواند بدون علامت باشد و این به آن معناست که ممکن است بسیاری از ما سنگ کلیه داشته باشیم ولی از آن بی خبر باشیم. همچنین ممکن است سنگ های کلیوی به صورت دوره ای به وجود بیایند؛ حلّ و دفع شوند و سنگ های جدیدی تشکیل شوند بدون آنکه شخص از آنها اطّلاعی داشته باشد. در این گونه موارد شخص ممکن است گهگاه احساس سنگینی، گزگز یا دردهای خفیف کلیوی داشته باشد.

شیوع

بیشترین شیوع سنگ کلیه در گروه سنى ۱۸ تا ۴۵ سال دیده مى شود. معمولاً بزرگسالان بالاى ۳۰ سال از هر دو جنس (زن و مرد) مبتلا مى شوند اما  شیوع سنگ کلیه در مردان ۵ تا ۱۰ برابر بالاتر است. میزان بروز سنگ هاى کلیوى در کشورهاى توسعه یافته بیشتر است که به دلیل مصرف زیاد پروتئین همراه با رژیم غذایى کم فیبر است. چهل درصد بیماران مبتلا به اولین حمله سنگ کلیه در عرض ۲ تا ۳ سال دچار یک حمله مجدد مى شوند و ۷۵ درصد مبتلایان نیز در عرض ۷ تا ۱۰ سال دچار عود مى شوند.

تشخیص و درمان در طبّ کلاسیک

تشخیص سنگ کلیه عمدتاً براساس علایم بالینی، آزمایش ادرار، عکس ساده شکم یا سونوگرافی انجام می شود.

درمان هم شامل تجویز داروهایی برای کاهش درد، شل کردن عضلات حالب(برای حرکت سریعتر سنگ)، تجویز داروهای حل کننده سنگ، سنگ شکن و نهایتاً جرّاحی است.

نکته های پیشگیرانه و درمانی بر اساس رویکرد طبّ سنّتی

اگر چه سنگ های کلیه، انواع مختلف و بالطبع روشهای گوناگونی برای پیشگیری و درمان دارند؛ ولی نکات ذیل را به عنوان نکاتی عمومی، ساده و قابل اجرا در ۳ بخش ذکر می کنیم.

الف – کنترل درد: شاید برای بیماری که دچار سنگ کلیه است هیچ چیزی مهمتر از کنترل درد شدیدش نباشد؛ دردی که گاه به مسکّن های تزریقی مخدّر مانند مورفین نیز به خوبی پاسخ نمی دهد؛ امّا طبّ سنّتی برای این مشکل راه حل های ساده ای دارد:

الف – الف- بادکش گذاری: بادکش گذاری اثری فوق العاده در رفع اسپاسم عضلات حالب دارد و تقریباً بلافاصله درد را تسکین می دهد؛ در واقع، بادکش گذاری با شل کردن عضلات صاف حالب، درد را کاهش داده باعث تسهیل حرکت و دفع سنگ خواهد شد. برای این کار موضع حداکثر درد را با یک روغن مناسب چرب کرده در همان ناحیه بادکش بگذارید و تا رفع کامل درد(معمولاً ۱۵-۱۰ دقیقه) آن را برندارید. طبیعی است که با این کار ممکن است پس از مدتی درد را در نقطه ای پائین تر از نقطه قبلی احساس کنید که علت آن حرکت سنگ است. به موازات تغییر محل درد، جای بادکش ها را عوض می کنید تا وقتی که سنگ داخل مثانه شود و درد از بین برود. اگر درد بیمار در ناحیه ای وسیع پخش است؛ در کلّ ناحیه درد بادکش بگذارید. اگر درد بیمار در جاهایی مثل بیضه یا کشاله ران احساس می شود و طبیعتاً نمی توانید محلّ اصلی سنگ را پیدا کنید؛ مسیری از روی کلیه تا روی مثانه را بادکش گذاری کنید. این مسیر از کلیه شروع می شود؛ ۲۰-۱۵ سانتی متر به سمت پایین حرکت می کند و سپس با گذشتن از پهلوی بیمار با مسیری مورّب به سمت مثانه(قسمت بالای ناحیه تناسلی) می رسد. این نحوه بادکش گذاری تقریباً شکست درمانی ندارد. پس از مدیریت اورژانسی درد و در طول درمان دارویی، بادکش گذاری روزانه (روزی یک بار به مدّت ۲۰-۱۵ دقیقه) روی کلیه مبتلا باعث افزایش خون رسانی کلیه و تسریع در حل شدن سایر سنگ ها و جلوگیری از تشکیل سایر سنگ ها خواهد شد.

الف- ب- سایر روش ها: در صورتی که به هر دلیل قادر به بادکش گذاری نیستید؛ می توانید یک عدد آجر(ترجیحاً آب ندیده) را داغ کرده لای حوله پیچیده روی موضع درد بگذارید و تا حدّ تحمّل، آن را برندارید. این کار اگر چه تأثیر بادکش را ندارد؛ امّا به ویژه در کنترل دردهای خفیف تر مؤثّر است.

ب – نکته های پیشگیرانه و بهداشتی در درمان سنگ کلیه:

۱- دستورات تغذیه ای:

- هر قدر غذا را بیشتر بجوید احتمال پیدایش سنگهای کلیوی را کاهش می دهید.

- از مصرف غذاهایی که مخالف طبع شما هستند یا به زبان ساده به شما نمی سازند؛ بپرهیزید.

- پرخوری یکی از عوامل پیدایش این سنگهاست از این عامل تخریب جسم و روح فاصله بگیرید.

- هرگونه ضعف در کارکرد معده؛ می تواند سبب ساز بروز این سنگها باشد؛ بنابراین اگر دچار نفخ، درد یا سوزش معده، ترش کردن، سنگینی معده بعد از غذا و مانند آن هستید؛ نسبت به درمان آن اقدام کنید.

- مصرف پروتئین های حیوانی(انواع گوشت، تخم مرغ و لبنیات) را به حدّاقل مورد نیاز کاهش دهید. در مورد مصرف گوشت های مانده و کهنه(از جمله گوشت های یخی و فریزری، سوسیس، کالباس، همبرگر و …)، ماهی شور و پاچه، دقّت بیشتری کنید.

- مصرف این موادّ غذایی را نیز حتّی المقدور کاهش دهید یا قطع کنید: انواع شیرینی مصنوعی و شیرینی های قنّادی، قهوه، چای، انواع شکلات و کاکائو، انواع نوشابه ها، بادام زمینی، اسفناج، آجیل های بوداده و …

- مصرف نمک را تعدیل کنید و ترجیحاً به جای نمک های تصفیه شده از نمک دریا یا معدنی استفاده کنید.

- در شهرهایی که آب سنگینی دارند؛ از آب جوشیده و یا در صورت امکان از آب چشمه یا قنات استفاده کنید.

- مصرف انواع میوه و سبزی را در رژیم غذایی خود افزایش دهید.

- درمان سنگ کلیه بدون اقدام برای درمان یبوست بیمار، کاری است عبث و بی نتیجه. بسیاری از مواقع، تنها با درمان یبوست، سنگ کلیه بیمار هم درمان می شود.

- شاید یک معیار ساده برای درک این که آب بدن کافی است یا خیر آن است که به رنگ ادرار توجّه کنیم؛ اگر رنگ ادرار به سمت زرد پررنگ میل کرد یا بوی آن تند شد؛ احتمالاً نیاز به مصرف آب بیشتری دارید؛ امّا این مسأله هرگز به آن معنا نیست که آب درمانی به شیوه رایج(گاهی تا ۱۳ لیوان آب در روز) را به عنوان درمان سنگ کلیه توصیه کنیم؛ چرا که این کار، سنگ کلیه و بیمار، هر دو را با هم نابود می کند. بنابراین میزان مصرف آب را بر اساس درخواست عاقلانه بدن – یعنی همان احساس تشنگی – تنظیم کنید.

۲- سایر توصیه ها:

- فعّالیت سنگین و تعریق بیش از حد، زمینه ساز تشکیل سنگ کلیوی است؛ امّا بی حرکتی عاملی خطرناکتر است؛ لذا سعی کنید فعّالیت مناسب روزانه خود را حفظ کنید. تجربه نشان می دهد که انجام روزانه ورزش هایی مانند طناب زدن، به دفع بهتر سنگ کلیه کمک می کند.

- گرم نگه داشتن کلیه ها از اصول مهمّ درمانی سنگ کلیه – و بسیاری دیگر از بیماری های کلیه – در طبّ قدیم است. بستن شال به ویژه در فصول سرد سال بر روی کلیه ها را به خصوص به کسانی که دچار عود مکرّر سنگ کلیه هستند؛ توصیه می کنیم. ماساژ کلیه ها با روغن های مناسب – زیتون، کنجد، سیاهدانه، بادام تلخ، هسته قیسی و … – هم تأثیر شایانی در درمان سنگ کلیه دارد. اثر اصلی این دو کار، افزایش جریان خون کلیوی و کارکرد بهتر آن است.

- حجامت: حجامت و به ویژه حجامت کلیه ها از درمانهای مناسب برای دفع سنگهای کلیوی است. گاه بلافاصله پس از حجامت، دفع سنگ آغاز می شود. بنابراین و به ویژه در کسانی که علایم سنگینی و غلظت خون دارند؛ نباید از انجام حجامت غافل شد.

ج – درمان های دارویی:

درمانهای دارویی ذکر شده در کتب طب سنتی بسیار متنوع و بر اساس انواع سنگها و مزاج بیمار متفاوتند. درمانهایی که در ادامه به آنها اشاره می شود؛ درمانهایی هستند که ساده و قابل اجرا بوده؛ در عین حال بر روی اکثر سنگها مؤثر هستند.

- سیاهدانه-عسل: ۱۰۰گرم سیاهدانه را آسیاب کنید و بلافاصله با یک کیلو عسل مخلوط کنید و ۳-۲ ماه روزی ۳ قاشق چایخوری از آن میل کنید. این ترکیب فوق العاده، یک سنگ شکن قوی برای سنگ های کلیوی و صفراوی است؛ رگ های بسته قلبی را باز می کند؛ فشار خون را تنظیم می کند و ….

- پوسته درونی سنگدان مرغ(یا سایر پرندگان): این پوسته زرد رنگ را تمیز کرده، شسته، خشک و آسیاب کنید و روزی ۲ بار و هر بار نصف قاشق چایخوری از آن را میل کنید. البته به علت تلخی این دارو، بهتر است آن را با کمی عسل مخلوط کرده خمیر نسبتا سفتی بسازید و این خمیر را در یخچال بگذارید تا خودش را بگیرد. حالا به راحتی می توانید از این خمیر قرص هایی تهیه نموده و میل کنید. راه مناسب دیگر، ریختن این پودر در کپسول است. ممکن است اطرافیان نسبت به غیربهداشتی بودن این ترکیب به شما هشدار بدهند امّا می توانید مطمئن باشید که با مصرف این داروی سنگ شکن قوی دچار هیچ مشکلی نخواهید شد.

- تراشه پوست خربزه: قبل از استفاده از خربزه، آن را بشویید و پوست روی آن( که دارای طرح و خط است) را نازک بتراشید( مثل تراشیدن پوست هویج). این تراشه ها را خشک و آسیاب کرده روزی ۲ یا ۳ بار و هر بار نصف قاشق چایخوری از آن را با کمی عسل مصرف کنید.

- تخم خربزه: تخم خربزه و صیفی جات مشابه مثل گرمک و طالبی را دور نریزید. آنها را جمع کنید و روزی یک یا دو قاشق غذاخوری از آنها را به صورت خام، آرام آرام بجوید تا شیره آنها کاملا کشیده شود؛ سپس تفاله را بیرون بریزید.

- خاکستر سوزانده کلم قمری: روزی ۲ یا ۳ بار و هر بار نصف قاشق چایخوری از آن را  با کمی عسل میل کنید.

- خاکستر چوب انگور: می توانید آن را مشابه خاکستر کلم قمری مصرف کنید. راه بهتر این است که چوب درخت انگور( که هر قدر پیرتر و کلفت تر باشد اثر بهتری خواهد داشت) را روی حرارت بگیرید تا سرخ شود؛ سپس آن را در ظرف آبی فرو ببرید و این کار را چند بار تکرار کنید؛ سپس این آب را به تدریج مصرف کنید که یکی از بهترین داروهای سنگ شکن است. آب برگ انگور و اشک درخت انگور هم از خاصیت سنگ شکنی مناسبی برخوردارند.

- قطعه ای هندوانه را با پوست و تخمه های آن خرد کرده، مدتی آرام بجوشانید تا آب آن غلیظ شود و آن را صاف کنید. به این آب صاف کرده کمی سرکه بیافزایید و به تدریج مصرف کنید.

- ترب سیاه: مصرف ترب سیاه به اشکال گوناگون در درمان سنگ های کلیوی بسیار مفید است. یک راه ساده آن است که ترب سیاه را(ترجیحاً با برگ و پوست و ریشه) آبگیری کنیم و روزی ۲-۱ استکان مصرف کنیم. امّا با توجّه به طعم نامطلوب، ایجاد نفخ شدید و مسایلی از این دست بهتر است آب ترب را کاملاً با عسل شیرین کنیم که البته این روش هم در بسیاری از موارد نمی تواند مشکل را حل کند و لذا خیلی ها از خیر مصرف این داروی مفید می گذرند. امّا مرحوم دکتر عبدالله احمدیه، برای مصرف ترب سیاه راه مناسبی را پیشنهاد کرده اند که به نظر می رسد برای عموم بیماران قابل انجام باشد: «ترب سیاه را به ورقه های نازک برش داده دو طرف هر ورقه را کمی عسل بمالید(مثل مالیدن کره روی نان)؛ سپس این ورقه ها را در سبدی قرار دهید تا این عسل ها کم کم به درون ظرفی که در زیر سبد قرار می دهید بچکند. عسلی که به این ترتیب جمع می شود ضمن دارا بودن عصاره ترب سیاه، برای مصرف کننده هم مشکل چندانی ایجاد نمی کند.»

- سایر داروها:

داروهای ذیل؛ داروهایی ساده و در دسترس هستند که در دفع سنگهای کلیوی مؤثر هستند که یکی یا تعدادی از آنها را با هم و به روشهای گوناگون مثل جوشاندن یا دم کردن می توانید استفاده کنید:

داروهای خنک: کاکل ذرّت، دم گیلاس و آلبالو، خارخسک، خارشتر، تخم کاسنی، عنّاب، بنفشه، تخم هندوانه، پوست هندوانه، تخم کاهو، کاکنج(عروسک پشت پرده) و ….

داروهای گرم: تخم رازیانه، پونه، پرسیاوشان، تخم کرفس، بادرنجبویه، تخم خربزه، افتیمون، گزنه، سداب، بنصر و ….

دو نسخه برای افرادی که غذاهای خنکی به آنها می سازد:

-   (خارشتر، یک قاشق مربّاخوری) + (دم گیلاس یا کاکل ذرّت، یک قاشق غذاخوری) + (تخم خربزه، یک قاشق مربّاخوری):

-   (خارشتر، یک قاشق مربّاخوری) + (خارخسک یا تخم هندوانه، یک قاشق مربّاخوری) + (تخم خربزه یا تخم کرفس یک قاشق مربّاخوری): به همان شیوه فوق مصرف شود.

دو نسخه برای افرادی که غذاهای گرمی به آنها می سازد:

-   (گزنه یا پونه، یک قاشق غذاخوری) + (تخم خربزه یا تخم کرفس، یک قاشق مربّاخوری) + (خارشتر یا خارخسک، یک قاشق مربّاخوری)

-   (بادرنجبویه یک قاشق غذاخوری یا تخم رازیانه، یک قاشق مربّاخوری) + (تخم خربزه یا تخم کرفس، یک قاشق مربّاخوری) + (دم گیلاس یا کاکل ذرّت، یک قاشق غذاخوری)

روش آماده سازی داروها: همه داروهای هر فرمول را با هم و با ۲ لیوان آب روی شعله کم بجوشانید تا یک استکان از آن بماند. آن را صاف کرده شیرین نموده میل نمایید. این کار را روزی یک بار و به مدّت یکی دو ماه انجام دهید.

نکته: بهتر است حتّی در بیماران گرم مزاج هم تا حدّی غلبه با داروهای گرم باشد.

- عرقیات گیاهی

یک راه مناسب و ساده تر، استفاده از عرقیات گیاهی است. پیشنهاد من به این شرح است:

- برای افراد گرم مزاج:

(عرق خارشتر، یک قسمت) + (عرق خارخسک یا عرق کاسنی، یک قسمت) + (عرق بابونه، یک قسمت)

- برای افراد سرد مزاج:

(عرق خارشتر، یک قسمت) + (عرق بابونه، یک قسمت) + (عرق بادرنجبویه یا اسطوخدّوس، یک قسمت)

این عرق ها را با هم مخلوط کنید و روزی ۳-۲ استکان تا یکی دو ماه میل کنید.

آیا لازم است دفع سنگ کلیه را به چشم دید؟

انتظار بسیاری از بیماران آن است که سنگ کلیه دفع شود و اگر چنین اتّفاقی نیفتد فکر می کنند که درمان نشده اند؛ در حالی که این تصوّر به این دلایل نادرست است:

- اثربخشی داروهای فوق الذّکر، اکثراً به صورت حل کردن سنگ است و لذا دفع سنگ عملاً احساس نخواهد شد.

- معیار اصلی در طبّ اسلامی برای درمان بیماری، از بین رفتن علایم بیماری است(که این خود، بحث مفصّل و جداگانه ای را می طلبد). بنابراین وقتی که بیمار، مدّتهاست که هیچ گونه درد یا ناراحتی ندارد و بدن او هیچ گونه علایم هشدار دهنده ای صادر نمی کند می تواند از سلامت خود مطمئن باشد. وسواس در انجام اقدامات تشخیصی در این حال غلط است. چنانکه گفتیم بسیاری از ما در طول زندگی خود دچار سنگ های بی علامت و گذرا در کلیه می شویم که می آیند و می روند و هیچ گاه از وجود آنها مطّلع نمی شویم؛ بنابراین همان گونه که کسی از ترس این سنگ ها مرتّباً سونوگرافی کلیه انجام نمی دهد؛ بیماری که با انجام دستورات طبّ سنّتی، علایم بیماری اش کاملاً از بین رفته اند هم نیازی به اقدامات تشخیصی اضافه ندارد و می تواند مطمئن باشد که در صورت رعایت دستورات بهداشتی(و به ویژه دستورات تغذیه ای که در این مقاله ذکر شد)؛ دیگر شاهد سنگ اندازی کلیه! در زندگی آرام خود نخواهد بود.

آیا ماء الشّعیر در درمان سنگ کلیه مفید است؟

یکی از عقاید رایج در بین عموم مردم، اصرار به مصرف ماء الشّعیر برای دفع سنگ کلیه است. در این رابطه دو نکته قابل ذکر است:

۱-  آنچه که به عنوان ماء الشّعیر در شیشه های نوشابه در مغازه ها عرضه می شود، نسبتی با ماء الشّعیر طبّی ندارد. ماء الشّعیر طبّی به زبان ساده لعاب حاصل از جوشاندن جوی پوست کنده است که کاربردهای درمانی زیادی دارد.

۲-   «جو» طبعی سرد و خشک دارد؛ بنابراین نوشابه های ماء الشّعیر اگر هم اثری در دفع سنگ کلیه داشته باشند؛ تنها برای افراد بسیار گرم مزاج قابل استفاده اند و برای سایرین می توانند عوارض مختلفی به جای بگذارند. لذا بهتر است عموم بیماران از مصرف آنها خودداری کنند.

مشروبات الکلی و دفع سنگ کلیه!!

شیاطین انس و جن برای توجیه اعمال زشت خود و افزودن به پیروان خویش، از راه های گوناگونی بهره می گیرند؛ از جمله این که به دلایل به ظاهر موجّه طبّی و بهداشتی متوسّل می شوند. متأسّفانه عقیده نافع بودن مصرف مشروبات الکلی برای دفع سنگ کلیه هم از جمله عقاید ناصوابی است که از سوی این افراد تبلیغ می شود. در غلط بودن این عقیده همین بس که در روایات حضرات معصومین(علیهم السلام) آمده است که «درحرام شفایی نیست»؛ امّا برای اقناع علمی شما عزیزان، این چند سطر را از کتاب ارزشمند «اثرات مشروبات الکلی، چای و قهوه از دیدگاه دانش پزشکی و دانشمندان غرب، تألیف دکتر علی اصغر اکبری، فصل ۶، صفحه ۱۳۲» ذکر می کنیم:

«به جاست در مورد خودم(مؤلّف) داستانی عرض کنم: چند سال پیش مبتلا به درد شدید کلیوی گردیدم. بعد از اقدامات آزمایشگاهی و سونوگرافی و عکس برداری نهایتاً وجود یک سنگ کوچک در یک کلیه ام به اثبات رسید. شما فکر می کنید چند نفر به بنده پیشنهاد کردند که جهت درمان، مقداری مشروبات الکلی و به ویژه آب جو مصرف نمایم؟ شخصاً آمار نگرفتم؛ ولی مهم این است که اگر یک پزشک به بنده چنین پیشنهادی بدهد شما چه برداشتی می کنید؟ شاید شما بفرمایید اگر افراد غیر پزشک گفته باشند قابل استناد نیست؛ ولی چون یک پزشک مصرف مشروبات الکلی را برای درمان شن کلیه پیشنهاد می کند احتمالاً اثر درمانی دارد. بنده کمی شک کردم که شاید پیشنهاد ایشان علمی و از کشفیات جدید پزشکی باشد که خودم خبر ندارم. لذا آخرین چاپ از کتاب مربوطه، معروف به«اسمیت» که صاحب نظران در آمریکا آن را به چاپ رسانیده اند به ویژه قسمت درمان آن را مورد مطالعه قرار دادم و مشاهده کردم که هیچ نامی از الکل{به عنوان درمان کننده سنگ کلیه} برده نشده است. حتّی در حدّ حدس و گمان هم نامی از آن برده نشده است؛ زیرا که بسیاری از مواقع در مراجع علمی دیده می شود که گفته شده احتمال دارد فلان خوراکی یا فلان دارو در درمان فلان بیماری مؤثّر باشد؛ ولی اینجا دانشمندان و صاحب نظران برای درمان شن کلّیه حتّی از مشروبات الکلی به عنوان عامل احتمالی هم نام نبرده اند. جای نگرانی است که در کشور ما، بر خلاف علم و دانش پزشکی گاهی حتّی یک پزشک چنین تجویز غیر علمی پیشنهاد می دهد. در حالی که مشروبات الکلی خود می توانند موجب تشکیل شن کلیه بشوند؛ توجّه فرمایید:

از نظر بالینی مهم ترین محرّک تولید اسید اوریک در خون انسان، الکل می باشد که تولید جدید آن را به طور چشم گیری بالا می برد …. افرادی که تولید و ترشّح بیش از حدّ اسید اوریک دارند؛ در معرض خطر ایجاد سنگ های کلیوی هستند. سنگ ها ممکن است از اسید اوریک تشکیل شده باشند یا آن که اسید اوریک ممکن است هسته تشکیل سنگ های کلسیم یا دیگر انواع سنگ ها باشد.»

بنابراین واضح است که مصرف مشروبات الکلی نه تنها سنگ کلیه را درمان نمی کند بلکه احتمال ایجاد آن را نیز افزایش می دهد.

نکته: عقیده بر این است که اگر سنگ کلیه دفع شده را خرد و آسیاب کرده و مصرف کنیم؛ تأثیر به سزایی در دفع سایر سنگ ها خواهد داشت که البته با توجّه به این که راه های ساده تر و خوشایندتری وجود دارد؛ این اقدام را توصیه نمی کنیم.

کلیه سنگ ساز

بیمارانی هستند که مکرّرا دچار سنگ کلیه می شوند. طبّ کلاسیک به این بیماران القا می کند که ایراد از کلیه شماست و این حالت تا آخر عمر با شما خواهد بود. امّا واقعیت این نیست؛ بلکه اکثر این افراد را کسانی تشکیل می دهند که اقدامات درمانی متعدّدی انجام می دهند؛ امّا از انجام کارهای پیشگیرانه غافلند. به همه این بیماران توصیه می کنم که اقدامات پیشگیرانه ذکر شده در این مقاله(به ویژه اقدامات مربوط به اصلاح تغذیه و کارکرد دستگاه گوارش) را جدّی بگیرند تا کم کم تهمت سنگ ساز بودن از ساحت کلیه آنها پاک شود. در افراد معدودی به علّت عدم توانایی کلیه برای دفع موادّ محلول در آب منطقه سکونت، این مشکل تکرار می شود که به این افراد توصیه می کنیم که میزان حدّاقلّی از دارو(مثلاً روزی نصف استکان عرق خارشتر) را مصرف کنند. البته بهتر است هر چند وقت یک بار دارو برای مدّتی قطع شود یا آن که به تناوب از داروهای مختلف استفاده شود تا عوارض مصرف طولانی دارو بر بدن به حدّاقل برسد.

روزه و سنگ کلیه

کسانی که اصطلاحا کلیه سنگ ساز یا بیماری های شدید کلیوی دارند یا پیوند کلیه شده اند؛ در بسیاری از موارد با مشورت پزشک معالج و با رعایت مواردی که مانع از غلیظ شدن خون و ادرار می شود؛ قادر به روزه داری هستند. حتّی تحقیقات انجام شده در مورد بیماران پیوندی که آزمایش های طبیعی داشته اند نشان داده است که روزه داری هیچ اختلالی در آزمایش های آنها ایجاد نکرده است. تجربه به من نشان می دهد که اکثر کسانی که به اصطلاح کلیه سنگ ساز دارند با رعایت موارد تغذیه ای ذکر شده و نیز مصرف حدّاقل دارو(مثلا نصف استکان عرق خارشتر در افطار و سحر)، به راحتی و بدون مشکل خاصّی قادر به روزه داری خواهند بود.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:58 | لینک  | 

کیست پیلونیدال و درمان

کیست پیلونیدال که عموما در بین مردم به کیست مویی مشهور است؛ به زبان ساده، ایجاد یک حفره عفونی در گودی کمر، یعنی تقریبا در پایین ترین قسمت ستون فقرات می باشد. این کیست معمولا به صورت یک منفذ پوستی کوچک نمایان شده؛ گاهی چیزی بیش از یک فرورفتگی حاوی چند موی پیچیده نیست. این بیماری که مردان را بیش از زنان گرفتار می کند؛ اغلب برای اولین بار در دوران بلوغ و هنگاهی که رشد مو و فعالیت غدد چربی افزایش می یابد؛ بروز می کند. این عارضه در افراد چاق، پرمو، کسانی که زیاد عرق می کنند، کارهای نشسته دارند یا لباس های تنگ می پوشند، بیشتر دیده می شود.

علل ایجاد کیست پیلونیدال

در مورد مادرزادی یا اکتسابی بودن کیست پیلونیدال اختلاف نظر وجود دارد ولی مهمترین دلایل احتمالی ایجاد کیست پیلونیدال عبارتند از: عفونت به دلایل مختلف، آسیب دیدگی ناحیه بر اثر ضربه یا موارد دیگر و  یا فرو رفتن تدریجی مو در پوست. 

نشانه ها

معمولا کیست پیلونیدال تا زمانی که به صورت حاد دچار عفونت نشده باشد؛ نشانه ای ندارد. در این حالت، تنها تظاهر بیماری، وجود حفره ای زیر پوستی در فاصله دو باسن و کمی بالاتر از مقعد است که ممکن است اندازه ای به قطر یک تا چند سانتی متر داشته باشد؛ حاوی مقادیری مو باشد و توسط چند سوراخ ریز به سطح پوست راه داشته باشد. در این وضعیت، تنها در معاینه، سوراخهای ریز پوست در فاصله بین دو باسن قابل مشاهده است.

با ایجاد عفونت، علایم زیر بروز می کند: درد خود به خودی یا احساس درد با لمس، قرمزی، تورم ناحیه مبتلا، تب و لرز و ترشح چرک یا خونابه. اگر مجرای این سوراخها بسته شود؛ ترشحات چرکی داخل حفره تجمع پیدا می کنند و باعث ایجاد آبسه می شوند که با درد شدیدی همراه است. 

درمان

درمانهای علامتی و تسکینی، استفاده از آنتی بیوتیک و تخلیه چرک با برش روی کیست یا تخلیه کامل کیست از طریق جرّاحی، از درمانهای رایج مورد استفاده هستند؛ اما تجربه سالیان گذشته به من نشان داده است که تقریباً هیچ گاه نیاز به انجام درمان پرعارضه، پرخرج و پرزحمت کیست از راه جرّاحی نیست. مراحل درمان این عارضه به شیوه طب سنّتی به این شرح است:

درمان کیست پیلونیدال به شیوه طبّ سنّتی

۱-    در صورتی که بیمار یبوست دارد؛ با شیوه های مناسب، باید یبوست وی را درمان کرد.

۲-    استفاده خوراکی از داروهای ضدّ عفونت گیاهی مثل بید، خطمی، زنیان، آویشن، بابونه و … بسته به وضعیت مزاجی بیمار.

۳-  ضمادهای تخلیه کننده کیست: ساده ترین راه که در عین حال تقریبا همیشه از آن پاسخ مثبت گرفته ام، این است که مقداری اسپرزه را آسیاب کرده با مرهم سیاه، مخلوط و روی کیست، ضماد کنید. این ضماد را روزی ۲ بار(صبح و شب) عوض کنید، بعد از چند بار استفاده، کیست، سَر باز کرده، شروع به تخلیه می کند. ضماد فوق را تا تخلیه کامل کیست ادامه دهید. بعد از تخلیه کامل کیست، بیماری درمان شده محسوب می شود؛ به همین سادگی.

البته استفاده از ضمادهای دیگری نیز که خاصیت تخلیه غدّه ها را دارند و باعث خروج چرک کیست خواهند شد(و در کتب طبّ سنّتی به فراوانی ذکر شده اند؛) نیز بلامانع است که بسیاری از آنها را می توانید از افراد مسن تر فامیل یاد بگیرید یا با مراجعه به یک عطّار باتجربه از آنها آگاه شوید؛ امّا نسخه فوق، ارزان، آسان و قابل دسترسی در همه جاست.

برای مثال ضماد کردن مغز حرام گوسفند یک راه حلّ مناسب است. برای کیست هایی که عفونت زیادی دارند و به اصطلاح به نظر می رسد که رسیده اند یک راه حلّ جالب وجود دارد به این ترتیب که یک ظرف چینی را کاملا ریز خرد کنید و با خرما مخلوط کنید و روی کیست ضماد کنید. این ضماد بسیار سریع عمل می کند و کیست را تخلیه می کند.

نکته: گاهی علیرغم این اقدام، کیست سر باز نمی کند که معمولا این موارد در بیمارانی دیده می شود که یا کیست، بسیار کوچک است و یا بدون چرک یا حاوی مقادیر اندک و ناچیز عفونت است. در این بیماران اگر علامت دیگری وجود نداشته باشد؛ می توانید مطمئن باشید که غیر از اقدامات پیشگیرانه و نیز یک بار زالواندازی یا حجامت محلّ کیست، نیاز به اقدام دیگری نیست.

۴-  اگر کیست خیلی بزرگ بود، پس از تخلیه کامل، برای پر شدن سریعتر آن به طور مرتّب مقداری عسل را داخل آن بریزید. کیست های کوچکتر معمولاً نیازی به این کار ندارند.

۵-  استفاده از حجامت یا زالواندازی اطراف کیست، درمانهایی کمکی و درعین حال بسیار مؤثّرهستند؛ به ویژه زمانی که کیست دچار عفونت حادّ شده باشد و با علایمی مثل درد و قرمزی محلّ و تب همراه باشد؛ حجامت یا زالواندازی حتّی می توانند به عنوان گزینه اوّل، قبل ازشروع سایر اقدامات، مدّنظر قرار گیرند. 

پیشگیری

برای پیشگیری از این عارضه، توجّه به چند نکته ساده کفایت می کند:

۱-    کوتاه نگه داشتن موهای ناحیه بین دو باسن(ترجیحاً با استفاده ازداروی نظافت سنّتی).

۲-  شستشوی منظّم: حمام کردن یا دوش گرفتن روزانه برای تمیز نگه داشتن ناحیه کیست توصیه می شود اگرچه به نظر می رسد استفاده از وان آب گرم در پیشگیری از عفونت کیست مؤثرتر از دوش گرفتن باشد.

۳-    خشک نگه داشتن ناحیه به ویژه استفاده از لباس هاس زیر نخی و جاذب رطوبت.

۴-    پرهیز از نشستن طولانی مدت روی صندلی.

۵-    در افرادی که تعریق زیادی دارند، کم کردن تعریق در این ناحیه نیز می تواند تا حدّی کمک کننده باشد.

۶-    پوشیدن لباس سبک و گشاد.

۷-    جلوگیری از اضافه وزن. 

چند سؤال:

- آیا ممکن است این ضایعه بدخیم شود؟ عفونت های پیلونیدال درمان نشده ممکن است باعث ایجاد سینوس های ترشح کننده متعدد( و گاهی باعمق زیاد) شوند ولی به ندرت در آنها تغییرات بدخیمی گزارش شده است.

- آیا کیست پیلونیدال از طریق لیزر قابل درمان است؟ در مورد درمان با لیزر باید گفت که متاسفانه استفاده این عنوان به روشی برای جلب مشتری تبدیل شده است. لیزر وسیله ای است که پزشک در حین جراحی خود می تواند از آن استفاده کند ولی به خودی خود، یک روش جدید جراحی نیست که بتواند مزایای خاصی نسبت به روش های دیگر داشته باشد . بنابراین این کلمه نباید شما را فریب دهد.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:57 | لینک  | 

نرمی غضروف استخوان کشکک زانو و درمانکندرو مالاسی پاتلا Patellar chondromalacia

کشکک، استخوان تنها!

کشکک، استخوان کوچک و تقریباً گردی است که روی زانو قرار دارد؛ یعنی همان استخوانی که با منقبض کردن عضله چهار سر ران، بالا و پایین می رود. این استخوان، تنها استخوانی است که به هیچ استخوان یا عضله دیگری وصل نیست؛ بلکه در بین دولایه یک تاندون قرار دارد که از انتهای عضله چهارسر به پایین زانو وصل می شود. وجود این استخوانِ تنها، به افزایش کارایی عضله چهارسر کمک می کند.

نرمی غضروف استخوان کشکک زانو

پشت استخوان کشکک دارای غضروفی است که با سطح جلویی زانو ایجاد مفصل می کند. اگر به هر دلیل، این سطح غضروفی دچار نرمی یا تخریب شود؛ این بیماری به وجود می آید.

علل ایجاد کننده

علّت ایجاد این بیماری به طور دقیق مشخّص نیست ولی‌ مسایل زیر در آن مؤثّر هستند:

۱- انحرافات مادرزادی محور ران و زانو.

۲- فعّالیت های سنگین ورزشی که فشار بیش از حد به زانو می آورند: این مشکل در جوانانی که اصرار دارند با ورزش سنگین، خیلی سریع مرزهای قهرمانی را فتح کنند زیاد دیده می شود.

۳- بی حرکتی زیاد و کمبود فعّالیت بدنی: می تواند منجر به ضعف عضله چهارسر شود. ضعف این عضله، نرمی غضروف کشکک را به دنبال دارد.

۴- ضربه به زانو.

شیوع

این بیماری در نوجوانان و جوانان و به ویژه دختران از شیوع بیشتری برخوردار است.

علایم و نشانه ها

۱- درد: درد معمولاً متناوب است(گاهی وجود دارد و گاهی وجود ندارد) و در قسمت جلوی زانو حس می شود. بلند شدن از صندلی، بالا یا پایین رفتن از سراشیبی، بالا و پایین رفتن از پلّه، خم کردن همزمان زانوها(به ویژه در دامنه های زیاد)، فعّالیت های جهشی، دویدن، چمپاتمه زدن، دو زانو و چهار زانو نشستن می توانند باعث تشدید درد شوند. این درد گاهی به پشت زانو تیر می کشد.

۲- احساس سفتی یا خشکی: به ویژه پس از نشستن یا بی حرکتی طولانی، بیمار احساس سفتی در حرکات زانو دارد که با کمی راه رفتن بهبود پیدا می کند.

۳- تق تق کردن زانو.

۴- در رفتن زانو از زیر پا به هنگام راه رفتن.

۵- احساس خستگی زانو: گاهی بیمار احساس می کند که زانویش زور کافی برای حرکت ندارد.

۶- قفل شدن های موقّتی زانو.

۷- تورّم زانو: که البتّه چندان شایع نیست.

تذکّر: معمولاً بیمار تنها یک یا تعدادی از علایم فوق را تجربه می کند و وجود همه علایم با هم؛ تنها در موارد پیشرفته دیده می شود.

معاینه

یک معاینه ساده هست که خودتان هم می توانید انجام دهید و ببینید که دچار نرمی غضروف کشکک هستید یا خیر. روی زمین به پشت بخوابید و پاهای خود را دراز کنید و از یک نفر بخواهید که کف دست خود را روی استخوان کشکک شما گذاشته فشار ملایمی اعمال کند. در این حال عضله چهار سر ران را منقبض کنید. درد ناخوشایندی که تجربه خواهید کرد نشان می دهد که شما دچار این بیماری هستید.

درمان

۱- مهمترین اقدام درمانی؛ تقویت عضلات چهار سر ران است. برای این کار می توانید یکی از تمرینات زیر را انجام دهید:

۱-۱- روی صندلی بنشینید و ساق پای خود را بالا بیاورید تا جایی که ران و ساق در یک امتداد قرار گیرند. ۵ ثانیه در همین وضعیت بمانید. این تمرین را روزی ۳ بار و هر بار ۲۰ حرکت برای هر پا انجام دهید.

۲-۱- به پشت بخوابید و در حالی که روی انگشتان پا رو به صورت است، عضله چهار سر ران را به مدّت ۵ ثانیه منقبض و سپس رها کنید. این تمرین را نیز باید روزی ۳ بار و هر بار ۲۰ مرتبه برای هر پا انجام دهید.

۲- ورزش شنا برای این بیماران مفید است.

۳- از کوهنوردی، دوچرخه سواری(به خصوص با ارتفاع کم زین)، بالا و پایین رفتن از پلّه، زانو زدن، چمپاتمه زدن و دویدن در سرازیری و سربالایی اجتناب کنید.

با انجام اقدامات ساده فوق، اکثر بیماران بهبودی واضحی را تجربه خواهند کرد.

درمان به شیوه طبّ سنّتی

ضمن تأیید اقدامات درمانی فوق الذّکر، به شما توصیه می کنیم برای حصول نتیجه مطلوب و مناسب مراحل زیر را پیگیری کنید:

۱- ماساژ: تا بهبودی کامل؛ هر شب زانوها را با یک روغن مناسب مثل روغن زیتون تصفیه نشده، سیاهدانه، بادام تلخ، هسته قیسی، کرچک، کنجد، نارگیل و یا … ماساژ دهید. ماساژ را به آرامی و تا جذب کامل روغن به پوست ادامه دهید. پس از پایان ماساژ بهتر است روی ناحیه ماساژ را با یک پلاستیک فریزر بپوشانید تا میزان جذب روغن افزایش پیدا کند. مخلوط کردن مقدار کمی فلفل سیاه، دارچین یا زنجبیل با روغن، اثر درمانی آن را افزایش می دهد. معمولاً پس از یکی دو شب، کاهش فوق العاده ای در علایم بیماری ایجاد خواهد شد.

۲- پوست تخم مرغ های مصرفی خود را دور نریزید، آنها را شسته خشک و آسیاب کنید و به مدّت یکی دو ماه روزی نصف قاشق چایخوری از آن را با کمی عسل روی زبان خود ریخته قورت دهید. این مکمّل ساده سریعاً باعث ترمیم بافت آسیب دیده خواهد شد. مصرف پودر سنجد نیز به عنوان داروی دیگر می تواند مدّ نظر باشد(روزی یک قاشق مربّاخوری در نصف استکان عرق زیره یا هر روز صبح یک قاشق غذاخوری با یک لیوان شیر و یک قاشق عسل).

۳- بستن زانو به هنگام خواب با یک شال پشمی کمک شایانی به تسریع درمان می کند.

۴- در طول دوره درمان حتّی المقدور از مصرف غذاهای سردی خودداری شود.

۵- با تأیید پزشک، انجام حجامت زانو یا زالواندازی این ناحیه، یکی از بهترین اقدامات برای رسیدن به نتیجه درمانی مطلوب است.

با انجام اقدامات فوق می توانید از حصول نتیجه درمانی مطلوب مطمئن باشید.

 

  نوشته شده در  شنبه 19 شهریور1390ساعت 10:3  توسط شادی  |  آرشیو نظرات

 

تعریف :

خار پاشنه، زایده ای استخوانی است که در استخوان پاشنه پا پدید می آید. مچ پای انسان مرکب از هفت استخوان است که بزرگ ترین آنها، استخوان پاشنه است. گاهی در این استخوان، یک زایده خار مانند تشکیل می شود که دردناک شده و می تواند در راه رفتن اختلال ایجاد کند. مهمترین علت دردهای پاشنه، خار پاشنه است؛ امّا جالب این جاست که این درد به علّت خار به وجود نمی آید؛ درواقع، درد را همان چیزی به وجود می آورد که باعث به وجود آمدن خار پاشنه هم هست. خار پاشنه در اثر التهاب فاسیای کف پا ایجاد می شود. فاسیای کف پا، یک باند پهن است که در کف پا از پاشنه تا انگشتان پا کشیده می شود. اگر به هر علّت، فاسیا ملتهب شود و این التهاب طول بکشد، می تواند باعث رسوب کلسیم در محل اتصال فاسیا به پاشنه پا شود. این رسوب غیر طبیعی کلسیم، به شکل یک زائده کوچک خارمانند است که به آن خار پاشنه گفته می شود. خار پاشنه به خودی خود دردناک نیست بلکه درد، ناشی از کشیدگی فاسیا است.

علل و عوامل : 

چنانکه گفتیم، علّت بروز این بیماری، وارد آمدن فشار یا آسیب به بافت پاشنه پاست که به التهاب فاسیای کف پا و استخوانی شدن بست های کف پا منجر می گردد. عوامل متعدّدی می توانند این مسأله را موجب شوند که به طور عمده عبارتند از:

- اضافه وزن (خار پاشنه بیشتر در افراد چاق دیده می شود).

- افزایش ناگهانی وزن در دوران بارداری.

- صاف بودن کف پا.

- مشکلات بیو مکانیک ( ناهنجاری هایی که منجر به راه رفتن غیر عادی می شود).

- التهاب مفاصل کف پا به هر دلیل.

- پوشیدن کفش نامناسب(پاشنه خیلی بلند کفش، تنگ بودن کفش، کفش بدون پاشنه و صاف و …)

- دویدن (راه رفتن زیاد از دویدن کمتر ضرر دارد).

- ایستادن به مدت طولانی.

- مصرف چای، هم در ایجاد التهاب اوّلیه فاسیای کف پا و هم در رسوب ثانویه کلسیم و تشکیل خار پاشنه مؤثّر است.

علایم و عوارض:

 خار پاشنه، عموما، خود را با درد می نمایاند. درد خار پاشنه، به صورت دردی مبهم است اما گاهی هم به صورت دردی تیز حس می شود و فرد ابراز می دارد که چیزی همچون سوزن درون پاشنه پاست که بر اثر فشارهایی مثل راه رفتن، درد ایجاد می کند. محل احساس درد در مرکز پاشنه یا لبه داخلی آن است؛ شدت درد خار پاشنه در ابتدای صبح، بعد از بیدار شدن و نیز بعد از استراحت، بیشتر است و با راه رفتن کم می شود. این درد ، در اولین قدم بعد از استراحت طولانی مدت، بسیار شدید است. راه رفتن روی سطوح سخت و نا هموار و حمل اشیاء سنگین، منجر به افزایش درد می شود. گاهی هم با وسیع شدن زایده، درد خود به خود نیز ایجاد می گردد که در حال استراحت هم باقی می ماند. در برخی حالات که هنوز بیماری پیشرفت چندانی ندارد، ممکن است که فرد کاملا بدون علامت باشد و بیماری وی،به طور اتّفاقی در عکس ساده رادیولوژی تشخیص داده شود.

درمان :

فرد مبتلا، بر اثر درد به هنگام راه رفتن، سعی می کند فشار زیادی به پای مبتلا وارد نسازد؛ در نتیجه لنگان لنگان راه می رود و این لنگش، به مرور زمان و در صورت عدم درمان، موجب پیدایش ناراحتی هایی در قسمت تحتانی کمر و زانو می شود. بنابراین خار پاشنه را باید حتما مداوا کرد. اصول درمانی خار پاشنه ساده و شامل موارد زیر است:                     

- استراحت: اولین قدم در درمان خار پاشنه، استراحت است در بسیاری از موارد دیده شده که استراحت به تنهایی حتی دردهای شدید را از بین برده است. همچنین بیمار بایداز ایستادن طولانی مدت هم خودداری کند.

 - کاهش وزن: در درمان خارپاشنه موثر است.

 - استفاده از پد پاشنه: پد مخصوص خار پاشنه را می توانید از داروخانه ها تهیه نموده، به طور دائم در کفش خود استفاده کنید. پد، باعث کاهش فشار بر روی پاشنه و بهبود درد پا خواهد شد.

انجام ورزش هایی که در درمان خار پاشنه مؤثر هستند :

الف – کشش فاسیای کف پا: یک باند پهن در کف پا و زیر انگشتان پا قرار دهید و دو سر آن را در در دست گرفته بکشید به طوری که انگشتان پا به صورت نزدیک شوند. این وضعیت را به مدت سی ثانیه نگه دارید.هفت یا هشت مرتبه در روز، این کار را تکرار نمایید.

ب – کشش تاندون آشیل: بایستید و یک پا را جلوتر از پای دیگر قرار دهید، پای جلویی را از زانو خم کنید. دقت کنید که تماس کف هیچ یک از پاها نباید با زمین قطع شود. در این حالت باید در پشت ساق، احساس کشش نمایید. این حالت را به مدت سی ثانیه نگه دارید و هفت یا هشت بار در روز انجام دهید.

ج – گرفتن خودکار با پا: یک خودکار را روی زمین قرار دهید و با پاها آن را از زمین بردارید به طوری که کل انگشتان پا اطراف خودکار را بگیرد. برای پنج ثانیه خودکار را به همین حالت نگه دارید. انجام این کار ، سه یا چهار بار در روز کافی است.

د – نوشتن حروف الفبا : با انگشت بزرگ پا ، حروف الفبا را در هوا بنویسید.این کار را سه بار در روز برای هر پا ، انجام دهید.

- استفاده از آب گرم : هر روز عصر یا صبح یا قبل از بیرون آمدن از رختخواب، به مدت پانزده دقیقه پاهایتان را در آب گرم قرار دهید. سپس پای خود را خشک کرده و به مدت پنج تا ده دقیقه با گوشت کوب به ملایمت روی پاشنه پا بکوبید. مراقب باشید ضربه هایتان محکم نباشد. 

 استفاده از یخ: در یک لیوان بستنی ، آب بریزید و در فریزر قرار دهید . پس از نیم ساعت یک چوب بستنی در لیوان قرار دهید و  بگذارید کاملاً یخ ببندد؛ سپس چوب بستنی را در دست گرفته و به صورت دایره های هم پوشان روی پاشنه پا بکشید به طوری که هر دایره، نصف دایره قبل را بپوشاند. البته این روش تنها در کم کردن درد و التهاب مؤثّر است و نمی تواند باعث درمان بیماری شود.

 ـ کفی مخصوص کف پای صاف: چنانچه کف پایتان صاف است و قوس طبیعی خودش را ندارد؛ از کفی های خاص به منظور حفظ قوس کف پا بهره ببرید.

سایر درمان های رایج در طبّ کلاسیک

مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی(مثل استامینوفن، بروفن، مفنامیک اسید و ایندومتاسین) به عنوان مسکّن، تزریق کورتون به عنوان ضدّ التهاب، استفاده از دستگاه الکتروتراپی از روش های مورد استفاده در طبّ کلاسیک هستند. اگر درمان با شیوه های مزبور امکان پذیر نشود، با عمل جراحی خار پاشنه خارج می شود.

 پس از بهبودی، توصیه به استفاده طولانی از پد پاشنه و ورزش های کششی، مصرف کمتر چربی ها و افزایش مصرف ویتامین C می شود. 

درمان خار پاشنه به شیوه طبّ سنّتی

«طبیب اصفهانی» می گوید:

«خَلَد گر به پا خاری، آسان برآید     چه سازم به خاری که بر دل نشیند»
 

ما هم با طبیب اصفهانی هم عقیده ایم. درمان خار پاشنه ساده است؛ ساده تر از آنچه که گفته شد. با انجام اقدامات درمانی ذیل، بیمار به مدّت طولانی – و گاه تا پایان عمر – از شرّ درد و آزار خار پاشنه راحت خواهد شد. البته اقدامات فوق الذّکر – به جز داروهای شیمیایی و جرّاحی – هم مورد تأیید ما هستند؛ امّا میزان اثربخشی آنها کمتر از روش هایی است که در ادامه به آنها اشاره می کنیم:

خار پاشنه یک درد سرد است. طبق یک قانون، تقریباً هر دردی که در شب و یا با استراحت بیشتر می شود و با فعّالیت، گرم کردن و مانند آن کمتر می شود؛ دردی است سرد و راه درمان آن هم استفاده از گرماست. درمان خار پاشنه در طبّ سنّتی هم بر اساس همین اصل استوار است.

۱- ماساژ: یکی از بهترین راه ها برای درمان خار پاشنه، ماساژ پاشنه پا و اطراف تاندون آشیل با یک روغن گرم(روغن زیتون، سیاهدانه، کنجد، هسته قیسی، نارگیل، شترمرغ، کوهان شتر و …) است.

این کار بهتر است شب ها قبل از خواب انجام شود و ماساژ تا جذب کامل روغن به پوست ادامه پیدا کند. اضافه کردن کمی فلفل، دارچین یا زنجبیل به روغن و کشیدن یک پلاستیک فریزر روی محلّ ماساژ، اثر درمانی را بسیار بیشتر می کند. معمولاً کاهش درد از همان روز اوّل ملموس است و کم کم کامل می شود. اغلب، تداوم روغن مالی، به تنهایی بیماری را درمان می کند.

۲- گرم نگه داشتن موضعی: پیشنهاد ما آن است که به جای استفاده از پدهای معمول، تکّه ای پشم در کفش خود و زیر پاشنه پا قرار دهید و اثرات درمانی فوق العاده آن را مشاهده کنید. پوشیدن جوراب پشمی، استفاده از کرسی در فصل سرما و ایستادن روی آجر داغ هم راه های مناسب دیگری هستند.

۳- حجامت یا زالواندازی: انجام این دو کار با کاهش سریع التهاب در پاشنه پا، اثر بسیار عالی در از بین رفتن بیماری دارد. اکثر مواقع یک بار حجامت یا زالواندازی کافیست؛ امّا در صورت ضرورت تکرار می شود. محلّ انجام حجامت یا زالواندازی می تواند دو طرف تاندون آشیل(به ویژه سمت داخل پا) باشد.

۴- پرهیز از مصرف غذاهای سردی: همان طور که گفتیم، خار پاشنه بیماری سردی است؛ بنابراین اگر بیمار در حدّ امکان از غذاهای گرمی در رژیم غذایی خود استفاده کند؛ خار پاشنه سریعتر بهبود خواهد یافت. برای مثال، تداوم در مصرف سیر، درد خار پاشنه را بهبود خواهد داد.

بنابر همین استدلال، مصرف غذاهای سردی – از جمله بیشتر لبنیات – برای بیمار مضرّ خواهد بود.

۵- استفاده از کلسیم های طبیعی: با آن که گفتیم که خار پاشنه حاصل رسوب غیر طبیعی کلسیم در استخوان پاشنه است و علی القاعده انتظار می رود که مصرف غذاهای حاوی کلسیم، بیماری را تشدید کند؛ امّا به نحو جالبی، مصرف خوراکی کلسیم های طبیعی، شدّت بیماری را کم و آن را به تدریج درمان می کند. بهترین روش هم آن است که روزی ۲-۱ بار و هر بار نصف قاشق چایخوری پودر پوست تخم مرغ آسیاب شده را با کمی عسل روی زبان خود ریخته و ببلعید. مصرف روزی یک قاشق مربّاخوری پودر سنجد در نصف استکان عرق زیره هم می تواند شما را به نتیجه مطلوب برساند.

۶- با انجام اقدامات فوق الذّکر تقریباً می توانید مطمئن باشید که به نتیجه مطلوب خواهید رسید. امّا دو نکته را فراموش نکنید:

- اگر یبوست دارید آن را درمان کنید.

- استرس از عوامل تشدید هر التهابی در بدن است؛ اگر به آن دچار هستید، به فکر درمانش باشید.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:57 | لینک  | 

يبوسيت ودرمان ان

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:56 | لینک  | 

سنگ كيسه هاي صفرا ودرمان ان

«سنگ های صفراوی بدون نیاز به جراحی و تنها با استفاده از دارو، به راحتی و به سرعت درمان می شوند.» این جمله قاطع را همین اول بحث می گویم تا خیال آن دسته از بیماران مضطربی که از پزشک خود شنیده اند که «سنگ کیسه صفرا درمانی به جز جراحی ندارد» را راحت کرده باشم. خوشبختانه در طول دوران طبابت خود، تقریباً هیچ بیماری نداشته ام که برای درمان سنگ کیسه صفرای او دچار مشکل خاصی شده باشم و متأسفانه این جملات را در حالی می نویسم که چندی قبل، یکی از اقوام نسبتاً نزدیک خود را که به اصرار پزشکان معالج و علیرغم بیماری قلبی، برای درمان سنگ کیسه صفرا اقدام به جراحی کرده بود را به آسانی از دست دادیم.

کیسه صفرا چیست؟ صفرا به چه کاری می آید؟

کیسه صفرا، به زبان ساده کیسه کوچکی است که در زیر کبد و چسبیده به آن قرار گرفته است و از سویی به کبد راه دارد که از این طریق صفرا را دریافت می کند و از سویی هم از طریق یک مجرای مشترک با لوزالمعده به ابتدای روده باریک می رسد و از این طریق صفرای ذخیره شده خود را برای هضم مواد غذایی – و به طور مشخص چربی ها – وارد دوازدهه (یا همان اثنی عشر) می کند. بنابراین عمل اصلی کیسه صفرا، ذخیره سازی، تغلیظ، و تنظیم ورود صفرا به دوازدهه و عمل اصلی صفرا کمک به هضم چربی ها می باشد. صفرا به طور عمده شامل اسیدهای صفراوی و کلسترول است که اولی همان وظیفه هضم چربی ها را به عهده دارد و دومی یعنی کلسترول به همراه برخی مواد دیگر از راه مدفوع دفع می شود؛ به عبارت دیگر، صفرا وظیفه تنظیم میزان کلسترول خون از طریق دفع گوارشی آن را هم به عهده دارد، جالب است که بدانید کبد روزانه نیم تا ۱/۵ لیتر صفرا تولید می کند.

صفرا و طبّ سنتی

صفرا همان طور که از اسمش هم پیداست ماده ای است زرد رنگ و چنانکه گفتیم محل اصلی تجمع آن در کیسه صفراست. از منظر طب سنتی، صفرا یکی از اخلاط چهارگانه سازنده بدن است(دم، بلغم، صفرا و سودا) که تبلور و ظهور اصلی آن در همین کیسه صفراست. اما بر خلاف نظر طب کلاسیک، در طبّ سنتی، عمل صفرا محدود به هضم چربی ها نیست؛ بلکه این خلط تلخ مزه که در تمام بدن گردش می کند؛ خلطی است تیز و سوزاننده که مسیر را برای حرکت سایر اخلاط باز می کند؛ به هضم غذا کمک می کند؛ حرکات روده ها را زیاد می کند؛ در بدن تولید حرارت می کند و انسان را در بروز بعضی واکنش های هیجانی به ویژه خشم یاری می کند. توضیحات بیشتر در مورد این خلط در محل مناسب خود خواهد آمد.

سنگ کیسه صفرا چیست؟

گفتیم که صفرا در کیسه صفرا جمع می شود. در مدت توقف صفرا در این کیسه، کمی از آب آن کم و به اصطلاح تغلیظ می شود. حال اگر به هر دلیل این تغلیظ بیش از حد صورت گیرد؛ کم کم نقاطی از صفرا خشک شده و تبدیل به قطعات جامدی می شوند که همان سنگهای صفراوی هستند.

علل تشکیل سنگ کیسه صفرا

بر اساس تعریف فوق، تشکیل سنگ کیسه صفرا دو علت اساسی دارد:

۱- غلیظ بودن اولیه صفرا: به این معنی که صفرا از همان ابتدا که وارد کیسه صفرا می شود غلیظ باشد و لذا احتمال تشکیل سنگ در آن بالاتر از حدّ معمول است. مهمترین ماده ای که در این مسأله دخیل است، کلسترول است. افزایش کلسترول در صفرا باعث تشکیل سنگ های صفراوی کلسترولی می شود که ۷۵% سنگهای صفراوی را تشکیل می دهند. دراین افراد، میزان کلسترول موجود در صفرا بیشتراز حدی است که بتواند به حالت محلولی پایدار باقی بماند؛ یعنی در واقع صفرا از نظر کلسترول، حالت فوق اشباع پیدا می کند و در نتیجه در صفرای فوق اشباع، کریستال های میکروسکوپی کلسترول تشکیل می شود. رسوب تدریجی کلسترول به تدریج منجربه پیدایش سنگ های صفراوی می شود.

از جمله علل افزایش کلسترول صفرا می توان به چاقی و مصرف غذاهای پرچرب یا تخم مرغ اشاره کرد.

۲- کم شدن میزان تخلیه کیسه صفرا: گفتیم که کیسه صفرا با حرکات انقباضی، هر چند ساعت، مقداری از صفرای خود را به درون روده تخلیه می کند؛ حال اگر به هر دلیلی این تخلیه با تأخیر صورت گیرد؛ صفرای درون کیسه غلیظ تر شده و احتمال تشکیل سنگ افزایش می یابد. علل گوناگونی برای این مشکل وجود دارند که برخی از آنها عبارتند از:

- جراحی، به خصوص جراحی های شکمی.

- سوختگی ها.

- بارداری: در طی سه ماهه سوم بارداری، به علت تغییر در ترکیب ذخیره اسیدهای صفراوی و ظرفیت حمل کلسترول صفرا، اشباع کلسترول افزایش قابل توجهی پیدا می کند که این مسأله خود به تشکیل سنگ کیسه صفرا کمک می کند. همچنین بررسی ها نشان داده است که در زمان۰ بارداری، انقباض کیسه ی صفرا در پاسخ به یک وعده غذا، بسیار کند شده، این مسأله منجر به اختلال در تخلیه کیسه ی صفرا می شود.

- غذاهای کم کالری، رژیم های غذایی شدید یا کاهش وزن سریع: که باعث کم شدن تخلیه کیسه صفرا می شوند. دیده شده که ۱۰ تا ۲۰ درصد افرادی که به کمک غذاهای بسیار کم کالری، وزن خود را سریعا کم می کنند؛ گرفتار سنگ کیسه صفرا می شوند.

- مصرف قرصهای ضدّ بارداری خوراکی.

انواع سنگهای صفراوی

۱- سنگهای کلسترولی: گفتیم که ۷۵% سنگهای صفراوی را تشکیل می دهند. امروز شواهد زیادی حاکی از ارتباط بین  میزان کلسترول غذا و تشکیل سنگ های صفراوی در دست است. افزایش کلسترول در برنامه ی غذایی مبتلایان به سنگ صفراوی موجب ترشح بیش تر کلسترول در صفرا می شود و همین تغییرات به عنوان زمینه ساز تشکیل سنگ های صفراوی کلسترولی عمل می کند.

علل اصلی تشکیل سنگهای صفراوی عبارتند از:

- چاقی که باعث افزایش ترشح کلسترول در صفرا می شود.

- هورمون های جنسی زنانه: هورمون استروژن، داروهای حاوی استروژن و قرص های ضدبارداری خوراکی به عنوان عوامل مستعد کننده شناخته شده اند.

- بیماری های روده کوچک و یا برداشتن آن در طی عمل جراحی.

- افزایش سن.

- کاهش تحریک کیسه ی صفرا به دنبال تغذیه وریدی طولانی مدت، روزه داری یا رژیم های طولانی، بارداری و ….

- رژیم غذایی پرچرب.

- آسیب های نخاعی.

- یبوست.

- فقدان ورزش و فعالیت بدنی.

۲- سنگهای رنگدانه ای یاپیگمانی: ۲۵ درصد سنگهای صفراوی را تشکیل می دهند. عوامل مستعد کننده ایجاد سنگهای رنگدانه ای عبارتند از:

- عوامل ژنیتک.

- سیروز الکلی.

- سن بالا.

-عفونت مزمن سیستم صفراوی یا عفونت انگلی.

شیوع سنگهای صفراوی

میزان بروز سنگهای صفراوی با افزایش سن، افزایش پیدا می کند، تا آنجا که بین ۵۰ تا ۶۵ سالگی، به طور متوسط حدود ۲۰% زنان و ۵% مردان دچار این بیماری هستند. همان طور که پیداست میزان بروز این بیماری در زنان بسیار بیشتر از مردان است.

علایم و نشانه های سنگهای صفراوی

اغلب سنگهای صفراوی فاقد هر گونه علامتی هستند؛ اما در سایر موارد، اکثر علایم سنگهای صفراوی ناشی از انسداد نسبی مجرای صفراوی با سنگ است، این علایم عبارتند از:

۱- دردهای شکمی: این دردها به این دلیل ایجاد می شوند که انسداد مجرای صفرا با سنگ باعث افزایش فشار داخل مجرا و گشاد شدن آن می شود که حاصل آن انقباضات مکرّر کیسه و مجرای صفراوی برای رفع انسداد است که این انقباضات درد ایجاد می کنند. این دردها معمولاً در ربع فوقانی و راست شکم(سمت راست معده) حس می شوند؛ اگر چه ممکن است در روی معده و یا گاهی در سمت چپ شکم و حتی در ناحیه جلوی قلب هم بروز کنند. درد ممکن است به پشت یا ناحیه بین دو کتف یا کتف راست و با شیوع کمتر به شانه راست انتشار پیدا کند. شروع دردها معمولاً ناگهانی است و در عرض چند دقیقه شدت آن بالا رفته و به حد ثابتی می رسد. درد، ممکن است با شدت زیاد، ۱ تا ۴ ساعت ادامه یابد و سپس به تدریج یا به سرعت بر طرف شود. ممکن است به هنگام درد، بیمار در محل کیسه صفرا(یعنی ربع فوقانی راست شکم) با فشار احساس درد داشته باشد. در بعضی بیماران این دردها با غذا ارتباط دارند و در برخی دیگر، خیر. دردهایی که با غذا ارتباط دارند  ممکن است به دنبا ل مصرف یک غذای چرب یا خوردن مقدار زیادی غذا بعد از یک دوره گرسنگی طولانی و حتی گاهی به دنبال یک تغذیه معمولی ایجاد شوند. به طور معمول، درد، سه تا پنج ساعت بعد از غذا شروع می شود اگرچه گاهی هم بلافاصله بعد از مصرف غذا ظاهر می شود. این دردها ممکن است مشابه دردهای ناشی از زخم اثنی عشر به نظر بیایند؛ با این تفاوت که با خوردن غذا بهتر نمی شوند و تنها با استفراغ کردن آرام می گیرند. درد با تهوع و دل به هم خوردگی و استفراغ همراه است. بسیاری اوقات با مصرف غذاهای چرب و سنگین، تخم مرغ، شکلات، کاکائو، شیرینی های خامه ای و … درد شروع شده یا شدت می یابد. وجود دو حالت تهوع و سرگیجه با همدیگر از بهترین علایم سنگ کیسه صفرا و به طور کلی بیماری های کیسه صفراست.

۲- سوء هاضمه: معمولاً این بیماران دچار علایم مختلفی از سوء هاضمه هستند از جمله: سوزش سر دل، نفخ، تهوّع، آروغ های مکرّر، احساس سنگینی معده یا عدم هضم غذا که این علایم به ویژه با مصرف غذاهای چرب ممکن است تشدید شوند. برخی بیماران هم به دلایل نامشخصی به عدم تحمل گوارشی بعضی میوه ها و یا سبزی ها دچار می شوند.

تشخیص سنگ کیسه صفرا

در حال حاضر، بهترین راه تشخیص سنگ صفراوی سونوگرافی است که ۹۵% سنگهای صفراوی را نشان می دهد؛ ولی چنانکه در ادامه خواهیم دید با روشهای درمانی ذکر شده در این مقاله عملاً نیازی به این کار نیست و شما حتّی اگر با فرض وجود یک سوء هاضمه عادی یا مشکل معده هم با این بیماری برخورد کنید؛ عملاً بیمار درمان خواهد شد.

درمان

درمان این بیماری شامل دو اصل است:

۱- کنترل اورژانسی درد: یکی دو روز پس از شروع درمان، عملاً دردهای بیمار از بین می روند؛ اما تا آن موقع و به ویژه برای کنترل دردهای حاد یا شدید، این اقدامات قابل انجام هستند:

الف – بادکش: انجام بادکش در محل کیسه صفرا تسکینی فوری در درد بیمار ایجاد می کند. جالب این است که در بسیاری از موارد، بادکش با گشاد کردن مجاری صفراوی باعث عبور سنگ و درمان عملی بیمار خواهد شد. با این حال در صورت تکرار درد، بادکش نیز قابل تکرار است. اگر چه معمولاً بیش از ۳-۲ روز و آنهم روزی ۲-۱ بار ضرورت پیدا نمی کند.

ب – حرارت دادن: در صورتی که به هر دلیل انجام بادکش میسّر نبود می توانید یک عدد آجر(که بهتر است آب ندیده باشد) را داغ کرده لای حوله پیچیده روی محل کیسه صفرا قرار دهید و اثر تسکینی آن را شاهد باشید. سایر روشهای حرارت دادن(مثل اطو کشیدن، حوله داغ و …) اثری به مراتب کمتر از آجر داغ دارند.

۲- درمان نهایی: درمان سنگهای صفراوی دو رکن دارد:

الف – حذف یا تعدیل موارد مستعد کننده ایجاد سنگ کیسه صفرا: که در قسمتهای قبلی به آنها اشاره شد. در این میان بحث تغذیه در این بیماران را کمی مفصل تر مورد اشاره قرار خواهیم داد.

ب – درمان دارویی: اغلب دیده ام که درمانهای دارویی سنگ کیسه صفرا از سوی اهل فن در طب سنتی، بر اساس داروهای صفرابُر انجام می شود که به نظرم موفقیت این رویکرد چندان بالا نیست. بنابر تجربه اینجانب اگر برخورد درمانی با سنگ کیسه صفرا مثل برخورد درمانی با کسی که مشکلات گوارشی عادی و سوء هاضمه دارد(مثل نفخ کردن، ترش کردن، عدم هضم غذا، زخم معده و مانند آنها) باشد؛ نتایج درمانی بسیار خوبی حاصل خواهد شد. مدیریت چنین درمانی برای کسانی که آشنایی با طب سنتی دارند بسیار ساده است؛ اما برای استفاده سایرین قدمهای درمانی را ذکر می کنیم:

۱- درمان یبوست: یبوست بیمار حتماً باید رفع شود. این کار کمک بسیار زیادی به درمان بیماری خواهد کرد.

۲- سایر داروها: پیشنهاد من این است که با داروهای ذیل و بر اساس مزاج بیمار، درمان انجام شود:

- داروهای گرم: زنیان، رازیانه، آویشن، بابونه، کرفس، انیسون، سیاهدانه، شوید، شیرین بیان و ….

- داروهای سرد: گشنیز، همیشه بهار، کاسنی، شاهتره، خرفه و ….

مثالهای عملی

* چند نسخه برای بیمار دچار سنگ صفراوی که غذاهای گرمی بیشتر به او می سازد:

۱- (عرق آویشن یا عرق زنیان، یک قسمت) + (عرق بابونه، یک قسمت) + (عرق گشنیز یا همیشه بهار یک قسمت): عرق ها با هم مخلوط شده روزی سه بار و هر بار یک استکان کوچک به مدت یک ماه مصرف شود.

۲- (تخم کرفس یا انیسون یک قاشق چایخوری) + (بابونه شیرازی یا تخم رازیانه، یک قاشق مرباخوری) + (تخم گشنیز یک قاشق مرباخوری یا گل همیشه بهار یک قاشق غذاخوری): هر سه مورد را به همراه هم و با دو لیوان آب  روی شعله کم ۳۰-۲۰ دقیقه جوشانده صاف کرده شیرین نموده میل نمایند(روزی یک بار تا یک ماه).

بنابراین برای بیماران سرد مزاج می توان ۳-۲ قسمت از داروهای گرم(دراشکال مختلف آن) و یک قسمت از داروهای سرد را مخلوط و استفاده کرد. در بیمارانی که با مصرف کمترین سردی دچار مشکل می شوند می توان داروهای سرد را حذف کرد. اگر بیمار دچار یبوست بود می توان از گل سرخ یا سنا یا سایر ملین های مناسب در ترکیب پیشنهادی استفاده کرد.

* چند نسخه برای بیمار دچار سنگ صفراوی که غذاهای خنکی بیشتر به او می سازد:

۱- (عرق گشنیز یک قسمت) + (عرق همیشه بهار یک قسمت + عرق زنیان یا آویشن یا بابونه یک قسمت): روزی سه بار هر بار یک استکان کوچک تا یک ماه.

۲- (عرق کاسنی یک قسمت) + (عرق شاهتره یک قسمت) + (عرق زنیان یا آویشن یا بابونه یک قسمت): روزی سه بار هر بار یک استکان کوچک تا یک ماه.

۳- (تخم گشنیز ۳-۲ قاشق مرباخوری) + (تخم شوید یا تخم کرفس یا انیسون یک قاشق چایخوری یا تخم رازیانه یک قاشق مرباخوری یا آویشن درشت یک قاشق غذاخوری): همه را با هم و با دو لیوان آب روی شعله کم ۳۰-۲۰ دقیقه جوشانده صاف کرده شیرین نموده میل نمایید(روزی یک بار تا یک ماه).

بنده به تجربه عرق گشنیز(یا جوشانده تخم گشنیز) و عرق همیشه بهار(یا جوشانده گل همیشه بهار) را در میان خنک ها مؤثرتر از بقیه یافته به همین جهت تقریباً در تمامی نسخه ها از آنها استفاده می کنم. در گرم مزاجان هم اگر حرارت بیمار بسیار بالا بود می توان از سهم خنکی بیشتری استفاده کرد یا فقط از خنکی استفاده کرد. داروهای صفرابری مثل آب زرشک هم در صورت تحمل گوارشی برای این گونه بیماران قابل تجویز هستند. البته موارد فوق تنها چند مثال بود و کسانی که آشنایی مناسبی با طب سنتی دارند می توانند بر اساس امکانات موجود نسخه های متعددی برای بیماران خود تجویز کنند. درمان تک دارویی هم برای این بیماران امکانپذیر است و معمولاً پاسخ مناسبی هم می دهد.

نکته بسیار مهم: در درمان سنگهای صفراوی حتی در بیماران گرم مزاج، همیشه سعی کنید در حدّ خفیفی غلبه را با داروهای گرم قرار دهید. برای مثال اگر یک فرد دموی را نیز با نسخه فرد بلغمی درمان کنید؛ اغلب نتیجه مناسبی به دست خواهید آورد و شاید تنها دسته ای که نیاز واقعی به نسخه ای با غلبه داروهای خنک دارند؛ بیماران صفراوی باشند؛ اما جالب اینجاست که علی العموم، بیمارانی که دچار سنگ صفرا می باشند سرد مزاج هستند و یا حداقل معده آنها دچار سردی شده است و لذا با تجویز داروهای گرم، مشکلی پیدا نخواهند کرد. این نکته در تحقیقات اخیر هم ثابت شده است؛ چرا که گفته می شود که اغلب بیماران مبتلا به سنگ صفرا را بانوان چاق و دارای شکم بزرگ، چند شکم زاییده و با سن بالای ۵۰-۴۰ سال تشکیل می دهند که طبیعتاً بیماری با چنین خصوصیاتی به احتمال قوی دارای درجاتی از غلبه سردی(و به خصوص بلغم) خواهد بود. جالب اینجاست که بر اساس منطق طب سنتی هم بلغم خلطی است که می تواند باعث کاهش حرکات دودی دستگاه گوارش(و از جمله کیسه صفرا و مجاری صفراوی) شود که این امر زمینه ساز تشکیل سنگ های صفراوی است، مضاف بر اینکه چنین فردی سطح بالاتری از کلسترول را هم در صفرای خود خواهد داشت.

رژیم غذایی در بیماران دچار سنگ صفراوی

تنظیم رژیم غذایی در بیماران دچار سنگ صفراوی به مانند سایر بیماری ها از یک قانون مهم تبعیت می کند:«بیمار باید تا زمان بهبودی کامل از مصرف هرگونه غذایی که احساس می کند به او نمی سازد خودداری کند.»

در واقع، این دستورالعمل ساده، خیلی از مواقع، نسبت به دستوراتی که پزشکان معالج به بیمار می دهند؛ نتایجی بهتر و کامل تر را در پی دارد. بنابراین بیمار دچار سنگ صفرا باید از مصرف هر گونه غذایی که باعث بروز علایمی همچون احساس عدم هضم غذا، سنگینی و نفخ معده، سوزش یا ترش کردن معده و مانند آنها می شود خودداری کند. امّا نکات ذیل را می توان به عنوان دستوراتی کلّی مدّ نظر داشت:

۱- اکثر این گونه بیماران نسبت به غذاهای چرب واکنش نشان می دهند. بنابراین بهتر است مصرف سرخ کردنی ها، انواع غذاهای آماده، انواع آجیل بوداده، تخم مرغ، خامه، کره، انواع سس های بازاری و چربی های حیوانی که منبع غنی کلسترول هستند به حدّاقل برسد. بهترین روغن برای مصرف این گونه بیماران، روغن زیتون است.

۲- هر غذایی که به طور عادی هضم آن در معده طول می کشد بهتر است از برنامه غذایی خارج شود. به این ترتیب غذاهایی مانند برنج، ماکارونی، سیب زمینی و … هم به لیست فوق افزوده می شوند.

۳- بسیاری از بیماران با مصرف غذاهای نفّاخ – مثل انواع حبوبات، سیر، پیاز و … و حتّی گاهی برخی میوه ها و سبزی ها هم دچار مشکل می شوند که بهتر است در طول دوره درمان از مصرف آنها هم پرهیز شود.

۴- جویدن کامل غذا، مصرف نمک قبل و بعد از غذا و عدم مصرف مایعات از نیم ساعت قبل تا ۵/۲ ساعت پس از غذا کمک زیادی به بهبود علایم بیمار می کند.

آیا بعد از اتمام درمان، انجام سونوگرافی لازم است؟

پاسخ این سؤال منفی است. اگر علایم بیماری کاملا بهبود پیدا کنند می توان مطمئن بود که نیاز به اقدام اضافه ای نیست؛ حتی اگر فرض بر این باشد که هنوز هم سنگ یا سنگ هایی در کیسه صفرا موجودند؛ چرا که اصولاً اغلب موارد سنگ های کیسه صفرا در حال عادی هم بدون علامت هستند و چه بسا بیمار تا آخر عمر متوجه وجود آن نشود و یا اینکه با تشخیص سوء هاضمه به درمان آنها بپردازد. بنابراین به همان دلیل که لازم نیست از افراد عادی و غیر بیمار، سونوگرافی به عمل آورد(با آنکه ممکن است بسیاری از آنها دارای سنگهای صفراوی باشند)؛ بیماری که علایم او کاملاً بهبود یافته است نیز به انجام سونوگرافی نیازی ندارد.

کوله سیستیت حاد

گاهی سنگ صفراوی، مجرای صفراوی را به طور کامل مسدود می کند که حاصل آن التهاب شدید کیسه صفرا و بروز علایمی مثل تب، علاوه بر علایم عادی است. بیماری که دچار این مشکل می شود؛ نباید نگران باشد. درمان این بیماری نیز عملاً هیچ تفاوتی با موارد مزمن ندارد.

عوارض جرّاحی

چنان که گفتیم رویکرد اصلی طبّ جدید در درمان سنگ های صفراوی، جرّاحی و خارج کردن کیسه صفراست. اگر چه با رایج شدن جرّاحی های لاپاراسکوپیک و استفاده از بی حسّی موضعی به جای بیهوشی؛ عوارض عمل جرّاحی به حدّاقل رسیده است؛ اما اگر فرض کنیم تمام مشکلات ناشی از عمل جرّاحی هم کنترل شود؛ بیمار تا مدّت ها از عوارض ناشی از فقدان یک عضو بدن خود رنج خواهد برد که از جمله آنها می توان به اسهال های صفراوی اشاره کرد که گاه تا چند سال پس از جرّاحی؛ بیمار را آزار می دهند. برای کنترل این اسهال ها پیشنهاد ما این است که بیمار از داروهای صفرابُری مثل سماق یا تخم خرفه بوداده استفاده کند.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:55 | لینک  | 

ترش كردن ودرمان ان

مقدمه

پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایند: «الْمَعِدَةُ بَیْتُ کُلِّ دَاءٍ وَ الْحِمْیَةُ رَأْسُ کُلِّ دَوَاء: معده خانه همه دردهاست و پرهیز، سرسلسله همه داروها.» (بحارالأنوار، ج۵۹، باب ۸۹)

این حدیث از آنجا که از حضرت ختمی مرتبت (صلّی الله علیه و آله و سلّم) -و با عبارات مشابه از بعض دیگر حضرات معصومین علیهم السّلام-صادر شده است جای هیچ گونه شک و شبهه ای ندارد؛ اما شخصاً علاوه بر یقین اعتقادی، در طول سالهای فعّالیت خود به عنوان یک پزشک به باوری عملی در مورد صحّت این حدیث شریف نیز دست پیدا کرده ام. در واقع اگر نبود اراده ضعیف ما مردمان این دوره و زمانه و عادتمان به خوردن چرب و شیرین، می شد تقریباً به همه بیماران به جای یک انبان دارو، تنها یک برگه رژیم غذایی داد و با اطمینان شاهد روند بهبودی آنها بود. به هر حال به نظرم رسید که از جمله قدمهای اول در راه تحقق چنین اتفاقی، شناخت منطق حاکم بر رفتارهای معده است.

معده چگونه کار می کند؟

زمانی که در کلاسهای آموزشی«مؤسّسه تحقیقات حجامت ایران» شرکت می کردم؛ یکی از اساتید، یک جمله به ظاهر ساده در مورد عملکرد معده گفت و آنهم این که:«عملکرد معده مانند یک کوره یا تنور است.» این مقاله یک هدف دارد و آن هم این که این جمله را به زبانی ساده تبیین کند تا تقریباً همه افراد بتوانند درک نسبتاً صحیحی از مشکلات معده خود داشته باشند.

تنور معده

گفتیم که معده در بدن انسان، نقش کوره یا تنوری را دارد که غذاها، سوخت آن را تشکیل می دهند. آتش اولیه این تنور، حرارت اولیه معده است که با هجوم خون به عروق معده پس از ورود غذا به آن تأمین می شود و حاصل آن، هضم غذا(سوختن هیزم ها) و تولید حرارت و انرژی برای مصرف در بدن است. بر اساس همین منطق ساده اکثر رفتارهای معده قابل درک است. کافی است که عوامل مؤثر در کارکرد بهتر یک کوره یا تنور را فهرست کنیم و آنها را بر رفتارهای معده منطبق کنیم:

۱- هر قدر هیزمی که داخل یک تنور انداخته می شود؛ به قطعات کوچکتری تقسیم شود؛ شعله بهتری حاصل خواهد شد و هیزم ها زودتر خواهند سوخت. هیزم معده، غذاست؛ پس هر قدر غذا به قطعات کوچکتری خرد شود؛ سوختن آن(بخوانید هضم آن) آسانتر می شود. بنابراین هر قدر غذا بیشتر جویده شود بهتر هم هضم خواهد شد. به عکس، اگر هیزم های خیلی درشت در تنور بیاندازیم، عمل سوختن با اختلال مواجه می شود و حاصل آن چوبهای نیم سوخته و مقدار زیادی دود خواهد بود. در صورت مصرف غذایی که خوب جویده نمی شود هم مقدار زیادی غذای خوب هضم نشده(نیم سوخته) و نفخ و باد(دود) به وجود می آید.

سؤال: چرا بسیاری از ما، علیرغم نجویدن غذا، احساس نامطلوبی در معده نداریم؟ جواب این سؤال بسیار ساده است. تا وقتی که معده از قدرت و قوّت کافی برخوردار است – به خصوص در سنین کودکی تا اواخر جوانی – حرارت اولیه بسیار بالایی دارد که تا حد زیادی غذاهای خوب جویده نشده را نیز در آتش خود می سوزاند؛ ولی هر قدر که سن فرد بیشتر می شود؛ قدرت معده تحلیل می رود و مشکلات، خودنمایی می کنند. همچنین در این سنین، به علت قدرت بالای روده ها و کبد، مواد خوب هضم نشده معده، تحمل می شوند؛ ولی به تدریج، تجمع این مواد در بدن، مشکلاتی را به وجود می آورد که آرام آرام، خود را نشان می دهند. بنابراین هر کس در هر سن و هر وضعیتی، از نجویدن غذا، دچار زیان خواهد شد.

* یک تجربه: بسیاری از بیماران دیابتی تنها اگر همین دستور ساده؛ یعنی خوب جویدن غذا را رعایت کنند، کاهش قند خون را تجربه می کنند. برخی بیماران را دیده ام که تنها با کشیدن چند دندان و مشکل در جویدن غذا، از صف افراد سالم به خیل انبوه بیماران دیابتی پیوسته اند. شاید بتوان این را به عنوان یک تئوری خام پذیرفت که یک علت مهم افزایش بیماران دیابتی در ایران، عادت ما به سریع خوردن غذاست.

۲- مقدار هیزمی که داخل یک تنور می ریزیم باید با حجم و ظرفیت تنور متناسب باشد؛ به همین ترتیب، مقدار غذای ورودی معده باید متناسب با حجم آن باشد و گرنه باز هم حکایت تخریب معده، نیم سوز شدن غذا، تولید دود(نفخ) و … تکرار خواهد شد. از آنجا که معده تنوری هوشمند است که با مراکز هوشمند دیگر – مثل مغز – هم مرتبط است؛ میزان مناسب سوخت را خودش تعیین می کند. این مقدار همان است که در احادیث حضرات معصومین(علیهم السلام) به «قبل از سیری» تعبیر می شود. بنابراین همان گونه که یک تنور یا کوره پر از سوخت، خفه می شود و نخواهد سوخت؛ یک معده انباشته از غذا هم قادر به هضم صحیح غذا نخواهد بود.

۳- فرض کنیم مقداری هیزم نازک و ترکه ای، مقداری چوب متوسط، مقداری هم کنده کلفت داخل یک تنور بیاندازیم. برخی از این هیزم ها تر باشند و بعضی خشک، آیا تنور قادر به تولید آتش مطلوب است؟ اگر زود به سراغ تنور برویم، هیزم های نازک و خشک، سوخته اند ولی هیزم های کلفت تر و مرطوب، یا نیم سوزند یا هنوز شروع به سوختن هم نکرده اند؛ و اگر دیر به تنور سر بزنیم؛ هیزم های نازک و خشک کاملاً خاکستر شده اند و از بین رفته اند و هیزم های کلفت و مرطوب کماکان در حال سوختن. این دقیقاً همان بلایی است که با خوردن غذاهای رنگارنگ بر سر معده ما می آید. معده باید غذا را هضم و ماده حاصله را به تدریج از خود خارج کند؛ اما وقتی با ملغمه ای از غذاها مواجه می شود که نیاز به زمانهای متفاوت هضم و میزان های گوناگون حرارت برای پختن دارند؛ چه باید کند؟ اگر دهانه معده بر اساس غذاهای زود هضم گشوده شود؛ مقدار زیادی از غذاهای دیر هضم، به صورت خام از معده خارج می شوند و بر عکس، بنابراین هر قدر که تنوّع غذاهای سفره کمتر باشد؛ معده ما سالم تر خواهد بود. این همان چیزی است که در احادیث متبرّک معصومین(علیهم السلام) از آن به «کفایت یک خورش» تعبیر می شود.

۴- آتش نیاز به اکسیژن دارد. هر آتشی که دچار کمبود اکسیژن شود؛ ناقص می سوزد یا خاموش می شود. گفتیم که اکسیژن رسانی به تنور معده را عروق خونی بسیار زیاد موجود در جداره آن به عهده دارند. حال اگر به هر دلیلی، خون رسانی به معده کم شود؛ هضم غذا دچار مشکل می شود. به عکس هر قدر توجه خون به سوی معده بیشتر شود؛ غذا راحت تر هضم می شود. با این حساب:

۱-۴- غذا خوردن در حال استرس که فرامین مغز، خون را متوجه ارگانهای دیگر می کند؛ باعث سوء هاضمه می شود؛ چنانکه اکثر ما این تجربه را داریم. پس خوردن غذا در حال آرامش از ضروریات است.

۲-۴- اسلام تأکید زیادی به استراحت و دراز کشیدن(والبته نه خوابیدن) پس از غذا نموده است. علت این دستور نیز واضح است. بدن در این فرصت آرامش، امکان می یابد که خون را از مناطق مختلف بدن به سوی معده گسیل کند و غذا را هضم کند.

۳-۴- توجه به نکات فوق، یکی از اسرار دستور مهم اسلام مبنی بر پرهیز از خوردن غذا در میانه روز – یعنی همان وعده ناهار – را روشن می کند. در طول روز که جسم و روح بیشترین اشتغال و کمترین آرامش را دارند؛ سهم معده از خون رسانی به حداقل می رسد. بنابراین غذا خوردن در این حال مضر است و باید آن را محدود به دو وقت آرامش یعنی صبح و شب(صبحانه و شام) نمود.

۵- آیا کسی را دیده اید که قبل از روشن کردن یک تنور، آن را خیس کند؟ یا در هنگام برافروخته شدن آتش، روی آن آب بریزد؟ طبیعتاً چنین کسی از نظر ما نمی تواند آدم صحیح العقلی باشد! اما جالب اینجاست که این کار را بسیاری از ما به طور روزمره انجام می دهیم. یعنی قبل از روشن کردن تنور معده(قبل از شروع غذا) یا پس از برافروختن آتش در آن(حین و پس از غذا خوردن) آن را از مایعاتی مثل آب، دوغ، نوشابه، چای و مانند آنها پر می کنیم. طبیعتاً در چنین حالتی، هضم غذا ناقص خواهد بود و در عین حال مقادیر زیادی دود(نفخ) هم به وجود می آید. به همین جهت بسیار ضروری است قبل از غذا خوردن(از حداقل نیم ساعت قبل)، در حین تغذیه و پس از آن(حداقل تا دو ساعت و نیم بعد از تغذیه، یعنی زمان تخلیه معده و خاموش شدن آتش آن) از مصرف مایعات پرهیز کنیم. به تجربه برای بنده ثابت شده است که مصرف مایعات به همراه غذا از بدترین اتفاقات ممکن برای معده است.

یک مثال: اگر یک ظرف چینی را روی حرارت آتش قرار دهید و سپس روی آن مقداری آب خنک بریزید؛ ظرف متلاشی خواهد شد. مطمئن باشید که خوردن مایعات به همراه غذا، همین بلا را بر سر معده شما خواهد آورد؛ اما به خاطر نجابت معده! چند سالی طول می کشد تا متوجه وضعیت نابسامان آن شوید.

۶- برای روشن کردن مجدد تنور، باید خاکسترهای قبلی را از آن تخلیه کرد؛ به همین دلیل ساده باید یبوست بیمار را به خوبی درمان کرد تا بتوان انتظار کارکرد خوبی از معده داشت.

نکته برای پزشکان و عطاران محترم: به همین دلیل ساده فوق، اگر همراه با داروهای تقویت معده، در صورت ضرورت، داروهای ملین مناسب هم تجویز شوند؛ اثر بخشی داروهای مقوی معده بسیار زیاد خواهد شد.

۷- اگر تنور خوب نمی سوزد می توانیم کمی سوخت قوی به آن اضافه کنیم(مثل ریختن نفت روی هیزم). نقش داروهایی مانند زیره و عسل در درمان مشکلاتی مانند نفخ و زخم معده هم از این سنخ است.

۸- هر چند وقت یک بار باید مدتی را به تعمیرات اختصاص داد. این یعنی همان ضرورت ساده روزه داری یا پرهیز غذایی در هنگام بیماری ها.

۹- گفتیم که معده به سان یک کوره باهوش عمل می کند. بنابراین وقتی که سرد می شود؛ خود به خود مطالبه سوخت جدید می کند. به همین جهت کسی که معده سردی دارد یا غذاهای با طبع سرد مصرف می کند زودتر گرسنه می شود تا کسی که معده گرمی دارد یا گرمی مصرف می کند. علت وجود اشتهای کاذب یا ریزه خواری در بعضی افراد هم همین سردی معده است که با مصرف داروهای گرمی بخش معده بر طرف می شود.

۱۰- شاید برای عده ای این سؤال مطرح باشد که چرا خوراکی هایی مثل سماق، گردغوره، لیموعمانی و برخی موارد دیگر که مزه ترشی دارند و طبیعتاً طبع سردی دارند، به هضم غذا کمک می کنند؟ با توجه به اینکه طبق مطالب فوق، سردی و آتش با هم سر مخالفت دارند. توجیه ساده این مسأله آن است که درست است که طبع این خوراکی ها سرد است؛ اما به لحاظ رطوبت، اینها خوراکی های بسیار خشکی هستند؛ یعنی طبع آنها سرد و خشک است. به همین جهت عملاً نقش یک هیزم مناسب و آماده سوخت را دارند که به کمک آتش اصلی معده خواهند آمد و غذا را هضم می کنند.

۱۱- اگر هیزم ها را قبل از آتش زدن کمی آغشته به ماده ای مثل نفت یا بنزین کنیم، چه خواهد شد؟ این همان اتفاقی است که در هنگام خوردن غذا با دست به وجود می آید. در واقع یکی از حکمت هایی که برای توصیه اسلام مبنی بر خوردن غذا با دست مطرح می شود آن است که سر انگشتان ما منبع سرشاری از انرژی هستند و این انرژی قابلیت انتقال دارد.(این نکته ساده، پایه اصلی انرژی درمانی است). وقتی غذا با دست خورده شود؛ مقدار زیادی انرژی از سر انگشتان فرد به غذا منتقل می شود و حداقل نتیجه این مسأله آن است که هضم غذا بسیار بهتر صورت می گیرد. اگر باور ندارید؛ امتحان کنید. بسیاری از کسانی که دچار سوء هاضمه هستند؛ اگر غذا را با دست بخورند؛ احساس بهبودی را تجربه خواهند کرد.

۱۲- اگر هیزم ها یکدست نیستند، اول نازکترها را آتش می زنیم؛ بنابراین، اول غذاهای سهل الهضم و بعد بقیه غذاها را مصرف می کنیم.

۱۳- اگر دیواره و خود تنور، خیس باشد؛ مشکل به وجود می آید. به همین دلیل هم هست که افراد بلغمی که میزان رطوبت بالایی دارند؛ اغلب از مشکلات گوارشی رنج می برند.

۱۴- انعطاف تنور معده در مقابل نوسانات فاحش دما محدود است؛ این نکته ساده علّت تأکید احادیث شریف بر پرهیز از خوردن یک باره آب در حال تشنگی(که حرارت معده و کبد بالاست)؛ را روشن می کند. پرهیز از مصرف غذاهای بسیار گرم و بسیار سرد نیز به همین گونه توجیه می شود.

۱۵- وقتی که آتش یک تنور خیلی شعله ور است بهتر است که برای خاموش کردن آن کمی صبر کنیم؛ کم کم سوخت تنور تمام می شود و آتش خود به خود خاموش و تنور سرد می شود. اگر روی چنین آتش فروزانی آب بریزیم؛ تنها کمی از شدت شعله ها کاسته خواهد شد؛ ولی سوختن آن تا تمام شدن سوخت ادامه خواهد یافت؛ یعنی عملاً با ریختن آب، خاموش شدن آتش را به تأخیر می اندازیم. مشابه این مسأله برای معده ما زمانی به وجود می آید که مقدار زیادی غذای چرب مصرف کرده ایم و متعاقب آن احساس عطش و تشنگی زیادی می کنیم. اشتباه اکثر ما این است که در این حال مرتّب آب مصرف می کنیم و عملاً سوختن چربی ها را با تأخیر مواجه می کنیم و باعث می شویم تا چند ساعت این احساس ناخوشایند حرارت و تشنگی و سنگینی معده ادامه داشته باشد؛ در حالی که اگر در مقابل احساس نیاز ظاهری خود به آب مقاومت کنیم، خیلی سریعتر، غذای چرب، هضم خواهد شد و حرارت بدن فرو خواهد نشست. جالب است که احادیث شریف نیز بر این نکته که به دنبال مصرف غذاهای چرب نباید آب خورد؛ تأکید نموده اند.(آب نخوردن پس از غذا، قاعده ای عام است و در مورد غذاهای چرب، تأکید بیشتری دارد.)

۱۶- هیچ گاه در حالی که هنوز هیزم های قبلی موجود در تنور نیم سوزند؛ نباید هیزم جدید به آن اضافه کرد. این کار باعث خفه شدن آتش خواهد شد. به همین دلیل باید اکیداً از مصرف غذا در حال سیری پرهیز نمود.

نکته :

طبیعی است که می توان با کمی اندیشه، موارد بیشتری به مجموعه فوق افزود. به هر حال به نظرم می رسد که مطالعه و تأمّل در این مقاله، برای هر فردی راه را برای«مدیریت معده!» باز می کند که حاصل این کار بهبود تغذیه و افزایش سطح سلامتی است.

 

معده برای هضم غذا، مقدار زیادی اسید ترشّح می کند. دیواره معده جوری طرّاحی شده است که در مقابل اثرات این اسید مقاوم است. امّا ساختمان مری به گونه ای نیست که تاب تماس با این اسید را داشته باشد؛ بنابراین اگر به هر دلیل؛ اسید معده به مری وارد شود، احساس ناخوشایندی به بیمار دست می دهد که به آن «ترش کردن» می گوییم. ترش کردن، واقعاً ترش کردن است؛ چرا که اسید معده هم مانند هر اسید دیگری مزّه ای ترش دارد.

 علایم ترش کردن

شایع ترین علامت همان احساس ترش کردن در پشت جناغ سینه است. درد در پشت جناغ سینه؛ احساس بازگشت غذا به گلو و دهان؛ احساس مزّه شور و ترش یا تلخ در دهان یا جمع شدن بزاق در دهان از دیگر علامت هاست. بسیاری از مواقع به علّت اسپاسم عضلات حنجره و گلو در تماس با اسید معده؛ بیمار احساس وجود یک عقده در گلو را تجربه می کند؛ گاهی هم به علّت التهاب تارهای صوتی دچار خشونت صدا می شود. احساس بدمزّه بودن دهان در صبح ها از علایم دیگر است. در مواردی بیمار احساس تهوّع و استفراغ به خصوص پس از برخاستن از خواب را نیز دارد.

 عوارض ترش کردن

تماس طولانی مدّت مری با اسید معده می تواند منجر به زخم شدن آن، تنگ شدن تدریجی مری و در نتیجه مشکل در بلع غذا و یا ایجاد خونریزی های خفیف شود. در صورت عدم درمان و پس از گذشت سال های طولانی، بروز کم خونی، کاهش وزن و سرطان مری نیز مورد انتظار خواهد بود. همچنین با رسیدن اسید به حنجره و ورود آن به نای، به تدریج زمینه برای بروز آسم مهیّا می شود و اگر بیمار از قبل دچار آسم باشد، حملات آسمی وی تشدید خواهد شد. بنابراین ممکن است بیمار به علّت تحریک مداوم نای و ریه با اسید و یا به علّت تشدید بیماری آسم، دچار سرفه های مزمن باشد که ممکن است با بیماری های ریوی اشتباه شوند. از طرفی ریفلاکس، شایع ترین علّت دردهای غیر قلبی قفسه سینه است که بروز اشتباه تشخیصی در مورد آن و بیماری های قلبی، حتّی در بین اهل فن هم دیده می شود. گوش درد نیز علامتی است که بعضی از بیماران دچار آن می شوند. در موارد بسیار شدید امکان تخریب تدریجی دندان ها به واسطه تماس با اسید نیز وجود خواهد داشت.

 علل ایجاد ریفلاکس و نکته های پیشگیرانه

با توجّه به پیوستگی روش های بهداشتی جلوگیری از ریفلاکس و علل ایجاد آن، هر دو مطلب را در یک عنوان ذکر می کنیم:

 ۱- هر قدر که می توانید غذا را بجوید. بسیاری از بیماران تنها با رعایت این دستور ساده، درمان خواهند شد.

 ۲- پرخوری با افزایش فشار داخل معده، احتمال باز شدن ورودی مری به معده و بازگشت اسید را زیاد می کند. تقریباً محال است که کسی پرخوری کند و بتواند بر این بیماری غلبه کند. پس، قبل از آن که احساس سیری بکنید از سر سفره برخیزید.

 ۳- خوردن نمک، قبل و بعد از غذا را فراموش نکنید. نمک یکی از بهترین خنثی کننده های اسید معده است. می توانید برای امتحان این مسأله وقتی که ترش می کنید مقدار کمی نمک بچشید؛ خواهید دید که در عرض چند ثانیه، احساس بهبودی خواهید کرد. البته لطفاً نمک را به عنوان داروی دایمی درمان ترش کردن به کار نبرید! روش صحیح مصرف نمک، قبل و بعد از غذا به این نحو است که مقدار کمی نمک(آن قدر که بین دو انگشت بسته شست و سبّابه جا بگیرد) را داخل دهان خود ریخته با زبان در دهان بچرخانید و همزمان نفس بکشید و وقتی مزّه شوری را در کلّ دهان خود احساس کردید، غذا خوردن را شروع کنید. بعد از غذا هم همین کار را تکرار کنید. توصیه مؤکّد اسلام بر مصرف نمک، قبل و بعد از غذا آثار مفید فراوانی دارد که یکی از آنها کاهش اثرات منفی اسید معده بر روی مری است. این اقدام ساده بنابر نقل احادیث شریف، هفتاد منفعت دارد که بعضی از آنها عبارتند از:

- تحریک ترشّح شیره های گوارشی و کمک به هضم غذا.

- اثرات ضدّ ریفلاکس(چنانکه گذشت).

- ضدّ عفونی کردن فضای دهان.

- تأثیر مثبت در کاهش کک و مک صورت.

- و …

 ۴- بعضی غذاها باعث شل شدن اسفنگتر مری به معده می شوند و بنابراین احتمال ریفلاکس را افزایش می دهند. از مصرف آنها حدّاقل تا درمان کامل پرهیز کنید:

غذاهای پرچرب، انواع شکلات ها و کاکائوها، شیرینی های قنّادی و مصنوعی، انواع کولاها و نوشابه های گازدار، غذاهای تند و پر ادویه، انواع غذاهای آماده(فست فودها)، چای و قهوه و نسکافه و سایر ترکیبات کافئین دار، پیاز و …

۵- اکثر مبتلایان به ریفلاکس، حدّاقل تا پایان دوره درمان؛ تحمّل خوراکی های ترش و اسیدی را ندارند؛ لذا بهتر است در این زمینه نیز احتیاط لازم انجام شود.

 ۶- مصرف الکل و دخانیات یکی از مهمترین عوامل ترش کردن است. لطفاً آنها را کنار بگذارید.

 ۷- از نیم ساعت مانده به غذا تا دو ساعت و نیم بعد از آن هرگز مایعات ننوشید.(آب، دوغ، نوشابه، چای و …) نوشیدن مایعات در این بازه زمانی علاوه بر ترش کردن؛ باعث نفخ، سنگینی سر دل، اختلال در هضم غذا و در طولانی مدّت، اختلالات عملکردی شدید معده خواهد شد. احساس نیاز به آب خوردن بین غذا، اغلب به دلیل تند خوردن غذاست و با اصلاح این مسأله، تا حدّ زیادی مرتفع خواهد شد.

 ۸- سعی کنید بین خواب و خوراک حدّاقل ۲ ساعت فاصله بیاندازید. در واقع وقتی بخوابید که غذا از معده شما خارج شده باشد. خوابیدن با کم کردن اثر جاذبه زمین که مانع از بالا رفتن اسید معده می شود؛ ترش کردن را تشدید می کند. به همین دلیل ساده، این بیماران بهتر است کمی بالش زیر سر خود را بلندتر بگیرند. همچنین خوابیدن به پهلوی راست که مورد توصیه اسلام نیز هست؛ از آنجا که ورودی مری را نسبت به معده در وضعیت بالاتری قرار می دهد می تواند کمک کننده باشد.

۹- خوردن غذاهای آبکی و ترید(مثل آبگوشت، آش، سوپ و …) و میوه و سبزی خام برای بسیاری از بیماران، دردسرساز است؛ لذا تا تکمیل دوره درمان بهتر است از آنها پرهیز کند.

 ۱۰- یبوست با اختلال در خروجی معده و افزایش فشار داخل شکمی؛ یکی از علل مهم بروز یا شدّت ترش کردن است؛ لذا در درمان بیماری حتماً باید در نظر گرفته شود.

 ۱۱- چاقی از عوامل افزایش فشار داخل شکمی است؛ به همین دلیل، افراد چاق بیشتر ترش می کنند. پیروی از یک برنامه اصولی برای کاهش وزن؛ به خصوص در درمان موارد مزمن بسیار کمک کننده است.

 ۱۲- توصیه طبّ جدید آن است که این بیماران، تعداد وعده های غذایی را افزایش داده؛ حجم غذای هر وعده را کم کنند. این توصیه اگر چه تا حدّ زیادی مؤثّر است؛ امّا اگر آداب غذا خوردن – مثل پرهیز از پرخوری، تند خوری، خوردن مایعات با غذا و … – رعایت شوند عملاً نیازی به این اقدام نیست.

 ۱۳- مصرف بعضی داروهای شیمیایی هم می تواند از عوامل ایجاد ریفلاکس باشد که در مورد آنها با پزشک معالج خود مشورت کنید.

 ۱۴- استرس، بدون تردید یکی از عوامل مهم پیدایش بیماری های معده است و ترش کردن نیز از این قاعده مستثنی نسیت. بنابراین باید یکی از اجزای اصلی برنامه درمانی، تجویز داروهای آرام بخش باشد.

۱۵- عادت به استفاده از لباس های تنگ(به خصوص در ناحیه دور شکم یا کمر)، استفاده از گِن یا کُرست های شکمی تنگ، محکم بستن کمربند و … می توانند با افزایش فشار داخل شکم، زمینه را برای ریفلاکس فراهم کنند. بنابراین لباس راحت بپوشید تا ترش نکنید.

۱۶- مصرف غذاهای اسیدی مثل انواع گوشت، حبوبات و تخم مرغ، باعث افزایش ترشّح اسید معده می شوند و ریفلاکس را تشدید می کنند. در طول دوره درمان بهتر است این غذاها را کمتر مصرف کنید.

 ۱۷- بارداری به دلایل مختلف باعث ترش کردن می شود که درمان آن عملا فرق چندانی با سایر موارد این بیماری ندارد.

درمان های دارویی و سایر درمان ها

 درمان به شیوه طبّ جدید

علاوه بر موارد بهداشتی فوق الذّکر، طبّ جدید اعتقاد به درمانی طولانی با داروهایی مثل آنتی اسیدها، رانیتیدین، سایمتیدین، فاموتیدین، امپرازول و مانند آنها دارد. علّت این درمان طولانی آن است که گفته می شود که یکی از خصوصیات این بیماری، عود مکرّر آن است تا جایی که ۹۰-۸۰ درصد بیماران پس از قطع دارو دچار عود بیماری می شوند. این مسأله از نظر ما نادرست است و اعتقاد داریم که این درصد بالای عود، خصوصیت بیماری نیست؛ بلکه ناشی از ضعف این درمان ها و نیز عدم رعایت مسایل پیشگیرانه از سوی بیماران است. در درمان های انجام شده به شیوه طبّ سنّتی، ما کمتر با این مشکل مواجه می شویم.

 درمان به شیوه طبّ سنّتی

اعتقاد قوی داریم که با رعایت موارد تغذیه ای و بهداشتی، بیماری ریفلاکس به طور کامل بهبود می یابد؛ امّا برای راهنمایی بیمارانی که عجله بیشتری برای درمان یا اراده کمتری برای رعایت موارد فوق دارند نسخه های ساده ای را ذکر می کنیم:

۱- شیرین بیان: شاید بهترین ضدّ اسید طبّ سنّتی باشد. علاوه بر درمان ترش کردن؛ در درمان نفخ، مشکلات هضمی و سنگینی معده و زخم های معده و روده بسیار مؤثّر است. در اشکال مختلف(عرق، ریشه و پودر ریشه، پودر عصاره و رُبّ) قابل دسترسی و به صورت های مختلف قابل مصرف است. روزی ۳-۲ وعده و هر بار یک قاشق چایخوری از انواع جامد را در کمی آب جوش ریخته مصرف کنید(استفاده به صورت جوشانده و دم کرده هم مانعی ندارد) البته اولویت با مصرف ربّ شیرین بیان(معروف به ربّ سوس) است. برای مصرف عرق شیرین بیان هم روزی ۳-۲ بار و هر بار نصف استکان کوچک مصرف کنید. توجّه داشته باشید که می توانید مصرف شیرین بیان را برای دوره های یکی دو ماهه ادامه دهید ولی بهتر است مصرف آن طولانی نباشد. همچنین به علّت اثر افزایشی این دارو بر روی فشار خون، بهتر است افراد مبتلا به پرفشاری خون یا بیماری های قلبی از مصرف آن خودداری کنند. جواز مصرف این دارو در زنان باردار هم مورد تردید است.

۲- فهرست بلند بالایی از سایر داروها وجود دارد که می توانند به تنهایی یا به صورت ترکیبی با سایر داروها و به روش های مختلف مورد استفاده قرار گیرند:

داروهای گرم: آویشن، بابونه، زنیان، تخم کرفس، تخم شوید، تخم رازیانه، انیسون، دارچین، زنجبیل، رزماری، مرزنجوش، نعناع، پونه، گلپر، به لیمو(وِروِن) و …

داروهای خنک: تخم گشنیز، گل همیشه بهار، جفت بلوط(پوسته نازک روی مغز بلوط) و …

از آنجا که ترش کردن در اکثر موارد ناشی از سرد شدن معده است؛ اغلب بیماران – حتّی بیماران گرم مزاج – نیاز بیشتری به تجویز داروهای گرمی خواهند داشت؛ امّا در موارد استثناء، پزشک با تجربه قادر خواهد بود با ترکیب مناسب این داروها، علاوه بر درمان ریفلاکس، رعایت حال کبد گرم بیمار را نیز بکند.

 ۳- داروهای آرام بخش: گفتیم که استرس یکی از عوامل مهم تشدید ترش کردن است. خوشبختانه بسیاری از داروهای فوق الذّکر(به ویژه آویشن، بابونه، دارچین، رزماری، مرزنجوش به لیمو و تخم گشنیز) اثر آرام بخشی مناسبی هم دارند. با این حال، در صورت ضرورت می توان از داروهای آرام بخش متعدّدی که اثر تقویتی روی کارکرد معده هم دارند، در ترکیب با داروهای فوق استفاده کرد. نمونه معروف این داروها، گل گاوزبان، سنبل طیب، بادرنجبویه و … می باشد. ژ

 ۴- در صورت وجود یبوست می توانید داروهایی مثل فلوس، برگ سنا، گل سرخ، خطمی و … را با داروهای فوق ترکیب کنید. البته زیاد بودن اسید معده از علل مهم یبوست های مقاوم به درمان است و در بسیاری از مواقع، تنها با درمان ترش کردن معده، کارکرد روده ها نیز تنظیم خواهد شد.

 ۵- آب سیب زمینی خام: این داروی نه چندان خوش طعم اثر عجیبی در درمان ترش کردن – به خصوص در موارد اورژانسی – دارد. بسیاری از بیماران با چند روز مصرف آب سیب زمینی خام، بهبودی فوق العاده ای را تجربه می کنند. توصیه ما روزانه ۳ بار و هر بار یک چهارم تا نصف استکان از دارو برای حدّاکثر یک هفته است.

 ۶- عسل: یک درمان قاطع برای درمان انواع مشکلات معده و به خصوص ترش کردن است. تقریباً تمام کسانی که خود را عادت می دهند بلافاصله پس از پایان غذا، یک قاشق مربّاخوری عسل میل کنند؛ به طور کامل درمان خواهند شد. معدود کسانی هستند که به علّت حرارت زیاد کبد با خوردن عسل، دچار تشدید مشکل می شوند که این افراد بهتر است از این درمان خودداری کنند.

 ۷- بادکش: بادکش روی معده علاوه بر ایجاد حالت مکش و بازگرداندن اسید از مری به معده، اثر تنظیمی فوق العاده ای در میزان اسید معده دارد. لذا انجام بادکش معده را حدّاقل به عنوان یک درمان کمکی، مدّ نظر داشته باشید.

۸- حجامت: یکی از بهترین راه ها برای درمان قاطع و طولانی مدّت ترش کردن به خصوص در افراد گرم مزاج، حجامت(عام یا حجامت از ناحیه پشت معده) است. از آن غافل نشوید و با نظر پزشک معالج، دو تا سه نوبت(ماهیانه) به انجام حجامت مبادرت کنید.

 ۹- در موارد شدید ترش کردن و برای درمان علامتی، می توانید نصف قاشق چایخوری جوش شیرین خوراکی را در یک استکان آب حل کرده به تدریج میل کنید. طبیعتاً این درمان بهتر است به صورت موردی استفاده شود و نباید به آن به عنوان یک روش درمانی دایم نگاه کرد.

نکته ۱: در بعضی منابع طبّ جدید از عرق نعناع به عنوان یکی از تحریک کننده های ترش کردن یاد شده است که آموزه های طبّ سنّتی و تجربیات ما و حتّی تجربیات عموم مردم خلاف این مطلب را نشان می دهد.       

نکته ۲: یکی از علل مهم ترش کردن وجود فتق های هیاتال(فتق معده به دیافراگم) است که در موارد شدید منجر به جرّاحی می شود. با اطمینان خاطر به شما می گوییم که حتّی این بیماران نیز با رعایت دستورات فوق بهبودی کامل پیدا خواهند کرد.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:53 | لینک  | 

سینوس

سینوس ها، حفره هایی توخالی در استخوانهای سر و صورت هستند. این حفره ها که همگی در اطراف بینی قرار گرفته اند؛ ۴ گروه هستند:

۱- سینوس های استخوان پیشانی، بالای ابروها در قسمت نزدیک به وسط صورت.

۲- سینوس های استخوان گونه، در زیر کاسه چشم ها.

۳- سینوس های واقع در استخوانی که  بین چشم ها و بینی قرار گرفته است.

۴- سینوس های واقع در قسمت پشتی بینی.

آنچه که در بین عموم مردم به عنوان سینوزیت شناخته می شود؛ عمدتاً ناشی از التهاب در ۳ دسته اول است. 

عملکرد

در طبّ جدید دو عملکرد اساسی برای سینوس ها مطرح است:

۱- رزونانس صدا: یعنی به مانند محفظه پر از هوایی که در بسیاری از آلات موسیقی وجود دارد؛ سینوس ها هم باعث می شوند که صدای ما رساتر به نظر بیاید؛ همچنین سینوس ها از انتقال صدای شخص از راه استخوانی جلوگیری می کنند؛ یعنی وقتی که کسی حرف می زند؛ صدای خودش را فقط از راه هوا می شنود؛ در حالی که اگر قرار بود این انتقال از راه استخوان ها هم انجام شود؛ شخص به هنگام صحبت کردن، صدای خودش را دو جور می شنید.

۲- کاهش وزن جمجمه: سینوس ها با کم کردن جرم حجمی استخوان های جمجمه، تحمّل وزن آنها را برای انسان، آسان می سازند. در واقع اگر سینوس ها نبودند، سر آدمیزاد روی تنش سنگینی می کرد!

سایر عملکردهای ذکر شده برای سینوس ها عبارت است از:

- کمک به کنترل تغییرات رطوبت هوای تنفّسی.

- مبارزه موضعی با عوامل عفونی.

- تأمین موکوس(مایع لزج کننده) دستگاه تنفّس فوقانی.

- کاهش اثر ضربه های وارده به سر.

- اثر به عنوان عایق حرارتی.  

وظایف سینوس ها بر اساس نظر طبّ سنّتی ایران

براساس آموزه های طبّ سنّتی ایران، عمل اصلی سینوس ها، تخلیه رطوبت اضافه و موادّ دفعی ناحیه سر و گردن( مغز، بینی، گوش ها، چشم ها، دهان و دندان ها و …) است.

بنابراین درک این نکته که چرا التهاب سینوس ها و نقص در عملکرد آنها حتی می تواند باعث کاهش تمرکز و حافظه، خستگی چشم ها و … شود کار چندان سختی نخواهد بود. در این تعریف، عملکرد سینوس ها نسبت به ناحیه سر و گردن مانند عملکرد روده هاست به کل بدن و همانگونه که یبوست، اسهال و یا هرگونه اختلال عملکرد دیگری در روده ها کل بدن را تحت تأثیر قرار می دهد؛ اختلال عملکرد سینوس ها هم می تواند باعث مشکلات عملکردی در مغز، گوش ها، چشم ها، بینی، دندان ها و … شود. این دیدگاه که نسبت به دیدگاه طبّ جدید بسیار کامل تر است؛ از سویی ما را در درک بهتر عملکرد سینوس ها یاری می کند و از جهتی اهمیت پیشگیری و درمان صحیح سینوزیت را یادآوری می کند. 

سینوزیت

به التهاب سینوس ها و افزایش یا احتباس ترشّحات در آنها، سینوزیت اطلاق می شود.

سینوزیت به دوگونه است. یکی سینوزیت حاد که به دنبال بیماری های عفونی مثل سرماخوردگی عارض می شود و بسیار پر سر و صداست و با تب و درد شدید و … همراه است و دیگری سینوزیت مزمن که متأسفانه به نظر می رسد درصد زیادی از مردم کشور ما – بسیار فراتر از آمارهای رسمی – از آن رنج می برند.

علایم و نشانه های سینوزیت

* سردرد یا سنگینی سر به خصوص در ناحیه پیشانی و گونه ها: البته در سینوزیت های مزمن، درد، غلبه و بروز کمتری دارد و بیشتر سنگینی سر احساس می شود. درد را بیشتر در سینوزیت های حاد یا سینوزیت های مزمن که به طور ناگهانی دچار عفونت می شوند می توان دید. این درد خیلی از مواقع با خم شدن بیمار به جلو(و به طور معمول با سجده رفتن در نماز) تشدید می شود که علّت آن، اثر فیزیکی این کار در جابجایی چرک موجود در سینوس هاست.

* آبریزش از بینی: بیشتر در موارد حاد یا در سینوزیت های آلرژیک دیده می شود.

* ترشّحات پشت حلقی به ویژه صبح ها: این ترشحات، به طور عادی میزان کمتری دارند و از راه بینی دفع می شوند؛ اما با افزایش میزان آنها و ایجاد مشکل دفع از راه عادّی، این ترشحات در پشت حلق جمع می شوند.

* بوی بد دهان: به علت تجمع ترشحات غلیظ یا عفونی در خود سینوس ها یا پشت حلق به وجود می آید. شایع ترین علت بوی بد دهان، سینوزیت است. بنابراین اگر بیمار هیچ شکایتی جز بوی بد دهان ندارد باید سینوزیت را به عنوان متّهم اصلی، درمان نمود.

* بی اشتهایی به خصوص برای صبحانه: این مسأله از سویی به دلیل غلبه حالت عفونی در بدن است و از سویی به علت احساس ناخوشایند ناشی از بلع ترشحات و ورود آنها به معده.

* تنگی نفس و بد خوابی شبانه: در شب و با کاهش حرارت سینوس ها و کاهش حرکات مژکهای سلول های موجود در سینوس ها، ترشحات غلیظ تر می شوندکه باعث تنگی نفس، کاهش میزان اکسیژن خون و به دنبال آن کاهش کیفیت خواب خواهد شد.

* کندی جریان فکر و کاهش حافظه و تمرکز: به دلیل کاهش تخلیه مواد دفعی از مغز.

* خستگی طول روز: به دلیل کاهش سطح اکسیژن خون و اختلال خواب شبانه، غلبه حالت عفونی بر بدن و ….

* حالت تهوّع و استفراغ به ویژه پس از برخاستن از خواب: عمدتاً به دلیل بلع ترشحات و تجمّع آنها در معده.

* حسّاسیت به گرما و سرما به ویژه باد گرم و سرد: سینوس ملتهب اغلب به سرما واکنش منفی نشان می دهد؛ اما در بسیاری از موارد و با ایجاد حالت آزردگی در سلول های سینوس ها، فرد با قرار گرفتن در معرض باد گرم هم احساس درد و ناخوشی می کند.

* سرفه یا عطسه: که ناشی از واکنش دفاعی بدن برای دفع ترشحات است.

* تنگی نفس، گرفتگی و اسپاسم عضلات گلو یا آسم: عمدتاً در طولانی مدت و با تحریک مداوم ریه ها به دلیل ریزش مکرّر ترشحات سینوس ها به آنها به وجود می آید. متأسفانه با اخذ شرح حال دقیق روشن می شود که بسیاری از بیماران آسمی کسانی هستند که سال ها مبتلا به سینوزیت درمان نشده بوده اند.

* سرماخوردگی مکرّر و مزمن شدن سرماخوردگی ها: در واقع، بیمار سینوزیتی با کوچکترین تلنگری مبتلا به سرماخوردگی می شود و به دلیل وجود زمینه مساعد که همانا وجود یک انبار چرک در سینوس هاست؛ درمان وی نیز طولانی می شود.

* سنگینی گوش یا خستگی و کاهش دید چشم: به دلیل کاهش تخلیه مواد دفعی چشم و گوش.

* گرفتگی بینی: به صورت یک طرفه یا دو طرفه، از شایع ترین علایم سینوزیت است.

* تب و لرز در موارد حادّ ….  

عوامل سبب ساز یا تشدید کننده

عوامل به وجود آورنده سینوزیت، به سه دسته کلّی تقسیم می شوند.

۱- عواملی که باعث کاهش شستشو و تخلیه بینی می شوند

وظیفه سینوس ها چنانکه گفتیم تخلیه مواد دفعی ناحیه سر و گردن است؛ بنابراین به طور دائم نیاز دارند که تخلیه و پاکیزه شوند؛ به زبان دیگر همان طور که دندان ها نیاز به مسواک زدن دائم دارند؛ سینوس ها نیز باید به طور مرتب شستشو شوند. بسیاری از سنّت ها(مثل استحباب استنشاق آب به هنگام وضو گرفتن یا عادت مردم قدیم به استفاده از انفیه یا چکاندن روغن در بینی) هم بر این اساس شکل گرفته اند. حال اگر به هر دلیل میزان تخلیه و تمیز شدن سینوس ها از میزان ترشحات آنها عقب بیفتد؛ احتمال پیدایش سینوزیت بیشتر خواهد شد.

* کم شدن گریه: گریه یکی از بهترین شستشودهنده های بینی و سینوس هاست. می دانید که در گوشه داخلی پلک ها یک منفذ کوچک وجود دارد که اشک را به بینی منتقل می کنند. در موقع گریه، این روند تشدید می شود – به همین جهت هم هست که کسی که گریه می کند آب دماغش آویزان می شود! –  این اشک اضافی، ورودی مجرای سینوس ها در داخل بینی را شستشو می دهد. به این ترتیب بعد از هر بار گریه، مجاری سینوس ها باز شده و ترشحات آنها تخلیه می شود. بنابراین به همان نسبت که تبلیغات رسانه ها در مورد اهمیت دادن به شادی و خنده و پرهیز از گریه شدت می گیرد؛ آمار سینوزیت هم بالا می رود.

* استفاده از دستمال به جای شستشوی بینی و فین نکردن!: متأسفانه شستشوی بینی و فین کردن، در زندگی امروزی به یک عمل بی ادبانه تعبیر می شود؛ در حالی که این کار، یک اقدام بهداشتی مناسب در جهت تخلیه بینی است؛ لذا از انجام مرتّب آن غافل نشوید. فراموش نکنید که فین کردن باید به صورت یک طرفه انجام شود و هرگز نباید همزمان هر دو طرف بینی را گرفت؛ چرا که این کار می تواند باعث پس زدن ترشحات به داخل سینوس ها و حتی مغز شود. استفاده از دستمال به شکل فانتزی و امروزی آن، تقریباً هیچ کمک مؤثری به تمیز کردن سینوس ها نمی کند.

* عدم رعایت عمل مستحبّ استنشاق آب به هنگام وضو: مستحب است که قبل از وضو گرفتن، مقداری آب به داخل بینی استنشاق شود. این عمل تأثیر فوق العاده ای در شستشوی سینوس ها دارد. گفته می شود که بهتر است  به جای این که آب را به داخل بینی خود بکشیم؛ آن را کف دست خود ریخته با خم کردن سر به عقب، آب را به داخل بینی بریزیم.

* از بین رفتن سنّت های بهداشتی مانند استفاده از انفیه یا چکاندن روغن در بینی و … : چنانکه گفتیم در گذشته، انجام اقدامات بهداشتی برای پاکیزه ساختن سینوس ها بین مردم ما متداول بود که استفاده از انفیه(برای تحریک عطسه که از بهترین پاک کننده های سینوس هاست) و چکاندن روغن های مختلف در بینی از رایج ترین آنها بود که متأسفانه این اقدامات هم اکنون چندان رایج نیستند. 

۲- عوامل مسدود کننده سینوس ها یا تخریب کننده مخاط آنها

* کشیدن سیگار: کشیدن سیگار با تحریک سلول های مخاط سینوس ها و به خصوص با کاهش عملکرد مژکهای این سلول ها(که مانند جارو ترشحات را به بیرون هدایت می کنند) زمینه را برای سینوزیت فراهم می کند.

* بودن در معرض دود سیگار یا آلودگی هوا: ثابت شده است کسی که در معرض دود سیگار است به مانند فرد سیگاری از اثرات زیانبار آن بهره وافی را خواهد برد! آلودگی هوا هم در افزایش ترشحات و تخریب مخاط سینوس ها اثری مشابه سیگار دارد.

* وجود توالت یا آشپزخانه در محیط زندگی: مواد شیمیایی خطرناکی که از مدفوع و ادرار یا از فعالیت های انجام شده در آشپزخانه در محیط زندگی پخش می شوند؛ زمینه را برای تخریب مخاط سینوس ها فراهم می کنند. در خانه های قدیمی، هم آشپزخانه و هم توالت در محیطی خارج از محیط اصلی زندگی قرار داشتند.

* استفاده از انواع خوشبو کننده ها، ضدّ عفونی کننده ها، سم ها و آفت کش ها، موادّ شوینده شیمیایی و موارد مشابه در محیط زندگی.

* استفاده از بعضی داروها ازجمله:

- انواع چرک خشک کن ها: آنتی بیوتیک ها یا همان چرک خشک کن ها که متأسفانه به طور وسیع و غیر علمی در درمان انواع بیماری ها به خصوص سرماخوردگی مورد استفاده قرار می گیرند؛ همان گونه که از اسمشان پیداست باعث خشک شدن کلّی بدن و به ویژه خشک شدن ترشحات موجود در سینوس ها می شوند. در این حال، عفونت به طور ظاهری کنترل می شود؛ اما در واقع، سینوس ها مانند چشمه یخ زده ای می شوند که به محض فراهم آمدن شرایط مساعد، دوباره روان و جاری می شوند. این عملکرد آنتی بیوتیک ها علاوه بر فراهم آوردن زمینه ابتلا به سینوزیت، باعث می شود که به تدریج، فاصله بین سرماخوردگی ها کمتر، شدّت آنها بیشتر و مدّت آنها طولانی تر شود.

- آنتی هیستامین ها: مانند قرص یا شربت سرماخوردگی، آنتی هیستامین دکونژستانت، پرومتازین، دیفن هیدرامین، لوراتادین، هیدروکسی زین و … اثری مشابه آنتی بیوتیک ها دارند؛ یعنی باعث خشک شدن درجای ترشحات سینوس ها و انسداد مجاری خروجی آنها می شوند.

بنابراین می بینید که دو دسته عمده دارویی که در درمان سرماخوردگی به کار می روند؛ عملاً حاصلی جز افزایش میزان بروز سینوزیت و سرماخوردگی ندارند.

- استفاده طولانی از قطره های ضد احتقان بینی: این داروها که باعث بازشدن بینی می شوند؛ در استفاده طولانی مدت، به زبان ساده باعث تنبلی سلول های مخاط سینوس ها و کاهش عملکرد آنها و ایجاد سینوزیت می شوند.

* ناهنجاری های ساختاری بینی(انحراف یا شکستگی بینی): چنانکه واضح است این عوامل به طور فیزیکی باعث انسداد نسبی سینوس ها می شوند امّا متأسّفانه به نظر می رسد که بسیاری از عمل های جرّاحی که به نام اصلاح انحراف بینی انجام می شوند؛ غیر ضروری باشند چنان که به تجربه دیده ام که بسیاری از بیمارانی که کاندید این عمل شده بودند؛ با استفاده از روش هایی که در ادامه می آید؛ کاملا درمان شده اند و بسیاری از آنها هم که اقدام به عمل جرّاحی نموده اند؛ بعد از عمل هم شاهد استمرار علایم و عوارض سینوزیت بوده اند.

* ناهنجاری های مادرزادی ناحیه گوش و حلق و بینی: که شایعترین آنها، بدون تردید، بزرگی لوزه هاست که یکی از عوارض آن، سینوزیت است. امّا نکته جالب این است که این مشکل که اغلب منجر به تحمیل یک عمل جرّاحی به کودک می شود؛ با داروهای گیاهی به سادگی درمان می شود که ان شاءالله، شرح آن را به زودی در بخش بیماری های کودکان و نوزادان خواهیم آورد.

* پولیپ بینی: مشابه موارد فوق، ایجاد انسداد فیزیکی می کند.

* مصرف مشروبات الکلی: مشروبات الکلی باعث تخریب سلول های مخاط سینوس ها و نقص در عملکرد مژکهای آنها می شوند.

* عفونت های دندانی: ریشه دندان های آسیای کوچک و سومین دندان آسیای بزرگ و بعضی مواقع ریشه دندان نیش به داخل سینوس های گونه برآمدگی دارند و عفونت های آنها می تواند به این سینوس منتشر شود. ریشه این دندان ها در داخل لایه نازکی از استخوان قرار گرفته است؛ اما به ندرت پیش می آید که این لایه نازک وجود ندارد و ریشه دندان به طور مستقیم با لایه مخاط سینوس در ارتباط است. توجه به این ارتباط، درک این نکته را راحت می کند که چگونه کشیدن این دندان ها می تواند منجر به ایجاد فیستول در سینوس شود یا آن که عفونت دندان باعث سینوزیت شود.

۳- عوامل افزایش دهنده ترشّحات مخاطی

* سرماخوردگی مکرّر: سرماخوردگی مکرّر اغلب یا به علت سینوزیت مزمن است یا باعث آن. به هر حال، اگر به هر دلیل، سرماخوردگی زیاد اتفاق بیفتد باعث ایجاد سینوزیت می شود. به نظر می رسد که تقریباً تمامی موارد سرماخوردگی، همراه با درجاتی از سینوزیت حادّ خفیف هستند که اگر درست درمان شود؛ مشکلی پیش نخواهد آمد؛ امّا با توجه به درمان نادرست سرماخوردگی با داروهای شیمیایی؛ حتی یک سرماخوردگی ساده می تواند منجر به ایجاد یک سینوزیت مزمن شود.

* خوردنی های بسیار سرد و تگری: نوشیدنی های بسیار سرد باعث افزایش بلغم ناحیه سر و صورت می شوند که در صورت تکرار می تواند باعث بروز سینوزیت شود؛ به همین جهت توصیه ما این است که علاوه بر پرهیز از خوردن خوراکی هایی مثل بستنی و … ، برای سرد کردن آب، هرگز در آن یخ نیاندازید؛ چرا که آبی که با یخ سرد می شود فوق العاده بلغم زاست و علاوه بر ایجاد سینوزیت، می تواند باعث التهاب تارهای صوتی، سستی بدن و … شود.

* پرخوابی، خواب بین الطّلوعین و خواب درطول روز: هر عاملی که رطوبت بدن را افزایش دهد بالقوّه می تواند ترشحات سینوس ها را نیز زیاد کند. این موارد نیز از این جمله اند. در واقع یکی از علل مهم شیوع سینوزیت در بین مردم، عادت ناپسند دیر خوابیدن و دیر برخاستن از خواب است.

* رطوبت مزاج( دموی ها و به ویژه بلغمی ها): کسانی که به طور ذاتی رطوبت زیادی در بدن خود دارند؛ از استعداد بیشتری برای ابتلا به سینوزیت برخوردارند. در این میان، بلغمی ها که طبعی سرد و رطوبتی دارند به طور ویژه در معرض خطر هستند؛ چرا که اصولاً جنس ترشحات سینوس ها اغلب از جنس بلغم است.

* پرخوری: پرخوری هم یکی از عوامل افزایش رطوبت بدن به خصوص افزایش ترشحات سینوس هاست. بسیاری از کسانی که به هر دلیل اقدام به کم کردن قابل توجه غذای خود می کنند؛ می توانند شاهد تخفیف علایم سینوزیت خود باشند.

* مصرف غذاهای سرد و مرطوب: گفتیم که جنس ترشحات سینوس ها معمولاً بلغمی است و در نتیجه غذاهایی مثل ماست و … که طبیعتی سرد و رطوبتی دارند می توانند التهاب سینوس ها را زیاد کنند.

* بودن در معرض وزش شدید باد(موتور سواری و …): وزش باد مستقیم به صورت – حتی اگر باد گرم باشد – در طولانی مدت باعث التهاب و افزایش ترشحات سینوس ها می شود.

* برهنه بودن سر: یکی از خصوصیات مشترک البسه مردان و زنان در تمامی فرهنگ ها و سرزمین ها(حتی در کشورهای اروپایی) پیش بینی پوششی برای سر بوده است که متأسفانه با غلبه فرهنگ سخیف غرب جدید در جهان، این مسأله هم کمرنگ شده است. پوشاندن سر که در احادیث شریف حضرات معصومین(علیهم السلام) هم مورد تأکید فراوان قرار گرفته است آثار بهداشتی مهمی دارد که یکی از آنها حفظ حرارت سر و کاهش خطر ابتلا به سینوزیت است. این مسأله به ویژه پس از خروج از حمام بسیار بسیار اهمیت پیدا می کند.

* بودن در معرض باد پنکه و به ویژه باد کولر: گفتیم که وزش باد، باعث التهاب سینوس ها می شود؛ در این میان باد کولر که طبعی سرد و رطوبتی دارد دقیقاً در خدمت سینوزیت عمل می کند. کولر یکی از بدترین پدیده های زندگی مدرن است که با افزایش رطوبت و سرمای بدن باعث خستگی، کوفتگی، خواب آلودگی، تنبلی، دردهای عضلانی و استخوانی، پیدایش یا تشدید بیماری های روماتیسمی، افسردگی، سینوزیت و … می شود.

* آلرژی ها: آلرژی هایی که با علایم سینوزیت خودنمایی می کنند از نظر بنده اصولاً نوعی سینوزیت هستند که در مقاله ای جداگانه اصول درمانی آنها را شرح خواهیم داد.

* استرس: هر استرسی باعث التهاب سینوس ها می شود. بسیاری از کسانی که از سینوزیت مزمن رنج می برند؛ این تجربه ناخوشایند را داشته اند که با وقوع ناراحتی های روحی، سینوزیت آنها نیز تشدید می شود.

* شنا کردن در استخر یا شیرجه رفتن: آب استخرها به دلیل وجود موادی مانند کلر باعث التهاب سینوس ها می شود. شیرجه رفتن هم چون آب را با فشار زیاد وارد بینی و سینوس ها می کند؛ علاوه بر زمینه سازی سینوزیت، خطر بروز التهاب های مغزی را هم به دنبال دارد.

* نگهداری از حیوانات خانگی: این مسأله باعث بروز آلرژی و آن هم زمینه ساز ایجاد سینوزیت است.

* یبوست: یبوست هم یکی از دلایل مهم افزایش رطوبت بدن و به دنبال آن تشدید علایم و عوارض سینوزیت است.

درمان

درمان سینوزیت بر دو پایه اصلی استوار است:

۱- باز کردن مجاری سینوس ها: تا ترشحات آنها خود به خود تخلیه شود. این رویکرد مورد پذیرش طبّ جدید نیز هست.

۲- کاهش ساخت ترشحات: این رویکرد عملاً در طبّ جدید دنبال نمی شود. دقت کنید که در طبّ جدید با استفاده از آنتی بیوتیک ها و آنتی هیستامین ها ترشحات به طور درجا خشک می شوند و از حرکت و خروج باز می ایستند؛ اما در طبّ قدیم، خشک کردن ترشحات به معنای جلوگیری از تولید بیشتر ماده سینوزیت یعنی بلغم است.

نکته: مسأله بعدی یعنی تخریب مخاط سینوس ها، با برطرف کردن این دو عامل، به تدریج رو به بهبود می رود. 

تذکر بسیار مهم۱: توصیه اینجانب به همکاران گرامی و عطاران محترم آن است که توجه داشته باشند شیوع سینوزیت بسیار بیشتر از آن است که به نظر می آید. شاید پذیرش این حرف در ابتدای کار خیلی آسان نباشد؛ ولی کم نبوده اند بیمارانی که فقط با شکایاتی مثل خستگی چشم موقع مطالعه، کاهش تمرکز و مانند آن مراجعه کرده و هیچ علامت دیگری هم نداشته اند؛ اما بنده با تشخیص، سینوزیت ایشان را درمان کرده ام و به نتیجه مطلوب رسیده ام.

تذکر بسیار مهم۲: اشتباهات تشخیصی در مورد سینوزیت حتی از سوی پزشکان با تجربه بسیار مشاهده می شود. تعداد بیمارانی که با تشخیص آسم، آلرژی، میگرن و … درمان های بی نتیجه ای را دریافت می کنند؛ ولی در واقع مبتلا به سینوزیت هستند؛ کم نیستند.

تذکر بسیار مهم۳: سینوزیت خشک، تقریباً از سوی هیچ کس جدّی گرفته نمی شود. بینی به طور طبیعی باید دارای ترشحاتی باشد. اگر بیماری از این شکایت داشت که بینی خشک و فاقد ترشحی دارد یا آنکه به ندرت عطسه می کند؛ حتماً او را به عنوان یک بیمار سینوزیتی درمان کنید و نتیجه درمان را در بهبود بسیاری از بیماری های دیگر وی به تماشا بنشینید.

تذکر بسیار مهم۴: افزایش ترشحات سینوس ها هم مثل زکام، یک واکنش دفاعی بدن است که از این طریق می کوشد مواد زاید و دفعی را از خود دور کند. جلوگیری غیر منطقی از خروج این مواد می تواند باعث بروز بیماری های گوناگونی شود؛ لذا چنانکه گفتیم نه در سرماخوردگی و نه در سینوزیت به دنبال خشک کردن ظاهری ترشحات نباشید؛ حتی در سرماخوردگی مطلوب این است که اگر بیمار ترشّحی از بینی ندارد؛ با اقداماتی مانند بخور دادن باعث خروج ترشحات سینوس ها شوید. این اقدام ساده بهبودی فوق العاده سریع و واضح بیمار را در پی دارد. 

نکته: در طبّ سنّتی، معادل واژه سینوس، خیشوم است؛ اما معادل واژه سینوزیت، «نزله» است. در واقع در طبّ قدیم ایران، اگر ترشحات غیر معمول از راه بینی خارج شوند به آن «زکام» اطلاق می شود و اگر به پشت حلق بریزند؛«نزله» نام می گیرند. 

نسخه ها و راهکارهای عملی درمانی 

۱- مهم ترین عامل در درمان سینوزیت و هر بیماری دیگری، برطرف کردن عوامل سبب ساز است.

۲- بخورها: بخور همان طور که از نامش پیداست، رساندن بخار محلول دارو در آب به ناحیه مورد نظر است. بخور دادن از روش های مهم درمانی در سینوزیت است؛ تا آنجا که بسیاری از سینوزیت ها با انجام این روش به تنهایی درمان می شوند. به همین ترتیب، در هر سرماخوردگی یا آنفولانزایی هم، اگر حتّی هیچ دارویی در دسترس شما نبود؛ با آب خالی بخور دهید.

- روش اثر بخور: عمل اصلی بخور، باز کردن مجاری سینوس ها و شل کردن ترشحات آنها و در نتیجه تسهیل خروج آنهاست؛ اگر چه بسیاری از داروهای مورد استفاده در بخور، اثر خوبی در کاهش میزان تولید موضعی ترشّحات هم دارند.

- روشهای انجام بخور: بخور به چند شیوه قابل انجام است:

۱- مقداری آب را به همراه ماده بخور در ظرف مناسبی ریخته روی شعله کم گاز قرار دهید تا جوش بیاید. در این حال با فاصله مناسبی سر را روی بخار متصاعد شده بگیرید و از آن استنشاق هم بکنید. این کار را حداقل ده دقیقه انجام دهید تا کاملاً عرق کنید.

۲- در مواردی که تمایل ندارید روی شعله مستقیم بخور دهید پس از اینکه مایع بخور کاملاً جوش آمد آن را روی زمین گذاشته و روی سر خود را با ملافه ای پوشانده سر را روی کاسه بخور بگیرید. اگر چه شخصاً روش اول را بیشتر می پسندم.

۳- این روش اگر چه قدیمی شده است؛ اما بسیار مؤثر و قوی است. در این روش، چند قطعه سنگ یا آجر را کاملاً داغ کرده داخل کاسه محتوی محلول بخور می اندازید تا بخار از آن متصاعد شود. روش دیگر آن است که محلول یا ماده بخور را کم کم روی سنگ یا آجر داغ بریزید. البته توجه داشته باشید که سنگ ها، اغلب طاقت تغییرات دمایی زیاد را ندارند و ممکن است در این روش شکسته و قطعات جدا شده آنها به اطراف پرتاب شود؛ لذا توصیه می کنم برای این کار از آجر استفاده کنید.

۴- در صورتی که تمایل دارید از دستگاه بخور برای بخور دادن استفاده کنید باید داروی مورد نظر را در آب، جوشانده عصاره صاف شده آن را داخل دستگاه بریزید.

تذکّر مهم: پس از هر بخور، سر و صورت خود را با یک پارچه نخی ببندید و مواظب باشید تا خشک شدن کامل سر و صورت، هرگز در معرض باد کولر، پنکه یا هوای آزاد قرار نگیرد؛ وگرنه اثر معکوس حاصل خواهد شد.

- موادی که می توانید در مایع بخور استفاده کنید:

- بابونه(شیرازی یا گاوچشم)؛ تخم گشنیز( بهتر است آسیاب یا نیم کوب شود)؛ برگ اوکالیپتوس(تازه یا خشک فرقی نمی کند؛ فقط کمی خرد شود)؛ آویشن؛ اسطوخدوس؛ کاه و ….

همچنین می توانید از مخلوط ۲ یا چند ماده از مواد فوق استفاده نمایید.

-  سرکه: می توان۳-۲ قاشق غذاخوری سرکه( که بهتر است خانگی باشد)را به تمام محلول های بخور اضافه کرد. سرکه با بوی تند و تیز خود مجاری سینوس ها را باز می کند و زمینه را برای نفوذ بهتر سایر داروها فراهم می کند. بخور سرکه به تنهایی (مخلوط با کمی آب) هم اثرات مفیدی دارد.

- ماست: چنان که گفتیم، یک آجر را روی شعله گاز قرار دهید تا کاملاً داغ شود و سپس چند قاشق ماست روی آن بریزید. بخور ماست یکی از بهترین بخورها برای باز کردن سینوس هاست.

 ۳- چکاندن دارو در بینی: بسیاری از روغن ها، با نفوذ به داخل سینوس ها، مجاری آنها را باز می کنند؛ ترشحات را نرم و قابل خروج می کنند؛ با طبع گرم خود، تولید ترشحات را کم می کنند؛ سلول های مرده و ناسالم را از بافت سینوس ها جدا می کنند و زمینه را برای ترمیم مخاط سینوس ها فراهم می کنند. از جمله این روغن ها می توان به روغن سیاهدانه، کنجد و زیتون اشاره کرد. در این بین، روغن سیاهدانه بسیار قوی است؛ اما سوزش نسبتاً شدیدی هم ایجاد می کند که اگر فرد آن را تحمّل کند به نتیجه دلخواه خود خواهد رسید.

برای استفاده از این روغن ها می توانید آنها را در یک قطره چکان ریخته به شرح ذیل عمل کنید:

۱-۳-  قبل ازمصرف، بهتر است ظرف روغن را به خوبی تکان بدهید.

۲-۳- شب اوّل، یک؛ شب دوّم، دو و شب سوّم، سه قطره در هر طرف بینی بریزید.

۳-۳- از شب سوّم به بعد، مصرف سه قطره در هر طرف را ادامه دهید تا هنگامی که ترشّحات سینوس ها کاملاً قطع شوند.

۴-۳- برای جلوگیری از ورود قطره به گلو، به پشت بخوابید؛ یک بالش زیر شانه های خود قرار داده؛ سر را کاملاً به عقب خم کنید و سپس قطره را داخل بینی بریزید؛ ۴-۳ دقیقه در این حالت بخوابید و در عین حال، چند بار آب بینی خود را بالا بکشید تا دارو وارد سینوس هایتان شود.

۵- ۳- به هنگام سردی هوا، سرماخوردگی و یا دیگر موارد افزایش ترشّحات سینوس ها، مصرف قطره را افزایش دهید و پس از رفع مشکل، مجدّداً آن را کاهش دهید.

۶-۳- سوزش مخاط بینی وسینوس ها، سوزش پشت چشم، اشکریزش، سردرد و حتّی چند قطره خونریزی از بینی، به هنگام استفاده از این داروها طبیعی است؛ اگرتحمّل این سوزش را ندارید؛ بهتر است بین ریختن قطره ها، یک ساعت فاصله بیندازید.

۷-۳- در اوایل مصرف دارو، ممکن است ترشّحات سینوس ها، افزایش پیدا کند که این امر، طبیعی و به علّت باز شدن مجرای سینوس ها و خروج ترشّحات انباشته درآنها، می باشد.

۸-۳- مصرف این روغن ها عارضه خاصّی ایجاد نمی کند ولی ممکن است در اوایل مصرف، به علّت ریزش ترشّحات سینوس ها به حلق، حالت هایی شبیه سرماخوردگی پدید آید؛ لذا بهتر است در این مواقع از داروهای مناسب مـانند چهار تخم، چهار گل و مانند آنها استفاده نمود.

۹-۳- مصرف این داروها، معمولا سینوزیت را کاملا درمان می کند ولذا پس از آن، می توان مصرف آنها را به طور کامل قطع کرد. دراین حال، مصرف قطره فقط به هنگام سرماخوردگی و یا موارد مشابه، توصیه می شود.

۱۰-۳- در سینوزیت های بسیار شدید و مزمن که مصرف دراز مدّت دارو لازم است؛ به ازای هر دو هفته مصرف دارو، یک هفته استراحت داده مجدّدا مصرف قطره را شروع کنید.

- پیشنهاد مهندس خدادادی: مقداری عسل را در عرق نعناع حل کنید و از آن به عنوان قطره بینی استفاده کنید. این قطره برای سینوزیت های خفیف، سینوزیت های حاد همراه با سرماخوردگی و یا در کسانی که تحمّل سوزش روغن ها را ندارند داروی مناسبی است؛ اما به هر حال قدرت نفوذ آن در سینوس های پر از چرک، محدود است. 

۳- چکاندن روغن در چشم: برای این کار هر روز ۵-۳ قطره روغن زیتون تصفیه نشده را داخل هر چشم بچکانید. این کار با افزایش میزان اشک باعث شستشوی سینوس ها خواهد شد. این روش غیر معمول، سوزش نسبتاً زیادی دارد و در حالت عادی انجام آن توصیه نمی شود.

۴- انفیه های طبّی(جهت ایجاد عطسه): عطسه، سینوس ها را باز می کند و ترشحات آنها را تخلیه می کند. از داروهای مختلفی می توان برای ایجاد عطسه استفاده کرد. از ساده ترین راه ها جهت ایجاد عطسه، استنشاق مقدار بسیار کمی فلفل سیاه است. یک دستور ساده جهت تهیه انفیه طبّی مناسب آن است که یک قسمت کُندش را با ۴ قسمت تخم گشنیز و ۴ قسمت بنفشه، کاملا آسیاب کرده استفاده کنید.

تذکّر مهمّ: استفاده از انفیه یا «عطسه درمانی»، بر خلاف ظاهر آن، کاری است بسیار دقیق و دارای ظرایف علمی که باید با رعایت مقدماتی انجام شود؛ لذا اکیداً توصیه می کنم که جز با مشورت با پزشک مجرّب در این زمینه، از این کار خودداری کنید.

۵- ضماد ها: ضمادها اکثراً با ایجاد گرمای موضعی، میزان ترشحات را کم و خروج آنها را آسان می کنند.

- بهترین ضمادی که در این زمینه تجربه کرده ام ضماد دارچین است؛ به این ترتیب که مقداری دارچین آسیاب شده را با کمی گلاب یا آب به حالت خمیری نسبتاً شل در آورده روی پوست صورت در محل سینوس ها(بالای ابروها و روی گونه ها) بمالید. مدت زمان ماندن این ضماد بسته به افراد مختلف متفاوت است. برخی به فاصله چند ثانیه یا چند دقیقه دچار سوزش پوست می شوند که باید ضماد را پاک کرد؛ اما به همین اندازه هم از نتایج آن بهره مند می شوند. در سایر افراد بهتر است ضماد ۱۵-۱۰ دقیقه روی پوست بماند.

تذکر مهم: در طول سالیان گذشته، تنها یک بیمار داشته ام که به این ضماد حساسیت نشان داده؛ با گذاشتن آن دچار تیرگی پوست شد. این مسأله اگر چه ظاهراً بسیار نادر است؛ اما به هر حال بهتر است ابتدا ضماد دارچین را روی پوست پشت بازوی خود امتحان کنید.

- ضماد دیگر ضماد خاکشی است که به تجربه دیده شده است که باعث کاهش درد سینوزیت می شود؛ اما در مورد میزان اثربخشی آن در درمان سینوزیت، تجربه زیادی ندارم.

۶- مالیدنی ها: داروهای مالیدنی نیز با ساز و کاری مشابه ضمادها اثر می کنند. روش هم این است که روزی یک یا دو بار داروها را روی سینوس ها(بالای ابروها و روی گونه ها) ماساژ دهید. در مورد داروهای روغنی، ماساژ را تا وقتی که دارو جذب پوست شود ادامه دهید. بهترین دارو از این دسته؛ روغن زیتون تصفیه نشده است. سایر روغن ها مثل روغن سیاهدانه، بادام تلخ، هسته قیسی و کنجد هم قابل استفاده اند. ماساژ روغن روی سینوس ها به ویژه در بیمارانی که حساسیت زیادی به سرما یا باد سرد و گرم دارند؛ بسیار مؤثر است. از دیگر داروهای این گروه می توان به سرکه، اسانس نعناع، روغن سداب، روغن مرزنجوش و … اشاره کرد.

۷- داروهای استشمامی: بعضی بوها باعث باز شدن مجاری سینوس ها می شوند. از این دسته می توان به این موارد اشاره کرد:

۱-۷- کافور: که طبع خنکی دارد و استشمام آن برای درمان سینوزیت های گرم مفید است.

۲-۷- اسانس نعناع: به ویژه برای درمان سینوزیت های خردسالان مفید است. یک راه ساده آن است که ۲-۱ قطره از این اسانس را به هنگام خواب روی بالش یا لباس کودک بچکانید به نحوی که بوی آن کاملاً استشمام شود.

۳-۷- ویکس: ماساژ کمی ویکس روی پل بینی باعث باز شدن سینوس ها می شود؛ اگر چه استفاده طولانی آن تجویز نمی شود. ویکس علاوه بر اثر موضعی در از بین بردن احتقان بینی، با بوی خود، سینوس ها را باز می کند که البته این اثر تا حدّ زیادی مرهون کافور و اوکالیپتوس به کار رفته در آن می باشد.

۸- حجامت یا زالواندازی سر و سینوس ها: یکی از بهترین و قاطع ترین راه های درمان سینوزیت، حجامت سر یا سینوس ها و زالواندازی روی سینوس هاست. با مراجعه به افراد مجرّب در این زمینه، از فواید این اقدامات سودمند بهره ببرید. بسته به شدت سینوزیت، می توان این کارها را ۳-۲ بار به فواصل ۳۰-۲۰ روزه تکرار کرد.

۹- بادکش سینوس ها: بادکش سینوس ها علاوه بر اثر درمانی روی سینوزیت(با ایجاد گرمای موضعی، باز کردن مجاری سینوس ها و کاهش تولید ترشحات) اثر تسکینی مناسبی نیز به ویژه در سر دردهای ناشی از سینوزیت های حاد دارد. البته دقت کنید که بادکش باید به صورت منقطع یا متناوب انجام شود تا جای آن روی پوست نماند. این کار احتیاج به دستگاه ساکشن برقی دارد و لذا بهتر است در مطب انجام شود.

۱۰- تدخین(دود دادن): تدخین یا دود دادن از راه های مناسب درمان سینوزیت است. یکی از بهترین داروها برای این کار«عنبرنسارا» است. عنبرنسارا، در واقع پشگل الاغ ماده است. می دانم که خیلی از شما با خواندن این عبارت، اخم کرده اید یا یک «اَه» غلیظ بر زبان جاری ساخته اید؛ اما باید بدانید که این دارو نه تنها غیر بهداشتی نیست؛ بلکه می توان از آن برای درمان بیماری های بسیاری استفاده کرد. دود دادن و استنشاق دود عنبرنسارا سینوزیت را به خوبی کنترل می کند. علاوه بر این، دود عنبرنسارا در کاهش یا قطع انواع و اقسام خارش های پوستی بسیار مؤثر است.

داروی مناسب دیگر کندر است. به اندازه یکی دو نخود کندر معمولی یا دودی را در اسفند دودکن ریخته روی حرارت کم گاز گذاشته از دود آن استنشاق کنید.

۱۱- داروهای خوراکی کاهنده التهاب و رطوبت سر: بسیاری از داروها هستند که در صورت مصرف خوراکی، با اثر ضدّ بلغمی خود، علاوه بر کاهش التهاب و عفونت سینوس ها، ترشحات آنها را نیز واضحاً کم می کنند. از جمله این داروها می توان به بابونه، مرزنجوش، آویشن، پونه، نعناع و … اشاره کرد که به صورت دم کرده، جوشانده یا عرقیات قابل استفاده هستند.

تذکّر مجدّد: در اسلام و طبّ سنّتی ایران، باز کردن مجرای خروجی سینوس ها و شستشوی آنها از توصیه های بهداشتی است که باید مانند مسواک زدن، به طور منظّم به آنها پرداخته شود؛ به این معنی که افراد سالم، همان طور که مرتّب مسواک می زنند؛ باید مرتّبا هم اقداماتی برای تمیز شدن سینوس های خود انجام دهند چرا که همان طور که گفتیم، با توجّه به وظیفه سینوس ها یعنی پاکسازی ناحیه سر و گردن از موادّ دفعی، همیشه احتمال بروز عفونت یا بسته شدن آنها وجود دارد. به عبارت دیگر، همان طور که مثلا کارکرد صحیح روده ها برای سلامتی ضروری است؛ کارکرد صحیح سینوس ها هم ضروری است و همان طور که اسهال یا یبوست برای ما مشکل ساز است؛ افزایش ترشّحات(اسهال سینوسی!) یا احتباس آنها(یبوست سینوسی!) هم مخلّ سلامتی و آسایش است.

عود سینوزیت

برخی می پرسند چرا مدّتی پس از بهبودی، بیماری سینوزیت آنها عود می کند؟ پاسخ این سؤال با توجّه به توضیحات فوق ساده است. فرض کنید شما در خیابان تصادف می کنید و پایتان می شکند! متخصّص محترم، پایتان را گچ می گیرد و پس از مدّتی آن را باز می کند و شما می شوید همان آدم سالم قبلی. حالا اگر دوباره بروید و در خیابان تصادف کنید و پایتان بشکند؛ به پزشک خود می گویید که«شکستگی پایم عود کرده است»؟ منظورم این است که عوامل زیادی باعث به وجود آمدن سینوزیت می شوند؛ بنابراین پس از بهبودی، اگر شرایط زندگی خود را تغییر ندهید؛ دچار سینوزیت جدیدی خواهید شد  نه این که سینوزیت قبلی شما عود کند. بنابراین باز هم تأکید می کنیم که تغییر روش زندگی و رعایت نکات بهداشتی گفته شده در این مقاله، پایه اصلی درمان است.  

مدیریت درمان

سینوزیت بیماری است که تا کنون، طبّ جدید، درمان قاطعی برای آن پیدا نکرده است؛ اما با به کار بستن روش های ساده ای که ذکر شد؛ تا کنون تقریباً هیچ بیمار سینوزیتی درمان نشده ای نداشته ام. بنابراین به جای آن که خود را درگیر درمان های طولانی، پرخرج و کم فایده طبّ جدید نمایید – که گاه کار را به جرّاحی و یا روش های نوظهوری مثل ساینوپلاستی می کشانند – با همین دستورهای ساده نسبت به درمان خود اقدام کنید. توصیه بنده در گزینش روش های درمانی فوق به این شرح است:

۱- بند ۱(بخور) و بند ۱۱(داروهای خوراکی) برای همه بیماران.

۲- بند ۲(ریختن دارو داخل بینی) برای سینوزیت های شدیدتر و افرادی که طاقت بیشتری دارند.

۳- بند ۸(حجامت یا زالواندازی) برای بیماران مقاوم به درمان.

سایر موارد هم بسته به امکانات و علایق فرد قابل استفاده است.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:52 | لینک  | 

بارداري1

آداب معنوی دوران بارداری

فرزندان، حاصل زندگی انسان ها هستند و اهتمام بی وقفه برای به ثمر نشاندن این «پاره های جگر»*، امری است سرشتی و فطری که از جانب حضرت حق؛ جلّ و علا؛ در محمل نورانی محبّت پدرانه و مهر مادرانه، در وجود والدین به ودیعت گذاشته شده است. در دنیای امروز و به ویژه در کشور خودمان شاهد آن هستیم که در سطوح مختلف، تلاش بی وقفه ای برای ارتقای سطح سلامت جسمانی کودکان و نوزادان در حال انجام است؛ امّا متأسّفانه به نظر می رسد که علیرغم این همّت همه گیر، کمتر کسی به فکر آن است که برای ارتقای سطح سلامت روحانی و معنوی اطفال چاره ای بیاندیشد؛ به همین جهت هم هست که می بینیم والدین در مورد آن که در دوران مختلف زندگی فرزند خود – حتّی قبل از انعقاد نطفه او – چه باید بخورند و چه باید بخورانند اطّلاعات گسترده ای دارند؛ امّا از آن غافل هستند که اگر بهترین تغذیه و والاترین مراقبت جسمانی در فضایی غیر روحانی و در محملی غیر نورانی شکل بگیرد؛ غایت آمال والدین یعنی پرورش نسلی صالح که «روشنی چشم»(۱) باشند؛ به انجام و سرانجام نخواهد رسید.

پرواضح است امکان این که فرزندان ما با جسمی ناسالم، «همای اوج سعادت به دام اندازند»(۲) همواره وجود دارد؛ امّا با روح ناپاک هرگز کسی شاهد رستگاری را در آغوش نکشیده است. آنچه در این مقاله آمده است تلاشی است برای پرداختن به آنچه که در دوران بارداری بر شکل گیری شخصیت معنوی کودکان ما مؤثّر است. در این باره تلاش های مختلفی صورت گرفته است و کتاب ها و مقالات گوناگونی نگاشته شده است؛ امّا حدّاقل خود من منبعی جامع و مانع در این مورد ندیده ام. طبیعتاً مقاله حاضر به نوشتار فعلی محدود نخواهد شد و به تدریج و بر اساس بضاعت مؤلّف، گسترده تر خواهد شد. بسیاری از آنچه که در این مقاله می آید تجربیات و شنیده های شخصی بنده در طول سالیانی است که افتخار داشته ام در محضر اهل علم، زانوی شاگردی بر زمین زنم. هر جا که مطلبی به طور مشخّص از منابع روایی یا گفته های بزرگان آورده شده است منبع آن نیز ذکر شده است. بار دیگر یادآوری می کنم که این مقاله به «آداب معنوی دوران بارداری» خواهد پرداخت و مسایل مربوط به قبل از انعقاد نطفه و پس از زایمان، در مقاله هایی مستقل مورد بحث قرار خواهند گرفت.

به جای مقدمّه: جنین؛ بینا، شنوا و آگاه

جنین؛ از همان زمان انعقاد نطفه، موجودی است زنده و از شمار بندگان خدای متعال؛ که دیگر بندگان، موظّف به حفظ شأن و حقوق او هستند. بر اساس همین دیدگاه مترقّی اسلام، در قوانین فقهی ما، برای نطفه – در همان لحظه نخست انعقادش – نیز دیه تعیین شده است و هیچ کس حق ندارد او را از حقّ زندگی کردن محروم کند. این بینش متعالی را مقایسه کنید با دیدگاه غیرمنصفانه بسیاری از مکاتب غربی که هر گاه که بخواهند به خود اجازه می دهند این موجود بی دفاع را به دیار عدم راهی کنند. متأسّفانه این طرز نگرش – به ویژه از زمان اجرای برنامه های تنظیم خانواده – در کشور ما نیز رسوخ کرده است و به ویژه تا قبل از چهارماهگی، از منظر بسیاری از مردم، اقدام برای سقط جنین جایز شمرده می شود.

امّا باید توجّه داشت که اگر حتّی جنین را جماد، یعنی موجودی در حدّ سنگ و چوب هم فرض کنیم، طبق نظر قرآن، باز موجودی است که تسبیح حق تعالی می گوید و قابل احترام است. از سوی دیگر واضح است که حتّی جمادات نیز از محیط اطراف خود تأثیرات معنوی می پذیرند؛ و این مسأله ای است که در تعلیمات اسلامی و قرآنی، امری بدیهی است و در علم جدید نیز تا حدّ زیادی مورد پذیرش قرار گرفته است.(۳) بنابراین اگر حتّی جنین را معادل سنگ و چوب هم فرض کنیم باید بدانیم که تمام حالات روحی و جسمی مادر و نیز محیط زندگی او بر کیفیت رشد معنوی او مؤثّر خواهند بود. بنابراین باید دقّت داشته باشیم که تمام آنچه که مادر می خورد، می پوشد، می شنود، می گوید، می بیند، لمس می کند، احساس می کند و نیز تمام کنش ها و واکنش های قلبی و روحی او و حتّی تمام اتّفاقات پیرامونی او – یعنی فضای زندگی، رفتار همسر، همنشینان و … – همه و همه بر تربیت روحی جنین مؤثّرند؛ بنابراین به عنوان یک اصل اوّلیّه: «هر چه کنی به خود و جنین خود کنی؛ گر همه نیک و بد کنی»

پس اگر فرزند صالح می خواهیم باید هم صالح باشیم و هم مصلح؛ یعنی هم خودمان به سمت اصلاح حرکت کنیم و هم اطرافیان و محیط زندگی و … را به سوی اصلاح مادّی و معنوی پیش ببریم.

تذکّر ۱: این امر که تربیت فرزند از دوران جنینی شروع می شود در علوم امروزی نیز امری پذیرفته شده است که به زودی و در مقاله ای مفصّل به آن خواهیم پرداخت.

تذکّر ۲: اعتقاد بسیاری بر این است که تأثیرپذیری جنین از عوامل تربیتی از ماه چهارم و پس از ولوج روح شروع می شود. بنده بر اساس استدلال های فوق الذّکر قویّاً معتقدم که علاوه بر تأثیرات گوناگون قبل از انعقاد نطفه، جنین از همان لحظه انعقاد نطفه نیز متأثّر از عوامل اطراف خود است و لذا تربیت کودک از همان لحظه تشکیل نطفه آغاز می شود. البته چنانکه گفتیم این مسأله نیز با قدری مسامحه بیان می شود وگرنه تربیت کودک روندی است مستمر و دائمی که از مدّتها قبل از انعقاد نطفه او آغاز شده است.

نظر اسلام

پیامبر خدا (صلّى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم) می فرمایند إِنَّ الْوَلَدَ الصَّالِحَ رَیْحَانَةٌ مِنْ رَیَاحِینِ الْجَنَّةِ: فرزند صالح، ریحانه ای از ریاحین بهشت است.»(۴)

بدیهی است که پرورش چنین ریحانه ای که با ریاحین بهشتی هماوردی نماید نیاز به مراقبتی والا و آماده سازی تمام شرایط –پیش از افشاندن بذر تا زمان به ثمر نشستن آن – دارد. در واقع تمام پیامبران الهی(علی نبیّنا و آله و علیهم السّلام) آمده اند تا همین یک هدف، یعنی پرورش انسانی که لایق جنّت و لقای پروردگار باشد را تعقیب نمایند.

در این میان، خانواده و والدین به عنوان یکی از اصلی ترین محمل های رشد و بالندگی کودک، نقش اساسی در سعادت یا شقاوت آینده او دارند؛ امام صادق(علیه السّلام) می فرمایند: «مَا مِنْ مَوْلُودٍ یُولَدُ إِلَّا عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ اللَّذَانِ یُهَوِّدَانِهِ وَ یُنَصِّرَانِهِ وَ یُمَجِّسَانِه: هر نوزادی به فطرت الهی به دنیا می آید؛ پس پدر و مادر، او را به دین یهود و نصرانی و زردشتی گرایش می دهند.»(۵)

بنابراین برای آنکه نسل های آینده، بنده باشند و بندگی کنند، والدین امروزی باید دست به مجاهده و تلاشی بزرگ بزنند و شاید آنچه که در برخی روایات از ثواب های بیشمار بارداری، شیردهی و … برای مادران بر شمرده شده است ناظر به همین مراقبت مجدّانه ای است که انتظار می رود در این دوران رعایت شود:

* پیامبر خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: «إِذَا حَمَلَتِ الْمَرْأَةُ کَانَتْ بِمَنْزِلَةِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْمُجَاهِدِ بِنَفْسِهِ وَ مَالِهِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَإِذَا وَضَعَتْ کَانَ لَهَا مِنَ الْأَجْرِ مَا لَا تَدْرِی مَا هُوَ لِعِظَمِهِ فَإِذَا أَرْضَعَتْ کَانَ لَهَا بِکُلِّ مَصَّةٍ کَعِدْلِ عِتْقِ مُحَرَّرٍ مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِیلَ فَإِذَا فَرَغَتْ مِنْ رَضَاعِهِ ضَرَبَ مَلَکٌ عَلَى جَنْبِهَا وَ قَالَ اسْتَأْنِفِی الْعَمَلَ فَقَدْ غُفِرَ لَکِ: هنگامی که زنی باردار می شود، مانند کسی است که[روزها] روزه بگیرد و [شبها در عبادت خدا] شب زنده دار باشد و با جان و مال خود در راه خدا جهاد کند؛ هنگامی هم که وضع حمل کند پاداشی به او تعلّق می گیرد که از عظمت نمی دانی به چه اندازه است؛ و زمانی که [به کودک] خود شیر می دهد؛ به ازای هر بار مکیدن کودک، معادل آزاد کردن فرزندی از فرزندان اسماعیل اجر می برد و وقتی از شیر دادن فراغت پیدا می کند فرشته ای بر پهلوی او می زند و به به او می گوید که عملت را از نو شروع کن که[تمامی گناهانت] بخشیده شد.»(۶)

* همچنین حضرتشان می فرمایند: « لِلْمَرْأَةِ مَا بَیْنَ حَمْلِهَا إِلَى وَضْعِهَا إِلَى فِطَامِهَا مِنَ الْأَجْرِ کَالْمُرَابِطِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَإِنْ هَلَکَتْ فِیمَا بَیْنَ ذَلِکَ کَانَ لَهَا مِثْلُ مَنْزِلَةِ الشَّهِیدِ: زن از ابتدای بارداری تا وضع حملش و پس از آن تا از شیر گرفتن کودک، اجری به مانند رزمنده در راه خدا دارد و اگر در این دوران از دنیا برود منزلتی به مانند منزلت شهید دارد.»(۷)

به زبان ساده، در اسلام، فرزند، عین خود انسان است و هر چه که از صلاح و فساد در آینده او رقم بخورد عین صلاح و فسادی است که برای خود انسان رقم می خورد؛ بنابراین هر تلاشی برای به ثمر نشاندن «نسلی صالح»، عین تلاش برای اصلاح امور خود انسان خواهد بود: « إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها: اگر نیکی کنید؛ به خود نیکی کرده اید و اگر بدی نمایید؛ به خودتان بدی کرده اید.»(۸)

توصیه های عمومی

۱- شاید بد نباشد که در ابتدای بارداری – و حتّی از آن زمان که تصمیم به بارداری می گیرید – از گناهان گذشتۀ خود توبه کنید و از خدای متعال بخواهید که توفیق پرهیز از گناه را به شما عطا کند و نیز بخواهید که آثار گناهان گذشته شما بر نسل آینده را پاک کند. اگر در این دعا صادق باشید مطمئن باشید که خداوند متعال نیز رحمت خاصّ خود را نصیب شما و فرزندتان خواهد کرد.

۲- مهمترین توصیه در دوران بارداری، همان مهمترین نیاز زندگی معنوی همه ما انسان ها یعنی ترک گناه است. «انجام واجبات و ترک محرّمات» در عین این که عبارات ساده ای هستند تمام آن چیزی که برای سلوک روحانی انسان ها نیاز است را در خود دارند. پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده اندقالَ اللّه‏ُ عزّ وجلّ: ما تَقَرّبَ إلیَّ عَبدٌ بشَیءٍ أحَبَّ إلیَّ مِمّا افْتَرَضْتُ علَیه: خداوند فرموده است: هیچ بنده‏ اى با چیزى محبوب‏تر از واجبات به من نزدیک نشده است.»(۹)

- شاید یکی از ساده ترین و عملی ترین راه ها برای وصول به این هدف، عادت به مطالعه روزانه رساله های عملیه و تنظیم اعمال بر اساس آنها باشد.

- نکته مهم آن است که این وظیفه اگر چه در دوران بارداری اهمّیتی دو چندان می یابد امّا تنها مختصّ این دوران نیست.

- تذکّر مهمّ دیگر این که همچنان که گذران امور عادّی زندگی، مشترکاً بر عهدۀ زن و مرد است؛ مراقبت از سلامتی روحانی خانواده نیز همراهی هر دوی آنها را می طلبد و نباید تصوّر کرد که چون در مورد زمان بارداری صحبت می کنیم، مرد می تواند فارغ از این حسّاسیت ها باشد.

۳- در انجام اعمال مستحبّی، نشاط، شرط اصلی است. از تحمیل حجم زیادی از اعمال مستحبّی به خود که پس از مدّتی شما را خسته و آزرده می کند بپرهیزید. امیرالمؤمنین(علیه السّلام) می فرمایند: «قَلِیلٌ مَدُومٌ عَلَیْهِ خَیْرٌ مِنْ کَثِیرٍ مَمْلُولٍ مِنْهُ:کار اندکی که ادامه پیدا کند بهتر از کار زیادی است که خستگی به بار بیاورد.»(۱۱)

بنا به شوق درونی خود، مقدار متناسبی از ادعیه و اوراد مستحبّی را – ترجیحاً با مشورت یک روحانی خبره – انتخاب کنید و در دوران بارداری بر آنها مداومت داشته باشید.

نماز و روزه

۱- مراقبت از نماز اوّل وقت را فراموش نکنید:

«آیت الله بهجت از مرحوم آقاى قاضى رحمه اللّه نقل مى کردند که ایشان مى فرمود:«اگر کسى نماز واجبش را اول وقت بخواند و به مقامات عالیه نرسد مرا لعن کند!» … و همین که نمازگزار اهتمام داشته باشد و مقیّد باشد که نماز را اوّل وقت بخواند فى حدّ نفسه آثار زیادى دارد، هر چند حضور قلب هم نباشد.»(۱۰)

۲- اگر اوایل بارداری با ماه مبارک رمضان مصادف شد سعی کنید با وسواس بیشتری با مسأله روزه داری برخورد کنید و اگر وضعیت جسمانی شما اقتضای روزه گرفتن حتّی به صورت متناوب را داشت از این رحمت بی دریغ محروم نشوید.

تلاوت قرآن

تلاوت قرآن باید جزء ثابت برنامه های دوران بارداری باشد:

* پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایند: «نَوِّرُوا بُیُوتَکُمْ بِتِلَاوَةِ الْقُرْآنِ … فَإِنَّ الْبَیْتَ إِذَا کَثُرَ فِیهِ تِلَاوَةُ الْقُرْآنِ کَثُرَ خَیْرُهُ وَ اتَّسَعَ أَهْلُهُ وَ أَضَاءَ لِأَهْلِ السَّمَاءِ کَمَا تُضِی‏ءُ نُجُومُ السَّمَاءِ لِأَهْلِ الدُّنْیَا: خانه های خود را به تلاوت قرآن روشن کنید؛ … هر گاه در خانه ای، قرآن زیاد تلاوت شود، خیر و برکت آن خانه زیاد می شود و اهل آن به وسعت می رسند و آن خانه برای اهل آسمان درخشندگی پیدا می کند؛ چنانکه ستارگان آسمان برای اهل زمین می درخشند.»(۱۲)

امّا نکته مهم آن است که این برنامه باید به صورت منظّم و مداوم دنبال شود؛ به همین جهت بهتر است که روزانه تعداد صفحات نسبتاً ثابتی را متناسب با وضعیت روحی خود تلاوت کنید؛ به نحوی که نشاط روحی کافی برای ادامه کار داشته باشید و هرگز به هنگام خواندن قرآن احساس ملالت و خستگی نکنید. تداوم در تلاوت منظّم حجم کمی از قرآن بسیار بهتر از آن است که یک روز به مدّتی طولانی قرآن بخوانید و روز دیگر شوق چندانی به تلاوت نداشته باشید. شاید بهتر باشد که از ابتدای بارداری بنابر ختم قرآن بگذارید. به این ترتیب اگر هر روز ۲/۵ صفحه قرآن تلاوت شود – حدوداً معادل یک چهارم حزب از حزب های قرآن های عثمان طه – در طول بارداری حدّاقل یک بار قرآن را ختم خواهید کرد. طبیعتاً در صورت احساس توانایی، می توانید این مقدار را افزایش دهید. در مورد تلاوت بعضی سوره های خاصّ قرآن هم سفارش هایی از بعضی بزرگان صادر شده است که در صورت دستیابی به سند آنها، در آینده و در همین مقاله به آنها اشاره خواهیم کرد.

زیارت و شرکت در مجالس اهل بیت(علیهم السّلام)

۱- حتماً سعی کنید خود و کودکتان را از زیارت مشاهد شریفه، بهره مند کنید؛ به ویژه حدّاقل یک بار در طول بارداری سعی کنید به زیارت حضرت ثامن الحجج و خواهر مکرّمه ایشان حضرت معصومه(علیهما السّلام) شرفیاب شوید. اگر برایتان امکان دارد که به طور منظّم از این فیض یا فیض زیارت سایر امام زادگان عظام بهره مند شوید هرگز از آن غافل نشوید.

۲- بهره مندی از مجالس اهل بیت(علیهم السّلام) را از همین دوران جنینی به کودکتان بیاموزید. در انتخاب این گونه مجالس کمی دقّت کنید و سعی کنید در مجالسی شرکت کنید که معیارهای لازم  و مطلوب را دارا باشند امّا وسواس زیادی هم به خرج ندهید و خود را هرگز از این فیض محروم نکنید. در صورت امکان به طور منظّم در این گونه برنامه ها شرکت کنید و به ویژه اهتمام کنید که با اشک بر مصایب حضرت سیّد الشّهدا(علیه السّلام) روح کودکتان را از غبارهای دنیای مادّی شستشو دهید.

مرور عقاید

با کودک خود گفتگو کنید؛ سعی کنید در طول بارداری همه روزه وقتی را به گفتگو با کودکی که در رحم دارید اختصاص دهید و به تدریج، اصول عقاید خود را برای او مرور کنید. آنچه که از توحید و خداشناسی می دانید و می فهمید به زبان ساده برایش توضیح دهید؛ قرآن را به او بشناسانید و در مناسبت های مختلف، ائمّه اطهار و اولاد ایشان(علیهم السّلام) را به او معرّفی کنید؛ مفاهیمی چون مسلمانی، شیعگی، ولایت، تولّی، تبرّی، نماز، روزه، عبودیت، معاد و … را به زبان ساده با هم مرور کنید و وظایفی که در آینده به عنوان یک بنده خدا در دنیا به عهده اوست را برایش بیان کنید. سعی کنید در طول این ۹ ماه، نکته ای از عقاید شما باقی نماند که به او نیاموخته باشید.

وضو

۱- داشتن وضو همیشه امری است پسندیده تا آن حد که در آموزه های دینی ما، «دائم الوضو بودن» یک ارزش غیرقابل انکار به حساب می آید؛ برای مثال، حضرت ختمی مرتبت، محمّد مصطفی(صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایندإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَکُونَ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ عَلَى طَهَارَةٍ فَافْعَلْ فَإِنَّکَ تَکُونُ إِذَا مِتَّ عَلَى طَهَارَةٍ مِتَّ شَهِیداً : اگر می توانی که در تمام شبانه روز با وضو باشی این کار را بکن که اگر در حال طهارت بمیری، شهید از دنیا رفته ای.»(۱۳)

۲- وضو گرفتن نورانیت وجود انسان را می افزاید؛ در روایتی آمده است که: « أَنَّ الْوُضُوءَ عَلَى الْوُضُوءِ نُورٌ عَلَى نُورٍ وَ مَنْ جَدَّدَ وُضُوءَهُ مِنْ غَیْرِ حَدَثٍ آخَرَ جَدَّدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ تَوْبَتَهُ مِنْ غَیْرِ اسْتِغْفَارٍٍ: وضو گرفتن بر روی وضوی قبلی نوری است بر روی نور؛ و هرکس بدون اینکه احتیاج به وضوی جدید پیدا کند وضوی خود را تجدید نماید خدای عزوجلّ نیز بدون طلب استغفار و بخشایش توبه او را تجدید می نماید.»(۱۴)

و این موضوع برای زن باردار به طریق اولی قابل اثبات است؛ چرا که انجام این مستحبّ، نورانیت وجود او و فرزندش را توأمان به دنبال خواهد داشت. بنابراین بهتر آن است که زنان باردار همیشه با وضو باشند.

۳- علاوه بر این، در روایات تصریح شده است که زن و مرد به هنگام رابطه زناشویی در دوران بارداری حتماً باوضو باشند؛ امری که در دوران غیر بارداری نیز مستحبّ است؛ امّا در این دوران مورد تأکید قرار گرفته است:

* پیامبر گرامی اسلام(صلّی الله علیه و آله و سلّم) خطاب به امیرالمؤمنین(علیه‏السّلام) فرمودند:« یَا عَلِیُّ إِذَا حَمَلَتِ امْرَأَتُکَ فَلَا تُجَامِعْهَا إِلَّا وَ أَنْتَ عَلَى وُضُوءٍ فَإِنَّهُ إِنْ قُضِیَ بَیْنَکُمَا وَلَدٌ یَکُونُ أَعْمَى الْقَلْبِ بَخِیلَ الْیَدِ: یا علی! هنگامی که همسرت باردار است تنها با وضو آمیزش کن چراکه{اگر این کار را نکنید و} فرزندی به شما داده شود؛ کوردل و بخیل خواهد بود.»(۱۵)

۴- وضو گرفتن قبل از خواب نیز نباید مورد غفلت قرار گیرد؛ چرا که نورانیت آن در طول زمان استراحت برقرار خواهد بود. این امر نزد حق تعالی آن قدر پسندیده است که در روایات شریف توصیه شده است که اگر به هنگام خوابیدن یادتان آمد که وضو ندارید می توانید بر همان رو انداز خود دست زده تیمّم کنید تا از ثواب وضوداری بهره مند شوید:

* امام صادق (علیه‏السلام) می فرمایند: « مَنْ تَطَهَّرَ ثُمَّ أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ بَاتَ وَ فِرَاشُهُ کَمَسْجِدِهِ فَإِنْ ذَکَرَ أَنَّهُ عَلَى غَیْرِ وُضُوءٍ فَلْیَتَیَمَّمْ مِنْ دِثَارِهِ کَائِناً مَا کَانَ فَإِنْ فَعَلَ ذَلِکَ لَمْ یَزَلْ فِی الصَّلَاةِ وَ ذَکَرَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ: هر که وضو بگیرد و به بستر رود و بخوابد، آن شب، بستر او به منزله مسجد اوست و اگر یادش آمد که وضو ندارد به همان رو انداز خود -هر چه می خواهد باشد- تیمم کند که اگر چنین کرد پیوسته در نماز و ذکر خداوند خواهد بود.»(۱۶)

لقمه

کمتر مسأله ای است که بتواند به اندازه لقمه حرام یا شبهه ناک، انسان را از درک سعادت محروم کند و در عین حال-و متأسّفانه- در این روزها، شاید کمتر مسأله شرعی باشد که به این اندازه مورد غفلت واقع شده باشد.

اهمّیت توجه به حلال و حرام لقمه و تاثیر آن بر تربیت معنوی انسان

۱- در تاریخ آمده است که امام حسین(علیه السلام) به لشکر عمر سعد فرمودند: «شکمهایتان از حرام پر شده و بر دلهایتان مهر خورده است. دیگر حق را نمی پذیرید و به آن گوش نمی دهید.»(۱۷)

به زبان ساده، تاثیر لقمه حرام بر روح آدمی تا آن حد است که کسی که به خوردن آن عادت کرده است از سخنان امام معصوم (علیه السلام) نیز متاثر نخواهد شد و سرنوشت چنین انسانی البته معلوم است.

۲- در حالات بعضى از اولیاء الله و بزرگان آمده است که گاه با خوردن یک لقمه شبهه ناک- و نه حرام- آنهم به صورت اتفاقى- و نه عمدی- تا مدتها از توفیق نماز شب محروم شده اند.

۳- علامه جعفرى (رحمة الله علیه) می گوید:«لقمة حلال براى دل انسان، علم و حکمت و عشق و ظرافت ایجاد مى کند و هنگامى که دیدى حسادت و جهل و غفلت تو روز افزون است بدان که نتیجه همان لقمه هاى حرامى است که خورده ای… لقمه حلال عالی ترین پدیده اى را که براى انسان ممکن است ایجاد مى کند.»(۱۸)

۳- احادیث وارد شده در این زمینه بسیارند امّا تنها از باب تذکّر به دو نمونه بسنده می کنیم:

* پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایند:« مَنْ أَکَلَ الْحَلَالَ قَامَ عَلَى رَأْسِهِ مَلَکٌ یَسْتَغْفِرُ لَهُ حَتَّى یَفْرُغَ مِنْ أَکْلِهِ … إِذَا وَقَعَتِ اللُّقْمَةُ مِنْ حَرَامٍ فِی جَوْفِ الْعَبْدِ لَعَنَهُ کُلُّ مَلَکٍ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا دَامَتِ اللُّقْمَةُ فِی جَوْفِهِ لَا یَنْظُرُ اللَّهُ إِلَیْهِ وَ مَنْ أَکَلَ اللُّقْمَةَ مِنَ الْحَرَامِ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ إِنْ مَاتَ فَالنَّارُ أَوْلَى بِهِ : هرکه از حلال غذا بخورد، فرشته ای بالای سر او می ایستد و تا هنگامی که دست از خوردن بکشد برایش استغفار می کند… اگر لقمه ای از حرام در شکم بنده وارد شود، تمامی فرشتگان آسمان و زمین او را لعنت می کنند و تا آن هنگام که آن لقمه داخل شکمش است خداوند به او نظر نمی کند و هر کس که لقمه حرامی بخورد غضب خدا را برای خود فراهم ساخته است؛ پس اگر توبه کند، خدا نیز به سوی او باز می گردد و اگر[در این حال] بمیرد پس اتش او را سزاوارتر است.»(۱۹)

* همچنین حضرتش (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده اند:« مَنْ أَکَلَ لُقْمَةَ حَرَامٍ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً وَ لَمْ تُسْتَجَبْ لَهُ دَعْوَةٌ أَرْبَعِینَ صَبَاحاً وَ کُلُّ لَحْمٍ یُنْبِتُهُ الْحَرَامُ فَالنَّارُ أَوْلَى‏ بِهِ وَ إِنَّ اللُّقْمَةَ الْوَاحِدَةَ تُنْبِتُ اللَّحْمَ: کسی که لقمه حرامی بخورد، تا چهل شب نمازش قبول نمی‌شود و تا چهل صبح دعایش مستجاب نمی‌گردد و هر گوشتی که در بدن او از حرام روییده شود، به آتش جهنّم سزاوارتر است و هر یک لقمه حرام، باعث روییدن گوشت در بدن می‌شود»(۲۰)

۴- در این جا بد نیست این ابیات زیبا از شیخ بهایى(علیه الرّحمة) را نیز مرور کنیم؛ ابیاتی که تأکید می کنند که لقمه اگر دارای بهترین شرایط باشد امّا از حرام تهیه شده باشد؛ دین آدمی را به تباهی خواهد کشاند:

چند مال شبهه ناک آری به کف؟ تا که باشی نرمْپوش و خوش علف
عاقبت سازد تو را از دین بری این خودآرایی و این تن پروری
لقمه کآید از طریق مشتبه خاک خور خاک و بر آن دندان منه
کان تو را در راه دین مغبون کند نور عرفان از دلت بیرون کند
لقمه نانی که باشد شبهه ناک در حریم کعبه، ابراهیم پاک
گر، به دست خود فشاندی تخم آن ور به گاو چرخ کردی شخم آن
ور مه نو در حصارش داس کرد ور به سنگ کعبه اش دستاس کرد
ور به آب زمزمش کردی عجین مریم آیین پیکری از حور عین
ور بخواندی بر خمیرش بی عدد فاتحه با قل هو اللّه احد
ور بود از شاخ طوبی آتشش ور شدی روح الامین هیزم کشش
ور تو بر خوانی هزاران بسمله بر سر آن لقمه پر ولوله
عاقبت، خاصیتش ظاهر شود نفس از آن لقمه تو را قاهر شود
در ره طاعت، تو را بی جان کند خانه دین تو را ویران کند
درد دینت گر بود ای مرد راه چاره خود کن که دینت شد تباه (۲۱)

اثر مال حرام بر نطفه

۱- نطفه‌ برآیند غذاهایی است که پدر و مادر مصرف می کنند؛ بنابراین بسیار بدیهی خواهد بود که درآمدهای حرام بر نسل انسان تاثیر منفی بگذارند:

* امام صادق(علیه السّلام) می فرمایند:«کَسْبُ الحَرامِ یُبینُ فی الذّرّیة: اثر درآمد حرام در فرزندان آدمی آشکار می شود»(۲۲)

۲- اگر درآمد خانواده از راههای نامشروع تأمین شود راه بر دخالت شیطان در تشکیل نطفه باز می شود:

* خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

«إذهَبْ فَمَن تَبِعَکَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزَآؤکُمْ جَزَاءً مَوْفُورًا… وَشارِکْهُمْ فِی الأَمْوَالِ وَالأَوْلادِ… : (ای شیطان) برو! هر کس از آنان که از تو تبعیّت کند، جهنّم کیفر شماست؛ کیفری فراوان…، و در ثروت و فرزندانشان شرکت جوى…»(۲۳)

* بر اساس روایات، شراکت شیطان در فرزندان آدمی وقتی محقّق می شود که نطفه آنها از مال حرام منعقد شده باشد:

از امام محمّد باقر در مورد چگونگی شراکت شیطان در آیه «وَشارِکْهُمْ فِی الأَمْوَالِ وَالأَوْلادِ… : (ای شیطان) و در ثروت و فرزندانشان شرکت جوى…» پرسیده شد؛ فرمودند: « مَا کَانَ مِنْ مَالٍ حَرَامٍ فَهُوَ شِرْکُ الشَّیْطَانِ … وَ یَکُونُ مَعَ الرَّجُلِ حِینَ یُجَامِعُ فَیَکُونُ الْوَلَدُ مِنْ نُطْفَتِهِ وَ نُطْفَةِ الرَّجُلِ إِذَا کَانَ حَرَاماً: آنچه از مال حرام باشد شیطان در آن شریک است…   وقتی که شخص با همسر خویش نزدیکی می کند شیطان با او همراهی می کند و اگر مال از حرام باشد، قسمتی از فرزند از نطفه شیطان و قسمتی، از نطفه خود شخص خواهد بود.»(۲۴)

۳- بدیهی است که نطفه ای که با مشارکت شیطان منعقد شود؛ فرزندی به بار خواهد نشاند که گرایشش به گناه، بیشتر و تربیت او سخت‌تر است و راه رسیدن او به مدارج عالیه اخلاقی طولانی تر خواهد بود. این تاثیر تا حدی است که در بزرگسالی نیز نشانه هایی آشکار در رفتار و کردار این گونه افراد دیده می شود:

* امام صادق(علیه السّلام) می فرمایند: « من لم یبال ما قال و لا ما قیل فیه فهو شرک شیطان و من لم یبال أن یراه الناس مسیئا فهو شرک شیطان و من اغتاب أخاه المؤمن من غیر ترة بینهما فهو شرک شیطان، و من شغف بمحبة الحرام و شهوة الزنا فهو شرک شیطان: کسی که پروایی ندارد که چه بگوید یا چه درباره اش بگویند، شراکت شیطان است؛ و کسی که ابایی نداشته باشد از این که مردم او را در حال گناه ببینند، شراکت شیطان است؛ و کسی که غیبت برادر مؤمنش را بکند بدون آن که بین آنها نفرتی وجود داشته باشد، شراکت شیطان است وکسی که دلباخته محبت حرام و شهوت زنا است، شراکت شیطان است»(۲۵)

۴- عالم بزرگ مرحوم شیخ على اکبر نهاوندى مى گوید: «چون غذاى حرام به شکم وارد شد مصداق آیه: «و الذى خبث لا یخرج إلا نکداً: از خبیثت چیزى جز خبیث خارج نشود» و مصداق آن در ضرب المثلها این بیت است که: «از کوزه همان تراود که در اوست …» و قوت یافتن و بسته شدن نطفه اى که با لقمه حرام بسته و رشد یافته چیزى جز خباثت نمى باشد و چگونه مى توان به چشم او امیدوار بود که به نامحرم نگاه نکند؟ و یا با زبان غیبت نکند؟ و این چنین است حال سایر اعضاء به نسبت به معاصى که صادر شده از شخص»(۲۶)

۵- عالم ربانى مرحوم ملّا احمد نراقى در کتاب معراج السعاده مى نویسد: «دلى که از لقمة‌حرام روئیده باشد، کجا و قابلیت انوار عالم قدس کجا و نطفه اى که از مال حرام هم رسیده باشد به مرتبة‌رفیع انس با پروردگار چکار، چگونه پرتو عالم نور بدلى تابد که غذاى حرام آن را تاریک کرده و کی پاکیزگى و صفا براى نفسى حاصل مى شود که کثافات مال شبهه ناک آنرا آلوده و چرک آلود نموده باشد.»(۲۷)

۶- حضرت آیت الله مظاهرى نیز در مورد تأثیر غذا مى فرمایند: «غذاى حلال در آن وقت [انعقاد نطفه]تأثیر عجیبى روى بچه دارد چنانچه غذای حرام در شقاوت اولاد تأثیر عجیبى دارد… غذاى حرام، مال حرام، از هر آتشى بدتر است؛ اگر نطفه بچه منعقد شود از غذاى حرام، رستگار شدن او کارى است بس مشکل.»(۲۸)

۷- نکته آخر را نیز از کلام شیرین حاج آقای قرائتی(دام ظلّه) نقل می کنیم:« به یک بزرگی گفتند بچه‌ی شما بی‌ادب است. گفت: چه کرده است؟ گفت: سقایی مشک آبی روی دوشش بود و می‌رفت؛ بچه‌ی شما یک سوزن به مشک آب فرو کرد و این آب‌هایش خالی ‌شد. خیلی ناراحت شد، رفت به مادرش گفت، مادر شروع کرد به منقلب شدن و گفت: باید اینطور باشد، گفت: چرا؟ گفت: من وقتی حامله بودم، از کنار درخت اناری گذشتم، انار مردم بود. دهنم پر آب شد، یک سوزن در انار فرو کردم و از این سوراخ، آب انار را خوردم. آن آب انار خلافی که خوردم، باید… من سوزن به انار زدم، باید بچه‌ام به مشک سوزن بزند.»(۲۹)

نکته های کاربردی

راه های ورود لقمه های ناپاک به زندگی، بسیارند و مقابله با آنها، همّتی والا و دقّتی عمیق را می طلبد که صد البتّه امید داشتن نسلی صالح، آنها را بر انسان آسان می کند. البته باید توجّه داشت که تأثیر لقمه حرام بر زندگی انسان بسیار عمیق و ماندگار است ولذا صرف مراقبت چندماهه در طول بارداری نمی تواند ضامن رفع و دفع آثار وجود این مشکل در زندگی در زمان های قبل و پس از بارداری باشد. همه ما باید در تمام طول زندگی نسبت به این مسأله حسّاس باشیم و راه های ورود اموال ناپاک به زندگی را مسدود نماییم و با همه این مراقبت ها، متضرّعانه از خداوند کریم بخواهیم که ما را از ابتلا به این گناه عظیم حفظ فرماید. آن چه که در دوران بارداری مورد توصیه است، افزایش سطح این مراقبت و داشتن حسّاسیت ویژه نسبت به آن است. در این زمینه چند نکته به طور خلاصه ذکر می شود:

۱- زن باردار باید در طول دوران بارداری – و البته دوران قبل و بعد از آن – با حفظ ادب و احترام، فعّالیت های کاری و اقتصادی همسر خود را مورد مداقّه قرار دهد و هر کجا مشکلی مشاهده کرد آن را تذکّر دهد. طبیعتاً اگر خود زن هم در معیشت خانواده سهیم است باید همین حسّاسیت را نسبت به خود نیز اعمال کند.

۲- شاغلین خانواده – چه زن و چه مرد – باید در انجام وظایف قانونی و شرعی در محیط کار، اهتمام کنند تا به واسطۀ کم کاری، درآمد حاصله از دایره حلّیت خارج نشود.

۳- اگر هر یک از شاغلین خانواده، شغل آزاد دارد، با مردم طریق انصاف در پیش بگیرد و از انواع گناهانی که مال حرام را به همراه می آورند(دروغ، تقلّب، کم فروشی، گران فروشی، غشّ در معامله، معاملات حرام و …) بپرهیزد.

۴- پسندیده است که شاغلین خانواده نسبت به یادگیری مسایل فقهی مربوط به کار و تجارت اهتمام ویژه ای داشته باشند؛ چرا که بسیاری از مال های حرام به علّت همین ندانستن ها و نیاموختن ها وارد زندگی ما می شوند.

۵- در این دوران بهتر است تا حدّ امکان از ورود در انواع معاملات با نهادهای مالی مثل بانک(از جمله گرفتن انواع وام ها) خودداری شود؛ چرا که بسیاری از این معاملات شبهۀ ربوی بودن دارند.

۶- بهتر است علاوه بر صدقات روزانه که نباید از آنها غفلت شود، به صورت روزانه یا ماهانه مبلغی نیز به عنوان «ردّ مظالم» پرداخت شود. ردّ مظالم کاربردی مانند صدقه دارد و برای آن پرداخت می شود که اگر احیاناً انسان، ندانسته یا ناخواسته مرتکب ظلمی شده است و خود از آن اطّلاع ندارد، به این وسیله جبران مافات شود.

۷- توصیه اکید می شود که در این دوران، حقوق شرعی مال – از جمله خمس و احیاناً زکات – ادا شود. اگر از قبل هم نسبت به آنها بی توجّهی شده است می توان با مشورت یک روحانی امین و عالم، به روش مناسب آنها را جبران کرد. توصیه اخلاقی آن است که علاوه بر خمس معمول که به طور سالیانه پرداخت می شود، هر ماه نیز به صورت تقریبی مقدار غذایی که زن باردار مصرف می کند محاسبه و خمس آن پرداخت شود. مطمئن باشید که پرداخت این پول ها ذرّه ای مشکل مالی برایتان به وجود نخواهد آورد؛ بلکه روز به روز برکت و وسعت زندگی شما را افزون خواهد نمود.

۸- اگر به کسی بدهی دارید بدهی او را پرداخت کنید یا حدّاقل با او در مورد بازپرداخت آن به توافق برسید.

۹- تفحّص در زندگی مردم از نظر اسلام جایز نیست؛ ولی اگر مطمئن هستید که شخصی حلال و حرام را در زندگی خود رعایت نمی کند یا خمس نمی دهد و یا مواردی از این دست؛ حدّاقل در این دوران، رفت و آمد با او را قطع کنید. طبیعتاً وضعیت جسمانی زن باردار، می تواند بهانه مناسبی برای طفره رفتن از این رفت و آمدها باشد. اگر به هر دلیل هم مجبور به این کار شدید با مشورت یک روحانی خبره نسبت به انجام کارهایی که اثرات سوء این رفت و آمد را به حدّاقل می رسانند اقدام کنید.

تذکّر بسیار مهم: استفاده از ترکیب «لقمه حرام» با عنایت به شیوع عرفی و معنای اصطلاحی آن صورت می گیرد و بدیهی است که تنها شامل مال حرامی که وارد دهان می شود نخواهد بود بلکه هر گونه تصرّف نامشروعی در حیطه آن قرار می گیرد برای مثال اگر شخصی زمینی را به ناحق غصب کرده باشد، حتّی اگر آن را بایر رها کند و هیچ گونه انتفاعی از آن نبرد؛ باز هم بسیار طبیعی خواهد بود که اثر چنین فعلی در نسل او آشکار شود.

فضای معنوی و آرام خانواده

یکی از مهمترین عوامل در آرامش روحی فرزندان در زندگی آینده، آرامش روحی مادر در دوران بارداری است. در واقع هر گونه استرس مادر در دوران بارداری، تنش های روحی فرزند در زندگی آینده اش را به دنبال خواهد داشت و این امری است هم مورد تأیید شرع مقدّس و هم دارای پشتوانه در علم امروز. از سوی دیگر هر قدر فضای خانه در دوران بارداری از آلودگی گناه و اشتغالات غیر معنوی به دور باشد؛ جنین نیز که در چنین بشری رشد می کند در آینده، انس و الفت بیشتری با این مسایل خواهد داشت؛ بنابراین توصیه می کنیم:

۱- تنش های روحی بین اعضای خانواده به حدّاقل برسد. اندکی گذشت و کمی محبّت، این زمینه را فراهم خواهد کرد. بسیاری از استرس ها در خانواده ها بر سر مسایل مادّی است. کم کردن سطح توقّعات طرفین و افزایش اعتماد و توکّل به خدای متعال در اداره امور مادّی زندگی، هم زندگی را زیباتر می کند و هم شما و فرزندتان را به خدای تعالی نزدیک تر می سازد. به ویژه توصیه اکید می کنیم که در این دوران و در صورت بروز تنش، مرد سعی کند که از همسر خود کدورتی به دل نگیرد و اگر هم از دست همسر خود ناراحت شد، فوراً آن را از دل خود بیرون کند. کمی لبخند، چند کلمه محبّت آمیز و در آغوش گرفتن همسر، معمولاً اثری خارق العاده در دفع آنی کدورت بین طرفین دارند.

۲- مادر باید در همه حال از جنین خود رضایت داشته باشد. نارضایتی مادر از جنین تأثیر منفی زیادی در روحیات آینده کودک و به ویژه ارتباط عاطفی او با مادر دارد. بیشترین دلیل این نارضایتی ها معمولا به دلیل ناخواسته بودن جنین است. در این مواقع بهتر است پدر و مادر به این نکته ظریف توجّه کنند که فرزندان قبلی را خود آنها خواسته اند و این فرزند را خدا! برای قبلی ها خود آنها برنامه ریزی کرده اند و برای این یکی خدا! توجّه به همین نکته لطیف کفایت می کند تا مادر اتّفاقا به این فرزند توجّه و لطف ویژه ای داشته باشد؛ درواقع اگر به جای واژه«ناخواسته» عبارت«خداخواسته» را در ذهنتان جایگزین کنید همه چیز حل می شود.

دغدغه های دیگری همچون مطابق میل نبودن جنسیت جنین و مواردی از این دست نیز با اتّکا به حق تعالی و رضایت به خواست حضرتش به آسانی از ذهن ما دور خواهند شد.

۳- سعی شود که جوّ غالب خانواده، جوّی معنوی باشد و حتّی المقدور از ورود در بحث ها و گفتگوهایی که متضمّن گناه هستند(مثل غیبت، شکایت از زمانه و …) خودداری شود.

۴- در این دوران، راه را بر ورود امواج گناه آلود انواع فیلم ها و موسیقی های نامناسب به خانه مسدود کنید. پخش ملایم قرائت قرآن در خانه در ساعات مناسبی از روز، شاید بیش از هر کسی جنین را خوشحال و مسرور کند.

۵- زن باردار برای ساعات فراغت خود باید فعّالیتی مناسب در نظر بگیرد. مطالعه نشریات روزمرّه به ویژه انواع زرد آن، اشتغال افراطی به رسانه های دیداری و شنیداری به خصوص انواع غیرشرعی آن، مطالعه رمان های کم محتوی به خصوص انواع عشقی و غیر اخلاقی اش، گپ و گفت های معمولاً پر از گناه با سایر زنان و … جنین محترم را آزرده خاطر می سازند. مطالعه کتب و نوشتارهای ارزشمند به ویژه در مورد مسایل دینی، انس با سخنرانی های مفید علمی، دینی و …، شرکت در مجالس شادی یا غم اهل بیت(علیهم السلام) و بسیاری اشتغالات صحیح دیگر، کار تربیت فرزند در آینده را برایتان آسان خواهد کرد.

همنشین

یکی از مؤثّرترین اتّفاقات در مورد سلامت روحی فرزند؛ همنشینی های مادر در دوران بارداری است. هر «هم صحبتی» و «هم نفسی»، به اندازه خود، جنین را تحت تأثیر قرار خواهد داد. همان گونه که همنشینی با خوبان، در سعادت انسان تأثیر شگرفی دارد؛ هم صحبتی با اهل گناه یا حضور در مجلس گناه هم می تواند عاقبت ناخوشایندی برای فرزند رقم زند:

* پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرمایندمثل الجلیس الصالح مثل الداری إن لم تجد عطره علقک ریحه و مثل جلیس السوء مثل صاحب الکیر إن لم یحرقک شرار ناره علقک من نتنه: حکایت همنشین صالح، مثل عطّار است که اگر از عطر خود، تو را بهره مند نسازد؛ بوی خوش آن در تو آویزد؛ و حکایت همنشین بد، مثل آهنگر است که اگر شعله آتش آن تو را نسوزاند، بوی بد آن در تو آویزد.»(۳۰)

در این زمینه:

۱- زن باید مسایل شرعی مربوط به ارتباط با نامحرم را به دقّت رعایت کند و تا می تواند با نامحرم به جز در حدّ ضرورت، تماس و گفتگو نداشته باشد.

۲- زن، بیشترین همنشینی را با همسر خود دارد. باید سعی شود مکالمات زوجین خارج از موضوعات گناه آلود باشد.

۳- متأسّفانه مجلس زنانه ای که در آن گناه نشود کم پیدا می شود. زن باید در دوران بارداری تا می تواند از ورود در گفتگوهای زنانه پرهیز کند. اگر هم به هر دلیل مجبور به این کار شد، سعی کند قلباً به گناهی مثل غیبت که دیگران مرتکب آن می شوند راضی نباشد و اگر توانست با زیرکی خود، بحث را به سمت و سویی دیگر ببرد.

۴- تلویزیون، رادیو، ماهواره، سینما و امثال آنها – حدّاقل با وضعیت فعلی – معمولاً مصداق هم نشینان بد محسوب می شوند؛ لذا بهتر است در دوران بارداری، انس با این رسانه ها به حدّاقل برسد.

۵- بسیاری از پیامک ها مصداق گفتگوی گناه آلود هستند؛ پس در دوران بارداری «اس ام اس بازی» را به حدّاقل برسانید.

۶- توصیه بنده این است که حتّی در انتخاب پزشک یا مامای معالج خود نیز به دنبال کسی باشید که صاحب ایمان و نفَس پاکی باشد.

۷- مشکلات بارداری بهانه بسیار خوبی را برای شما فراهم می کند تا از حضور در مجالس و میهمانی هایی که می دانید در آنها مجبور به معاشرت های ناخواسته هستید پرهیز کنید.

دعا

۱- دعا و درخواست از محضر حق تعالی از والاترین مصادیق بندگی است تا آنجا که در قرآن کریم آمده است که قُلْ ما یَعْبَؤُا بِکُمْ رَبِّی لَوْ لا دُعاؤُکُمْ: بگو اگر دعاهای شما نبود پروردگارم به شما اعتنا نمی کرد.»(۳۱)

۲- یکی از آثار دعا به خصوص اگر با نیاز واقعی درونی، تضرّع و استمرار همراه باشد آن است که پیش آمدهای ناخوشایند آینده را تغییر می دهد:

* حضرت صادق(علیه السّلام) فرمودند:« الدُّعَاءُ یَرُدُّ الْقَضَاءَ بَعْدَ مَا أُبْرِمَ إِبْرَاماً فَأَکْثِرْ مِنَ الدُّعَاءِ فَإِنَّهُ مِفْتَاحُ کُلِّ رَحْمَةٍ وَ نَجَاحُ کُلِّ حَاجَةٍ وَ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَّا بِالدُّعَاءِ وَ إِنَّهُ لَیْسَ بَابٌ یُکْثَرُ قَرْعُهُ إِلَّا یُوشِکُ أَنْ یُفْتَحَ لِصَاحِبِهِ: دعا، قضای مبرم شده(حتمی) را بر می گرداند؛ پس بسیار دعا کن که دعا، کلید هر رحمت و پیروزی در هر حاجت است و آنچه که نزد خداوند عزّوجلّ است جز با دعا به دست نمی آید و هیچ دری نیست که زیاد کوبیده شود مگر آن که به روی کوبنده آن باز می شود.»(۳۲)

بنابراین همیشه برای داشتن نسلی صالح دعا کنید و از این کار هیچ گاه خسته نشوید. در این زمینه توجّه به اوقات استجابت دعا بسیار کمک کننده است. به هنگام دعا برای فرزندان فعلی و آینده خود، اصرار، جدّیت و استمرار داشته باشید؛ در عین حال که باید تسلیم امر حضرت حق «جلّ و علا» بود و نهایتاً امور را به او تفویض کرد. فراموش نکنید که در دعا برای فرزندی که در رحم مادر است علاوه بر خواسته های معنوی و روحانی، بر سلامتی جسمی او نیز تأکید کنید. دعاهای قرآنی ذیل، بهترین دعاها در این زمینه هستند و توصیه می کنیم که با آنها انس داشته باشید:

* « رَبِّ هَبْ لی‏ مِنْ لَدُنْکَ ذُرِّیَّةً طَیِّبَةً إِنَّکَ سَمیعُ الدُّعاءِ: پروردگارا؛ از نزد خودت به من نسلی پاکیزه عطا فرما؛ همانا تنها تویی که شنوندۀ خواسته هایی.»(۳۳)

* «رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیَّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً : پروردگار ما؛ از همسران و فرزندانمان به ما روشنی دیدگانمان را عطا فرما و ما را پیشوای پرهیزگارانت قرار ده.»(۳۴)

تذکّر مهم: بنا به تصریح روایات شریف؛ زمان تعیین قطعی جنسیت جنین، ۴ ماه پس از انعقاد نطفه است. این مسأله اگر چه در ظاهر با یافته های علوم امروزی مخالفت دارد امّا به نظر بنده قطعاً درست است؛ لذا حدّاقل تا پایان ۴ ماهگی بارداری می توانید برای آن که فرزندتان دختر یا پسر باشد دعا کنید؛ اگر چه رضایت به خواست خدای متعال شیرینی دیگری دارد.

صدقه

یکی از آثار مؤکّد صدقه، دفع انواع بلا و شرور است:

* پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله و سلّم) فرمودند: «الصَّدَقَةُ تَسُدُّ سَبْعِینَ بَاباً مِنَ الشَّرِّ: صدقه هفتاد باب شر را مسدود می کند.»

و چه بلایی بالاتر از داشتن فرزند ناصالح و یا چه ابتلایی سخت تر از دیدن معلولیت جسمی جگرگوشه هایمان؟ بنابراین به صدقه دادن روزانه اهتمام ویژه ای داشته باشید و آن را ترک نکنید. البته بهتر آن است که اگر بتوانید با رعایت شرایط، صدقه را شخصاً به نیازمندان واقعی برسانید.(۳۵)

نذر

در روایات وارد شده است که امام حسن و امام حسین‏(علیهما السلام) بیمار شدند. پیامبر اکرم‏(صلى الله علیه وآله و سلّم) با مردم به عیادت آنان آمدند و به حضرت على‏(علیه السلام) پیشنهاد کردند که براى سلامتى دو کودک عزیز خود نذر کنند که روزه بگیرند. پس از آن که حسنین ‏(علیهما السلام) بهبود یافتند، حضرت على و حضرت فاطمه‏‏(علیهما السلام) سه روز روزه گرفتند (۳۶)

از این واقعه می توان نتیجه گرفت که ما هم می توانیم برای فرزندی که در راه داریم نذر کنیم تا انشاءالله خداوند کودکی صحیح و سالم به ما عنایت نماید. این که نذر چه باشد بر عهده خود ماست. اگر در نیت خود خالص باشیم می توانیم مطمئن باشیم که خداوند کریم بهترین مصلحت را برای ما رقم خواهد زد.

عهد

در ابتدای بارداری یا زمانی که تصمیم به بارداری می گیرید با خداوند متعال عهد کنید که تلاش خواهید کرد که این فرزند را به سوی مسیر بندگی او رهنمون شوید و از او بخواهید که یاریگر شما باشد. چه خوب است که علاوه بر این عهد، فرزند خود را به طور خاصّ به یکی از حضرات معصومین(علیهم السّلام) بسپارید و از ایشان بخواهید که او را در پناه محبّت و حمایت خود گیرد و به سمت و سویی که صلاح می داند رهنمون کند.

روش های تعیین جنسیت جنین

از قدیم الایام، خانواده ها بر سر دختر یا پسر بودن فرزندان خود اختلاف هایی داشته اند. البته عقاید خرافی در مورد شوم بودن دختر و مانند آن هم در بسیاری از جوامع، در این امر نقش داشته است. این روزها اگر چه عقاید فوق – حداقل در جامعه ما – کمرنگ شده است؛ اما با اجرای سیاست های تنظیم خانواده و کاهش تعداد فرزندان خانواده ها به یک یا دو فرزند، بار دیگر، تمایل به تعیین جنسیت دلخواه فرزند یا به قول معروف جور بودن جنس، در بین زوج ها شدت گرفته است. در این نوشتار بر آن هستیم تا شما را با اصول علمی این مساله از دیدگاه طب جدید آشنا کنیم -که با قدری مسامحه اکثرا مورد پذیرش طبّ قدیم نیز هستند- و راهکارهای عملی برای علاقه مندان ارائه دهیم.

روش های تعیین جنسیت جنین بر اساس مبانی طبّ جدید

۱ روش تغدیه‌ای

در منابع طبّ سنّتی ایران آمده است که خوردن بعضی از غذاها در هنگام باردار شدن، در تعیین جنسیت جنین موثّر است.(مثلا کاهو، خرما، هل، زعفران و … برای پسردار شدن و ماست، ترشی، تخم مرغ و… برای دختردار شدن) این مسأله در طبّ جدید نیز مورد پذیرش است و به دو روش قابل انجام است:

الف: تغییر در PH رحم: بر اساس برخی تحقیقات، ثابت شده است که تغییر در غلظت بعضی از املاح خون باعث کمک به تعیین جنسیت می شود به این شکل که افزایش سدیم و پتاسیم و کاهش کلسیم و منیزیوم بدن برای پسرشدن جنین و عکس آن برای دختر شدن آن کمک کننده است.

علّت این امر آن است که مواد غذایی، ارتباط مستقیمی با کاهش یا افزایش PH رحم دارند. بالا بودن نسبت سدیم و پتاسیم و کم بودن کلسیم و منیزیوم، با افزایش PH رحم(قلیایی شدن رحم)، متابولیسم تخمک و به خصوص لایه خارجی آن را به نحوی تغییر می دهد که اسپرماتوزوئیدهای حامل جنسیت پسر به طرف آن جذب می شوند؛ امّا به عکس برای جذب اسپرماتوزوئید جنسیت دختر به سمت تخمک، لازم است با بالا رفتن میزان کلسیم و منیزیوم و کاهش سطح پتاسیم و سدیم خون، PH رحم پایین بیاید(اسیدی شدن رحم). بنابراین مصرف مواد غذایی حاوی سدیم، فسفر، آهن، پتاسیم و روی نظیر ماهی، پرتقال، سیب، هویج، برنج و اسفناج که PH رحم را افزایش می دهند؛ از ۳۰ تا ۶۰ روز قبل از آمیزش، نقش مفیدی در پسر شدن جنین ایفا می کند. برعکس، استفاده از خوراکی هایی که حاوی کلسیم، منیزیوم و مس هستند مثل لبنیات، کلم، قارچ، نخود سبز، لوبیا سبز و جو، قادرند میزان PH رحم را کاهش دهند و باعث تولد نوزاد دختر خواهند شد.

منابع غذایی حاوی سدیم: نمک طعام، غذاهای دریایی، گوشت، تخم مرغ، شیر، جگر گوساله، هویج، اسفناج و….

منابع غذایی حاوی پتاسیم: گوشت، غلات، میوه ها، سبزی ها و….

منابع غذایی حاوی کلسیم: شیرکاکائو، ماست، بستنی، شلغم، بادام، ساردین و ….

منابع غذایی حاوی منیزیوم: قهوه، کاکائو، غلات، سبزی ها، مخمر آبجو، سویا، چغندر، گردو، جوانه گندم و ….

بنابراین استفاده بیشتر از غذاهای دو گروه اوّل، برای پسردار شدن و دو گروه دوّم برای دختردار شدن مفید است.

پس به طور خلاصه غذاهایی که برای پسردار شدن مناسبند عبارتند از: نمک طعام و غذاهای شور، موز، پرتقال، سیب، برنج، خرما، هویج، سیب زمینی، جگر، گوشت، تخم مرغ، ماهی و غذاهای دریایی، جگر گوساله، هویج، اسفناج، غلات، میوه ها، سبزی ها و ….

و غذاهایی که برای دخترشدن جنین مناسبند عبارتند از: شیر و فرآورده های آن، ماهی ساردین، قارچ، نخود سبز، لوبیاسبز، جو، خاویار، بادام، جوانه گندم، کلم، کدو، فلفل سبز، شیرکاکائو، ماست، بستنی، شلغم، قهوه، کاکائو، غلات، سبزی ها، مخمر آبجو، سویا، چغندر، گردو و ….

چند نکته:

۱- در مطالعه ای روی ۴۷ زن که از این رژیم استفاده کرده بودند، مشخّص شد که ۴۰ نفر توانستند فرزند دلخواه خود را به دنیا آورند. بعضی تحقیقات تا ۸۵ درصد موفقیت  را برای این روش گزارش کرده اند که نتیجه بسیار خوبی است.

۲- لازم است رژیم از سه ماه قبل از اقدام برای بارداری و به خصوص در ماهی که لقاح صورت می گیرد مورد استفاده واقع شود.

۳- این روش فقط لازم است توسط زن اجرا شود زیرا تغییرات یونیک تخمک است که اسپرماتوزوئید موردنظر را انتخاب می کند.

۴- این رژیم بهتر است زیر نظر پزشک و با مراقبتهای خاص و با مقادیر معین انجام شود و انجام خودسرانه آن توصیه نمی شود.

ب- تغییر میزان گلوکز در ترشّحات رحمی: در هنگام تخمک گذاری، میزان گلوکز در ترشحات مخاطی دهانه رحم افزایش می یابد. بالارفتن مقدار گلوکز در ترشحات دهانه رحم به جذب اسپرماتوزوئیدها کمک می کند و از آنجا که اسپرماتوزوئید پسر از قدرت تحرک بیشتری برخوردار است؛ مناسب بودن ترشحات دهانه رحم بیشتر به نفع اسپرماتوزوئید پسر است. بنابراین استفاده از میوه‌های شیرین محتوی گلوکز در روزهای تخمک گذاری، محیط را برای جلب اسپرماتوزوئید y (پسر)مناسب تر می کند.

با توجّه به این که  قند خون به سرعت بالا می رود؛ استفاده از این روش در همان روزهای تخمک گذاری، می تواند اثربخش باشد. برخی از غذاهایی که گلوکز دهانه رحم را افزایش می دهند عبارتند از: عسل، نبات، غلات صبحانه شیرین شده، هویج، بیسکوئیت، سیب زمینی پخته، کشمش، نان گندم سفید، نوشیدنی های شیرین و …. بدیهی است زنی که تمایل به دختردار شدن دارد، باید در ایّام نزدیکی مصرف این خوراکی ها را به حدّاقل برساند.

تذکّر: پیشنهاد ما، استفاده همزمان از هر دو روش بند الف و ب است.

۲- روش زمان بندی مقاربت ( تعیین زمان تخمک گذاری)

برای استفاده از روش زمان بندی کافی است نگاهی به خصوصیات تخمک در خانمها و اسپرم در آقایان بیندازیم. می دانیم که خانمها هر ماه در اواسط سیکل خود یک یا چند تخمک که از نظر جنسی فقط X هستند تولید می کنند و در مقابل آقایان دارای دو نوع اسپرم XوY هستند. در واقع این مرد است که جنسیت سلول تخم را تعیین می کند به شکلی که اگر تخمک X با اسپرمX لقاح یابد؛ سلول تخم، مونث می شود و اگر تخمکX با اسپرم Y لقاح یابد؛ سلول تخم، مذکر می شود. تخمک، یک سلول درشت است که حدود یک دهم میلی متر قطر دارد و با چشم غیر مسلح هم قابل مشاهده است. حرکت آن بسیار کم و سنگین است و در شرایط رحم، می تواند حدود ۷۲ ساعت زنده بماند .

گفتیم که آقایان دارای دو نوع اسپرم هستند اسپرم حاوی کروموزوم X  و اسپرم حاوی کروموزوم Y؛ اسپرمX دارای سر بیضی بوده نسبت به اسپرم Y درشت تر و سنگین تر است و حرکت کمتری دارد امّا طول عمر آن بیشتر است . اسپرم Y کوچکتر و سریعتر است و دارای دم بلندتری است؛ سر آن نیز گرد است ولی طول عمر آن کوتاه تر و بسیار کم جان تر و ضعیفتر است. نکته جالب این است که اگر چه اسپرمهای Y کم جانتر و دارای عمر کوتاه تری هستند ولی تعداد آنها بسیار بیشتر از اسپرمهایX است و این مسأله، نقطه ضعف آنها را جبران می کند و موجب یکسان شدن تقریبی تعداد موالید دختر و پسر می شود. درواقع، تفاوتهای این دو نوع اسپرم، پایه و اساس تمام روشهای انتخاب جنسیت را تشکیل می دهد؛ به این ترتیب که اسپرمهایY نسبت به محیط اسیدی بسیار حسّاسند و در این محیطها سریعا از بین می روند ولی اسپرمهایX در این محیطها مقاومت بیشتری دارند.

حاصل پیش فرض فوق این است که اگر مقاربت در حوالی زمان تخمک گذاری صورت گیرد، پسر به دنیا خواهد آمد چرا که در زمان تخمک گذاری ترشحات دهانه رحم از همیشه قلیایی تر، رقیق تر و ارتجاع پذیرتر است و حرکت اسپرمهایY را بسیار سهل و آسان می کند امّا اگر مقاربت ۳ تا ۴ روز بعد یا قبل از تخمک گذاری اتفاق بیفتد شانس پسر شدن جنین به شدّت کاهش می یابد و احتمال دختردار شدن زیاد می شود. درواقع اگر لقاح تا ۴۸ ساعت قبل از تخمک گذاری انجام شود، ۸۰ درصد احتمال دارد که فرزند، دختر شود و در صورتی که این اتفاق درست همزمان با تخمک گذاری انجام گیرد؛۸۰ درصد احتمال پسر دار شدن وجود دارد.

معمولا در روز تخمک گذاری و حتی ۴۸ ساعت پس از تخمک گذاری، PH واژن قلیایی است، برای همین است که توصیه می‌شود در این زمان برای پسر دار شدن اقدام شود، اما بعد از سپری شدن این زمان، PH واژن به مرور اسیدی‌تر می‌شود و این، امتیاز مثبتی برای دختر دار شدن است، پس اگر می‌خواهید دختر دار شوید حدّاکثر تا ۴۸ ساعت قـبـل یـا  از ۴۸ سـاعت بعد از تخمک گذاری آمیزش داشته باشید.

۳- رسیدن به ارگاسم

یکی دیگر از مواردی که در انتخاب جنسیت می توان از آن بهره جست؛ ارگاسم زن (یعنی رسیدن به اوج لذّت جنسی در زن که معادل انزال در مرد است) در هنگام مقاربت است. در هنگام ارگاسم زنانه ترشّحاتی با PH قلیایی از دهانه واژن ترشح می شود که همزمان با انقباضات عضلات واژن باعث بالا راندن اسپرمهای پسر و کمک به حرکت آنها به سمت رحم می شود؛ بنابراین، اگر پسر می‌خواهید؛ در هنگام رابطه زناشویی، روابط عاشقانه تری با همسرتان داشته باشید!

۴- روش شستشوی مهبلی

متخصصین زنان و زایمان برای اینکه PH واژن را به طور مصنوعی قلیایی یا اسیدی کنند، توصیه می کنند که ضمن استفاده از روش تعیین زمان تخمک گذاری، اگر فرد می‌خواهد پسر دار شود؛ پیش از نـزدیـکی، از محلول جوش شیرین رقیق شده برای شستشوی واژن اسـتفاده کند تا احـتـمـال پـسـر دار شدن در زمان ۴۸ ساعت پس از تخمک گذاری به بالای ۸۰٪ برسد زیرا این محلول، PH واژن را به شدت قلیایی می‌کند، همچنین برای دختر دار شدن باید از محلول رقیق شده سرکه سفید استفاده کرد تا PH واژن اسیدی‌تر شود.

جمع بندی

اگر تمام موارد فوق الذّکر، به طور همزمان و زیر نـظـر فرد مجرب و به درستی انجام شود؛ می توان بین ۸۰ تا ۹۰ درصد، به حصول نتیجه مطلوب امیدوار بود؛ البته تعیین دقیق زمان تخمک گذاری مهمترین مورد است و تجربه و دقت زیادی را می طلبد؛ چون حتی اگر ۱۲ ساعت در تعیین زمان اشتباه کنیم؛ نتیجه متفاوت خواهد بود.

خلاصه نظریات  جناب «ابن سینا» در مورد تعیین جنسیت جنین

جناب شیخ الرّئیس در کتاب «قانون» درباره تعیین جنسیت جنین بحث جالبی دارند که گزیده ساده شده ای از آن را ذکر می کنیم:

۱- تشکیل جنین نر و مادّه

اگر منی مرد گرم و زیاد باشد؛ جماع در وقت مناسب و خوب انجام شود؛ زن، تازه از حیض پاک شده باشد؛ منی از طرف راست مرد تراوش شود(چرا که منی سمت راست، گرم تر و پرمایه تر از منی سمت چپ بدن است) و این منی به سمت راست رحم ریخته شود؛ شرایط برای به وجود آمدن جنین نر فراهم تر است. همچنین اگر آب پشت زن هم نسبتاً گرم و پرمایه باشد احتمال پسرزایی بیشتر می شود. عکس این شرایط باعث به وجود آمدن جنین دختر خواهد شد.

۲- عوامل مؤثّر در افزایش احتمال پسرزایی

۱-۲- زنان جوان تر احتمال پسردار شدن بیشتری دارند.

۲-۲- اگر نزدیکی در فصل سرد یا محیط زیست سردسیر و در ایّام وزیدن بادهای شمالی انجام شود، در پسرزایی مؤثّر خواهد بود.

۳-۲- زن و مرد برای پسردار شدن باید به سمت گرمی پیش بروند؛ یعنی غذاهای گرمی بخش بخورند و عطرها و بوهای خوشِ گرم استفاده کنند.

۴-۲- ماساژ بدن با روغن های گرم _ مثل روغن زیتون یا کنجد یا سیاهدانه یا … _ هم مفید است.

۵-۲- زیاد شدن فاصله جماع و چیرگی شهوت بر طرفین، احتمال پسرزایی را بیشتر می کند. البته این افزایش فاصله نباید بیش از حد باشد؛ چرا که باعث کم شدن اثر منی و کاهش احتمال باروری خواهد شد.

۶-۲- زن و شوهر نباید آب زیاد بنوشند و اگر نوشیدند کم و کم کم بنوشند.

۷-۲- اطاق خواب باید در نهایت خوش بویی باشد و از بوهای خوشِ گرم طبیعی مثل مشک یا عود استفاده شود؛ زیباترین و بهترین رختخواب آماده شود و زن و مرد در هنگام نزدیکی در نهایت خوشحالی و بی غمی باشند.

۸-۲- مرد به هنگام انزال، مردی قهرمان و خوش اخلاق و خوش قیافه را پیش خیال خود مجسّم کند.(البته توصیه اکید می کنیم که این قهرمان خیالی را از بین هنرپیشه ها و ورزشکاران انتخاب نکنید که بعداً پشیمان می شوید!)

۳- خصوصیات مرد نمونه در تولید نرینه!

این مرد که به قول ابن سینا به او«آتش پاره» می گویند مردی است که تن نیرومندی داشته باشد؛ گوشت بدنش میانگین سفتی و نرمی باشد؛ منی اش پرمایه و گرم باشد؛ بیضه هایش درشت و رگ درشت باشند؛ از نزدیکی کردن ناتوان نشود و آب پشتش از طرف راست بدن تراوش کند. همچنین گفته می شود که اگر مردی خواب های جنسی زیادی ببیند جنین نر تولید خواهد کرد.

۴- خصوصیات زن نمونه در پسر آوردن!

این زن که به قول ابن سینا، او را «مادّه عقاب» لقب داده اند؛ زنی است که رنگ و رو و سیمای معتدل دارد؛ بدنش نه سفت است و نه شل؛ خون عادتش غلیظ است امّا چرک آلوده نیست؛ حواس و حرکاتش بر مرام است؛ نه اسهال همیشگی دارد نه یبوست دائمی؛ چشمانش بیشتر تمایل به رنگ مشکی دارند تا به میشی و دلشاد و بذله گوی و نیک نفس است. زنانی که مدّت دوره ماهیانه آنها(از ابتدای یک عادت تا ابتدای عادت بعدی) کوتاه و حدّاکثر تا ۲۲ روز است آمادگی بیشتری برای پسردار شدن دارند تا زنانی که مدّت حیض و پاک شدن از حیض آنها به چهل روز می کشد.

تذکّر مهم: باز هم یادآوری می کنیم که مطالبی مانند آن چه در این مقاله ذکر شد، همه تأثیراتی در حدّ افزایش آمار و احتمالات دارند و نمی توان به طور مطلق از آنها صحبت کرد.

**************************

نکته پایانی: علیرغم مطالب فوق، بهتر آن است که به جای استفاده از این روشها، تسلیم مشیت الهی باشیم و با دعا و طلب خیر برای فرزندانمان، از او بخواهیم که فـرزندانی « زیـبا صـورت، زیـبا سیرت و زیبا سریرت» به ما عنایت فرماید. ان شاءالله

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:51 | لینک  | 

  باردار2                  ویار (هوسانه؛ آرزوانه؛ تهوّع و استفراغ بارداری)

تعریف

در لغت نامه دهخدا در مورد معنای ویار آمده است: «میل و هوس زنان آبستن.(از ابن البیطار) ویار گاهی به صورت تهوع و استفراغ و گاه به شکل بدآمدن از بعض چیزها و زمانی به صورت اشتها داشتن و هوس چیزی را کردن و آن را بسیار دوست داشتن ظاهر می شود.(فرهنگ لغات عامیانه جمال زاده) آرزوانه را گویند؛ و این زنان آبستن را افتد که چیزهای بد آرزو کنند چون گِل و نمک و انگِشت و برنج خام و جز آن. هوسی که در نخستین ماه های آبستنی و زمان بارداری پدید آید.»

بنابراین بحث در مورد ویار، شامل سه بخش است: تهوّع استفراغ دوران بارداری، هوسانه های طبیعی این دوران و تمایلات تغذیه ای غیر طبیعی زن باردار.

الف- تهوّع استفراغ دوران بارداری

یک مشکل بسیار نگران کننده برای بسیاری از زنان باردار؛ تهوّع و استفراغ دوران بارداری است. این مشکل که به ویژه در سه ماهه اوّل بارداری و در هنگام صبح شایع تر است؛ علاوه بر اذیت و آزار روحی مادر باردار، از آنجا که در صورت شدید بودن می تواند با تغذیه صحیح وی تداخل داشته و نهایتاً روی جنین اثرات منفی بگذارد؛ باید جدّی گرفته شود. البته درمان این مشکل چندان پیچیده نیست و توجّه به نکات ذیل راهگشا خواهد بود:

- مادر در این دوره باید مطلقاً از مصرف غذاهایی که مخالف طبع و مزاج او هستند خودداری کند.

- ضمن رعایت مزاج بیمار، بهتر است که غذاهای گرمی سهم بیشتری از رژیم غذایی مادر را تشکیل دهند.

- از مصرف هرگونه غذایی که باعث نفخ یا سنگینی معده، ترش کردن و مانند آنها می شود خودداری کنید.

- مصرف غذاهای آبکی و ترید به حدّاقل برسد.

- بهتر است مادر باردار از گرسنگی اجتناب کند.

- غذاهای پرچرب و سرخ کردنی و انواع غذاهای آماده از رژیم غذایی بیمار حذف شوند. مصرف ادویه در غذاها نیز به حدّاقل برسد.

- در این دوران بهتر است مادر در معرض هیچ بویی به ویژه بوی غذاها قرار نگیرد. هوای خانه نیز باید تازه و برخوردار از تهویه کافی باشد.

- تنش های روحی باعث تشدید مشکل هستند؛ لذا مادر باید هرگونه استرس را از خود دور کند.

- یبوست، اثری افزایشی بر تهوّع و استفراغ مادر دارد و باید سریعاً درمان شود.

- مصرف مایعات(آب، دوغ، نوشابه، چای و …) از نیم ساعت قبل از غذا تا دو ساعت و نیم بعد از آن باید ترک شود.

- بهتر است برخاستن از رختخواب به آهستگی انجام شود. گذاشتن یک قطعه نان خشک در دهان، قبل از بلند شدن از رختخواب هم اقدام مؤثّری محسوب می شود.

- پیاده روی ملایم و سبک در کاهش تهوّع استفراغ بارداری مؤثّر است.

درمان دارویی:

۱- آب عسل: یکی از بهترین داروها برای رفع تهوّع استفراغ دوران بارداری مصرف آب عسل است. مقدار دلخواهی عسل را در آب حل کنید(حدّاقل یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب). سپس مقداری آب لیموترش تازه(و نه آبلیمو) به آن اضافه کنید و پس از خنک شدن آن در یخچال( و نه خنک کردن آن با یخ) این نوشیدنی بسیار گوارا و لذیذ را به آرامی و جرعه جرعه میل نمایید.(روزی دو سه لیوان) در صورت شدّت تهوّع، به اندازه نوک قاشق چایخوری زنجبیل کوبیده به هر لیوان آب عسل اضافه کنید.

۲- نسخه ها

در اوایل دوران کاری  خود، فکر می کردم که برای درمان این مسأله باید بیشتر روی کبد به عنوان مرکز بیماری تمرکز کرد ولذا از داروهایی مانند عرق کاسنی و شاهتره استفاده می کردم که چندان مفید نبود. پس از مدتی به این نتیجه رسیدم که برای حل مشکل باید متوجّه معده شد. از آن پس به استفاده از نسخه هایی مانند نسخه های ذیل روی آوردم که حاصل آن بسیار رضایت بخش بود. به دنبال این تغییر روش درمانی، تقریباً هیچ گاه بیماری که استفراغ های آبستنی وی درمان نشده باشد؛ نداشته ام.

۱- ۲- نسخه برای مادرانی که تحمّل خوردن گرمی را دارند:

(عرق زنیان، یک قسمت) + (عرق نعناع یا پونه یا آویشن یا بابونه، یک قسمت) + (عرق گشنیز، یک قسمت)

البته عرق گشنیز جزء ضروری نسخه نیست و در مادران سرد مزاج تر قابل حذف است.

۲-۲- نسخه برای مادرانی که تحمّل خوردن گرمی را ندارند:

می توان نسخه بالا را تجویز کرد جز آن که علاوه بر عرق گشنیز، کمی عرق کاسنی یا همیشه بهار هم به دارو اضافه می کنیم؛ امّا باز هم بهتر است در حدّ تحمّل زن باردار، غلبه با عرق های گرم باشد.

روش مصرف: عرقیات فوق را با هم مخلوط کرده از مخلوط آنها، روزی ۳ بار و هر بار نصف استکان تا درمان کامل بیماری مصرف شود.

۳-۲- جوشانده ها: به جهت وضعیت این گونه بیماران بهتر است از مصرف داروهای جوشانده خودداری شود؛ چرا که بو یا طعم جوشانده، خود می تواند باعث تهوّع و استفراغ او شود؛ حتّی عرقیات را نیز بهتر است به صورت خنک – و با افزودن کمی عسل و آب لیموترش تازه – مصرف کرد. البته طبیعتاً در مورد مادرانی که مشکلی برای مصرف جوشانده ندارند این محدودیت وجود ندارد و می توان از داروهای ذیل بهره گرفت:

- داروهای گرم: زنجبیل، زنیان، تخم کرفس، تخم شوید، انیسون، بابونه، بادرنجبویه، نعناع، پونه، آویشن و …

- داروهای خنک: تخم گشنیز، گل همیشه بهار و …

روش مصرف: بسته به وضعیت مزاجی بیمار سه چهار مورد از داروهای فوق را روزی یک یا دو بار، با هم جوشانده یا دم کرده میل کنید.

۳- سایر راهکارها

- گرم کردن موضعی معده با آجرداغ یا وسایل مشابه هم در کاهش میزان تهوّع و استفراغ مؤثّر است.

- بادکش گذاری معده به شرط آن که فقط در ماه های اوّل بارداری که هنوز رحم کوچک است انجام شود هم از راه های کمکی مناسب برای درمان تهوّع استفراغ بارداری است.

ب- هوسانه های طبیعی زن باردار

این هوسانه های طبیعی در دو سوی متقابل هستند؛ زن در دوران بارداری به طور طبیعی نسبت به بعضی خوراکی ها گرایش دارد و از بعضی دیگر رویگردان می شود. این ویارهای طبیعی در بارداری باید مورد توجّه قرار گیرند؛ چرا که نشان دهنده نیازهای واقعی زن باردار هستند. در واقع هر غذایی که زن باردار نسبت به آن ویار دارد و با خوردن آن دچار مشکلاتی از جمله تهوّع و استفراغ می شود؛ نباید مصرف شود؛ چرا که این غذاها یا فاسد و مسموم(به معنای عامّ آن) هستند و یا مخالف طبع و مزاج مادر و جنین می باشند. عکس این مسأله نیز صادق است ولذا همسر زن باردار باید تمام تلاش خود را در تأمین غذاهایی که او تمایل به خوردن آنها دارد به کار گیرد؛ به طور معمول، زن هایی که جنین پسر دارند و یا خودشان گرم مزاج هستند؛ از گرمی ها(مثل شیرینی ها) بدشان می آید و تمایل به خوردن ترشی دارند و به عکس، بانوانی که جنین دختر دارند و یا خودشان سرد مزاج هستند؛ تمایل به خوردن شیرینی دارند و از ترشی ها فاصله می گیرند.

تجربه ای جالب در مورد اهمیت ویار بارداری

یکی از بانوان مکرّمه از اقوام نزدیک ما – که خدایش رحمت کند – نقل می کردند که در بارداری نخست خود؛ هوس خوردن کباب داشته اند؛ امّا با توجّه به تنگناهای معیشتی آن روزگار از ابراز آن به همسر خویش خودداری می کرده اند. در این دوره کم کم در بازوی ایشان نقطه متورّم و دردناکی پیدا می شود که علیرغم مراجعات مکرّر، طبیبان از یافتن علّت و درمان آن عاجز می مانند. در یکی از همین روزها، یکی از زنان همسایه که از ویار ایشان مطّلع بوده اند، لقمه ای کباب تهیه کرده از پشت سر به ایشان نزدیک شده و ناگهانی آن را داخل دهان او گذاشته و از او می خواهند که آن را بخورد. این همسایه خوب اظهار می دارد که این تورّم دردناک بازو به خاطر جواب ندادن مناسب به ویار است و جالب این که بلافاصله پس از مصرف این لقمه کباب، بیماری روند بهبودی را به سرعت طی می کند.

شاید برای تجربیاتی مانند تجربه فوق نتوان دلیل علمی قاطعی ارائه کرد؛ امّا من به صحّت آنها اعتقاد دارم به ویژه که در بعضی بیماران خود نیز موارد مشابه آنها را به عینه مشاهده کرده ام. برای مثال یکی از بیمارانم دچار مشکلات عدیده جسمی – و به ویژه گوارشی -، بی اشتهایی، بی حالی و خستگی در ابتدای بارداری بود که علیرغم انجام درمان های معمول به نتیجه خاصّی نرسیده بودیم. همزمان، نامبرده هوس مصرف زرشک پلو با مرغ داشت که به علّت مخالفت بنده با مصرف مرغ، از آن خودداری می کرد. سرانجام وقتی دیدم که تمام فکر و ذکر او شده است «خوردن زرشک پلو با مرغ» به او اجازه دادم که یک وعده از آن مصرف کند. جالب اینجا بود که تقریباً بلافاصله پس از همان یک وعده،  بسیاری از مشکلات ایشان رو به بهبود گذاشت؛ بنابراین باز هم به مردان محترم تأکید می کنم که در بر آوردن هوسانه های طبیعی همسر باردار خود بسیار کوشا باشید. در صورتی که به علّت عدم تمکّن مالی در این راه مشکلاتی هم وجود دارد سعی کنید با کم کردن خرج های غیرضروری نسبت به این کار اقدام کنید. به کسانی مثل خودم هم که اطّلاعات پزشکی دارند توصیه می کنم که دقّت کنند که هوسانه های طبیعی یک زن باردار، نیازهای واقعی جسمی زن باردار را اغلب دقیق تر از تشخیص امثال ما تعیین می کنند؛ بنابراین از این که سواد معده یک زن باردار به سواد من و شما غلبه کند! ناراحت نشوید.

ج- هوسانه های غیر طبیعی

تمایل به خوردن خاک، برنج خشک، یخ، نمک، نشاسته و مانند آنها در بعضی زنان باردار دیده می شود که معمولاً ناشی از کمبودهای غذایی و در رأس آنها کم خونی فقر آهن است که باید با مشورت پزشک معالج نسبت به درمان آنها اقدام کرد. ساده ترین راه درمان این مشکل، استفاده از سبد غذایی متنوّع به ویژه میوه ها و سبزیجات است. استفاده از مکمّل های غذایی مناسب و ساده ای مانند جوانه گندم، عسل، خرما و مانند آن، به راحتی ویار را درمان خواهد کرد. در این میان مصرف جوانه گندم، آب عسل و مکمّل های طبیعی کلسیم مورد تأکید است و پاسخ درمانی به آنها تقریبا همیشگی است.

تذکّر مهم مردانه: گاهی شدّت ویار زن به قدری است که حتّی به بوی بدن همسر خود نیز حسّاس می شود. این مسأله گاهی باعث می شود که مرد فکر کند که به او توهین شده است یا این که زن او را دوست ندارد؛ در حالی که این چنین نیست. بهترین کار در این مواقع، صبر و بردباری مرد تا رفع مشکل است. استحمام مرتّب و استفاده از خوشبوکننده های طبیعی که مورد پسند زن نیز باشد، از اقدامات کمکی دیگر محسوب می شوند.



فشار خون بارداری

فشار خون بارداری از معضلات خطرناک این دوران محسوب می شود. برای پیشگیری و درمان این مشکل به این نکات توجه کنید:

۱- حجامت بین ماههای ۴ تا ۷ بارداری، یکی از بهترین راههای پیشگیری از این مسأله است. در صورت ضرورت و با توجه به وضعیت جسمانی و مزاجی بیمار، تکرار این حجامت نیز منع چندانی ندارد.

۲- یک ترکیب ملایم و مناسب برای کنترل فشار خون در این دوران، ترکیب مساوی عرق کاسنی و شاهتره است. در تعداد کمی از افراد سرد مزاج که با خوردن عرق فوق، دچار مشکل می شوند می توانید کمی عرق بابونه هم اضافه کنید. مادرانی که به این درمان پاسخ ندهند بسیار کم هستند و لذا در صورت بروز این مشکل، با خیالی آسوده، روزانه دو سه استکان از داروی فوق را تا رفع مشکل مصرف کنید. رفع یبوست، کمی محدودیت مصرف نمک و چربی و آرامش روحی هم درمان را کامل خواهند نمود.

۳- دقّت کنید که در این دوران از مصرف داروهایی که می توانند باعث افت شدید و سریع فشار خون شوند؛ خودداری شود.(مثل سیاهدانه، چای ترش و …)

کهیر

درمان اکثر کهیرها چندان سخت نیست. برای رسیدن به نتیجه مطلوب، این مراحل را دنبال کنید:

۱- در صورتی که فرد دچار یبوست است حتماً یبوست وی را برطرف کنید. در مورد این بیماران، استفاده از خاکشی جوشانده ارجح است. در غیر این صورت، استفاده از فلوس، بهتر از سایر ملین هاست.

۲- در صورتیکه بیمار دچار یبوست نیز نباشد، مصرف خاکشی جوشانده کمک مؤثّری در درمان کهیر است.

۳- حجامت، بهترین راه درمان کهیر است. اغلب کهیرها به حجامت عام پاسخ می دهند. معمولا یک یا دو بار حجامت به فواصل ۱۰ روز تا دو هفته ای کفایت می کند. توصیه ما این است که حتّی اگر حجامت عام باعث درمان کهیر نشد؛ به سراغ حجامت ساقین(که از بهترین حجامت ها برای رفع خارش بدن است) نروید؛ چرا که ممکن است باعث بروز مشکلاتی برای جنین شود.

۴- در کنار انجام حجامت از داروهایی که کبد را فعّال می کنند استفاده نمایید. ساده ترین دارو، ترکیب عرق کاسنی و شاهتره به نسبت مساوی و با میزان مصرف ۳ استکان کوچک در روز است. در صورت نیاز می توان کمی عرق همیشه بهار نیز به ترکیب فوق افزود. در عین حال استفاده از سایر داروهای صفرابر نیز بلامانع است، اگر چه به تجربه دیده ام که همان ترکیب ساده فوق در اکثر موارد کارساز است.

۵- درمان های موضعی: بسیاری از داروهایی که طبع خنکی دارند را می توان به عنوان درمان کمکی و موضعی در معالجه کهیر به کار برد. یک مثال ساده و فراگیر آن، شستشوی بدن با سدر در موقع استحمام است. در این زمینه ترکیبات گوناگون و مؤثّر بسیاری وجود دارد امّا ترکیب ارزان قیمت و در عین حال مؤثّری که خود، آزموده ام و در بسیاری از بیماران با رضایت خاطر همراه بوده است؛ این است که مقداری شاهتره خشک و جوش شیرین را به نسبت مساوی با کمی ماست شیرین مخلوط کرده، در حمّام روی بدن مالیده بعد از حدّاقل ده دقیقه شسته شود. علاوه بر این نوع درمانها، دود دادن برخی داروها نیز کمک زیادی به رفع خارش و تورّم ناشی از کهیر می کند که در دسترسترین آن، خاکشی است که باید مثل اسفند دود داده شود. البتّه فراموش نکنید که این درمان های موضعی، در معالجه کهیر، تنها نقش کمکی دارند و جای درمانهای اصلی را نمی گیرند.

تذکّر: بعضی موارد کهیرهای بارداری می توانند به درمان مقاوم باشند که این مسأله معمولا ناشی از گرمتر بودن مزاج جنین نسبت به مادر است و با زایمان مرتفع خواهد شد.

ترک خوردن پوست

یکی از نگرانی های زنان باردار، ایجاد ترکهای پوستی روی شکم است. برای پیشگیری از این مشکل، در چند ماه آخر بارداری، نواحی پایین شکم، لگن و بالای ران را هر روز با روغن های مناسب مثل روغن زیتون یا روغن بادام شیرین یا روغن نارگیل(و در ماه آخر با روغن کنجد)، ماساژ دهید. این ماساژ، علاوه بر پیشگیری از ترک پوست، با نرم کردن تدریجی مفاصل لگن، زایمان را نیز تسهیل می کند. این مسأله باید جدّی گرفته شود چرا که در صورت ترک خوردن پوست، دیگر درمان چندان مؤثّری برای آن وجود ندارد. البتّه در صورت بروز این مشکل هم نباید چندان نگران بود چرا که در طول چند ماه پس از زایمان، این خطوط به تدریج کمرنگ شده تا حدّ زیادی همرنگ پوست اطراف می شوند؛ این نکته را گفتم تا خود را چندان درگیر درمانهای گران قیمت و معمولا کم تأثیر این مشکل نکنید.

مراقبت های دهان و دندان

دندان درد در دوران بارداری برای بسیاری از مادران یک کابوس است که با توجّه به محدودیت های عملی و گاهی هم وسواس های شخصی مادران یا دندان پزشکان در استفاده از داروهای مسکّن خوراکی یا تزریقی می تواند مشکلات زیادی برای زن باردار به وجود بیاورد. لذا توصیه اکید می کنیم که هر گونه مشکل دندان پزشکی خود را قبل از دوران بارداری درمان کنید و در این دوره هم نکات بهداشتی مربوطه را به دقّت اجرا کنید.

یبوست

یبوست، امّ الامراضی است که در دوران بارداری تبعات منفی مضاعفی را به دنبال دارد؛ برای مثال یبوست به راحتی می تواند منجر به لکّه بینی یا خونریزی مادر و حتّی سقط جنین شود؛ در حالی که اغلب دیده ام که حتّی متخصّصین محترم زنان و زایمان نیز به هنگام بروز چنین مشکلاتی از آن غافلند؛ وحال آن که بسیاری از مواقع تنها با درمان یبوست، مشکل زن باردار مرتفع خواهد شد. برای درمان یبوست در زنان باردار باید حتّی المقدور از دستورات ساده غذایی مثل افزایش مصرف میوه و سبزیجات، پیاده روی سبک و مانند آنها بهره گرفت و تنها در صورت ضرورت از ملیّن های ملایم استفاده کرد. برخی از این راه ها عبارتند از:

- خوردن روزانه ۲-۱ عدد هویج آب پز.

- مصرف خیسانده آلو، انجیر خشک یا برگه ها(البتّه در صورت تحمّل گوارشی).

- روزانه یک قاشق مربّاخوری خاکشی را در یک استکان آب ۵-۴ قل آرام جوشانده شیرین نموده میل کنند.

- مصرف خیسانده سبوس گندم.

- مصرف ترنجبین.

- مصرف روزانه چند قاشق روغن بادام شیرین یا روغن زیتون.

اگر با دستورات فوق و اقدامات مشابه، یبوست زن باردار درمان نشد می توان از ملیّن های ملایمی مثل گل سرخ یا فلوس بهره گرفت؛ امّا مصرف ملیّن های قوی مثل سنا یا روغن کرچک در این دوران ممنوع است.

دخانیات و الکل

ممنوعیت استعمال سیگار و سایر دخانیات و نیز موادّ مخدّر، روانگردان و … در دوران بارداری نیاز به تذکّر ندارد و معمولاً هم – حدّاقل در کشور ما – این مسایل برای زنان باردار چندان مطرح نیست؛ امّا آنچه که مهم است این است که متأسّفانه بسیاری از زنان باردار به علّت الطاف! همسر یا سایر اعضای خانواده در معرض دود سیگار قرار می گیرند که این مسأله می تواند تأثیر نامطلوبی روی جنین بگذارد. لذا توصیه می شود حدّاقل در این دوران، از استعمال هرگونه دخانیات در فضای منزل خودداری شود.

مصرف الکل همیشه بد است؛ در دوران بارداری بدتر. هیچ مادری نباید این خیانت مضاعف به خود و فرزندش را مرتکب شود.

پیشگیری از زردی نوزاد

بعضی از بانوان به دلیل نگرانی از ایجاد زردی در نوزادشان، در ماههای آخر بارداری مبادرت  به مصرف بی رویه خنکی می کنند که این امر باعث بروز مشکلات در مادران می شود. این کار به هیچ وجه مورد توصیه ما نیست. راه منطقی آن است که در یکی دو ماه آخر بارداری، مادر، هفته ای یک بار، زبان خود را در آینه کنترل کند؛ اگر زبان زردرنگ بود می تواند نشان دهنده افزایش صفرا و احتمال ایجاد زردی در نوزاد باشد. در این حال بهتر است یک خنکی ملایم مثل عرق کاسنی را چند روز مصرف کنند تا مشکل حل شود. توصیه عمومی تر برای رفع نگرانی همه مادران این است که از یک هفته به زایمان هر روز یکی دو استکان عرق کاسنی مصرف کنند؛ امّا فراموش نکنند که درمان زردی نوزادان، کاری ساده است و نباید باعث نگرانی آنها شود.

حجامت

توصیه مطلق ما به تمام زنان باردار آن است که در صورتی که منع خاصّی در مورد حجامت ندارند(که البته این مسأله را باید با مشورت با پزشک مجرّب در زمینه طبّ سنّتی معلوم کنند)؛ حتماً بین ماه ۴ تا ۷ حاملگی نسبت به انجام حجامت اقدام کنند. این کار علاوه بر بهبود گردش خون جفت، باعث کاهش خطر ابتلا به فشار خون یا مسمومیت حاملگی، دیابت بارداری و مانند آنها خواهد شد.

تأمین کلسیم

یکی از نگرانی هایی که عمدتاً از سوی پزشکان یا برنامه های پزشکی صدا و سیما به زنان باردار تلقین می شود نگرانی از بابت کمبود کلسیم در دوران بارداری است. این مادران عمدتاً به مصرف لبنیات روی می آورند که با توجّه به کیفیت لبنیات پاستوریزه، به هیچ وجه مورد تأیید ما نیست و البته معمولاً اثر پیشگیرانه مناسبی هم ندارد. مصرف مکمّل های کلسیم نیز به مانند هر مکمّل دیگری – از جمله مکمّل های آهن و اسیدفولیک – مورد تأیید ما نیست.

تأمین کلسیم مورد نیاز مادر و جنین، کار چندان سختی نیست و به شیوه های ذیل قابل وصول است:

۱- بهره مندی از آفتاب: اگر خانه آفتاب گیری ندارید؛ سعی کنید هر چند روز یک بار هم که شده چند دقیقه ای آفتاب بگیرید؛ البته اکیداً توصیه می کنم که تابش آفتاب باید به پشت بدن باشد و نه جلوی آن.

۲- فعّالیت بدنی مناسب در طول دوران بارداری مانع از کاهش میزان کلسیم استخوان خواهد شد.

۳- از مصرف خوراکی هایی که باعث کاهش جذب کلسیم یا افزایش میزان برداشت آن از استخوان می شوند خودداری کنید. سر دسته این خوراکی ها چای است.

۴- از بین لبنیات، بهتر است به مصرف کشک و کره محلّی و روغن زرد اکتفا شود. مصرف هفته ای یک بار کشک محلّی مرغوب (به صورت کله جوش، همراه کمی پونه و روغن زیتون– به جای نعناع داغ – و چند عدد خرما یا مغز گردو به عنوان دسر)، کلسیم کافی را برای زن باردار تأمین خواهد کرد.

۵- مصرف روزانه ۱۰ عدد مغز بادام خام و ۵ عدد خرما هم می تواند کلسیم مورد نیاز زن باردار را تأمین کند.

۶- پوست تخم مرغ های مصرفی خود را دور نریزید.آنها را شسته؛ خشک و آسیاب نموده در طول دوران بارداری و شیردهی، روزی نصف قاشق چایخوری از این پودر را با کمی عسل روی زبان خود ریخته قورت دهید. این ترکیب ساده و ارزان یکی از بهترین مکمّل های طبیعی کلسیم است.

مسافرت

در حاملگی های طبیعی که احتمال سقط یا زایمان زودرس وجود نداشته باشد، مسافرت مانعی ندارد؛ امّا باید توجّه داشت که:

- برنامه ریزی سفر به نحوی باشد که زن باردار خسته نشود. در هر حال باید از مسافرت های طولانی به ویژه در سه ماهه اوّل و سوّم حاملگی اجتناب شود.

- در مسافرت هایی مثل مسافرت با ماشین که به مدّت طولانی پاها به حالت آویزان قرار می گیرند بهتر است که حدّاکثر هر دو ساعت، یک ربع توقّف داشت تا زن باردار کمی قدم بزند؛ چرا که در بارداری احتمال ایجاد لخته های سیاهرگی زیاد می شود که آویزان بودن پاها این احتمال را افزایش می دهد.

ورزش

نیاز زن باردار به فعّالیت بدنی، اغلب با انجام کارهای روزمرّه – از جمله فعّالیت های مربوط به خانه داری – تأمین می شود؛ امّا اگر به هر دلیل این فعّالیت کم است و زن نیاز به فعّالیت بیشتری دارد به این نکات توجّه کند:

۱- انجام هر ورزشی که زن باردار را خسته کند – از جمله همه ورزش های حرفه ای – ممنوع است.

۲- انجام هرگونه ورزش که با خطر برخورد ضربه و آسیب به شکم همراه باشد – از جمله ورزش های رزمی – ممنوع است.

۳- شیرجه زدن در آب، رفتن به مکان هایی با ارتفاع زیاد و اکسیژن کم(مثل کوه پیمایی)، شنا در آب بسیار گرم یا بسیار سرد، اسکی روی آب، پریدن از ارتفاع و هر حرکت شدیدی برای زن باردار ممنوع است.

۴- انجام ورزش باید به صورت منظّم باشد و شدّت آن خیلی کم و زیاد نشود.

۵- در صورت بروز علائم کمبود اکسیژن مانند خستگی مفرط، سرگیجه و تنگی نفس، ورزش باید قطع شود.

۶- پس از سه ماهه اوّل حاملگی باید از انجام ورزش هایی که مستلزم دراز کشیدن طولانی هستند، اجتناب شود.

۷- مصرف مایعات کافی، محیط خنک و پوشیدن لباس های مناسب جهت جلوگیری از افزایش دمای بدن ضروری است.

۸- حتما و حتما قبل از شروع ورزش در دوران بارداری در مورد مسائلی که منع انجام ورزش در این دوران محسوب می شوند، با پزشک خود مشورت نمایید. برخی از این مسائل عبارتند از: کمی رشد جنین، خونریزی واژینال، خطر زایمان زودرس، مشکلات دهانه رحم، پارگی کیسه آب، فشار خون بالا، بیماری های مزمنی که با ورزش تشدید می شوند و ….

افزایش وزن

متوسّط افزایش وزن زنان باردار ۱۲-۱۰ کیلوگرم است که برای خانم های لاغر کمی بیشتر(تا ۱۸ کیلوگرم) و برای خانم های چاق کمی کمتر(تا ۱۱ کیلوگرم) در نظر گرفته می شود. در ایران افزایش وزن بیش از ۱۲ کیلوگرم – و حتّی تا ۳۰ کیلوگرم – امری معمولی است در حالی که به نظر می رسد اگر زن باردار دستورات ساده ای مثل جویدن غذا، استفاده بیشتر از غذاهای گیاهی و پرهیز از خوردن قبل از گرسنگی و دست کشیدن از غذا قبل از سیری را رعایت کند؛ عملاً با چنین مشکلاتی مواجه نخواهد شد.

ترش کردن

ترش کردن در بارداری به همان دلایلی ایجاد می شود که در غیر زمان بارداری ایجاد می شود؛ جز آن که به دلیل فشار مستقیم رحم روی معده، افزایش فشار داخل شکمی و شل شدن عضلات صاف دستگاه گوارش در زمان بارداری – و به ویژه در اواخر آن – احتمال ترش کردن افزایش پیدا می کند. درمان ترش کردن در این دوران نیز عملاً فرقی با سایر زمان ها ندارد؛ جز این که ترجیح داده می شود مشکل، حتّی المقدور با رعایت دستورات بهداشتی بر طرف شود و نه مصرف دارو.

نکته: توصیه می شود که زنان باردار شکم خود را با پارچه ای نرم – و ترجیحاً پشمی – بپوشانند. البته باز هم تأکید می کنیم که «بپوشانند» و نه این که ببندند؛ به عبارت دیگر این پارچه هیچ گونه فشاری را نباید به شکم و رحم وارد بیاورد.

تنش های روحی

هر گونه ناراحتی و استرس زن در طول دوران بارداری بر جنین وی تأثیر می گذارد. اگر می خواهید فرزندی خوش اخلاق داشته باشید، از فکر و خیال و غم و غصّه بی دلیل پرهیز کنید. در صورت ضرورت از آرام بخش های ساده ای مثل ترکیب مساوی عرق بیدمشک و بهارنارنج؛ عرق بادرنجبویه؛ گلاب(مصرف خوراکی) و مانند آنها(البته با مشورت پزشک معالج خود) بهره بگیرید. یادتان باشد که حتّی یک ساعت استرس هم عینا در زندگی آینده فرزندتان منعکس خواهد شد بنابراین در این دوران، بی خیال دنیا و مافیها باشید!

وظایف مردانه!

مردی که همسر وی باردار است باید:

۱- به ویارهای وی توجّه کند و در حدّ امکان در تأمین خواسته های او در این زمینه بکوشد.(به جز ویارهای غیر طبیعی مثل تمایل به خاک خوردن که باید از طریق مراجعه به پزشک درمان شود.)

۲- به هیچ وجه، حتّی برای زمانی کوتاه، کدورتی از همسر خود در دل نگه ندارد؛ چرا که این امر(حتّی اگر به وی ابراز نشود) بلافاصله در قلب زن تأثیر منفی می گذارد  و این مسأله می تواند در جنین نیز عوارض ناخوشایندی به بار آورد.

۳- نیازهای عاطفی زن باردار بسیار بیش از زمان های دیگر است و مرد باید به آنها توجّه کافی کند. کمی انصراف ظاهری زن از مرد در این دوران و تمرکز او روی مسائل بارداری ، به معنای کم شدن علاقه او به همسرش نیست و نباید باعث دلخوری مرد شود. یک نکته مهم در این دوران، نگرانی زن از آینده رابطه عاطفی خود با مرد با حضور یک رقیب جدّی به نام فرزند است که مرد باید اطمینان کافی در این زمینه را به همسرش بدهد. البتّه بسیاری از مردها نیز چنین نگرانی دارند که وظیفه متقابلی را بر دوش زن می گذارد.

انتخاب پزشک معالج

توصیه ما این است که پزشکی که در طول بارداری به وی مراجعه می کنید، دارای این خصوصیات باشد:

* هم جنس باشد.

* همان پزشکی باشد که زایمان شما را انجام خواهد داد. این امر موجب اطمینان خاطر زن باردار به ویژه به هنگام زایمان خواهد شد.

* از پزشکانی که سونوگرافی را به صورت یک عادت در تمام ویزیت ها انجام می دهند نباشد. بر خلاف تصورات قبلی، زیان های سونوگرافی برای جنین به تدریج در مطالعات علمی جدید آشکار می شود. مطلوب آن است که در طول بارداری هیچ وقت سونوگرافی انجام نشود. اگر هم ضرورتی پیش آمد به حدّاقل دفعات بسنده شود. هرگز پزشک خود را برای انجام سونوگرافی های غیر ضروری – و از جمله برای تعیین جنسیت جنین – تحت فشار نگذارید.

* پزشک باید در دسترس بیمار باشد. به این معنا که هم فاصله مکانی محل زندگی بیمار و مطب پزشک زیاد نباشد و هم این که از شمار متخصّصانی نباشد که به جهت تعداد زیاد بیماران، نمی توانند به موقع و با دقّت شما را ویزیت کنند.

* پزشکی را انتخاب کنید که اعتقاد راسخ به انجام زایمان طبیعی داشته باشد. خودتان نیز به هیچ وجه برای انجام سزارین، او را تحت فشار نگذارید.

انتخاب بیمارستان

بهتر است بیمارستانی که تصمیم به زایمان در آن را دارید از قبل مشخّص کنید. این کار باعث آرامش خاطر شما می شود. به جای تکیه بر ظواهر و تبلیغات، از تجربه سایر زنان استفاده کنید. سعی کنید بیمارستانی را انتخاب کنید که:

* حتّی المقدور پرسنل بخش زایمان آن همگی زن باشند. در مورد خوش اخلاق بودن پرسنل بیمارستان هم با وسواس تحقیق کنید. مشکلات روحی طبیعی زن پس از زایمان، نباید با برخوردهای نامناسب پرسنل بیمارستان مضاعف شوند.

* به محل زندگی شما نزدیک باشد.(در مدّت حدّاکثر ۱ ساعت قابل دسترسی باشد.)

* زیاد شلوغ نباشد.

* فراموش نکنید که بیمارستانهای گرانتر لزوماً بیمارستانهای بهتری نیستند. بیمارستان را بر اساس نوع بیمه و میزان بودجه خود انتخاب کنید و استرس هزینه های سنگین زایمان را به استرس های دیگر این دوران اضافه نکنید. حتّی بسیاری از بیمارستان های خیریه، گاه خدماتی کامل تر از بیمارستان های خصوصی گران قیمت ارائه می کنند.

* ترجیحا بیمارستانی باشد که پزشک معالج شما در آن کار می کند یا آن که حدّاقل از بیمارستان هایی باشد که این اجازه را می دهند که پزشک معالج شما بتواند به هنگام زایمان بر بالین شما حاضر شود.

تغذیه

تغذیه در دوران بارداری نیاز به وسواس زیادی ندارد. رژیم سالم غذایی روزمرّه، اغلب برای تأمین نیازهای بارداری کفایت می کنند. علاوه بر آن توجّه به نکات ذیل می تواند مفید باشد:

۱- مادران باردار بهتر است حتّی المقدور از مصرف غذاهای تند یا تلخ خودداری کنند.

۲- از مصرف هر غذایی که هضم آن برایشان سنگین است پرهیز کنند؛ پرخوری نکنند و غذا را کاملاً بجوند.

۳- بعضی خوراکی ها یا داروهای گیاهی می توانند خطراتی را، هر چند اندک، برای جنین به همراه داشته باشند لذا توصیه می کنیم که مادران باردار و به ویژه بانوانی که سابقه یا خطر سقط جنین، خونریزی دوران بارداری و مشکلات مشابه دارند؛ مصرف آنها را به حدّ اقل کاهش دهند و به ویژه در مورد داروهای گیاهی تنها با مشورت پزشک مجرّب اقدام کنند:

خوراکی ها: باقلا، فلفل، تره، جعفری، پیاز، سیر، زعفران، کنجد و روغن کنجد، نخود، میوه های ترش و …

داروها: سیاهدانه، دارفلفل، ابهل، رازیانه، گل گاوزبان، صبر زرد(آلوئه ورا)، سنا، روغن کرچک، بومادران و …

۴- کنجد و روغن آن خطر سقط جنین را افزایش می دهند؛ به همین دلیل همان قدر که مصرف آن در ماه های نخست بارداری می تواند نامطلوب باشد، مصرف آن در ماه آخر بارداری و به ویژه یک هفته به زایمان می تواند به انجام زایمانی طبیعی و آسان کمک کند.

۵- از مصرف مرغ پرورشی در دوران بارداری پرهیز کنید؛ چرا که تعادل هورمونی مادر را به هم می زند و این امر می تواند بر جنین نیز اثر نامطلوبی داشته باشد.

۶- نوشیدنی های کافئین دار مثل چای، قهوه و نوشابه های کولا می توانند باعث تولّد نوزاد با وزن کم و عوارض عصبی شوند. لذا از مصرف آنها پرهیز کنید.

۷- شکلات ها علاوه بر این که مقدار کمی کافئین دارند حاوی تئوبرومید نیز می باشند که شبیه کافئین است؛ لذا از مصرف شکلات هم پرهیز کنید.

۸- بر خلاف آن چه که بسیاری از مادران تصوّر می کنند؛ هیچ ضرورتی ندارد که در دوران بارداری مصرف گوشت و سایر فرآورده های حیوانی(لبنیات، تخم مرغ و …) افزایش پیدا کند؛ بلکه به عکس اگر در این دوران، در ترکیب رژیم غذایی، غلبه با غذاهای گیاهی باشد؛ مادر و جنین از فواید آن بهره های زیادی خواهند برد.

۹- توصیه به مصرف غذاهای گیاهی به معنی آن نیست که رژیم غذایی مادر از تنوّع کافی برخوردار نباشد؛ بلکه باید ضمن مصرف انواع غذاها، نیازهای غالب و اصلی از راه غذاهای گیاهی تأمین شود.

۱۰- بیشتر شدن سهم غذاهای خام در رژیم غذایی مادر باردار و به ویژه مصرف حدّاقلی غذاهای سرخ کرده نیز مطلوب است.

۱۱- آب عسل: توصیه اکید می کنیم که از هنگامی که تصمیم به بارداری می گیرید تا زمان بارداری و پس از آن تا پایان دوران شیردهی روزی ۳-۲ لیوان آب عسل مصرف کنید. به این ترتیب که عسل را با غلظت دلخواه (۱/۵-۱ قاشق غذاخوری به ازای هر لیوان) در آب حل کرده کمی آب لیموترش تازه به آن اضافه کرده پس از خنک شدن به صورت جرعه جرعه میل کنید. این ترکیب فوق العاده، در جلوگیری از یبوست، پیشگیری و درمان انواع کم خونی و ضعف، پیشگیری از زردی نوزاد، پیشگیری و درمان تهوّع و استفراغ دوران بارداری و ویارهای غیرطبیعی مادر، افزایش هوش و زیبایی نوزاد و … بسیار مؤثّر است. لذا هرگز از مصرف آن غافل نشوید.

۱۲- جوانه گندم: دقیقا مثل آب عسل توصیه می کنیم که از هنگامی که تصمیم به بارداری می گیرید تا زمان بارداری و پس از آن تا پایان دوران شیردهی، جوانه گندم مصرف کنید. مصرف روزانه یک قاشق مربّاخوری پودر جوانه گندم، علاوه بر پیشگیری از کم خونی و یا درمان کم خونی موجود، در کاهش ضعف، درمان ویارهای غیر طبیعی، کاهش و درمان مشکلات هورمونی پس از بارداری و برقراری جریان شیر مناسب در دوران شیردهی بسیار مؤثّر است. این مقدار جوانه گندم را می توانید به تنهایی، یا همراه با کمی شیر، ماست، سالاد، آبمیوه و مانند آن مصرف کنید. در صورت استفاده از جوانه گندم تازه، این مقدار را به ۵-۴ قاشق غذاخوری افزایش دهید.

۱۳- چند نکته برگرفته از روایات:

* مصرف کندر در دوران بارداری، عقل کودک را افزون می کند؛ اگر پسر باشد؛ بیداردل و آگاه و دلیر خواهد شد و اگر دختر باشد؛ زیباروی و دارای باسنی بزرگ می شود و بهره او نزد همسرش زیاد خواهد شد. توصیه ما این است که در چند ماه اوّل بارداری، روزی یک نخود کندر را زیر دندانهای جلوی خود قرار داده آهسته بجوید تا شیره آن کاملاً کشیده شود. بعد از ۴ تا ۵ دقیقه، باقیمانده کندر که مانند آدامس شده است را دور بیاندازید. این بهترین روش مصرف کندر است. اما ریختن آن داخل کپسول، مصرف آن به همراه عسل یا بلعیدن دانه های کندر اگر چه از اثر آن کمی می کاهند؛ اما روشهایی قابل قبول هستند.

* مصرف «به» در دوران بارداری، بوی کودک را خوش و اخلاقش را نیکو می کند. البته عدّه ای اعتقاد دارند که واژه «سفرجل» که در روایات آمده است به معنای گلابی است. اگرچه نظر نخست قوی تر است، امّا شما می توانید احتیاط کنید و هر دوی آنها را نوش جان کنید.

* مصرف خربزه در این دوران(به ویژه اگر با پنیر مصرف شود)، فرزند را خوش روی و خوش خوی می کند.

* مصرف سویق در دوران بارداری فرزندی قوی را در پی خواهد شد. ساده ترین شکل سویق، آرد گندم بو داده است. البتّه موضوع سویق، بحثی تخصّصی را می طلبد.

* مصرف خرما در بارداری، فرزندی بردبار، پاک و زیبا را به ثمر می نشاند. به ویژه در روایات بر مصرف خرما در دوران زایمان تأکید ویژه ای شده است بنابراین در ماه آخر بارداری از مصرف خرما دریغ نکنید. به تجربه هم ثابت شده است که این امر به تسهیل زایمان کمک بسیاری می کند. اگر چه به طور معمول به شما اجازه داده نخواهد شد که در اتاق زایمان چیزی بخورید؛ اما سعی کنید پنهان از دید پرسنل اتاق زایمان، خرما را در اتاق زایمان نیز مصرف کنید!

نزدیکی

تنها محدودیت مطلق برای نزدیکی در دوران بارداری، ماه آخر است اگرچه محدود کردن این رابطه در تمام دوران بارداری هم، مورد تأکید برخی اطبّای بزرگ قدیم هست. نکته مهم در این مورد، توجّه به نیازهای جسمی و به ویژه روحی زن برای برقراری رابطه زناشویی است که اغلب مورد غفلت واقع می شود؛ حتّی بسیاری از مردان با این تفکّر که باید فداکاری کنند و در این دوران از این نیاز خود چشم پوشی کنند؛ از رابطه زناشویی با همسر باردار خود فاصله می گیرند غافل از این که اکثر بانوان همچنان در طول دوران بارداری، نیاز جسمی و به ویژه نیاز عاطفی به این رابطه دارند و حتّی نیاز عاطفی این دوران می تواند بیش از نیاز عاطفی قبل از بارداری باشد. بنابراین تا پیش از ماه آخر بارداری– جز در موارد خاصّی که پزشک تعیین می کند – محدودیتی برای نزدیکی وجود ندارد. البتّه با بزرگ شدن تدریجی شکم زن، نزدیکی باید با آرامش و احتیاط بیشتری صورت گیرد و در صورت ضرورت، زن و مرد جای خود را به هنگام نزدیکی عوض کنند.

استحمام

توقّف در حمّام باعث نرم شدن عضلات و رباط ها می شود. بنابراین اگر مادر در اوایل دوران بارداری زیاد حمّام برود، احتمال سقط جنین افزایش پیدا می کند و بهتر است در این ماه ها؛ حمّام رفتن در حدّ نیاز و کوتاه و مختصر باشد. به عکس در ماه پایانی بارداری اگر تعداد و مدّت استحمام مادر بیشتر باشد؛ زایمان با سهولت بیشتری انجام خواهد شد. البته توقّف طولانی در حمّام بسیار گرم هم چندان توصیه نمی شود.

 

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:50 | لینک  | 

مراقبت پس از زيمان

مشکلات پس از زایمان، در بین زنان امروزی بسیار رایج است و یکی از علل اصلی مراجعات طبّی را در ماهها و حتّی سالهای پس از زایمان تشکیل می دهد. ریزش مو، افسردگی، بی نظمی های قاعدگی، کمر درد، کاهش میل جنسی، کمبود شیر و … بعضی از این مشکلات هستند. نکته جالب این است که این مشکلات به ظاهر جدّی، با رعایت نکات ساده در مراقبتهای پس از زایمان، قابل پیشگیری هستند؛ نکاتی که زنان قدیمی خود را ملزم به اجرای آنها می دیدند؛ اما پزشکان و همچنین بانوان امروزی، بیشتر به دید امور خرافی به آنها می نگرند. تجربه چند سال گذشته به من ثابت کرده است که انجام این اقدامات ساده، تقریباً تمامی مشکلات پس از زایمان را رفع خواهند کرد.

دستورات عمومی

استراحت

بسیاری از زنان تازه زا فکر می کنند به صرف اینکه در خود مشکل خاصّی احساس نمی کنند، می توانند بلافاصله پس از زایمان به زندگی عادی برگردند. این تصوّر، اشتباه است. توصیه ما این است که این بانوان محترم، مثل مادران و مادربزرگ های خود، تا ۱۰ روز، استراحت نسبی(و نه مطلق) داشته باشند و طبق رسوم قدیم، انجام کارهای خانه را به همسر و خویشاوندان نزدیک بسپرند. این ۱۰ روز فرصت مناسبی است برای بدن برای بازیابی توان از دست رفته و آمادگی بازگشت به زندگی عادّی. بانوانی که زایمان سختی را تجربه کرده اند بهتر است این مدّت را چند روزی افزایش دهند. پس از این دوره استراحت هم مطلوب آن است که تا پایان دوره نفاس، رفتار زن تازه زا مانند زمان پریود خود باشد؛ یعنی در مورد خوردن غذاهای سردی بخش احتیاط کند؛ از کار و فعّالیت خسته کننده پرهیز کند و تا حدّ امکان از تماس با آب و رطوبت خودداری کند.

تغذیه

- در طول ۱۰ روز اول زایمان، حتّی المقدور از غذاهای مقوّی و پر انرژی استفاده شود. به ویژه سعی شود روغن زرد(روغن حیوانی یا روغن پاک)، یکی از پایه های اساسی غذاهای وی باشد.

- بهتر است حدّاقل ۱۰ روز، در وعده صبحانه، زن تازه زا، از نیمرو یا خاگینه که با تخم مرغ خانگی و روغن زرد تهیه شده باشد، استفاده نماید.

- آب عسل: آب عسل یکی از بهترین خوراکی ها برای بازیابی قوای جسمی، جلوگیری از کم خونی و نیز تأمین شیر کافی در مادران تازه زاست. توصیه ما به این بانوان آن است که در دو سه هفته اوّل پس از زایمان روزی ۴-۳ لیوان و پس از آن تا پایان دوران شیردهی روزی ۲-۱ لیوان آب عسل مصرف کنند. برای درست کردن آب عسل، یک تا یک و نیم قاشق غذاخوری عسل را در یک لیوان آب حل کنید و کمی آب لیموترش تازه به آن اضافه کرده و جرعه جرعه میل کنید. بودن آب لیموترش در این معجون خوش طعم، از ترش شدن آن جلوگیری می کند و لذا تا چند روز در یخچال قابل نگهداری است.

- جوانه گندم: مصرف جوانه گندم یکی از بهترین راه ها برای تنظیم کارکرد تخمدان ها و ایجاد تعادل هورمونی، افزایش شیر و جلوگیری از افسردگی پس از زایمان است. اگر از جوانه گندم تازه استفاده می کنید روزی ۵-۴ قاشق غذاخوری و اگر از پودر آن استفاده می کنید روزی یک قاشق مربّاخوری به هر نحو که دوست دارید مصرف کنید و این کار را تا پایان دوران شیردهی ادامه دهید.

- کاچی: کاچی یک غذا- داروی فوق العاده است که در فرهنگ سنّتی ایران، برای بازتوانی زنان تازه زا طرّاحی شده است. به جهت آن که در زندگی امروزی، عملا کاچی به فراموشی سپرده شده است دستور تهیه آن را برایتان ذکر می کنیم. البته طبیعتا در مناطق مختلف ایران، ممکن است دستورات متنوّعی برای تهیه کاچی وجود داشته باشد که می توانید آنها را از بانوان قدیمی تر  فامیل بیاموزید.

طرز تهیه کاچی: ابتدا آرد برنج را در یک ظرف ریخته و آن را با شعله ملایم تفت می دهیم تا از حالت سفیدی در آمده، به صورت طلایی مایل به قهوه ای در بیآید. بعد از طلایی شدن آرد، روغن حیوانی را به آن اضافه می کنیم و آرد را در روغن سرخ می کنیم(با شعله کم). بعد از سرخ شدن آرد، ادویه کاچی را به مقدار لازم به آرد سرخ شده اضافه می کنیم و خوب به هم می زنیم. بعد از ریختن ادویه و هم زدن آن، بلافاصله شربت قوام آمده کاچی( که شامل نبات و آب می باشد) را به مواد اضافه می کنیم و هم زدن مواد را ادامه می دهیم تا زمانی که این کاچی قوامی پیدا کند که نه شل باشد و نه سفت؛ درواقع، کاچی باید مثل سوپ حالتی روان داشته باشد.البته اگر بتوانید شربت را با شکر سرخ یا عسل قوام بیاورید خیلی بهتر است.

ادویه کاچی:

زیره سیاه، زیره سبز، زنیان و بادیان(رازیانه)، هر کدام یک سیر(۷۵ گرم)؛ مغز قرص کمر، ۲ عدد؛ ناخنک، ۴۰ گرم؛ زردچوبه، یک قاشق غذاخوری؛ دارچین، زنجبیل و زعفران، به مقدار دلخواه.

گذاشتن قرص کمر

گذاشتن قرص کمر از رسوم بسیار عالی است که تقریباً به فراموشی سپرده شده است. اثر این کار به زبان طبّ قدیم، « سفت کردن کمر» و به زبان طبّ امروزی، « بازتوانی رحم و تخمدانها » است که می تواند از بسیاری از اثرات منفی ناشی از بارداری و زایمان را پیشگیری کند. برای این کار یک جفت قرص کمر نر و مادّه را روی شعله کم گاز قرار دهید تا بترکند. مغز کرم رنگ آنها را خارج کرده با یک قاشق مربّاخوری آرد نخودخام و نصف قاشق مربّاخوری «مورد» آسیاب کنید. شب، قبل از خواب، این پودر را با زرده تخم مرغ خانگی خمیر کرده روی گودی کمر زن تازه زا بچسبانید، سپس روی آن یک پلاستیک فریزر کشیده کمر را ببندید. این کار را هر شب تا ۱۰ شب تکرار کنید. برای سهولت بیشتر از پودر قرص کمر که در بعضی عطّاری ها موجود است استفاده کنید. یعنی پودر قرص کمر یک قسمت، آرد نخودخام یک قسمت و مورد نیم قسمت را با هم مخلوط کنید. البته اگر ضمادی که به این ترتیب آماده می شود را روی یک پارچه کرباس آب ندیده گذاشته و روی کمر ببندید؛ اثربخشی بیشتری خواهد داشت.

این اقدام ساده با سفت کردن کمر زن تازه زا، این اثرات را به دنبال خواهد داشت:

* تسریع بازگشت رحم و تخمدان به حالت عادّی و ایجاد آمادگی برای رابطه زناشویی.

* تنظیم کارکرد تخمدان و تنظیم سطح هورمون های زنانه.

* جلوگیری و درمان کمردردهای پس از زایمان.

* جلوگیری از عفونت های پایدار رحمی.

* جلوگیری از ایجاد بی میلی جنسی در زن تازه زا.

* جلوگیری از ریزش موی زن تازه زا.

* جلوگیری از ایجاد کیست تخمدان.

* جلوگیری از کم شدن شیر.

* کمک موثّر در پیشگیری از مشکلات روحی و به ویژه افسردگی پس از زایمان(به دلیل تنظیم عملکرد هورمونی زن).

* کمک موثّر در پیشگیری از افتادگی رحم یا مثانه و عفونت های ادراری، بی اختیار ادراری و … پس از زایمان.

* تسریع بازگشت قدرت باروری زن به حالت عادّی.

تأمین کلسیم

یکی از مشکلات شایع بانوان امروزی پس از زایمان، تسریع روند پوکی استخوان است؛ به نحوی که بسیاری از آنها تا مدّتها با دردهای استخوانی دست و پنجه نرم می کنند. علّت اصلی این امر همان ایجاد اختلالات هورمونی و کاهش سطح هورمون های زنانه است که با رعایت دستورات فوق از آن پیشگیری می شود؛ امّا از آنجا که با اقدامی ساده می توان راه را بر این مشکل بست، به شما توصیه می کنیم این دستور ساده را اجرا کنید:

پوست تخم مرغ های مصرفی خود را دور نریزید؛ آنها را شسته، خشک و آسیاب نموده روزی نصف قاشق چایخوری از آن را با کمی عسل مخلوط کرده روی زبان خود ریخته قورت دهید. بهتر است این کار را تا پایان دوران شیردهی ادامه دهید. این ترکیب بسیار موثّر علاوه بر جلوگیری از پوکی استخوان، در جلوگیری از ریزش مو و افزایش شیر هم بسیار موثّر است. برای سهولت مصرف می توانید پودر پوست تخم مرغ را با کمی عسل مخلوط کنید و خمیری سفت آماده کنید و روزی ۳-۲ بار هر بار به اندازه یک نخود از آن را به شکل قرص در آورده میل کنید. راه دیگر آن است که روزی نصف قاشق چایخوری از این پودر را در نصف استکان آبلیمو ریخته پس از ۵-۴ ساعت آن را صاف کرده به تدریج میل کنید. بهره مندی از آفتاب، فعّالیت بدنی مناسب، پرهیز از مصرف چای و نوشابه و کشیدن سیگار، استفاده از کشک، کره محلّی، روغن زرد، مغز بادام خام و خرما هم به حلّ این مشکل کمک خواهند کرد.

تنظیم سطح هورمون های زنانه

با رعایت دستورات فوق کمتر پیش می آید که اختلالات هورمونی جدّی در زن تازه زا به وجود آید. وجود مشکلاتی مانند ریزش مو، کاهش میل جنسی، ترشّحات پایدار واژینال، ادامه خونریزی نفاس، کمر درد، کمبود شیر، خشکی واژن، پیر شدن ظاهری پوست و … می توانند ما را به وجود اختلال هورمونی در یک زن شیرده مشکوک کنند. در این حالت ها حتّی اگر نتایج آزمایشگاهی هم طبیعی باشند باید نسبت به درمان اقدام کرد. البته با توجّه به شیوع بسیار زیاد این مشکلات در زنان امروزی، توصیه ما آن است که همه بانوان تازه زا این دستورات را اجرا کنند:

۱- رازیانه: ساده ترین راه، استفاده از رازیانه است. رازیانه(یا همان بادیان) یکی از بهترین داروها برای افزایش و تنظیم سطح هورمونهای زنانه است.

روش های استفاده:

- عرق رازیانه، شبی نصف استکان.

- آسیاب کرده مخلوط مساوی تخم رازیانه و نبات؛ روزی یک قاشق چایخوری.

- دم کرده یا جوشانده تخم رازیانه(یک قاشق مربّاخوری)؛ روزی یک بار.

اگر خونریزی نفاس کم است می توان مصرف رازیانه را در همین دوران شروع کرد؛ امّا اگر خونریزی زیاد است یا با مصرف رازیانه زیاد می شود مصرف آن باید تا پایان این دوره به تأخیر بیفتد. توصیه این است که حدّاقل ۴-۳ ماه مصرف رازیانه را ادامه دهید. نکته جالب این که قدیمی ها هم با توجّه به اهمّیت رازیانه آن را یکی از اجزای اصلی ادویه کاچی قرار داده اند.

۲- بدل های رازیانه:

- بومادران جایگزین مناسبی برای رازیانه است. از آنجا که گیاه بومادران تلخ مزّه است بهتر است از عرق آن استفاده کرد.

- تخم شوید: استفاده از آن مشابه تخم رازیانه است.

کم خونی و کمر درد


یکی از عوارض شایع پس از زایمان، کم خونی است. این مشکل در بانوانی که از قبل و در دوران بارداری دچار کم خونی بوده اند؛ در زمان زایمان خون زیادی از دست داده اند یا دچار خونریزی شدید دوران نفاس هستند بیشتر دیده می شود. کم خونی به تمام معنا یک «امّ الامراض» است و در دوران پس از زایمان نیز می تواند تمامی عوارض و مشکلات رایج این دوران را به وجود بیاورد یا تشدید کند. با این حال برای درمان کم خونی این دوران نیاز به توصیه جدیدی نیست و توصیه های فوق الذّکر – و به ویژه مصرف آب عسل – برای درمان آن کفایت می کنند .

کمردرد پس از زایمان از عوارض شایع این دوران است. مهمترین دلیل این مسأله سست شدن کمر زن طیّ فرآیند زایمان است. کمبود کلسیم، کم خونی و مشکلات هورمونی این مشکل را تشدید می کنند. درمان این عارضه، ساده است:

- گذاشتن قرص کمر که شرح آن در بالا گذشت؛ بهترین راه درمان کمردردهای پس از زایمان است.

- ماساژ کمر با روغن های گرم مثل روغن زیتون تصفیه نشده، سیاهدانه، بادام تلخ، هسته قیسی، کرچک، کنجد و ….

- بستن کمر به خصوص با شال پشمی.

- بادکش گذاشتن محلّ درد.

- حرارت دادن به کمر با آجرداغ، حوله داغ، کیسه آب گرم و ….

نکته: کمردردهایی که به دلیل بیحسّی نخاعی به هنگام زایمان در بانوان ایجاد می شوند هم به روش های فوق درمان می شوند.

تذکّر مهم: برای درمان کمردرد پس از زایمان به هیچ وجه نباید اقدام به حجامت گودی کمر(ساکرال) کرد.

خستگی

خستگی دایم، تمایل زیاد به خواب، احساس کوفتگی و مانند آن اگر پس از یکی دو هفته اوّل زایمان تداوم پیدا کنند می توانند نشانه هایی به نفع وجود کم خونی، مشکل هورمونی، غلبه سردی بر بدن یا وجود افسردگی پس از زایمان باشند. رعایت دستورات فوق و به ویژه مصرف آب عسل و جوانه گندم و نیز مصرف بیشتر غذاهای گرمی بخش، این مشکل را به راحتی حل می کند.

ریزش مو

ریزش مو از مشکلات شایع پس از زایمان است. علّت اصلی آن، مشکلات هورمونی، کم خونی و کمبود کلسیم است. درمان این مشکل، ساده و به شرح ذیل است:

- مصرف آب عسل، جوانه گندم، پودر پوست تخم مرغ و رازیانه.

با چهار اقدام فوق، معمولاً مشکل حل می شود؛ امّا می توان از اقدامات تکمیلی ذیل هم بهره گرفت:

- ماساژ بن موها با روغن بادام تلخ یا سیاهدانه یا روغن های مشابه؛ روزی یک بار.

- استفاده از صابون های محلّی و سنّتی به جای شامپو.

- استفاده از داروهای تقویت کننده مو:

برای نمونه می توان به این داروها اشاره کرد:

داروهای خنک: سدر، مورد، حنا، گل سرشور، خطمی، قهوه سر، گل ریواس و….

داروهای گرم: آرد نخودخام، آویشن، بابونه، مغزهای خام(پسته، بادام، فندق و ….) و ….

داروهای فوق به تنهایی هم قابل استفاده هستند؛ امّا بهتر است مخلوطی از چند تای آنها را انتخاب و کاملاً آسیاب کنید و هفته ای ۲-۱ شب مقداری از آن را با زرده تخم مرغ خانگی خمیر و روی پوست سر خود بمالید و ببندید و صبح، سر خود را بشویید. اگر با استفاده از این داروها احساس حرارت یا خارش در سر داشتید، داروهای خنک را بیشتر کنید و بالعکس.

خونریزی شدید یا ادامه خونریزی نفاس

اگرچه با رعایت دستورات فوق کمتر شاهد بروز این مسأله خواهید بود؛ امّا در صورت مواجه شدن با این مشکل – که عمدتاً ناشی از اختلالات هورمونی است – اقدامات ساده ذیل را انجام دهید:

- ابتدا با مراجعه به پزشک یا ماما مطمئن شوید که خونریزی، ناشی از مسایل موضعی مثل زخم ها و پارگی های واژن و رحم نیست.

- در صورت اطمینان از مسأله فوق، با انجام یکی از این دستورات ساده، خونریزی را متوقّف کنید:

* روزی ۳ بار و هر بار یک استکان عرق خارشتر مصرف کنید.

* عدس را آسیاب کرده و تفت دهید(منظور، بو دادن آرد عدس است؛ مثل بو دادن آرد برای تهیه حلوا). آرد بو داده عدس را روزی ۳ بار و هر بار یک قاشق چایخوری میل کنید.

* تره خام را شسته و آب گیری کنید. روزی ۳ بار و هر بار نصف استکان آب تره خام را تا قطع خونریزی مصرف کنید. من به شخصه تا کنون دارویی را قوی تر از آب تره خام برای قطع انواع خونریزی ها در هر جای بدن ندیده ام. اگر با خوردن این داروی کمی بدمزّه مشکلی ندارید از ابتدا همین گزینه را انتخاب کنید.

 

روش های افزایش شیر مادران شیرده

قبل از ورود به بحث اصلی، باید به این نکته توجه داشت که غذاهایی که در هر زن شیرده باعث افزایش شیر می شوند؛ ممکن است با زنان دیگر کمی متفاوت باشد؛ به نحوی که دارو یا غذایی که در یک نفر باعث افزایش فراوان شیر می شود؛ ممکن است در دیگری اثر چندانی نداشته باشد. آنچه در پی می آید، دستوراتی است نسبتاً عمومی که در اکثر موارد، مفید واقع می شود:

الف- دستورات عمومی:

۱- آرامش روحی از مهمترین عوامل تأثیرگزار در کیفیت و کمیت شیر مادران است. استرس، علاوه بر کم کردن میزان شیر، کیفیت آن را نیز دچار تغییراتی خواهد کرد که می تواند باعث کاهش تمایل نوزاد به مکیدن پستان شود که این مسأله، خود دور باطلی را به وجود می آورد که به کاهش بیشتر شیر منجر خواهد شد. این نکته ساده، متأسّفانه در بسیاری از مواقع از سوی ما پزشکان، مغفول واقع می شود و تنها به تجویز داروهای شیرافزا به این مادران اکتفا می کنیم؛ و این در حالی است که حتّی در فرهنگ عامّه می توان نشانه هایی دالّ بر اعتقاد مردم به این نکته بدیهی را جستجو کرد؛ که نمونه بارز آن، این طعنه عامیانه است که:«حرص نخور؛ شیرت خشک می شود». بنابراین ابتدا آرامش روحی مادر را تأمین کنید.

۲- طبق معمول مقالات این پایگاه، باز هم تکرار می کنم که یبوست مادر را درمان کنید. یبوست، به طور مستقیم، شاید کمتر روی میزان شیر تأثیر بگذارد امّا قطعا کیفیت آن را کاهش خواهد داد.

۳- تعادل هورمونی مادر را تأمین کنید. بسیاری از ناتوانی های مادران در تأمین شیر کافی برای فرزندانشان، به عدم تعادل و به ویژه کمبود هورمون های زنانه در ایشان مربوط می شود. این مشکلات در بین زنان امروزی بسیار شایع است امّا متأسّفانه در دوران پس از زایمان و به علّت عدم رعایت رسوم علمی و طبّی رایج در بین ایرانیان از سوی مادران جوانتر (و از جمله مواردی مثل استراحت کافی، استفاده از داروهای تقویت کننده کمر، مصرف غذاهای مقوّی مثل خاگینه و کاچی و …)، این مشکلات، تشدید و منجر به عوارضی ازجمله افسردگی پس از زایمان، کاهش یا قطع شیر، ریزش مو و … خواهد شد که شرح آنها مقاله مفصّلی را می طلبد. بنابراین و با اعمال روش های مناسب، مشکلات هورمونی پس از زایمان را حلّ کنید.

۴- به تغذیه مادران در دوران شیردهی توجّه کافی داشته باشید. مادر باید مصرف غذاهای باکیفیت را مدّنظر قرار دهد تا افت بدنی ناشی از دوران بارداری را سپری کند؛ به ویژه هرگونه نشانه ای مبنی بر کم خونی باید به طور جدّی پیگیری شود. متأسّفانه بسیاری از مادران جوان، به جای آن که به فکر سلامت خود و نوزاد دلبندشان باشند؛ به دنبال به دست آوردن تناسب اندام از دست رفته! هستند و در دوران شیردهی اقدام به گرفتن رژیم می کنند که کاری است بسیار ناپسند و غیرعلمی که می تواند علاوه بر محرومیت نوزاد از شیر باکیفیت و کافی، عوارض ناگواری ازجمله ریزش موی شدید مادر را به دنبال داشته باشد و این در حالی است که خود شیردهی، یکی از مهمترین عوامل بازگشت وزن مادر به حالت سابق است.

۵- مکیدن سینه از سوی کودک، مهمترین عامل تحریکی ترشّح شیر است بنابراین از کارهایی که تمایل او به پستان مادر را کم می کنند؛ خودداری کنید. در واقع،  شیر دادن نوعی جریان عرضه و تقاضاست. شیر در صورتی تولید می‌شود که کودک شیر بخورد و میزان شیری که کودک می‌خورد به بدن مادر می‌فهماند که  باید چه مقدار شیر تولید کند. اگر کودک کمتر شیر بخورد، بدن مادر هم شیر کمتری تولید خواهد کرد.در این رابطه به نکات ذیل توجّه کنید:

۵-۱- اگــر چــه ورزش مــنـظـم و در حـد مـتعادل در زنـانی که قبل از بارداری از نظر جسمانی متناسب بوده اند مانعی برای شیردهی نیست اما  پس از فعالیت بدنی شدید مادر شیرده، به علت ورود اسید لاکتیک به شیر، ممکن است طعم تلخی در شیر ایجاد  شود و شیرخوار از خوردن شیر امتناع کند. ضمن توصیه به خودداری از هرگونه فعّالیت سنگین(به ویژه در روزهای نخست پس از زایمان)، در این مواقع لازم است مادر قبل از شیردادن، سینه خود را بشوید و اگر هنوز کودک مایل به شیر خوردن نیست مقدار کمی از شیر خود را قبل از تغذیه شیرخوار بدوشد و دور بریزد.

۵-۲- مصرف نوشابه های کافئین دار اعم از چای، قهوه، کوکاکولا و … ممکن است سبب تحریک پذیری، بی اشتهایی و کم خوابی شیرخوار شود. همچنین از آشامیدن الکل نیز باید خودداری کرد.

۵-۳- مصرف برخی غذاها مانند سیـر، انواع کلـم، پـیاز، مارچوبه، تربچه و یا غذاهـای پرادویه و پـر چاشنی ممکن است روی طعم شیر اثر بگذارد و تغییر ناگهانی طعم شیر سبب تمایل نداشتن شیرخوار به شیرخوردن شود. با توجه به تاثیر برخی مواد غذایی بر طعم شیر، در صورتی که شیر خوار از شیر خوردن امتناع می کند بهتر است مادران از مصرف این مواد خودداری کرده یا مصرف آن را محدود کنند.

۵-۴- هر شیشه شیر خشک، آب،‌ آب میوه و هر گونه خوراکی جز شیر که به کودک می دهید؛ به همان اندازه از شدّت و مدّت مکیدن سینه از سوی شیرخوار کم می شود و این باعث می‌شود که بدن مادر شیر کمتری تولید کند. بنابراین سعی کنید تا ۶-۴ ماهگی، غذایی غیر از شیر به فرزند خود نخورانید.

۵-۵- تغذیه با شیشه: برای کودک، مکیدن  شیر از شیشه راحت تر از مکیدن شیر از سینه مادر است؛ بنابراین، تغذیه  کودک با شیشه  باعث می‌شود که کودک  سینه را به خوبی نگیرد و ترجیح دهد که برای راحتی بیشتر با شیشه تغذیه کند.

۵-۶- پستانک: مکیدن پستانک باعث می شود که کودک با نحوه شیر خوردن از سینه مادر مشکل پیدا کند و همچنین باعث می‌شود مقدار زمانی که کودک با سینه مادر ارتباط برقرار می‌کند کمتر شود؛ در نتیجه، میزان شیر مادر کاهش می یابد.

۵-۷- محافظ نوک سینه: این مسأ له نیز ممکن است منجر به «مشکل کودک با نوک سینه» شود. همچنین، باعث می‌شود که تحریک نوک سینه که در انتقال شیر نقش مهمی دارد کم شود و در نتیجه میزان تولید شیر کاهش یابد.

۶- کودک خواب آلوده: در چند هفته اول، برخی کودکان غالبا می‌خوابند و خیلی کم تقاضای شیر می‌کنند؛ اما شما در هر صورت هر دو ساعت یک بار در روز و هر ۴ ساعت در شب به کودک شیر دهید تا میزان شیرتان کم نشود.

۷- زمانبندی برای شیردهی: نباید طبق زمانبندی خاصی به کودک شیر داد. اگر هر وقت که کودک احساس گرسنگی بکند، به او شیر دهید، شیرتان افزایش پیدا می کند؛ اما زمانبندی مشخص برای شیردهی به تولید و ازدیاد شیر لطمه وارد می‌کند. زمانبندی برای شیردهی، چنانکه در بند قبل گفتیم، تنها در چند هفته اوّل و آن هم برای کودکانی که زیاد می خوابند باید اجرا شود.

۸- قطع شیردهی مادر: قطع شیردهی به هر دلیل که باشد(حتّی به صورت موقّت و کوتاه مدّت)به تولید شیر و میزان آن آسیب می‌رساند. همچنین، باعث می‌شود که چربی موجود در شیر – که موجب وزن گرفتن کودک و پر انرژی ماندن او در بین فواصل شیردهی می‌شود – به او نرسد.

۹- تناوب در مکیدن پستان ها: اگر تمایل دارید که شیر شما افزایش یابد، بگذارید کودک در هر وعده،  از یک سینه به طورکامل تغذیه کند و سپس سینه دیگر را به او بدهید.

۱۰- خستگی مادر از شایعترین علل کاهش تولید شیر خصوصا” در ۴ تا ۶ ماه اول شیردهی می باشد. مادر شیرده را باید تشویق کرد تا در طول روز به اندازه کافی استراحت کند، حجم کارهای خود را کاهش دهد و از اطرافیان در کارهای خود کمک بگیرد. حمایت همسر در این زمینه از اهمیت زیادی برخوردار است. مهمترین توصیه  در این بخش به مادران شیر ده  آن است که عصرها، ۲ ساعت استراحت کنند تا شیر به اندازه کافی ساخته شود.

ب- دستورت غذایی:

۱- گندم را بو بدهید و با کنجد و خشخاش و نبات، قاووت درست کرده میل کنید.

۲- خوردن سیراب شیردان گوسفند، همراه با آب آن همه روزه عصرها.

۳- کباب پستان گوسفند.

۴- خوردن کاهو با سرکه شیره.

۵- استفاده از بعضی سبزی های خودرو در غذاها؛ مانند شنگ، غازیاقی و …

۶- رازیانه یکی از بهترین داروها برای افزایش شیر مادر است. رازیانه علاوه بر ایجاد تعادل هورمونی در مادر، محرّک بسیار خوبی برای ترشّح شیر است؛ امّا می تواند خونریزی دوره نفاس را تشدید کند بنابراین شروع مصرف آن باید پس از این دوره باشد. راه های معمول استغاده از این دارو عبارتند از: قاووت از مخلوط مساوی تخم رازیانه و نبات، روزی یکی دو قاشق چایخوری؛ دم کرده یا جوشانده تخم رازیانه، یک قاشق غذاخوری در روز؛ و یا عرق رازیانه، روزی دو بار و هربار نصف استکان چایخوری. داروی بدل یا مشابه رازیانه، بومادران است. در غیاب این دو، مصرف تخم شوید هم می تواند مناسب باشد.

۷- جوانه گندم منبع سرشار ویتامین «ای» است و در ایجاد تعادل هورمونی و افزایش شیر مادر، یک داروی فوق العاده. روزی یکی- دو قاشق مربّاخوری از پودر خشک شده یا پنج – شش قاشق غذاخوری جوانه گندم تازه را به هر نحو که دوست دارید؛ میل کنید.

۸- سیاهدانه: ۱۰۰ گرم سیاهدانه را آسیاب کرده بلافاصله با یک شیشه بزرگ عسل(شیشه های ۹۰۰ گرمی عسل) مخلوط کنید و روزی ۳ قاشق چایخوری میل کنید.

۹- مصرف زیره به خصوص زیره سبز(در غذاها یا به صورت فرنی) یا مصرف آویشن.

۱۰- برخی دیگر از داروهایی که باعث افزایش شیر می شوند: تخم شاهتره، گلپر، بالنگو، زنیان، تخم ریحان و …، می توانید این داروها رابه دلخواه انتخاب کرده با نبات، مخلوط و آسیاب کرده میل کنید.

۱۱- مصرف مغزهای خام؛ به خصوص پسته، بادام و فندق.

۱۲- مصرف شیر گاو تازه و محلّی همراه با عسل، خرما یا شیره.

۱۳- مصرف آب میوه های طبیعی که در منزل تهیه شده  و با عسل شیرین شده باشد(در مجموع در دوران شیردهی بهتر است کمی مصرف خوراکی های آبکی افزایش یابد).

۱۴- خوراک کله پاچه به خصوص پاچه گوسفند.

۱۵- مصرف انواع آش و شوربا که در آنها، انواع بلغور، زیاد به کار رفته باشد و به ویژه خوردن هلیم.

۱۶-  مصرف مالت جو.

۱۷- آب عسل: در یک لیوان آب، یک تا یک و نیم قاشق غذاخوری عسل را حل کرده کمی آب لیموترش تازه(و نه آبلیمو)به آن اضافه کرده و روزی دو سه لیوان، خنک و جرعه جرعه میل کنید. این نوشیدنی معجزه گر، علاوه بر رفع مشکلاتی ازجمله کم خونی، تأثیر مناسبی در افزایش شیر خواهد داشت.

۱۸- پوست تخم مرغ خام را دور نریزید؛ آن را شسته، خشک کرده و آسیاب کنید و روزی یکی دو قاشق چایخوری از آن را با کمی عسل مخلوط نموده میل کنید. این دارو، علاوه بر افزایش شیر، در افزایش تراکم استخوانها نیز بسیار عالی عمل می کند.

۱۹- شیر بادام یک مکمّل خوب برای افزایش شیر است: ۱۰ عدد مغز بادام خام پوست کنده را با یک لیوان آب و ۳ قاشق غذاخوری عسل، ۵ دقیقه در مخلوط کن، مخلوط کنید تا معجون یکنواختی به وجود بیاید؛ این نوشیدنی پرخاصیت را خنک و جرعه جرعه میل کنید.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:48 | لینک  | 

ابتدا: رژیم«۱۵روز تا سلامتی» از ابتکارات جناب آقای مهندس خدادادی است که با اندکی دخل و تصرّف نقل می شود. آنچه که جناب مهندس به عنوان اثرات این رژیم در ابتدای مقاله ذکر کرده اند؛ صحیح و قابل پذیرش است؛ اما یک اشکال اساسی به آن وارد است که برخی غذاهای این رژیم، به ذائقه بسیاری افراد خوش نمی آیند که امیدوارم ایشان برای این مشکل، چاره ای بیاندیشند. با این حال یک بار امتحان کردن این رژیم را به افراد با اراده به خصوص کسانی که از بیماری های مزمن و طولانی رنج می برند، توصیه می کنیم.

آثار درمانی این رژیم: با انجام این رژیم می توانید از بسیاری از بیماری ها نجات پیدا کنید؛ سلامتی و نشاط خود را به دست آورید و طعم سلامتی جسم و روح را بچشید. اگر رژیم زیر را دقیقا انجام دهید، با نتایج خیره کننده ای مواجه شده، اثرات مفید آن را به چشم خواهید دید. از این رژیم برای تناسب اندام و لاغری نیز می توان استفاده کرد. با این رژیم، در عرض پانزده روز حدود ۴ تا ۵ کیلو وزن، کم کرده؛ پـوسـتـی روشـن و چهره ای با نشاط پیدا خواهید نمود؛ و مهمتر از همه، آرامش جالب و خواب عمیق و راحتی پیدا نموده؛ از زندگی لذت خواهید برد. حسن این رژیم این است که از غذاهای متنوعی برخوردار است و هر روز غذای مخصوصی میل می کنید؛ زیرا تنوع غذایی باعث می شود مواد غذایی لازم به بدن برسد؛ انسان از فقر غذایی نجات پیدا کند و از مغزی فعال و روانی سالم و جسمی سبک برخوردار شود. افـراد دچـار یبوست نیز می توانند توصیه های زیر را انجام دهند تا از این مـعـضـل کـه خود، «ام الامراض» است نجات پیدا کنند.

* روزاول:

صبحانه: مربای هویج + یک لیوان شیر بادام.

ناهار: سالاد مخصوص.

شام: ۲۵ گرم چهارمغز( گردو، پسته، فندق، بادام) + ۱۰عدد انجیر خشک + یک عدد میوه فصل.

* روزدوم:

صبحانه: مربای سیب + یک لیوان شیر بادام.

ناهار: سالاد مخصوص.

شام: ۴ قاشق غذاخوری کنجد با پوست + ۵ عدد انجیر خشک + یک عدد میوه فصل.

* روز سوم:

صبحانه: جوانه گندم ۵ قاشق غذاخوری + یک قاشق عسل طبیعی + ۲۰ عدد مغز بادام + یک عدد میوه فصل.

ناهار: سوپ کرفس.

شام: چهارمغز۳۰ گرم + ۱۰ عدد انجیر خشک + یک عدد خیار زمینی.

* روز چهارم:

صبحانه: مربای به + یک لیوان شیر بادام.

ناهار: مخلوط + ۵ عدد انجیر خشک.

شام: ۵۰ گرم بادام زمینی + ۵ عدد خرما + یک عدد خیارزمینی.

* روزپنجم:

صبحانه: مربای موز+ یک لیوان شیر بادام.

ناهار: دلمه فلفل سبز+ ۴ قاشق زیتون شکسته.

شام: ۷ عدد خرما + یک قاشق سوپ خوری ارده + یک عدد خیارزمینی.

* روزششم:

صبحانه: مربای خیار+ یک عدد موز متوسط.

ناهار: کتلت + ۴ قاشق زیتون شکسته.

شام: خرما ۸ عدد + ۲ عدد مغزگردو+ یک عدد خیارزمینی.

* روزهفتم:

صبحانه: جوانه گندم وماش ازهرکدام دو قاشق سوپ خوری + ۲ عدد لیموترش + ۵ عدد انجیرخشک+ یک عدد میوه فصل.

ناهار: سالاد مخصوص.

شام: کنجد با پوست ۴ قاشق غذا خوری + ۲ قاشق مویز شسته شده + یک عدد میوه فصل.

* روزهشتم:

صبحانه: مربای موز+ یک لیوان شیر بادام.

ناهار: کباب + ریحان.

شام: ساقه کرفس + ۵ عدد خرما + یک عدد میوه فصل.

* روزنهم:

صبحانه: پای سیب و خیار.

ناهار: هلیم + یک عدد میوه فصل.

شام: ۳۰ گرم چهارمغز+ ۵ عدد انجیرخشک+ یک عدد خیارزمینی.

* روزدهم:

صبحانه: مربای نارگیل + سه قاشق سوپ خوری جوانه گندم + یک عدد میوه فصل.

ناهار: املت گوجه فرنگی.

شام:۵۰ گرم نارگیل + ۵ عدد خرما + یک عدد خیارزمینی.

* روزیازدهم:

صبحانه: مربای کیوی + ۱ عدد سیب درختی.

ناهار: کتلت + ۱پیاله سالاد یا ۴ قاشق غذا خوری زیتون شکسته.

شام: انجیر۱۰عدد + ۱۰۰ گرم برگه زردآلوی خیس شده.

* روزدوازدهم:

صبحانه: حلوای مخصوص.

ناهار: سالاد مخصوص.

شام: یک لیوان شیرچهارمغز.

* روزسیزدهم:

صبحانه: یک قاشق غذا خوری خامه گیاهی + یک قاشق عسل طبیعی + ۴ قاشق جوانه گندم + یک عدد میوه فصل.

ناهار: سوپ کرفس + ۵ عدد انجیر.

شام: ۵۰۰ گرم میوه فصل.

* روز چهاردهم:

صبحانه: مربای به + یک لیوان شیر بادام.

ناهار: سالاد مخصوص.

شام: یک لیوان شیر چهارمغز.

* روزپانزدهم:

صبحانه: یک لیوان شربت عسل طبیعی.

ناهار: مخلوط.

شام: بادام زمینی۵۰ گرم + ۵۰ عدد انجیر+ یک عدد خیارزمینی.

طرزتهیه خوراکی های این رژیم

۱- طریقه آماده نمودن بذرها:

روش اوّل: از چند بذر ملیّن (مثل قدومه ، اسپرزه، خاکشی، بارهنگ، بالنگو، تخم ریحان، تخم مرو، تخم شربتی و …) به مقدار مساوی تهیه نموده پس از تمیزکردن مخلوط کنید. ۳ قاشق غذا خوری ازمـجـموع بذرها را ریگ شور کرده با ۵/۳ لیوان آب جوش درظرف چینی مخلوط نموده با چنگال هم بزنید تا لعاب بیندازند. روزانه۲ تا ۳ بار(نیم ساعت قبل از هر وعده غذا) و هربار ۵ تا ۶ قاشق غذا خوری از این بذرهای خیس شده را دریک لیوان ریخته کمی عسل و آب خنک اضافه نموده میل نمایید.

روش دوّم: خاکشی و بارهنگ را به نسبت مساوی مخلوط کرده و ریگ شور کنید، و پس از یک جوش خوردن و خنک شدن استفاده کنید. مفدار مصرف مخلوط خاکشی و بارهنگ شسته شده یک چهارم لیوان (بعد از لعاب دادن) و دو تا سه مرتبه در روز است.

توجه: اگر خاکشی و بارهنگ را بجوشانید، یـبـوست را برطرف می کنند؛ ولی اگر به صورت یخ مال استفاده شوند، اثر معکوسی داشته برای درمان اسهال مفیدند.

روش سوّم: از سایر بذرها می توانید به مقدار ۲ قاشق مرباخوری از یک نوع و یا مجموعه ای از آنها را به یک لیوان آب جوش اضافه کرده هم بزنید و بعد از لعاب دادن مصرف نمایید( صبح ناشتا و شب، هنگام خواب).

خواص بذر های ملین: این بذرها، یبوست مزاج را درمان نموده، از توقف بیش از حد مواد غذایی در روده جلوگیری می کنند و بادفع سموم از بدن و  پاکسازی آن از آلودگی ها، سبکی جسم، آرامش خیال، لاغری، تناسب اندام و فعال شدن دستگاه گوارش را به دنبال دارند.

۲- شربت عسل: یک لیوان آب خنک + یک قاشق غذا خوری عسل طبیعی + چند قطره آب لیمو ترش تازه.( می توانید میزان عسل را افزایش دهید. اگر دسترسی به لیمو ترش تازه ندارید؛ از آبلیموی تازه خانگی استفاده نمایید؛ اگرچه آب لیمو ترش تازه بسیار مفیدتر است.)

۳- شیربادام: ۵۰ گرم مغز بادام خام و شیرین را با یک لیوان آب مخلوط کنید و روی اجاق قرار دهید. به محض جوش آمدن اجاق را خاموش کنید و صبر کنید کاملا خنک شود. پس از آن، پوست بادام را جدا کنید و با آب خنک بشویید. مغزهای آماده شده را با ۳ قاشق عذا خوری عسل و ۳ لیوان آب سرد درمخلوط کن ریخته به مدت ۵ تا۶ دقیقه به تدریج مخلوط کنید به طوری که ذرات بادام به چشم دیده نشود. این شیر سفید، چرب، شیرین و خوش مزه، برای بهبود بیماران عصبی، افسرده و نگران بسیار موثر است و ناراحتی های پوستی و کبدی را نیز بر طرف می کند؛ کسالت و نگرانی را از بین می برد و برای افرادی که به راحتی نمی توانند تمرکز کنند، مفید است. مصرف این نوشابه، اشتها و گرسنگی زیادی در بعضی افراد ایجاد می کند! از این رو، بهتر است که همیشه مقداری خوراکی همراه خود داشته باشید. برای تهیه بقیه شیرها(مانند شیرفندق، شیرگردو، شیرپسته) نیز ازهمین روش استفاده می شود. برای تهیه شیر چهار مغز، ۵۰ گرم ازمجموع مغزها(فندق، گردو، پسته و بادام) را به کار ببرید.

۴- مربّاهای خام: سیب، گلابی، هویج، خیار، به و میوه های مشابه را درشت رنده کنید(طوریکه آب نیفتند) و به ترتیب، یک قاشق مربا خوری بزرگ عسل؛ یک قاشق غذا خوری پودر بادام خام؛ نصف قاشق چای خوری هل ساییده و در آخر آب نصف لیموترش تازه به آن بیافزایید.

* هرروزیک مربا را تهیه نموده میل نمایید.

* درهر فصل ازمیوه های همان فصل استفاده نمایید.

* بهترین فصل مصرف مرباهای خام، تابستان است.

۵- مربای موز: یک عدد موز متوسط را پوست کنده، حلقه حلقه کنید و در پیشدستی بچینید، سپس روی آن کمی عسل بریزید و بعد یک قاشق مربا خوری پودر نارگیل روی آن بپاشید.

۶- دلمه فلفل سبز:

مواد لازم: فلفل دلمه ای متوسط یک عدد + ۷۵ گرم جوانه گندم + ۴۰ گرم گردو+ ۳ تا ۴ عدد لیموترش تازه + یک قاشق چای خوری بزرگ نعناع یا پونه خشک + ۴قاشق جعفری خرد شده + ۴ قاشق غذا خوری روغن زیتون طبیعی + کمی نمک + یک حبه سیرمتوسط.

ابتدا جوانه گندم، مغزگردو و سیررا چرخ کرده؛ خوب با مواد دیگر مخلوط کنید و سپس داخل فلفل را خالی کرده و مواد را درآن ریخته و دریخچال بگذارید و بعد از نیم ساعت میل کنید.

۷- سالاد مخصوص:

مواد لازم: کاهو، خیار، هویج، ساقه کرفس، جعفری، انواع کلم، ۵ عدد لیمو ترش تازه، یک قاشق کشمش، ۱۵عدد مغزبادام، ۵قاشق روغن زیتون، یک قاشق مربا خوری پونه کوهی، یک عدد سیب کوچک درختی، ۳قاشق جوانه ماش وکمی نمک.

همه مواد را ریز خرد کرده یا درشت رنده نموده، مخلوط نمایید.

۸- مخلوط:

مواد لازم: ۵۰گرم جوانه گندم تازه چرخ کرده، ۳ قاشق جوانه ماش، یک عدد هویج متوسط رنده شده، جعفری خرد شده ۲ قاشق، یک قاشق چای خوری سیاه دانه آسیاب شده، ۵عدد لیموترش، یک قاشق مربا خوری نعناع یا پونه خشک، یک عدد گوجه فرنگی متوسط، یک عدد خیار کوچک رنده شده، ۵ قاشق روغن زیتون، نمک به مقدارکم و یک قاشق پودرگردو.

همه را درظرف چینی مخلوط کرده؛ میل کنید.

۹- سوپ کرفس:

مواد لازم: ۳ عدد ساقه کرفس را آب بگیرید و با ۳تا۴عدد ساقه ترد کرفس خرد شده یا رنده شده، یک حبه کوچک سیر رنده شده، جعفری خرد شده ۳ قاشق، جوانه ماش ۲ قاشق، پونه کوهی یک قاشق مربا خوری، یک قاشق سوپ خوری پودر بادام، کمی نمک، ۵ عدد لیمو ترش تازه و ۴ تا ۵ قاشق سوپ خوری روغن زیتون طبیعی.

همه مواد را با هم مخلوط کرده میل کنید.

۱۰- املت گوجه فرنگی:

مواد لازم: ۷۵گرم جوانه گندم درشت چرخ شده، ۲عدد گوجه فرنگی ریزخرد شده، یک حبه کوچک سیررنده شده، کمی نمک، ۵قاشق غذا خوری روغن زیتون طبیعی. همه مواد را به جزروغن زیتون مخلوط کنید سپس دربشقاب پهن کنید و بعدا روغن را اضافه کنید.

۱۱- کتلت:

مواد لازم: ۷۵ گرم جوانه گندم چرخ شده، ۵۰ گرم گردو چرخ شده، ۵ عدد مغز لیمو امانی بدون هسته، نعناع و جعفری خرد شده ۶ قاشق، سماق قهوه ای یک قاشق مرباخوری، یک حبه درشت سیر چرخ شده، ۶ عدد لیموترش تازه، کمی نمک، ۵ قاشق روغن زیتون طبیعی، به مقدار کافی سماق قرمز تبریزی.

همه مواد را، به جز سماق قرمز، خوب مخلوط کرده؛ ورز دهید تا به هم بچسبند، سپس مواد را به شکل کتلت درآورید و در سماق قرمز بغلطانید تا همه جای آن قرمز شود و بعد در دیس بچینید و در یخچال قرار دهید. بعد از نیم ساعت همراه زیتون و یا سالاد مصرف نمایید.

۱۲- کباب: مواد لازم برای کباب دقیقا مثل کتلت بوده فقط به جای گردو از مغز بادام استفاده می شود و به جای سماق قرمز از سماق قهوه ای. بعد از مخلوط کردن و ورز دادن مواد؛ آنها را به شکل کباب کوبیده در آورده؛ در سماق قهوه ای غلطانده؛ در دیس چیده؛ در یخچال گذاشته بعد از نیم ساعت با ریحان و زیتون مصرف کنید.

۱۳- پای سیب: یک عدد سیب نسبتا درشت را انتخاب کرده داخل آن را خالی کنید؛ سپس یک قاشق غذاخوری عسل و یک قاشق غذاخوری از مخلوط قند، هل ساییده و کره را کاملا مخلوط نموده سیب را با آنها پر کنید و درب آن را که مخروطی بریده اید روی سیب قرار دهید.

۱۴- حلوای مخصوص:

مواد لازم: خرما یا رطب یک کیلو، مغز گردو ۲۰۰ گرم، یک قاشق مرباخوری پودر هل سبز و یک قاشق غذاخوری سر صاف دارچین.

همه مواد را آسیاب کرده با خرما خوب مخلوط کرده؛ ۲ قاشق روغن زیتون اضافه نموده در بشقاب پهن کرده روی آن پودر پسته و نارگیل بپاشید.

۱۵- هلیم:

مواد لازم: ۲۰۰گرم جوانه گندم تازه، ۲ قاشق غذاخوری ارده، یک قاشق غذاخوری عسل، یک قاشق غذاخوری آب زعفران، یک قاشق چایخوری پُر دارچین، مغز گردو ۵۰ گرم.

جوانه گندم را با گردو و یک قاشق ارده چرخ کرده مواد به دست آمده را در پیش دستی پهن کرده، سپس روی آن را یک قاشق ارده بریزید؛ عسل را اضافه نمایید و روی آن آب زعفران و دارچین بریزید.

۱۶- خامه گیاهی: ۷۵-۵۰ گرم بادام هندی خام را با ۲ قاشق آب یا گلاب در مخلوط کن ریخته به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانیه مخلوط کنید تا خامه خوشمزه ای تهیه شود، سپس با عسل مخلوط نموده میل کنید.

۱۷- جوانه گندم: ۳۰۰ گرم گندم تازه با پوست را پاک کنید، بشویید و درآب ولرم به مدت ۴۸ ساعت خیس کنید. هر روز آب آن را عوض کنید. به محض آنکه گیاهک گندم سفیدک زد و شروع به ریشه زدن کرد، آن را تمیز بشوئید و دریک کیسه نخی سفید و کاملا تمیز بریزید و کیسه را مرطوب کنید. پس از ۲۴ ساعت جوانه ریشه گندم را به خوبی خواهید دید. حالا، جوانه گندم آماده مصرف است. برای رشد بیشتر جوانه، بهتر است هرروز با آب پاش، کیسه نخی را مرطوب کنید. این جوانه سرشار از ویتامین E است و برای رفع اختلالات ماهانه خانم ها، ضعف تخمدان و تخمک گذاری و نیز ضعف غدد جنسی آقایان فوق العاده مفید است. (تهیه جوانه ماش مانند جوانه گندم است. بهتر است پوست روی ماش را قبل ازمصرف جدا کنید.)

چند نکته:

۱- بین وعده های غذا می توانید از میوه استفاده کنید.

۲- در صورت در دسترس نبودن میوه های ذکر شده، از سایر میوه ها استفاده کنید.

۳- می توانید جای وعده های غذا را با یکدیگر عوض کنید.

۴- برای داشتن نشاط بیشتر، می توانید یک تا دو لیوان مخلوط آب سیب با لیمو ترش تازه و یک قاشق مرباخوری عسل و یا مخلوط آب سیب و آب ساقه  کرفس میل کنید.

۵- در طول این رژیم، از نرمش  مناسب حال خود استفاده کنید.

۶- غذا را کاملا بجوید و کمی قبل از سیر شدن دست از غذا بردارید.

۷- برای رفع گرسنگی، غذا را بیشتر بجوید.

( بـه نـقـل از کـتـاب «۱۵ روز تا سلامتی»، تالیف «مـهندس جمشید خدادادی»، با اندکی تصرّف و تغییر)

 

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:47 | لینک  | 

وشیدنی هایی که در این مقاله مـعـرّفی می شوند؛ جایگزین هایی مناسب، خوش طعم و مفید برای چای هستند. هر کس می تواند بر اساس سلیقه و ذائقه خود و نیز با توجّه به بیماری ها یا نیازهای بدنی خویش (و حتّی بر اساس فصول مختلف سال) از این نوشیدنی ها بهره ببرد. با به کار بردن کمی ذوق و سلیقه می توانید ترکیبات گوناگونی از این نوشیدنی ها را تهیه نمایید؛ برای مثال اگر با خوردن چای بادرنجبویه احساس می کنید دچار افزایش فشار خون می شوید؛ با اضافه کردن چند برگ چای ترش به نوشیدنی خود، ضمن رفع مشکل، یک چای جدید با طعمی متفاوت را تجربه خواهید کرد. به یاد داشته باشید که با ترکیب چای های مختلف، هر کدام از موادّ تشکیل دهنده آن چای، خواصّ خود را به طور جداگانه حفظ خواهند کرد.

روش تهیّه

تمام نوشیدنی های های معرفیّ شده دراین جزوه به این صورت آماده می شوند که ترکیبات آنها را به همراه دو لیوان آب سرد در یک قوری- که بهتر است چینی باشد- ریخته، روی حرارت کم قرار می دهیم تا به نقطه جوش برسد؛ سپس قوری را روی حرارت غیرمستقیم(کتری یاسماور) می گذاریم تا درمدّت ۳۰ دقیقه به آرامی دم بکشد؛ پس ازآن، چای راصاف نموده، مصرف می کنیم. این نوشیدنی های گوارا، برخلاف چای معمولی، تا چند روز قابل مصرف می باشند. بدیهی است، بر خلاف چای سیاه، هـرقـدر زمان دم کشیدن چای بیشتر باشد، کیفیت آن، مطلوب تر خواهد بود. در صورت تمایل می توانید از همان ابتدا از آب جوش استفاده نمایید و نوشیدنی را مشابه چای معمولی دم کنید یا آن که بگذارید چای به مدّت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی شعله کم بجوشد. ترجیحا این چای ها را با عسل، خرما یا توت میل کنید. در صورت تمایل می توان چای را با چند قطره آب لیموترش تازه میل کرد.

۱- چای گـل گـاو زبـان- سنبل طیب:

ترکیبات: گل گاوزبان، ۲ قاشق غذاخوری؛ سنبل طیب، ۱ قاشق مرّباخوری؛ لیموعمّانی،۱عدد.

خواصّ: گل گاو زبان، طبیعتی گرم و تر و ضد ّسودا و صفرا دارد و آرام بخش اعصاب، خواب آور و مسکّن سردردهای عصبی و دردهای کلیوی و کاهش دهنده فشار خون است. سنبل طیب هم  با طبیعت گرمی که دارد؛ ضدّ قولنج و اسپاسم های عضلانی و مفید در درمان تشنّج و صرع بوده؛ قوّه باه(میل جنسی) را نیز تقویت می کند.

۲- چای به لیمو- زیرفون:

ترکیبات: به لیمو،۱قاشق مربّاخوری و زیرفون،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت این چای گرم بوده؛ در درمان سرماخوردگی، تشنّج، نقرس، دردهای سیاتیکی، غلظت خون، روماتیسم، بی خوابی های شبانه، میگرن، اضطراب، طپش قلب، سردرد، آسم، فشارخون و اسهال مؤثراست؛ همچنین این چای، تقویت کننده حافظه، شستشودهنده کلیه و مقوی معده است. مصرف این چای به علّت دارا بودن زیرفون، برای خانم های باردار ممنوع است.

۳- چای بادرنجبویه- زیرفون:

ترکیبات: بادرنجبویه،۱قاشق مربّاخوری و زیرفون،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: این چای طبیعت بسیارگرمی داشته، مقوّی قلب و اعصاب، خون ساز، تـقـویـت کننده سلّولهای مغزی، فوق العاده آرام بخش و در بعضی مزاجها بالابرنده قوی فشارخون است. بادرنجبویه، خود، به تنهایی، مقوّی مغز، ضدّ صدای گوش، ضدّ بیماریهای کلیه، ضدّ خوابهای وحشتناک، ضدّ بوی بد دهان، خواب آور و نشاط آور است. این چای نیز به دلیل دارا بودن زیرفون برای خانم های باردار منع مصرف دارد.

۴- چای بابونه:

ترکیبات: بابونه،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت‌ آن، معتدل و در بابونه های صحرایی به سمت گرم و خشک است. ضدّ بلغم و صفرا و آرام بخش اعصاب، به ویژه اعصاب معده و روده و مقویّ آنها و شستشودهنده بسیارقوی کلیه ها و تقویت کننده کلّی سیستم عصبی است وعلاوه برآن، ضدّ تب، ضدّ انگل، ضدّ یبوست و اشتهاآور است.

۵- چای به لیمو:

ترکیبات: به لیمو،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: این چای آرام بخش، طبیعتی گرم دارد و مناسب برای درمان بی خوابی های شبانه، میگرن، سردرد، طپش قلب وآسم بوده؛ ضمن تقویت معده و آثار ضدّنفخ، حافظه را نیز بهبود می بخشد.

۶- چای دارچین:

ترکیبات: دارچین، چندقلم آسیاب نشده.

خواصّ: طبیعت گرم و خشک دارچین از آن یک محرّک عالی اعصاب ساخته است که ضمن دارا بودن خواصّ نشاط آوری و رفع دلهره، شستشودهنده کلیه، دفع کننده اخلاط رطوبتی، تقویت کننده قوه باه و مؤثر در درمان پادردهای رطوبتی است. دارچین علاوه بر تقویت کبد و معده، اشتهاآور نیز بوده، بوی بد دهان را برطرف می کند. جالب است که بدانید طبق نظر اطبّای قدیم، اثر مثبت دارچین براعصاب، تا ۱۵سال در بدن ماندگار است. زنان باردار بهتر است در مصرف دارچین کمی احتیاط کنند.

۷- چای زنجبیل:

ترکیبات: زنجبیل قلم(نکوبیده)، ۲قطعه متوسّط.

خواصّ: زنجبیل، طبیعتی گرم و خشک دارد و ضدّ بلغم  و صفرا، بالابرنده قوی فشارخون، مقوّی اعصاب، تقویت کننده حافظه، تنظیم کننده جریان ادرار، ضد ّرطوبت مزاج، خونساز، ضدّ درد مفاصل، تقویت کننده قوّه باه، مقوّی دستگاه گوارش، حل کننده سـنـگ هــای صـفراوی، ضدّ مسمومیت های غذایی، درمان کننده بسیار خوبِ تب مالت و ضدّ سرطان  می باشد. نکته مهم در مصرف زنجبیل آن است که زیاده روی در مصرف آن می تواند باعث افزایش فشار خون و ضعف نیروی جنسی شود.

۸- چای میوه گل نسترن:

ترکیبات: میوه گل نسترن، ۱۵عدد.

خواصّ: این چای با طبیعتی معتدل و تا حدّی خشک؛ سرشار از ویتامین ث بوده، در پیشگیری و درمان سرماخوردگی موثراست. میوه گل نسترن، فشارخون را کم کرده؛ ورم و درد کلیه را التیام و آن را شستشو می دهد؛ معده را تقویت می نماید و اثرات ضدّ اسهالی دارد.

۹- چای زیرفون:

ترکیبات: زیرفون،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت زیرفون، گرم است و مصرف زیاد آن می تواند فشارخون را کاهش دهد. این چای در درمان ناراحتی های عصبی وتشنّج ها، مـیـگـرن های مزمن، بی خوابی، سردرد، بیماری های ریوی و زکام، غلظت خون، استفراغ، روماتیسم، آرتروز، نقرس و دردهای سیاتیکی کاربرد دارد. باز هم باید یادآوری  کنیم که مصرف زیرفون برای خانم های باردار ممنوع است.

۱۰- چای آویشن:

ترکیبات: آویشن،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: آویشن با طبیعتی معتدل، ضدّ صفرا، بالابرنده فشارخون، مقوّی اعصاب و افزاینده قدرت بینایی است و در رفع التهاب های مزمن روده بزرگ، دفع انگل های گوارشی، افزایش اشتها و تقویت کلی جهاز هاضمه مفید است.آویشن، کلیه را شستشومی دهد؛ رطوبت بدن را دفع می کند؛ غلظت خون را  کاهش می دهد و در درمان زکام، سرفه و آسم مؤثر است.

۱۱- چای اکلیل کوهی(رُزماری):

ترکیبات: اکلیل کوهی،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: اکلیل کوهی که برخی آن را«گیاه معجزه گر» می نامند؛ طبیعتی معتدل تا گرم و ضدّ صفرا داشته؛ تقویت کننده کلی بدن و به ویژه اعصاب، شستشودهنده کلیه، ضدّ دلهره و اضـطراب، بـرطـرف کننده زکـام، آسـم و سیاه سرفه، مقوّی معده، ضدّ دردهای روماتیسمی، استخوانی وکمری و حل کننده سنگ های صفراوی است.

۱۲- چای گزنه:

ترکیبات: گزنه،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: گزنه، طبیعتی گرم و خشک دارد و اثر آن در کاهش قند خون، سال هاست که به اثبات رسیده است. این گیاه، ضدّ صفرا و سنگ کیسه صفرا بوده؛ غلظت خون را کاسته؛ چربی خون را پایین می آورد؛ و با شستشوی کلیه، بـسـیـاری از بـیماری هایش را بهبود می دهد.گزنه، همچنین، ضدّ سرطان، ضدّ خونریزی، زیادکننده شیرمادر، برطرف کننده خستگی، ضدّ ریزش موی سر و مفید در درمان بیماری های پروستات است.

۱۳- چای مرزنجوش:

ترکیبات: مرزنجوش،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت گرم و اثرآرام بخش مرزنجوش براعصاب، آن را تبدیل به یکی از بهترین داروها در درمان میگرن کهنه، درد شقیقه ها و بسیاری از سردردهای دیگر و نیز، بی خوابی نموده است. این گیاه با اثر تـب بُر و خلط آورخود، در درمان  انواع سرماخوردگی ها مؤثراست و در دستگاه گوارش به عنوان داروی ضدّ نفخ و ورم معده، ضدّ اسهال و اشتهاآور کاربرد دارد.

۱۴- چای اسطوخودّوس:

ترکیبات: اسطوخودّوس،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت این گیاه مفید دارویی، گرم وخشک است و در درمان طیف وسیعی از بیماری ها ازجمله میگرن، زکام، آسم و برونشیت، انواع روماتیسم و اگزما کاربرد دارد. این گیاه، مُسکّن، آرام بخش اعصاب، تقویت کننده سلولهای مغز و شستشودهنده کلیه است.

۱۵- چای فلوس:

ترکیبات: مغز فلوس،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت فلوس، معتدل و ضدّ صفراست و به عنوان یک ملیّن ومسهل قوی(امّا با عملکردی ملایم و بی آزار)، یبوستهای مقاوم به درمان و مـزمـن را درمان می کند و بـه تـدریج، تورّم امعاء واحشاء را تـسـکیـن می دهد. فلوس، همچنین، پایین آورنده فشارخون و درمان کننده برفک دهان است.

۱۶- چای زعفران:

ترکیبات: زعفران کوبیده ،۱قاشق مربّاخوری.

خواصّ: زعفران، طبیعتی گرم و خشک دارد و مقوّی قلب، محرّک قوای مغزی، شادی بخش، خنده آور، ضّدکرم خوردگی دندان، شستشودهنده کلیه، مقوّی معده، ضدّسرفه، ضدّحسّاسیت و خلط آور است. در هنگام زایمان برای تسهیل و تسریع روند زایمان می توان یک مثقال آن را دم کرده میل نمود امّا در دوران بارداری بهتر است از مصرف زیاد آن خودداری کرد.

۱۷- چای نعناع:

ترکیبات: نعناع،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت نعناع، معتدل و دارای اندکی گرمی و یک ضدّ اسهال و استفراغ قوی است که مقوّی معده و ضدّ نفخ آن؛ خوشبوکننده دهان؛ آرام کـنـنده روده ها و رفع کننده ناراحتی های کیسه صفرا و نیز مفید در درمان ناراحتی های ریوی، تـنـگی نفس، آسم و سرفه و خستگی های جسمی است.

۱۸- چای پونه:

ترکیبات: پونه،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: پونه، به لحاظ طبیّ، «نعناع خودرو» محسوب می شود و خواصّ آن مشابه نعناع است.

۱۹- چای چلتوک برنج:

ترکیبات: چلتوک برنج،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: چلتوک برنج، طبیعتی گرم دارد و سرشار از ویتامین هی گروه «ب» است، ازسفید شدن و ریزش موی سر پیشگیری می کند(به صورت خوراکی و ماساژ روی مو و پوست سر) و یبوسـت هـای مزمن را درمـان می کند. استفاده از این چای برای خانم های باردار ممنوع است.

۲۰- چای گلپر:

ترکیبات: گلپر،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت گلپر، گرم و خشک بوده؛ تقویت کننده عالی حافظه و یک داروی ضـدّ صـرع قـوی است؛ برطرف کننده تنبلی معده، کـمـک کـنـنـده به هضم غذا، ضدّ انواع اسهال و اشتهاآوربوده؛ علاوه برتقویت میل جنسی، در درمان جوش و دمل نیز مؤثر است.

۲۱- چای زیره سیاه:

ترکیبات: زیره سیاه،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت بسیار گرم زیره، چـربی اضافه بدن را می سوزاند و چاقی را برطرف می کند؛ فشارخون را افزایش می دهد وعلاوه برتصفیه خون، تقویت قلب وعروق وشـسـتـشـوی کـلـیـه، ضدّ زردی پوست، افزایش دهنده شیرمادر، ضدّنفخ و مقوّی معده می باشد.

۲۲- چای بادرنجبویه:

ترکیبات: بادرنجبویه،۲قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبع بادرنجبویه، بسیارگرم بوده؛ دربعضی مزاجها، بالابرنده قوی فشارخون است؛ همچنین، مقوّی قلب و اعـصـاب و فـوق العاده آرام بخش، خـون ساز، ضدّ صدای گوش، خواب آور، نشاط آور، ضد ّبیماری های کلیه، ضدّ خوابهای وحشتناک و برطرف کننده بوی بد دهان است.

۲۳- چای بهارنارنج:

ترکیبات: بهارنارنج،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: بهارنارنج، طبیعتی گرم دارد و آرام بخش، تقویت کننده مغز واعصاب، شادی بخش و اشتهاآور است.

۲۴- چای هوفاریقون:

ترکیبات: هوفاریقون،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعتی گرم وخشک دارد و مقوّی قلب واعصاب و درمان کننده میگرن می باشد.

۲۵- چای کوهی(چای پشمی):

ترکیبات: چای کوهی،۱قاشق غذاخوری.

خواصّ: طبیعت آن، گرم بوده؛ ضدّ آلرژی و حسّاسیت، مقوّی اعصاب، آرام بخش، خواب آور و موثر در درمان اگزمای پوستی است.

۲۶ – چای آلبالو:

ترکیبات: آلبالوی بدون هسته، نصف لیوان.

خواصّ: آلـبـالـو بـا طبیعت سرد و خشکی که دارد، ضدّ صفرا، ضدّ اسهال، کاهش دهنده فشار خون، موثر در برطرف نمودن حالت تهوّع، ضدّ خارش های پوستی، ضدّ سنگ کلیه و یک اشتها آور بسیار عالی است امّا مبتلایان به زخم های گوارشی نباید از آن استفاده کنند.

۲۷- چای ترش(چای مکّه یا چای گُجرات):

ترکیبات: چای ترش، ۱ قاشق غذاخوری.

خواصّ: مصرف این چای، باعث کاهش تدریجی فشار و چربی خون خواهد شد. مصرف این چای در بعضی افراد؛ ممکن است باعث کاهش شدید فشار خون و عوارضی مثل سرگیجه شود؛ لذا این چای را با مقادیر بیشتری نبات؛ یا همراه با نوشیدنی هایی که باعث افزایش فشار خون می شوند؛ مصرف نمایید.

۲۸- چای گل سرخ(گل محمّدی):

ترکیبات: گل سرخ(تازه یا خشک شده)، ۲ قاشق غذاخوری.

خواصّ: این چای، طبیعتی معتدل با گرایش به سمت سرما و خشکی دارد و بسیار شادی بخش، مقوّی قلب و ضد ّصفرا و بلغم می باشد.گل سرخ، ملیّن بسیار خوبی بوده؛ در درمان یبوست های تازه و کهنه ، تقویت لثه و ترمیم زخم های آن مفید است.

۲۹- چای زرشک:

ترکیبات: زرشک آبگیری، ۲ قاشق غذاخوری.

خواصّ: زرشک، طبیعتی سرد و خشک دارد و ضدّ صفرا، تقویت کننده معده، کبد و قلب، خنثی کننده سموم، برطرف کننده عطش و گرمازدگی(و تهوّع و استفراغ ناشی از آن) و بی اشتهایی است. زرشک، ضمن تصفیه خون، درمان بـسـیار خوبی برای فـشـار خـون بـالا(در افراد گرم مزاج) می باشد.

۳۰- چای قره قات(قراقات):

ترکیبات: قره قات، ۱ قاشق غذاخوری.

خواصّ: قره قات، میوه درختی است که در جنگل های شمال ایران می روید و به لحاظ خواصّ دارویی، بسیار شبیه زرشک می باشد. این میوه یکی از بهترین داروها در تصفیه خون و کاهش فشار آن می باشد و علاوه بر درمان اسهال، در کاهش میزان قند خون نیز مؤثّر است.

۳۱- چای غوره:

ترکیبات: غوره، ۲ قاشق غذاخوری.

خواصّ: غوره با طبع سرد و خشک خود، ضدّ صفرا و بلغم، برطرف کننده تشنگی و مقوّی کبد است و باعث کاهش فشار خون در افراد گرم مزاج می شود؛ امّا برای زخم های معده و اثنی عشر مضرّ است.

۳۲- چای عنّاب:

ترکیبات: عنّاب، ۱۵ عدد.

خواصّ: عنّاب، طبیعتی معتدل دارد وملیّن، تصفیه کننده خون، ضدّ سرفه و تنگی نفس، کاهش دهنده فشار خون، مفید در درمان بواسیر و برطرف کننده خشونت سینه، حلق و گرفتگی صداست.

۳۳- چای گل پنیرک:

ترکیبات: گل پنیرک، ۲ قاشق غذاخوری.

خواصّ: این چـای، دارای طبیعتی سـرد و تر، ملیّن، خلط آور، شستشو دهنده کلیه، ضدّ درد کلیه و سوزش مثانه، درمان کننده زخم های گوارشی و یکی از بهترین داروها در درمان سینه درد ها و ورم حلق و گلو است
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:46 | لینک  | 

خستگی دائم، کمبود انرژی، زود خسته شدن از کار، کم آوردن در کار، کوفتگی بدن و مانند آن اصطلاحاتی هستند که در محاورات روزمرّه با آنها زیاد برخورد می کنیم. در واقع، خستگی مزمن، همراه و همنشین بسیاری از مردم در این روزهاست. این همراهی برای عده ای از آنها به قدری عادی شده است که آن را به عنوان بیماری اصلی خود ذکر نمی کنند یا آنکه اعتقادی به وجود درمانی مؤثّر برای آن ندارند و این در حالی است که درمان اینگونه بیماران در اغلب موارد بسیار آسان است و این برخلاف رویکرد طبّ کلاسیک است که در آن، «سندروم خستگی مزمن: chronic fatigue syndrome» از معضلات و مشکلات تشخیصی و درمانی محسوب می شود.

علل خستگی مزمن

اگر چه طیف وسیعی از علل مختلف و نادر برای این بیماری ذکر شده اند که بسیاری از آنها موضوع بحث ما نیستند(مثل بیماریهای بافت همبند و سیستم ایمنی(به قول عامّه: همان روماتیسم)، سرطانها و …)؛ اما در اکثر موارد، خستگی مزمن از این عوامل ناشی می شود:

۱- بیماریهای روحی و به ویژه افسردگی، به ویژه در موارد خفیف آن که برای بیمار قابل تشخیص نیست.

۲- یبوست.

۳- کمبود ریز مغذّی ها در رژیم غذایی(کلسیم، ویتامین ها و …).

۴- نامنظّمی های خواب.

۵- کمبود فعالیت بدنی.

۶- غلظت خون(ازجمله بالا بودن چربی خون).

۷- عفونتهای مزمن(مثل سینوزیت، عفونتهای رحمی و …).

۸- مصرف غذاهای نامناسب(عمدتاً غذاهایی که سرما یا رطوبت زیادی دارند).

۹- افزایش میزان بلغم در بدن.

۱۰- کم خونی.

۱۱- مسمومیت های مزمن و به ویژه مسمومیت با سرب که این روزها بسیار شایع است.

درمان

با توجه به فهرست فوق، در هر مورد باید به اقتضای علت بیماری، نسبت به درمان اقدام کرد. اما به طور کلی می توان این اقدامات را انجام داد:

۱- در صورت وجود یبوست، آن را درمان کنید. این اقدام را بدون استثنا در مورد تمام بیماران انجام دهید چراکه بدون این اقدام به نتیجه مطلوب نخواهید رسید.

۲- با توجه به مزاج بیمار مقدار قابل قبولی داروهای ضد افسردگی برای بیمار تجویز کنید. با توجّه به این که اکثر این بیماران، درجاتی از افسردگی(حتّی به صورت نهفته) دارند؛ این اقدام نیز می تواند در مورد تمام بیماران عمومیت داشته باشد. راحت ترین کار، تجویز جوشانده(گل گاوزبان، سنبل طیب و عناب) است.

۳- مشکلات خواب بیمار اکثراً با انجام اقدامات بند ۲ حل می شوند، در غیر این صورت نسبت به درمان آنها اقدام کنید. ساده ترین کار آن است که شخص، شبها یک دستمال پارچه ای را با گلاب آغشته کرده در کنار بالش خود قرار دهد. بوی گلاب که در فضا می پیچد در اکثر مواقع، به عنوان خواب آوری قوی عمل می کند. راه ساده دیگر، نوشیدن یک استکان از مخلوط عرق طارونه و بهارنارنج، نیم ساعت قبل از خواب می باشد.

۴- اگر بیمار علایم غلظت خون دارد؛ حتما نسبت به حجامت اقدام کند. با توجّه به اثرات گسترده حجامت، توصیه بنده به این بیماران این است که اگر علایم غلبه واضح بلغم ندارند، در هر صورت حدّاقل یک بار حجامت را امتحان کنند.

۵- اکثر این بیماران بهتر است مقدار مصرف غذاهایی که طبع گرمی دارند را افزایش دهند(به جز بیمارانی که طبع گرمی دارند و اکثراً غلظت خون، عامل اصلی مشکل آنهاست).

۶- نسبت به تجویز مکمل های غذایی برای بیماران اقدام کنید:

۱- ۶- پودر کلسیم: همه این گونه بیماران، بهتر است پوست تخم مرغ های خام مصرفی را دور نیندازند؛ بلکه آنها را شسته، خشک کرده آسیاب کنند و روزی یک یا دو بار، نصف قاشق چایخوری از این پودر را با کمی عسل مخلوط نموده روی زبان ریخته ببلعند. این دارو در رفع خستگی و کاهش کوفتگی و دردهای اسکلتی عضلانی، دارویی کم نظیر است.

۲- ۶- جوانه گندم: به همه بیمارانی که از خستگی و کوفتگی بدن رنج می برند، توصیه می کنم که روزی یک قاشق مربّاخوری پودر جوانه گندم(یا ۵-۴ قاشق جوانه گندم تازه) را به هر نحوی که مایلند؛ مصرف کنند.

۳- ۶- مصرف روزی دو سه لیوان شربت «آب عسل» خنک که به آن مقداری آب لیمو ترش تازه نیز اضافه شده باشد، اثر درمانی فوق العاده ای خواهد داشت.

نکته ویژه: خستگی یکی از علایم شایع در بیماران تالاسمیک است. پس از رفع سایر عوامل زمینه ای، مصرف طولانی مدت جوانه گندم و آب عسل، یک راه بسیار ساده و عالی برای درمان خستگی این بیماران است.

۷- گاهی مواقع، با عوض کردن تشک خوابی که محتوی پنبه یا مواد مصنوعی است و استفاده از تشک محتوی پشم به راحتی می توان خستگی را در بیماری که به علت مصرف غذاهای سردی بخش یا تجمع بلغم در بدن دچار خستگی است رفع کرد.


برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:46 | لینک  | 

پرفشاری خون؛ نبرد پیروزمندانه با قاتل خاموش!

مقدّمه

«پرفشاری خون» یا همان فشار خون بالا، که درا ین مقاله به عادت عامه مردم، اغلب از آن به عنوان«فشار خون» یاد خواهیم کرد از مشکلات مهمّ طبّی زندگی مدرن است؛ مشکلی که هم افراد درگیر با آن بسیار زیادند(و روز به روز هم زیادتر می شوند تا آنجا که گفته می شود که از هر ۳ فرد بزرگسال ۱ نفر مبتلا به پر فشاری خون می باشد)؛ هم مدت زمان درمان آن در طبّ جدید بسیار طولانی است(از هنگام تشخیص تا آخر عمر!)؛ و هم عوارض آن بسیار گسترده و خطرناک است؛ امّا با این حال باز هم مجبورم که همین ابتدای کار این یادآوری تکراری را عنوان کنم که فشار خون درمان می شود، به راحتی درمان می شود و برای همیشه هم درمان می شود.

تعریف پر فشاری خون

به زبان ساده، برای اینکه خون در رگها جاری شود و مواد غذایی را به اعضای مختلف بدن برساند نیاز به نیرویی دارد که این نیرو فشار خون نام دارد و قلب آن را تولید می کند. به عبارت دقیق تر، قلب، خون را به داخل سرخرگها پمپاژ می کند؛ سرخرگها به مانند هر لوله دیگری در مقابل جریان عبوری از خود مقاومت نشان می دهند؛ بنابراین قلب باید خون را با فشار به داخل سرخرگها براند تا بتواند بر این مقاومت غلبه کرده و راه عبور خود را باز کند. این فشار تولید شده از سوی قلب، فشار خون نامیده می شود.

فشار خون حدّاکثر(ماکزیموم)، فشار خون حدّاقل(مینیموم)

چون ماهیت کار قلب به صورت ضربانی است، بنابراین فشار خون ایجاد شده هم نوسان خواهد داشت. در لحظه اولی که خون از قلب به داخل سرخرگها پمپاژ میشود این فشار در حدّاکثر میزان خود است. این فشار به تدریج تا شروع ضربان بعدی افت می کند و به پایین ترین سطح(قبل از ایجاد فشار پمپاژ بعدی) می رسد. فشار اول که بیشترین میزان فشار خون است به فشار حدّاکثر (Maximum) یا سیستولیک و فشار آخر که کمترین میزان فشار خون است به فشار حدّاقل(Minimum) یا دیاستولیک معروف است. در واقع اگر مثلاً می گوییم فشار خون فلانی ۱۲ روی ۸ است؛ عدد ۱۲، فشار حدّاکثر(به قول عامّه مردم فشار بالا) و عدد ۸، فشار حدّاقل(به قول عامه مردم فشار پایین) است. اعدادی مثل این اعداد که عموم مردم از آن استفاده می کنند بر حسب سانتی متر جیوه هستند ولی در بحث های علمی، واحد سنجش فشار خون، میلیمتر جیوه است. یعنی فشار ۱۲ روی ۸ به زبان علمی می شود ۱۲۰ میلیمتر جیوه فشار حدّاکثر و ۸۰ میلیمتر جیوه فشار حداقل.

برای اینکه خون به خوبی به تمام نقاط بدن برسد باید فشار خون، میزان مناسبی داشته باشد. اگر این فشار کمتر از حدّ لازم باشد خونرسانی به خوبی انجام نمی شود و فرد دچار علائم افت فشار(مثل سرگیجه، سبکی سر، غش کردن و …) خواهد شد و اگر فشار خون هم بیشتر از حد باشد، این فشار بیش از حد به تدریج باعث فرسودگی سیستم قلب و عروق خواهد شد.

تعریف عملی فشار خون بالا

اگر بخواهیم به زبانی کاملا ساده پرفشاری خون را بعریف کنیم معمولا هنگامی بحث پرفشاری خون بالا برای یک فرد مطرح می شود که فشار خون وی در چند نوبت ارزیابی از ۹۰/۱۴۰ (۱۴ روی ۹) بیشتر باشد.

تقسیم بندی فشار خون

۱- فشار خون مطلوب: فشار ماکزیموم کمتر از ۱۲۰ میلیمتر جیوه و فشار مینیموم کمتر از ۸۰ میلیمتر جیوه.

۲- فشار خون طبیعی: فشار ماکزیموم کمتر از ۱۳۰ میلیمتر جیوه و فشار مینیموم کمتر از ۸۵ میلیمتر جیوه.

۳- فشار خون کمی بالاتر از طبیعی: فشار ماکزیموم بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیمتر جیوه یا فشار مینیموم بین ۸۵ تا ۹۰ میلیمتر جیوه.

۴- فشار خون بالا: فشار ماکزیموم ۱۴۰ میلیمتر جیوه و بیشتر یا فشار مینیموم ۹۰ میلیمتر جیوه و بیشتر.

تذکّر: این اعداد در افراد مختلف و بر اساس شرایط سنی، تغذیه ای، روانی و خصوصیات ژنتیکی و فردی می توانند متفاوت باشند.

علایم پرفشاری خون

پر فشاری خون درواقع یک «قاتل تدریجی و آرام» است و بسیاری از افراد، از ابتلای خودشان به این عارضه آگاه نیستند. متأسفانه اکثر موارد پرفشاری خون بدون علامت واضحی هستند و سایر موارد هم معمولا دارای علایم غیر اختصاصی هستند. سردرد به ویژه سردرد پشت سر و سنگینی سر از شایع ترین علایم هستند. همچنین می توان به علایمی مثل درد قفسه سینه، سرگیجه، وزوز گوش، ضربان نامنظم قلب، خونریزی از بینی، خستگی زودرس، تاری دید و … اشاره کرد. به هر حال، توجّه به علائمی از این دست شاید نتواند کمک چندانی به تشخیص و درمان فشار خون کند.

عوارض پرفشاری خون

درک علت ایجاد عوارض پرفشاری خون ساده است. طبیعی است که وقتی فشار خون زیاد شود، فشار وارد به دیواره رگ ها و قلب هم بیشتر می شود و روند فرسوده شدن آنها سرعت می گیرد. تمام عوارض بعدی فشار خون بالا ناشی از همین استهلاک تسریع شده قلب و عروق است. مثلا:

۱- با ایجاد فرسودگی در دیواره رگ ها، امکان ایجاد لخته های سرخرگی افزایش می یابد که مهمترین نتیجه آن سکته های مغزی یا قلبی است.

۲- پاره شدن جداره عروق و خونریزی های داخلی به ویژه در فشار خون های بالا هم به همین دلیل است.

۳- گشاد شدن موضعی سرخرگها یا گشاد شدن قلب در طولانی مدت ممکن است به وجود بیاید.

۴-  نارسایی‌ کلیه،  آسیب های چشمی و عوارضی از این دست هم به همان دلیل ذکر شده ایجاد می شوند.

شرایط گرفتن فشار خون

یکی از تأسف آورترین اتفاقات که به طور روزمره در مطب ها و درمانگاه ها تکرار می شود آن است که بدون رعایت شرایط علمی، فشار خون بیمار گرفته می شود و به راحتی به او گفته می شود که مبتلا به فشار خون است و او را تا آخر عمر وارد دنیای پراسترس درمان فشار خون می کنند. در واقع بسیاری از افرادی که حتی سالهاست تحت درمان فشار خون هستند را کسانی تشکیل می دهند که اصلاً از ابتدا دچار این بیماری نبوده اند و به جهت عدم رعایت شرایط گرفتن فشار خون، تهمت ناروای ابتلا به این بیماری را به جان خریده اند. بنابراین بهتر است قبل از ادامه بحث مروری بر شرایط گرفتن فشار خون داشته باشیم. این شرایط به این شرح است:

- به هنگام اندازه گیری فشار خون، فرد باید به لحاظ روحی در آرامش کامل باشد. هرگونه استرس و اضطراب می تواند بر فشار خون او تأثیر بگذارد.

- هرگونه استرس جسمی به خصوص درد(حتی در حد درد ناشی از تزریق یک آمپول)  هم بر فشار خون تأثیر می گذارد. بنابراین مثلاً اگر کسی سردرد داشت و فشار خون او بالا بود نباید بلافاصله نتیجه گرفت که سردرد، ناشی از فشار خون است؛ به عکس ممکن است فشار خون او بر اثر درد بالا رفته باشد.

- لباس بیمار باید گشاد و راحت باشد. اگر لباس بیمار تنگ است و هنگام بالا زدن لباس از روی بازو به بازو فشار می آورد بهتر است بیمار لباس خود را در بیاورد. آستین تنگ باعث اعمال فشار روی سرخرگ بازویی شده و در نتیجه به طور کاذب فشار خون پایین تر از آنچه هست خوانده می شود.

- بیمار نباید به هنگام گرفتن فشار خون حرف بزند. پزشک نیز  باید از گفتگوهای مهیج و شوخی با فردی که فشار خون او اندازه گیری میشود، خودداری کند.

- چون هر گونه فعالیتی باعث افزایش ضربان قلب می شود؛ بهتر است فرد چند دقیقه(۱۵دقیقه) پیش از اندازه گیری فشار خون در حالت نشسته استراحت کند و از حداقل نیم ساعت قبل از آن نباید فعالیت شدید بدنی داشته باشد.

- معده بیمار نباید خیلی پر باشد؛ گرسنه بودن او نیز بر میزان دقیق فشار خون تأثیر می گذارد. مثانه پر و یا نیاز به دفع مدفوع هم باید قبل از اندازه گیری فشار خون پاسخ مناسب را دریافت کنند.

- بیمار حداقل از یک ساعت قبل از گرفتن فشار خون نباید چای، قهوه و سایر نوشیدنی های کافئین دار، سیگار، قلیان و مانند آن استفاده کرده باشد چرا که اینها باعث بالا رفتن فشار خون می شوند. خوردن و نوشیدن خوراکی های بسیار گرم یا سرد، استحمام(به ویژه با آب خیلی سرد یا خیلی گرم) اگر با فاصله نزدیکی از گرفتن فشار خون انجام شوند ارزیابی را متأثر خواهند کرد.

- بلافاصله پس از برخواستن از خواب اقدام به گرفتن فشار خون نکنید و حداقل یک ساعت بین این دو کار فاصله بیاندازید. با توجه به اینکه در ساعات مختلف شبانه روز، فشار خون نوسان مختصری دارد لذا بهتر است اندازه گیری فشار خون در ساعات مختلف شبانه روز تکرار شود.

- اتاق معاینه باید ساکت، آرام و دارای دمای مناسب باشد. حرارت محیط باید متعادل باشد. گرما یا سرمای زیاد، فشار خون بیمار را دچار نوسان می کنند. حتی سایر عواملی که باعث ناراحتی بیمار می شوند(مثل نورهای تند محیط یا سر و صدای بیش از حد و …) می توانند ارزیابی را دچار خطا کنند.

- بهترین حالت برای گرفتن فشار خون، حالت خوابیده و بعد از آن حالت نشسته است. گرفتن فشار خون در حالت ایستاده به طور معمول انجام نمی شود و تنها محدود به موارد خاصّی است در عین حال در افراد سالم نباید بین فشار خون در این سه حالت تفاوتی وجود داشته باشد. دست بیمار به هنگام اندازه گیری فشار خون باید کاملاً راحت و آزاد باشد و از مشت کردن دست با فشار و انقباض عضلات دست و بازو پرهیز شود. همچنین به هنگام اندازه گیری فشار خون، بازو باید تقریباً هم سطح قلب باشد؛ یعنی اگر فرد خوابیده است، دست خود را در کنار بدن خود قرار دهد و اگر نشسته است دست خود را آویزان نکند بلکه آن را روی لبه صندلی یا تخت تکیه دهد تا عضلات دست شل باشد. عضلات سفت و منقبض شده باعث می شود که فشار خون به طور کاذب بیش از اندازة واقعی نشان داده شود. در حالت ایستاده می توان با یک دست بازوی دست فرد معاینه شونده را گرفت تا تکیه گاه ایجاد شود. اگر فشار خون فرد به حالت نشسته اندازه گیری می شود باید محل نشستن وی تکیه گاه مناسبی داشته باشد تا در وضعیتی راحت و با کمر صاف و تکیه داده روی صندلی بنشینید. فرد در این حالت بهتر است  پاها و قوزک پاها را روی هم نیندازید.

- به هنگام گرفتن فشار خون لوله های فشارسنج نباید گره یا پیچ یا تاب بخورند. فاصله بین معاینه کننده و معاینه شونده نباید بیش از یک متر باشد و ارتفاع محل نشستن آنها نیز یکی باشد. اگر از فشارسنج جیوه ای استفاده می شود باید ستون جیوه در وضعیت عمودی و در مقابل چشم معاینه کننده باشد. اندازه کاف فشارسنج باید متناسب با دور بازوی بیمار باشد. لذا گرفتن فشار خون کودکان با فشارسنج بزرگسالان یا گرفتن فشار خون افراد بسیار چاق یا ورزشکار با فشارسنج های معمولی ما را به اشتباه خواهند انداخت. در حالت دوّم یعنی حالتی که بازوبند برای بازو کوچک است به اشتباه فشارخون بالاتر از حدّ واقعی نشان داده می‌شود. بازوبند باید محکم به دور بازو بسته شود اما نه خیلی محکم؛ طوری که دو انگشت را بتوان میان بازوبند و بازو قرار داد. بازو باید لخت باشد و لباس(هر چند نازک) بالا زده شود. محل بستن بازوبند باید به نحوی باشد که لبه پایین آن دو سه سانتی متر بالاتر از چین آرنج باشد. بازوبند طوری بسته می شود که وسط کیسه هوا روی شریان بازویی قرار گیرد. قبل از باد کردن بازوبند باید مطمئن شد که عقربه فشارسنج (یا ستون جیوه آن) دقیقاً روی صفر باشد؛ به عبارت دیگر باید از خالی بودن بازو بند مطمئن شد. باد کردن بازوبند فشار سنج نباید خیلی آهسته انجام شود؛ میزان باد کردن بازوبند نباید از حد بیشتر باشد و وقتی که به اندازه کافی باد شد باید بلافاصله خالی کردن آن شروع شود. سرعت خالی شدن باد هم نباید زیاد تند یا کند باشد. اگر در ارزیابی فشار خون دچار تردید شدید نباید بلافاصله بازوبند را دوباره باد کنید بلکه باید حداقل ۵ دقیقه صبر کرد.

- ممکن است به طور طبیعی بین فشار خون دست چپ و راست، اختلاف اندکی وجود داشته باشد. به طور معمول ترجیح داده می شود فشار خون از دست راست گرفته شود.

- برای ارزیابی دقیق و نهایی فشار خون شخص باید نکات متعدّد دیگری هم درنظر گرفته شود از جمله این که: بسیاری از داروها بر روی فشار خون فرد تأثیر می گذارند؛ میزان طبیعی فشار خون کودکان و زنان باردار با افراد عادی متفاوت است( مثلا فشار خون طبیعی در کودکان کمتر از ده سال ۹۰ روی ۶۰ است)؛ بعضی بیماری های فرد ممکن است باعث کاهش یا افزایش فشار خون شوند و ….

- یک بار بالا بودن فشار خون دلیل بر ابتلای بیمار به پرفشاری خون نیست. لذا باید چند بار و به فواصل دو سه روزه ارزیابی فشار خون تکرار شود و اگر همه نتایج یکسان بود آنگاه تشخیص پر فشاری خون مطرح شود.

- و نهایتا این که همه آنچه که تا اینجا گفته شد نکات عمومی در مورد گرفتن فشار خون بود وگرنه نکات تخصصی به هنگام گرفتن فشار خون و به خصوص نکات مربوط به سمع صداها در این کار مطالبی است که خارج از بحث این مقاله است.

تعجب کردید؟ اما باور کنید که این شرایط باید در گرفتن فشار خون رعایت شوند. بنابراین اگر بدون رعایت این شرایط به شما گفته شده است که فشار خون دارید، باید از پزشک خود بخواهید که در تشخیص خود تجدید نظر کند. راستی فشار خون کدام یک از ما با رعایت این شرایط گرفته شده است؟ به عنوان یک راهکار عملی به شما توصیه می کنم که اگر فشار خو ن شما بدون رعایت این شرایط گرفته شد و طبیعی بود که هیچ، و اگر غیر طبیعی بود از پزشک بخواهید که فشار خون شما را با رعایت این شرایط ارزیابی کند. حداقل این که اگر پس از گرفتن فشار خون، مقدار آن غیر طبیعی بود باید با رعایت این شرایط آن را تکرار کرد.

تذکّر: با توجه به نکات فوق الذکر به نظر می رسد بهترین روش، ارزیابی فشار خون در منزل در ساعات و روزها و حالات مختلف است. بنابراین آموزش روش صحیح گرفتن فشار خون به مردم می تواند نتایج خوبی را به همراه داشته باشد.

علل پرفشاری خون از دیدگاه طبّ جدید

علل بروز این بیماری هنوز به طور کامل شناخته نشده است ولی برخی عوامل، فرد را مستعد ابتلا به فشار خون می کنند از جمله:

- سن‌: با افزایش سن احتمال بروز فشار خون افزایش می یابد.

- چاقی و اضافه وزن.

- کشیدن سیگار یا سایر اشکال مصرف دخانیات.

- مصرف الکل.

- رژیم‌ غذایی‌ حاوی‌ نمک‌ زیاد یا چربی‌ اشباع‌ شده‌ و کم مصرف کردن میوه و سبزی.

- کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی کافی و پشت میزنشینی.

- استرس.

- عوامل‌ ژنتیکی: وجود پرفشاری خون در پدر و مادر و یا هر دوی آنها و یا سایر خویشاوندان نزدیک، خطر ابتلای فرد به فشار خون بالا را بیشتر می کند.

- نژاد : سفید پوستان در مقایسه با سیاه پوستان کمتر به پرفشاری خون مبتلا می گردند.

- مصرف‌ بعضی داروها: ازجمله قرصهای‌ ضد حاملگی‌، داروهای کورتونی، بعضی‌ از انواع‌ داروهای‌ مهارکننده‌ اشتهاو ….

- بعضی بیماری های زمینه ای: مثل دیابت، نقرس، بیماری های مزمن کلیوی، سابقه فشار خون حاملگی و ….

- جنس: در سنین جوانی و میانسالی، مردها معمولاً بیشتر از زن ها در معرض ابتلا به پرفشاری خون قرار دارند ولی بعد از یائسگی خطر ابتلا در هر دو جنس برابر می شود.

علل پرفشاری خون از دیدگاه طبّ سنّتی

برای داشتن درکی ساده از علل پرفشاری خون از دیدگاه طبّ سنّتی، تصور وضعیت قلب و عروق و خونی که در آنها جریان دارد کفایت می کند؛ بر این اساس:

۱- علل قلبی: اگر به هر دلیل پمپاژ قلب قوی تر یا ضربان آن سریعتر شود، چون میزان خون ورودی به رگها بیشتر میشود، فشار آن نیز افزایش پیدا می کند. مثال ساده این حالت، هیجانات و استرس های روزمره است که با افزایش تعداد و قدرت ضربان قلب، باعث افزایش موقّتی فشار خون می شوند. در موارد عادی، این افزایش فشار خون با واکنش های دفاعی مثل گشاد شدن رگها جبران می شود؛ اما در صورت ادامه پیدا کردن این وضعیت کم کم منجر به پرفشاری خون می شود. بر این اساس، افرادی که طبع گرمی دارند؛ چون عملکرد قلبی قوی تری دارند به طور عادی ممکن است فشار خون بالاتری نسبت به سایر افراد داشته باشند.

۲- علل خونی: اگر به هر دلیل حجم خون یا غلظت آن زیاد شود هم ممکن است فشار خون افزایش پیدا کند. این مسأله هم می تواند به صورت طبیعی(مثلاً در افراد دموی مزاج که خون غلیظ تر و بیشتری دارند) یا غیر طبیعی(سوء مزاج هایی که باعث افزایش میزان یا غلظت خون می شوند) اتفاق بیافتد.

۳- علل عروقی: اگر رگهای بدن به هر دلیل تنگ شوند، میزان مقاومت آنها در مقابل جریان خون بیشتر می شود و ممکن است فشار خون، بالا برود. برای مثال یک فرد بلغمی به طور طبیعی دارای رگ های کوچک و تنگی است ولی چون خون او رقیق است و قدرت طپش قلبش نیزکم است فشار خونش در حالت عادّی بالا نمی رود؛ حالا اگر به هر دلیل غلظت یا حجم خون چنین فردی زیاد شود یا قدرت و تعداد ضربان قلبش افزایش پیدا کند؛ دچار پر فشاری خون خواهد شد.

فشار خون گرم؛ فشار خون سرد

در یک تقسیم بندی کلّی تر فشار خون به دو دسته گرم و سرد تقسیم می شود. فشار خون های گرم عمدتاً ناشی از قدرت زیاد پمپاژ قلب یا غلظت خون گرم یا سفتی جداره عروق هستند. فشار خون های سرد هم معمولاً ناشی از تنگی عروق، غلظت خون سرد، یا سفتی دیواره رگ ها هستند. سفت شدن دیواره رگها که باعث افزایش فشار خون می شود معمولاً ناشی از رسوب مواد زائد در دیواره عروق است و در انواع مزاج ها ممکن است دیده شود.

پیشگیری و درمان فشار خون

برای درمان فشار خون باید سوء مزاجی که باعث افزایش فشار خون شده است را درمان کرد. این رویکرد، یک رویکرد تخصّصی است که باید از سوی پزشک حاذق دنبال شود. اما آنچه در ادامه می آید توصیه هایی ساده و عملی هستند که در صورتی که آنها را جدی بگیرید می توانید نسبت به درمان خود مطمئن باشید؛ همچنین عمل به این توصیه ها از ابتلای افراد سالم به فشار خون نیز پیشگیری خواهد کرد.

الف- تغذیه

بدون شک، مشکلات تغذیه ای مهمترین عامل ایجاد پر فشاری خون هستند. برای درمان، نکات ساده ذیل را مد نظر قرار دهید:

۱- آیا مصرف گوشت قرمز برای مبتلایان به فشار خون ممنوع است؟

به طور ساده باید گفت که نه، اما با توجه به دو نکته:

الف- ضوابط خوردن گوشت رعایت شود؛ از جمله این که حداکثر هفته ای ۳-۲ بار مصرف شود، سرخ نشود بلکه به روش هایی مانند آب پز یا کبابی طبخ شود؛ از مصرف دنبه و چربی همراه گوشت حتی المقدور پرهیزشود؛ بیشتر، گوشت گوسفند(و گاهی گوشت شتر) مصرف شود و از مصرف گوشت گاو و گوساله خودداری شود؛ ازخوردن کله پاچه، سیراب شیردان وامعاء واحشاء حیوان خودداری شود.

ب- عده کمی از افراد هستند که واضحاً با خوردن گوشت قرمز دچار افزایش علائم بیماری خود می شوند. این گونه افراد بهتر است گوشت قرمز نخورند اما مصرف گوشت سفید به صورت فعلی موجود در بازار هم چندان مطلوب نیست و باید به این نکات توجّه کرد:

- مصرف مرغ های پرورشی به هیچ وجه توصیه نمی شود. در صورت ضرورت از مرغ های خانگی که با دانه تغذیه شده اند استفاده شود.

- ماهی، حتی المقدور باید دریایی و تازه باشد و از سرخ کردن آن پرهیزشود. در افراد گرم مزاج هفته ای یک یا دو بار ماهی خوردن منعی ندارد ولی در افراد سرد مزاج مصرف آن باید به حدّاقل برسد و همراه گرمی هایی مثل سیر و خرما مصرف شود.

- از مصرف میگو هم خودداری کنید.

۲- زندگی بی نمک فشارخونی ها!

یکی از توصیه های اکید طب نوین برای افراد دچار پرفشاری خون، کم کردن مصرف نمک است. این توصیه به قدری مریض را می ترساند که وقتی به آنها توصیه می کنیم که عمل مستحب خوردن کمی نمک در قبل و بعد غذا را رعایت کنند مضطرب و نگران می شوند و به ما یادآوری می کنند که فشار خون دارند. در این رابطه باید توجه داشت که:

- به لحاظ علمی کم کردن نمک در افراد مبتلا به فشار خون به این شکل است که اولاً غذای مصرفی آنها نباید پرنمک و شور باشد و در ثانی به هنگام مصرف غذا نمکدان سر سفره نباشد؛ به عبارت دیگر بیمار نباید اضافه بر نمک موجود در غذا به آن نمک بزند. بنابراین، این عقیده که در افراد مبتلا به پرفشاری خون مصرف نمک باید به کلّی قطع شود؛ بنابر عقیده طبّ جدید هم مردود و غیر علمی است.

- به عقیده ما نمک طعام با نمک های تصفیه شده فعلی که مورد تأیید وزارت بهداشت هستند تفاوت عمده ای دارد. علم جدید، نمک طعام را تنها منحصر به «کلرید سدیم» می داند اما به نظر ما، نمک طعام یک مجموعه یونی مشتمل بر یونهایی مثل کلر، سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیوم، ید و … است که بسیاری از نیازهای الکترولیتی ما را تأمین می کنند. این مجموعه یونی در نمک های تصفیه نشده مثل نمک های معدنی یا نمک دریا موجود است اما نمک های تصفیه شده بهداشتی فاقد آن هستند. نمک های تصفیه نشده در صورت مصرف منطقی نه تنها باعث افزایش فشار خون نخواهند شد بلکه در طولانی مدت بر درمان آن نیز تأثیر مثبت خواهند گذاشت. بنابراین توصیه می کنیم، به جای مصرف نمک های تصفیه شده از نمک های معدنی یا نمک دریای تصفیه نشده استفاده کنید.

-  قطع یا کم کردن بیش از حد نمک باعث بروز عوارض مختلفی از جمله خستگی مزمن خواهد شد. لذا این کار به عنوان راه درمان فشار خون توصیه نمی شود.

-  با این حال توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد نمک هم حتماً مضر است. بنابراین نمک تصفیه نشده را به میزان منطقی مصرف کنید اما شورش را در نیاورید.

۳- حذف وعده ناهار

ناهار بر خلاف تصور عموم مردم، در طب اسلامی و ایرانی وعده ای بسیار مضر است. یکی از آثار مهم نخوردن ناهار، تنظیم سطح فشار خون است. بنابراین سعی کنید ناهار را از برنامه غذایی خود حذف کنید. اگر ابتدا به ساکن برای این کار آمادگی ندارید می توانید مقدار مصرف ناهار را کم کنید یا از غذاهای نپخته استفاده کنید و یا لااقل ساعت ناهار خوردنتان از دو ساعت قبل تا دو ساعت بعد از اذان ظهر نباشد.

۴- رعایت شرایط مطلوب تغذیه

علاوه برموارد فوق، رعایت سایر شرایط مطلوب تغذیه و به ویژه آن چه که به عنوان مستحبّات تغذیه در دستورات اسلامی آمده است برای در مان هر نوع بیماری و از جمله فشار خون مؤثّر است. دستوراتی که در ادامه می آید بعضی از ساده ترین و درعین حال از مهم ترین این دستورات هستند؛ لذا آنها را جدّی بگیرید و مطمئن باشید که اگر به تدریج آنها را در زندگی خود اجرا کنید نیازتان به طبیبانی مثل بنده به حدّاقل خواهد رسید و اکثر بیماری های جسمی و روحی شما مسیر بهبودی را خواهند پیمود. اگر بعضی از دستورات به نظرتان سخت می آید عجله نکنید و به تدریج و گام به گام خود را به انجام آنها عادت دهید.

- دو اصل مهم و اساسی در تغذیه سالم که بهتر است در تمام زندگی رعایت شوند اینها هستند:

- حرکت از سمت غذاهای حیوانی به سمت غذاهای گیاهی.

- حرکت از سمت غذاهای پخته به سمت غذاهای خام.

چنانکه واضح است منظور ما «خام گیاهخواری» مطلق نیست؛ بلکه حتّی آن را کاری غلط می دانیم؛ امّا هر قدر که غذاهای گیاهی و خام در رژیم غذایی ما غلبه بیشتری نسبت به غذاهای حیوانی و پخته داشته باشند بدن ما سالم تر خواهد بود.

- تا زمان گرسنگی کامل، غذا نخورید و قبل از سیری نیز دست از خوردن بکشید؛ قبل و بعد از غذا کمی نمک میل کنید؛ از پرخوری؛ بد و بی موقع غذا خوردن خودداری کنید. سعی کنید هر لقمه غذا را حداقل سی بار بجوید. غذای خود را در محیطی آرام و به دور از استرس و تنش و در حالت نشسته میل کنید. با اجتناب از مصرف غذاهای خیلی گرم یا خیلی سرد اعمال هضمی را بهبود ببخشید. سعی کنید از نیم ساعت قبل از غذا تا دو ساعت و نیم پس از آن از نوشیدن هر نوع نوشیدنی پرهیزکنید.

- سرخ کردن بدترین شیوه پخت غذاست؛ مصرف غذاهای سرخ کردنی را به نزدیک صفر برسانید. از مصرف غذاهایی هم که در درجه حرارت‌های بسیار بالا و یا با مدت زمان طولانی تهیه می‌شوند، خودداری کنید و به خاطر داشته باشید استفاده چند باره از روغن‌های آشپزی عامل مهمّی در بالا بردن فشار خون است.

- چنان که گفتیم مصرف غذاهای حیوانی(انواع گوشت، لبنیات، تخم مرغ و …) را به حدّاقل مورد نیاز کاهش دهید. مصرف تخم مرغ را به هفته ای یک بار و آنهم به صورت آب پز عسلی محدود کنید. فراموش نکنید که در حدّ امکان از تخم مرغهای خانگی استفاده کنید.

- تمام غذاهای مصنوعی، صنعتی، کارخانه ای و مانند آن را چونان سمّ مهلکی برای خود فرض کنید و به سراغ آنها نروید. (انواع سوسیس، کالباس، همبرگر، پیتزا، انواع غذاهای ساندویچی و فست فودها، نوشابه ها و دوغ های گازدار، انواع پفک، چیپس، شکلات و بستنی صنعتی، آدامس، انواع سس های کارخانه ای، نان های فانتزی، هر نوع کمپوت و کنسرو و آب میوه صنعتی و هرگونه خوراکی اسانس دار، شیرینی های قنادی، ماکارونی و لازانیا، انواع آجیل بوداده و حتّی مواردی مانند ربّ و آبلیمو و سرکه صنعتی، انواع لبنیات پاستوریزه و حتّی کشک کارخانه ای و ….)

- مصرف میوه های گلخانه ای را محدود کنید و در حدّ امکان از میوه هایی که در محیط طبیعی رشد کرده اند استفاده کنید. از مصرف قارچ پرورشی هم خودداری کنید.

- مصرف قند و شکر و هر چیزی که با آنها تهیه می شود (مثل انواع نوشابه، مربا، ژله، شکلات، کیک‌ و شیرینی) را محدود و یا حذف کنید و شیرینی های طبیعی مانند خرما و عسل را جایگزین نمایید.

- آب لوله کشی مقادیر زیادی کلر دارد؛ اگر چاره ای از مصرف آن ندارید؛ آن را یک دقیقه بجوشانید.

از مصرف هرگونه غذای فریز شده، دودی، یا غذاهای پخته شده با مایکروفر، زودپز، پلوپز، آرام پز و مانند آن خودداری کنید.

- آب را در یخچال سرد کنید و در آن یخ نیندازید.

- در صورت امکان برای پخت غذا از ظروف سفالی، سنگی، چدنی یا مس سفید شده با قلع استفاده کنید. ظروف چینی و کریستال نیز ضرر چندانی ندارند؛ ولی از تفلون، آلومینیوم، روی، ملامین، استیل و ظروف لعابی و نیز ظروف مسی سفید شده با سرب فاصله بگیرید.

- مصرف نان‌ها و مواد کربوهیدراتی تهیه شده از آردهای سفید و بدون سبوس(تصفیه شده) را به حداقل برسانید و از نان‌های سبوس‌دار استفاده کنید. مصرف نان های سبوس دار در طولانی مدت می تواند اثر مثبتی در کاهش فشار خون داشته باشد.

- در حدّ امکان مصرف خوراکی های حاوی کافئین مثل چای، قهوه، نسکافه، انواع نوشابه و شکلات را بسیار محدود کنید.

- موادی مثل کره، خامه، مارگارین، چربی‌های هیدروژنه، روغن‌های جامد و مایع و انواع سس‌ها را از برنامه غذایی حذف کنید. بهترین روغن برای شما روغن زیتون (به خصوص انواع تصفیه نشده آن) و بعد از آن روغن کنجد است. با مشورت متخصّص طبّ سنّتی، مصرف روغن پاک(روغن زرد یا حیوانی)، کره محلّی و روغن دنبه نیز می تواند به شما کمک کند.

- مغز‌ها و دانه‌های گیاهی اگر به صورت خام مصرف شوند حاوی موادمغذی بی‌شماری هستند، می‌توانید از آنها در رژیم غذایی روزانه بهره ببرید.

۵- روزه داری

روزه داری در افرادی که به علت افراط در خوردن، چاقی، چربی خون و مانند آنها دچار فشار خون شده اند راه بسیار مناسبی برای کنترل فشار خون است.

۶- افزایش مصرف پتاسیم

ثابت شده است که افزایش مصرف غذاهای حاوی پتاسیم به کاهش فشار خون کمک می کند. جالب است بدانید که پتاسیم غذاهای کارخانه ای طی مراحل فرآوری به تدریج کاهش می یابد ولی نمک بیشتری به آنها افزوده می شود. این مسأله به علاوه روغن زیاد و وجود اسانس ها، رنگ ها و ترکیبات نگهدارنده در این گونه خوراکی ها باعث می شود که اثر آنها در افزایش فشار خون بسیار واضح باشد. بنابراین برای تأمین پتاسیم کافی از مصرف غذاهای کارخانه ای خودداری کنید. غلات، میوه ها و سبزی ها منابع خوبی برای تأمین پتاسیم مورد نیاز بدن هستند.

۷- افزایش مصرف کلسیم

ثابت شده است که تأمین کلسیم بدن به اندازه مورد نیاز باعث کاهش فشار خون می شود. بنده به تجربه دیده ام که کمبود کلسیم در بین مردم ما بسیار شایع است. بنابراین توصیه اکید می کنم که بیماران فشار خونی حداقل تا مدتی از مکمل های طبیعی کلسیم استفاده کنند. امروزه مردم تحت تأثیر آموزه های رسانه ها برای تأمین کلسیم مورد نیاز خود عمدتاً به مصرف لبنیات روی می آورند که با توجّه به کیفیت لبنیات پاستوریزه، به هیچ وجه مورد تأیید ما نیست و البته معمولاً اثر درمانی مناسبی هم ندارند. پیشنهادهای ما به شما برای تأمین کلسیم مورد نیازتان ساده و عملی است:

* بهره مندی از آفتاب: اگر خانه آفتاب گیری ندارید؛ سعی کنید هر چند روز یک بار هم که شده چند دقیقه ای آفتاب بگیرید؛ البته اکیداً توصیه می کنم که تابش آفتاب باید به پشت بدن باشد و نه جلوی آن.

* فعّالیت بدنی مناسب مانع از کاهش میزان کلسیم بدن خواهد شد.

* از مصرف خوراکی هایی که باعث کاهش جذب کلسیم یا افزایش میزان برداشت آن از استخوان می شوند خودداری کنید. سر دسته این خوراکی ها چای و نوشابه است.

* از بین لبنیات، بهتر است به مصرف کشک و کره محلّی و روغن زرد اکتفا شود. مصرف هفته ای یک بار کشک محلّی مرغوب (به صورت کله جوش، همراه کمی پونه و روغن زیتون– به جای نعناع داغ – و چند عدد خرما یا مغز گردو به عنوان دسر)، کلسیم کافی را تأمین خواهد کرد.

* مصرف روزانه ۱۰ عدد مغز بادام خام و ۵ عدد خرما هم می تواند کلسیم مورد نیاز را به بدن برساند.

* پوست تخم مرغ های مصرفی خود را دور نریزید. آنها را شسته؛ خشک و آسیاب نموده، روزی نصف قاشق چایخوری از این پودر را با کمی عسل روی زبان خود ریخته قورت دهید. این ترکیب ساده و ارزان یکی از بهترین مکمّل های طبیعی کلسیم است.

ب- حجامت

حجامت بدون تردید یکی از بهترین روش ها برای درمان فشار خون است. حجامت از چند طریق باعث کاهش فشار خون می شود:

۱- اخلاط فاسد را از بدن خارج می کند.

۲- با ارتقاء سطح کارکرد کبد، زمینه را برای پاک شدن رسوبات از جداره عروق فراهم می کند.

۳- حرارت کلی بدن و حرارت قلب را معتدل می کند.

۴- غلظت خون را تعدیل می کند.

۵- حجم خون را کاهش می دهد.

اینکه چه کسانی از حجامت سود می برند و چند بار و چگونه باید حجامت کنند مسأله ای است که باید توسط پزشک تعیین شود. اما به طور کلی می توان گفت:

۱- جز برخی از افراد بلغمی، اکثر افراد از انجام حجامت سود می برند.

۲- حجامت مورد توصیه، حجامت عام(بین دو کتف) است؛ اگرچه برخی معتقدند که حجامت ساکرال(گودی کمر) نافع تر است.

۳- افرادی که خون غلیظی دارند به ویژه افراد دموی بهتر است به فواصل مناسب، حجامت را تکرار کنند.

۴- اگر چه حجامت در بسیاری از موارد -  به ویژه در فشار خون دموی – به تنهایی می تواند فشار خون را درمان کند اما به هر حال قاعده بر این است که حجامت به عنوان یک درمان کمکی در کنار سایر روش های اصلاح مزاج به کار رود.

ج- ورزش

ورزش یکی از راههای مناسب کنترل و درمان فشار خون است. ورزش با افزایش سوخت و ساز و تعریق و کمک به درمان یبوست، به سوختن و دفع اخلاط فاسد کمک می کند و با ایجاد نشاط، در کاهش استرس که یکی از متهمان اصلی ایجاد فشار خون است موثر است. همچنین ورزش باعث کاهش اسپاسم عروق و شل شدن آنها می شود. در این رابطه باید دانست:

۱- ورزش باید ملایم و متناسب با وضعیت بدنی و مزاج بیمار باشد. ورزش حرفه ای نمی تواند راه مناسبی برای درمان فشار خون باشد.

۲- پیاده روی تند یا دویدن آرام از بهترین ورزش ها برای درمان فشار خون است. این کار به ویژه پس از نماز صبح به شدّت مورد توصیه ماست. دوچرخه سواری و شنا گزینه های بعدی هستند. برای اثربخشی بهتر، باید به طور منظّم و حدّاقل هفته ای سه جلسه سی دقیقه ای ورزش کرد.

۳- ورزش های غیر ایزومتریک مثل وزنه برداری یا پرورش اندام نه تنها باعث کاهش فشار خون نمی شوند بلکه آن را افزایش می دهند.

د- رفع یبوست

یبوست باعث تجمع اخلاط فاسد در بدن و ایجاد سوء مزاجهای مختلفی می شود. درمان یبوست از الزامات درمان فشار خون است. برای توضیحات کامل تر می توانید به مقاله «ام الامراضی به نام یبوست» مراجعه کنید. ساده ترین پیشنهاد به کسانی که با این مشکل مواجه هستند آن است که نیم ساعت قبل از صبحانه خوردن یک قاشق غذاخوری خاکشی را در یک لیوان آب جوش ریخته و داغ داغ میل کنند.

هـ – درمان مشکلات روحی و استرس ها

جسم و روح، اثرات متقابلی روی هم دارند و صد البته، تأثیرات اوضاع مثبت و منفی روحی بر جسم، بسیار واضح تر و ملموس تر است. استرس، به تدریج می تواند کارکرد تمام اعضای بدن را دچار اختلال کند و انواع سوء مزاج ها را به وجود آورد. تجربه افزایش فشار خون به دنبال استرس و مشکلات روحی برای بسیاری از ما تجربه ای آشنا است. بنابراین بدون حل مشکلات روحی بیمار انتظار درمان کامل فشار خون او را نداشته باشید. درمان این مشکلات ابتدا باید با تغییر در شیوه های زندگی و نیز تغییر نگرش های بیمار انجام شود. درمان های دارویی تنها جنبه کمکی دارند. چند پیشنهاد ساده برای این کار عبارتند از:

- دم کرده گل گاوزبان و سنبل طیب: یک قاشق غذاخوری گل گاوزبان و یک قاشق مربّاخوری سنبل طیب و یک عدد لیموعمانی (یا دو عدد عنّاب) را با یک و نیم لیوان آب، ۲۰ دقیقه روی شعله کم جوشانده صاف کرده با عسل شیرین و میل کنید. اگر احساس می کنید که با مصرف این جوشانده فشارتان بالا می رود آن را بدون سنبل طیب استفاده کنید.

- عرق بیدمشک و بهارنارنج را به نسبت مساوی با هم مخلوط و روزی ۳-۲ استکان میل کنید.

- یک عدد سیب – که بهتر است سیب سرخ باشد – را با پوست رنده کنید و دو قاشق غذاخوری گلاب، دو قاشق غذاخوری عرق بیدمشک، یک قاشق مربّاخوری عسل و یک قاشق چایخوری تخم ریحان یا فرنجمشک را به آن اضافه کنید و پس از مدّتی خیس خوردن، میل کنید. این فالوده خوش طعم، علاوه بر اثر آرامبخشی فوق العاده، در درمان کم خونی نیز بسیار موثّر است.

- از دم کرده یا جوشانده یا عرقیات این گیاهان نیز می توانید استفاده کنید: بابونه، بادرنجبویه، اسطوخدّوس، گل سرخ، طارونه، آویشن، مرزنجوش، هوفاریقون، رزماری و ….

- اگر با مصرف این داروها احساس می کنید دچار گرمی شده اید می توانید داروهایی مثل پوست بید، تخم گشنیز، نیلوفر و طباشیر را به عنوان آرام بخش های خنک به رژیم دارویی خود اضافه کنید.

- مصرف گلاب هم اثر آرام بخشی فوق العاده ای دارد. روزی ۲-۱ بار و هر بار نصف استکان گلاب را به آرامی میل کنید یا آن را مخلوط با سایر عرقیات استفاده کنید. از گلاب در غذاها هم استفاده کنید. استفاده از اسانس گل سرخ کاشان – یعنی تنها عطر واقعاً ایرانی – هم اثر نشاط آوری فوق العاده ای خواهد داشت. البته معدودی از افراد با مصرف گلاب دچار افزایش فشار خون می شوند که این عدّه باید از مصرف خوراکی آن اجتناب کنند.

دستورات فوق، تنها چند دستور ساده و قابل اجرا برای عموم بوده و طبیعتاً با مراجعه به پزشک یا عطّار با تجربه می توانید دستورات کاملتر و مطابق با طبع و مزاج خود دریافت کنید.

و- درمان دارویی سوء مزاج و دفع اخلاط فاسد

تصور عمومی بر آن است که افراد فشار خونی باید خنکی مصرف کنند. اگر چه به نظر می رسد که فشار خون های گرم نسبت به فشار خون های سرد شیوع بیشتری داشته باشند اما این مسأله قاعده ای کلی نیست و در بسیاری از موارد لازم است که به بیمار داروهای گرمی تجویز کرد تا فشار خون او درمان شود. بنابراین تجویز دارو برای رفع سوء مزاج، مسأله ای تخصصی است؛ اما نکته های عمومی تر را ذکر می کنیم:

۱- تقریباً هر مریض فشار خونی می توانید ترکیب عرق کاسنی و شاهتره را مصرف کند. برای این کار دو عرق را به نسبت مساوی مخلوط و روزی ۳-۲ استکان میل کنید. این ترکیب با طبع معتدل و ملایم خود، تقریباً به همه افراد با هر مزاجی می سازد و با فعال سازی کبد، به تدریج اخلاط فاسد را از بدن تخلیه می کند. چند ماه مصرف این ترکیب، بسیاری از فشار خون ها را درمان می کند.

اگر طبع بیمار خیلی گرم باشد می توان عرق های خنکی مثل بید، خارشتر، همیشه بهار و … را به این ترکیب اضافه کرد. به عکس اگر طبع بیمار سرد باشد یا با خوردن ترکیب عرق کاسنی- شاهتره دچار سردی شود می توان کمی عرق گل گاوزبان یا بابونه و … به آن افزود.

۲- اگر بیمار طبع گرمی داشته باشد درمان های زیر می تواند به درمان او کمک کند:

- شبها یک قاشق مرباخوری پودر تخم گشنیز را در یک استکان آبغوره بی نمک ریخته صبح ناشتا آن را صاف و کم کم میل کند. این نسخه به خصوص برای درمان فشار خون هایی که همراه با سوزن سوزن شدن بدن، تلخی دهان، پوسته ریزی یا شکاف خوردن لب، خارش و سایر علایم افزایش صفرا هستند بسیار مفید است.

- مصرف ترشی های طبیعی مثل سرکه، آبغوره و آبلیمو.

- مصرف عصاره(جوشانده، دم کرده، خیسانده و …) زرشک، عناب، شاه توت، انار، آلبالو، ذغال اخته، چای ترش و …. در این میان چای ترش از بهترین داروها برای کاهش فشار خون است اما با توجه به طبع سرد و خشک آن بیشترین تأثیر را روی فشار خون های گرم خواهد داشت و مصرف مداوم و طولانی آن در افراد سردمزاج می تواند باعث بروز مشکلاتی گردد.

- مصرف مرکبات به ویژه گریپ فروت.

- مصرف آب ماست.

۳- اگر بیمار طبع سردی داشته باشد و به ویژه افراد بلغمی باید به روش های دیگری درمان شود؛ مثلاً:

- استفاده از جوشانده یا عرق گل گاوزبان(با یا بی سنبل طیب با توجّه به واکنش بدن بیمار)

- مصرف سیاهدانه: روزی ۳ بار و هر بار ۷ عدد سیاهدانه را به آرامی بجود. چون در اوایل مصرف ممکن است افت فشار شدیدی رخ دهد بهتر است تا تطبیق پیدا کردن بدن، مصرف سیاهدانه در حالت نشسته انجام شود. به همین دلیل هم توصیه می شود که بانوان باردار از مصرف سیاهدانه خودداری کنند.

۴- سیر: سیر با آنکه طبعی گرم و خشک دارد قادر است انواع فشار خون حتی فشار خون های گرم را کنترل کند بنابراین مصرف آن را به کلیه کسانی که سیر به آنها می سازد توصیه می کنیم. مداومت در مصرف سیر اغلب به تنهایی می تواند مشکل بیمار را حل کند. سیر را باید خام مصرف کرد و مصرف سیر پخته یا سیر ترشی اثر درمانی چندانی ندارد. کسانی که با بوی سیر مشکل دارند می توانند از«عصاره سیر و لیموترش» استفاده کنند.

۵- داروهای افزایش دهنده فشار خون: برخی داروهای گیاهی می توانند فشار خون را بالا ببرند؛ به این دلیل توصیه می شود برای مصرف آنها با پزشک حاذق مشورت کنید. در این مورد می توان به داروهایی مانند شیرین بیان، سنبل طیب، بادرنجبویه، زیرفون و … اشاره کرد.

ز- قطع مصرف دخانیات

این اقدام می تواند از موثرترین اقدامات برای کاهش فشار خون باشد. ثابت شده است که با اولین پک به سیگار یا پیپ، فشار خون ماکزیموم به علت آزاد شدن آدرنالین ۲۵ میلیمتر جیوه افزایش پیدا می کند.

ح- کاهش وزن

ثابت شده است که فشار خون در افراد چاق – به ویژه کسانی که چاقی شکمی دارند – شایع تر است؛ بنابراین بهتر است با رعایت یک برنامه غذایی مناسب به کاهش وزن اقدام کرد.

فشار خون در زنان یائسه

بسیاری از زنان یائسه به واسطه تغییرات هورمونی که پیدا می کنند و نیز عدم دفع خون قاعدگی دچار افزایش فشار خون می شوند. برای درمان این بانوان علاوه بر نکات عمومی ذکر شده، این دستورات هم کمک کننده است:

۱- مصرف جوانه گندم: روزی یک قاشق مربّاخوری از پودر جوانه گندم(یا ۵-۴ قاشق غذاخوری جوانه گندم تازه) را به هرنحوی که مایل هستید مصرف کنید. جوانه گندم یکی از بهترین گزینه ها برای کاهش انواع عوارض دوران یائسگی است ولذا مصرف مداوم آن برای زنان یائسه بسیار مطلوب است.

۲- مصرف مکمل های هورمونی طبیعی: مثل رازیانه، بومادران یا تخم شوید که به اشکال مختلف قابل مصرف هستند. اگر گر گرفتگی هم جزء علایم بیمار باشد می توان عرق کاسنی و شاهتره را نیز به داروها اضافه کرد.

۳- انجام حجامت به خصوص حجامت ساکرال(گودی کمر).

فشار خون زنان باردار

با مشورت پزشک حاذق اقدامات ذیل قابل انجام است:

۱- رعایت دستورات عمومی(تغذیه، استرس، یبوست و …) که در مورد سایر بیماران گفته شد.

۲- تجویز مخلوط مساوی مساوی عرق کاسنی و شاهتره.

۳- حجامت: حجامت بین ماههای ۴ تا ۷ بارداری، یکی از بهترین راههای پیشگیری از این مسأله است. در صورت ضرورت و با توجه به وضعیت جسمانی و مزاجی بیمار و بنا به تشخیص پزشک، تکرار این حجامت نیز منع چندانی ندارد.

۴- دقّت کنید که در این دوران از مصرف داروهایی که می توانند باعث افت شدید و سریع فشار خون شوند؛ خودداری شود.(مثل سیاهدانه، چای ترش و …)

تقریباً تمام موارد فشار خون بارداری با همین دستورات ساده بهبود خواهند یافت.

 

یک دلیل نادر برای فشار خون

یک دلیل نادر برای فشار خون پایدار، عارضه «آپنه یا قطع تنفس به هنگام خواب است» که معمولاً در افرادی اتفاق می افتد که گردن کوتاهی دارند و عادت دارند به پشت بخوابند. برای جلوگیری از این عارضه سعی کنید عادت کنید( و به کودکانتان نیز عادت دهید) که به هنگام خوابیدن، به پهلوی راست(همانطور که در روایات شریف سفارش شده است) بخوابند.

آیا همه کسانی که پرفشاری خون دارند باید درمان شوند؟

پاسخ این سوال بر اساس دیدگاه های طب جدید مثبت است اما بر اساس آموزه های طب سنتی منفی است. گفتیم که بر طبق منطق طب سنتی ممکن است فردی به طور طبیعی فشار خونی بالاتر از سایر افراد داشته باشد و بدیهی است چنین فردی بیمار محسوب نمی شود که نیازی به درمان داشته باشد. اینها معمولاً افراد سالمی هستند که به طور اتفاقی متوجه بالا بودن فشار خون خود می شوند و تحت درمان دارویی قرار می گیرند و تازه از این موقع است که انواع علایم و عوارض را بروز می دهند. تشخیص اینکه کسی به طور طبیعی و بر اساس مزاج خود دچار فشار خون است یا این که بیمار است و نیاز به درمان دارد تنها از پزشک مسلط به مبانی طب سنتی ساخته است. نگارنده خود از کسانی هستم که به واسطه طبع گرم، غلظت خون و بزرگی طبیعی اندازه قلب، فشار خون بالایی دارم و حتی در بهترین حالات تغذیه ای و روانی، فشار خونم حدود ۱۸ روی ۱۲ است. تمام معاینات و بررسی ها نیز طبیعی بودن وضعیت بدن مرا نشان می دهند اما خدا نیاورد آن روزی را که به دلیل برخی روندهای اداری – مثل گرفتن گواهینامه رانندگی – مجبور باشم برای معاینه به همکاران خود مراجعه کنم که در این صورت مجبورم به لطایف الحیل آنها را از معاینه خود منصرف کنم وگرنه می توانید تصورش را بکنید که همکار محترم با دیدن فشار خون ۱۸-۱۷ من چه حالی پیدا می کند….

درمان اورژانسی فشار خون

گاهی فشار خون به دلایل مختلفی به طور ناگهانی بالا می رود که اگر زود به داد بیمار نرسیم می تواند منجر به عوارض خطرناکی شود. برای کنترل اورژانسی فشار خون توصیه های ساده ذیل را در نظر داشته باشید:

۱- حنا را با آبغوره بی نمک خمیر کرده و کف پای بیمار ضماد کنید.

۲- از جوشانده چای ترش استفاده کنید.

۳- سیر را رنده کرده و با کمی آبلیمو به بیمار بدهید تا بخورد.

۴- کمی آبغوره بی نمک یا آب لیموترش تازه به بیمار بخورانید.

۵- اگر فشار خون بیمار به هیچ صراطی مستقیم نیست او را سریعا حجامت کنید. بسیاری از همکاران فشار خون بسیار بالا را مانع انجام حجامت می دانند امّا به عقیده بنده یکی از بهترین روش ها برای کنترل اورژانسی فشار خون، حجامت است.

۶- از سایر اقدامات کمکی هم غافل نشوید: بیمار را در معرض هوای آزاد و تازه قرار دهید؛ از او بخواهید که نفس عمیق بکشد، چشم های خود را ببندد و سعی کند که به چیزی فکر نکند، شانه های او را به آرامی ماساژ دهید و سعی کنید هر گونه استرس و نگرانی را از او دور کنید.


برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:45 | لینک  | 

كم خوني ودرمان ان

کم خونی در طبّ کلاسیک

کم‌خونی وضعیتی است که در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون کاهش یافته؛ تبادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن بین خون و سلول‌ها دچار اختلال می‌شود. از مهم‌ترین مواد مغذی جهت خون‌سازی که کمبود آن‌ها موجب بروز کم‌خونی می‌شود می‌توان به آهن،‌ ویتامین ب ۱۲ و اسیدفولیک اشاره کرد. از بین آن‌ها کم‌خونی ناشی از فقر آهن از شایع‌ترین کم‌خونی‌هاست ولذا محور اصلی بحث ما نیز همین نوع کم خونی است.

علائم  و عوارض کم خونی

کم خونی های خفیف، در مراحل اولیه علامتی ندارند ولی به تدریج عوارض مربوطه ظاهر می شود. اولین و مهمترین عارضه کم خونی ، خستگی است. فعالیت حیاتی افرادی که هموگلوبین خون آنها پائین است، کاهش یافته؛ زود خسته می شوند. ضعف و رنگ پریدگی، التهاب و سوزش زبان، زخم کناره دهان وشکنندگی ناخن ها و همچنین سردرد و سرگیجه از عوارض بعدی کم خونی است. تمایل غیر طبیعی به خوردن مواد غیر غذایی مانند خوردن یخ، نشاسته خام یا برنج خام نیز از نشانه های کم خونی فقر آهن است. این مشکل درکودکان بیشتر دیده می شود. کودکانی که به خوردن خاک تمایل پیدا می کنند؛ به طور غیر مستقیم از کم خونی خود خبر می دهند. کودکان کم خون ، اشتهای خود را به غذا از دست می دهند و مقاومتشان در برابر عوامل عفونی کاهش می یابد.

چون آهن، علاوه بر فعالیت خون سازی در ساختمان عضلات و بعضی از آنزیم های مهم بدن نیز وارد می شود؛ کمبود آن منجر به کندی رشد جسمی و به خصوص مغزی نوزادان و شیرخواران می گردد. این ضایعه در موارد شدیدتر ممکن است برگشت ناپذیر شده، کودک را در کند ذهنی همیشگی نگه دارد. خردسالان کم خون، اغلب نا آرام و تحریک پذیرند. کودکان کم خون در مرحله پیش دبستانی و دبستانی با ضعف یادگیری ودرک مطالب روبرو می شوند. کم خونی فقر آهن در بانوان باردار، بر رشد جنین اثرگذاشته؛ ممکن است زمینه ساز سقط شود. نوزادانی که از مادران مبتلا به فقر آهن به دنیا می آیند؛ اکثرا کم وزن و ضعیف هستند.

به طور خلاصه، علایم و عوارض کم خونی عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم‌ها؛

ضعف و خستگی زودرس؛

سرگیجه، به خصوص به هنگام بلند شدن از زمین؛

بی حوصلگی، افسردگی و سایر اختلالات خلقی؛

سردرد؛

خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها؛

حالت تهوع؛

کاهش (و گاهی افزایش)خونریزی قاعدگی؛

کاهش حافظه، توان یادگیری و نهایتا افت تحصیلی؛

تیرگی دور چشم؛

بعضی یبوست های مقاوم به درمان؛

برخی جوش های مقاوم به درمان؛

ریزش مو و گود شدن روی ناخن(یا ناخن قاشقی که در کم خونی های شدید دیده می شود).

البته ذکر علایم فوق به این معنا نیست که هر کس کم خونی دارد تمام علایم فوق را نشان می دهدو همچنین به این معنا هم نیست که اگر فردی بعضی علایم فوق را داشت؛ حتما کم خون است.

کم خونی از منظر طبّ سنّتی ایران

اگر بخواهیم رویکردی کاملا ساده و درعین حال، عملی نسبت به کم خونی داشته باشیم؛ کم خونی عبارت است از کاهش تولید یا افزایش تحلیل خلط دم صالح در بدن. کسی که با اصول طبّ سنّتی آشنایی داشته باشد؛ به راحتی می تواند با اتّکا به همین تعریف ساده، علل ، علایم، عوارض و راه های درمان کم خونی را توضیح دهد. البتّه در نگاهی دقیق تر، کاهش تولید یا افزایش تحلیل هر یک از اخلاط چهارگانه، می تواند انواعی از اختلالات خونی را به وجود آورد که ورود دقیق در این بحث، خارج از اهداف این مقاله است.

عوامل ایجاد کننده کم خونی

متاسفانه این عوامل در زندگی روزمره بسیار فراوانند و تنها به برخی از شایعترین آنها اشاره می کنیم:

۱- آلودگی آب و هوا:

و به خصوص سرب موجود در هوای آلوده شهرها که منجرّ به نوعی کم خونی مزمن و مقاوم به درمان، کاهش سطح بهره هوشی، خستگی مزمن و … می شود. به همین جهت اگر بیمار در شهرهای بزرگ زندگی می کند؛ بافرض بالا بودن میزان سرب در خون وی، قبل از شروع درمان، با انجام حجامت عامّ، نسبت به کاهش سطح خونی سرب در وی اقدام کنید. همچنین سرب از طریق سیستم های لوله کشی آب شهری(به دلیل استفاده از لوله های حاوی سرب) و نیز برخی ظروف غذاخوری( از جمله ظروف استیل و ظروف مسی سفید شده با سرب) و یا حتّی سرب موجود در رنگ دیوار منازل هم می تواند وارد بدن شود.

۲- پایین بودن کیفیت واقعی تغذیه عامّه مردم:

این مسأله تابعیت چندانی از مسایل اقتصادی ندارد و حتّی اغلب، در بین طبقات مرفّه یا ساکنین شهرهای بزرگ می تواند شدیدتر باشدکه شاید شایعترین و مشکل سازترین مورد، گسترش فرهنگ استفاده از غذاهای غیرخانگی و به ویژه فست فودهاست.

۳- استفاده از ظروف آلومینیومی، تفلون و … برای طبخ غذا.

۴- مشکلات مربوط به قاعدگی در بانوان(خونریزی زیاد، فاصله کم بین قاعدگی ها و ….)

۵- مصرف چای و قهوه  به ویژه بلافاصله پس از غذا.

۶- انگل های گوارشی(به خصوص در کودکان).

۷- اشکال در جذب آهن از روده مانند پولیپ روده، اسهال های مزمن، جراحی های انجام شده در روده، مصرف زیاد داروهای ضد اسید(مثل رانیتیدین، سایمتیدین، فاموتیدین، امپرازول، شربت هاب آنتی اسید و … چرا که اسید معده از عوامل موثر در جذب آهن می باشد.) و ….

۸- یبوست به معنای عامّ آن.

۹- خونریزیهای ضعیف و دنباله دار گوارشی( مثلا در زخم معده، سرطان روده، همورویید (بواسیر)، شقاق مقعد و ….)

۱۰- مصرف داروهایی مثل کلستیرامین، پانکراتین و تتراسایکلین.

۱۱- میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیکی افراد متفاوت است. در برخی مقاطع سنّی یا حالات ویژه، نیاز بدن به آهن افزایش می یابد که اگر این نیاز تأمین نشود؛ حتّی در صورت سلامت فرد، ایجاد کم خونی مورد انتظار است؛ مثلا زنان باردار به علت افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر بافت‌ها به آهن بیشتری نیاز دارند؛ به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر کم‌خونی قرار دارند.

در شیرخواران هم، در صورت سلامت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر برای ۶ـ۴ ماه اول زندگی کافی است و پس از آن باید با مکمّل های طبیعی، نسبت به رفع نیاز کودک به آهن اقدام نمود؛ امّا نوزادانی که با وزن کم متولد می‌شوند؛ از ۳ ماهگی نیاز به آهن اضافی دارند. بستن پیش از موقع بند ناف، به این دلیل که نوزاد را از یک سوم کل خونش محروم می‌کند، خطر فقر آهن را افزایش می‌دهد.

دوران  نوجوانی و شیردهی نیز از ایّام خاصّ افزایش نیاز آهن به حساب می آیند.

۱۲- عفونت های مزمن و درمان نشده.

عوارض درمان به شیوه طبّ کلاسیک

در طبّ کلاسیک، مهمترین روش درمانی، استفاده از مکمّل های خوراکی( و گاه تزریقی) آهن و نیز اسید فولیک است امّا به دلایل زیر این درمان ها کارآیی یا پذیرش کافی در بیماران ندارند:

۱- عدم تحمّل گوارشی فرآورده های حاوی آهن در بسیاری از بیماران.

۲- هزینه زیاد درمانی(هزینه اقدامات تشخیصی، ویزیت های سریال پزشکی و بالا بودن قیمت برخی فرآورده های خاص.)

۳- عوارضی مثل تغییر رنگ مینای دندان در نوزادان و شیرخواران و بعضا تیرگی پوست در کودکان و بزرگسالان.

۴- اکثر کودکان نسبت به مصرف این گونه فرآورده ها مقاومت نشان می دهند و مبارزه مادر و فرزند بر سر مصرف شربت آهن، صحنه ای آشنا برای بسیاری از خانواده هاست.

۵- اثربخش نبودن درمان: به تجربه دیده ام که در بسیاری از بیماران، علیرغم تکمیل دوره درمانی با مکمّل های شیمیایی آهن؛ کم خونی، درمان نمی شود و این در حالی است که در تعداد قابل توجّهی از این گونه بیماران، در تست های آزمایشگاهی، سطح هموگلوبین طبیعی می شود امّا علایم کم خونی کماکان باقی می مانند که این مسأله نشانه ناکارآمدی این گونه روش های درمانی از سویی و قابل اطمینان نبودن تست های آزمایشگاهی از سوی دیگر است. جالب تر این که بسیاری از بیماران را داشته ام که با علایم واضح کم خونی به این جانب مراجعه کرده اند  و با اقدامات درمانی طبّ سنّتی، ایشان را مورد درمان قرار داده ام تا آن جا که علایم ایشان به طور کامل از بین رفته است؛ امّا هم در ابتدا و هم در انتهای دوره درمان، مقادیر آزمایشگاهی تقریبا یکسانی داشته اند که این مسأله هم، تأیید دیگری است بر  اعتقاد اینجانب مبنی بر عدم صلاحیّت نتایج آزمایشگاهی در تشخیص و درمان بسیاری از بیماری ها. بنابراین به همه بیماران و نیز همکاران پزشک توصیه می کنم که در درمان کم خونی، با اتکا بر علایم بالینی اقدام کنند و نه با توجّه به نتایج آزمایشگاهی.

۵- عوارض مصرف بیش از حد یا خودسرانه مکمّل های آهن: رسوب کبدی، رسوب در مغز استخوان و مهار ساخت خون در آن و ایجاد کم خونی ثانویه و ایجاد مسمومیت به ویژه در کودکان.

درمان های ساده به شیوه طبّ سنّتی

۱- قبل از هر چیز، نسبت به رفع و درمان علل ایجاد کم خونی که در ابتدای مقاله ذکر شد؛ اقدام کنید. اکثر مواقع، این اقدام، به تنهایی برای درمان کم خونی کفایت می کند.

۲- یک میخ آهنی یا یک نعل اسب آهنی را به هنگام پخت غذاهای آبکی داخل ظرف غذا بیاندازید تا در طول مدت طبخ غذا، مقادیر فراوانی آهن یونیزه و قابل جذب را در غذا آزاد کند. البتّه و به طور مشخّص، منظور ما قطعه آهنی است که چکش کاری شده و داخل کوره رفته باشد؛ اینچنین قطعه آهنی، به راحتی و در مقادیر فراوان، آهن یونیزه آماده جذب آزاد می کند. در آهنگری های قدیمی، یافتن چنین چیزی کاری ساده است. فراموش نکنید که میخ های فولادی موجود در ابزارفروشی ها، برای این کار مناسب نیستند. یک راه مناسب دیگر آن است که این قطعه آهن را روی شعله اجاق گاز قرار دهید تا کاملاً سرخ شود و سپس آن را در ظرف آبی بیاندازید. با چند بار تکرار این عمل، ظرف آب تبدیل به یک منبع سرشار از آهن یونیزه خواهد شد که به راحتی می توانید از آن به خصوص برای رفع کم خونی کودکان استفاده کنید.

این کار بسیار ساده و ارزان، برای درمان کم خونی فقر آهن کاملا مؤثر است و در عین حال، عوارض ناشی از مصرف داروهای حاوی آهن، مثل عدم تحمّل گوارشی و مانند آنها را به دنبال ندارد. مزیّت دیگر این کار این است که چون همه اعضای خانواده از این غذا استفاده می کنند؛ کم خونی های پنهان و تشخیص داده نشده در دیگر اعضای خانواده نیز، خود به خود درمان می شود. برای اطمینان قلبی از اثربخشی این روش، می توانید مدّتی بدون اطّلاع اعضای خانواده نسبت به این کار اقدام کنید؛ پس ازمدّتی نه چندان طولانی، شاهد افزایش نشاط و تحرّک در بین آنها خواهید بود. اگر احیانا با این کار طعم یا مزّه غذا عوض می شود؛ مدّت زمان جوشیدن آهن را کم کنید و آن را در حدّی تنظیم کنید که با عدم تغییر طعم و رنگ غذا، بتوانید این کار را ادامه دهید. با توجّه به این که با شرایط فعلی زندگی، همه ما، تقریبا همیشه در معرض ابتلا به کم خونی هستیم؛ سعی کنید که این عمل را به صورت یک عادت تغذیه ای درآورید؛ البتّه فراموش نکنید که هنگام کشیدن غذا، میخ یا نعل را از آن خارج کنید!

پیشینیان ما به سادگی این مشکل را حل کرده بودند. به این ترتیب که غذا را در ظروف مسی طبخ می کردند و برای هم زدن آن هم از ملاقه ای آهنی(معروف به حسوم) استفاده می کردند و جالب این که در فواصل هم زدن غذا، می گذاشتند ملاقه داخل غذا معلّق بماند؛ به این ترتیب، غذایی طبخ می شد که حاوی مقادیر کافی مس و آهن بود که هر دوی آنها از عوامل مؤثّر در خونسازی هستند. استفاده از ظروف چدنی برای طبخ غذا نیز به دلیل آزاد کردن مقادیر زیادی آهن، همان خاصیت را داشت، تا آن جا که خانواده هایی که عادت به استفاده از ظروف چدنی دارند؛ تقریبا هیچ گاه دچار این مشکل نمی شوند. بنابراین توصیه ما به همه خانواده ها این است که برای جلوگیری و درمان کم خونی و داشتن خانواده ای پرانرژی و نشاط، از این ظروف برای طبخ غذا استفاده کنند. در آینده ای نزدیک و در مقاله ای مفصّل، به معرّفی انواع ظروف مفید و مضرّ برای طبخ غذا خواهیم پرداخت.

۳- در بین غذاهای مختلف، بهترین غذاها برای خونسازی، گوشت و عسل هستند. بهترین گوشت، گوشت گوسفند و شتر است. از گوشت گاو و گوساله، مرغ ماشینی و ماهی، توقع چندانی نداشته باشید. بهترین حالت برای استفاده از گوشت در افراد کم خون، حالت کبابی و پس از آن پختن در شیشه و پختن در شیر است. اگر علاقه ای به این روشها ندارید، از روشهای دیگر استفاده کنید، ولی سراغ سرخ کردن گوشت نروید.

و امّا عسل:

تکلیف عسل روشن است. به هر شکل که مایلید آن را در برنامه غذایی روزمره خود بگنجانید امّا خوردن آب عسل، در بین سایر روشها ارجح است برای خوردن آب عسل دو شیوه را پیشنهاد می کنیم:

الف- مقدار دلخواهی عسل را در آب حل کنید(حدّاقل یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب). سپس مقداری آب لیموترش تازه(و نه آبلیمو) به آن اضافه کنید و پس از خنک شدن آن در یخچال( و نه خنک کردن آن با یخ) این نوشیدنی بسیار گوارا و لذیذ را به آرامی و جرعه جرعه میل نمایید. این نحوه استفاده از عسل که در روایات وارد شده از حضرات معصومین، علیهم السّلام به عنوان شربت عسل از آن یاد شده است و توسط مهندس خدادادی در عمل به مردم معرّفی شده است؛ در رفع طیف وسیعی از مشکلات ازجمله کم خونی، خستگی های مزمن و کمبود انرژی، انواع مشکلات گوارشی، درمان بیماری های عفونی، بهبود سینوزیت، کمک به تحمّل بهتر روزه داری و … بسیار مؤثّر است. توصیه اینجانب به تمام افراد سالم و بیمار آن است که از این نوشیدنی شفابخش غافل نشوید. آب لیموترش تازه علاوه بر ایجاد طعمی بسیار دلنشین، دارای خواصّ دارویی فراوانی بوده ضمن جلوگیری از ترش شدن محلول آب عسل، با ایجاد تعادل نسبی در طبع نوشیدنی، باعث می شود که تقریبا تمامی افراد با هر مزاجی قادر به استفاده از این دارو باشند. توصیه ما به افراد کم خون آن است که روزی دو یا سه لیوان از این شربت گوارا را نوش جان کنند و در مدّت کوتاهی شاهد آثار شفابخش آن باشند.

ب- یک روش بسیار مؤثّر در درمان کم خونی آن است که یک قسمت عسل را با پنج تا هفت قسمت آب و چند قطعه دارچین نکوبیده، آرام بجوشانیم تا آب آن نصف شود و روزی دو سه لیوان مصرف کنیم. این نوشیدنی به ویژه در درمان کم خونی افراد بلغمی(افراد سردمزاج و رطوبتی) بسیار مؤثّر است و در صورت تداوم مصرف، علاوه بر درمان کم خونی، در کاهش وزن این گونه افراد نیز مؤثّر است. افزودن آب لیموترش تازه به این نوع آب عسل نیز می تواند مطلوب باشد.

۴- جوانه های حبوبات و غلّات در درمان کم خونی و البته در درمان بسیاری دیگر از بیماریها بسیار مفید هستند. از آنها غافل نشوید. در این میان جوانه گندم چیز دیگری است. روزی یک قاشق مربّاخوری از پودر جوانه گندم(یا ۵-۴ قاشق غذاخوری جوانه گندم تازه) را به هرنحوی که مایل هستید و تا درمان کامل  علایم و عوارض کم خونی؛ مصرف کنید. البتّه معمولا جوانه گندم به عنوان درمان کننده کم خونی کمتر مطرح می شود امّا در عمل چنین اتّفاقی خواهد افتاد به ویژه که آثاری چون افزایش اشتها و تنظیم قاعدگی بانوان که تأثیر زیادی در درمان کم خونی دارند از آن قابل انتظار خواهد بود. جوانه ماش نیز به ویژه در درمان کم خونی کودکان مفید است.

۵- گیاهان گزنه، شنبلیله و ریحان در افزایش تولید گلبولهای قرمز در بدن بسیار مؤثرند.

۶- بسیاری از خوراکی های قرمز رنگ، خونسازند؛ مثل زرشک آبی و کوهی، شاتوت، عنّاب، چغندر رسمی(لبو)، چای ترش، زغال اخته و…. می توانید عصاره داروهای فوق(و به ویژه آب زرشک و شاتوت) را با عسل شیرین و میل کنید که البتّه قبل از آن باید مطمئن شوید که این خواراکی ها با طبع شما سازگارند. در این بین، خوردن یکی دو لیوان آب انار قرمز، اثری عالی در درمان کم خونی دارد. اگر این نوشیدنی خوشمزه را با عسل شیرین کنید که نور علی نور خواهد بود. نکته آخر این که فراموش نکنید که گوجه فرنگی، ربّ و غذاهای مصنوعی قرمز رنگ، نه تنها جایی در این فهرست ندارند؛ بلکه از مظنونین اصلی ایجاد کم خونی هستند.

۷- از پوشیدن لباس قرمز غافل نشوید، تاثیر این امر در افزایش خونسازی در بدن ثابت شده است.

۸- بادکش( حجامت گرم و خشک) روی استخوانهای پهن بدن یک روش بسیار خوب در تحریک سلولهای مغز استخوان به خونسازی است. برای این کار، یک روز جلوی بدن(قسمت جلوی ران و روی استخوان جناغ سینه) و روز دیگر، قسمت عقب بدن(قسمت پشت ران، قسمت پشت ساق، روی کتف ها و به طور عرضی روی قسمت بالایی باسن) را تا چهل مرحله بادکش کنید.

۹- حجامت: تصور عامه مردم این است که افراد کم خون نباید حجامت کنند. اگر چه این امر در مورد افرادی که کم خونی شدید دارند صادق است، اما در کم خونی های عادی که بین عموم مردم شایع است، حجامت؛ با خارج کردن مواد زاید و سمی از بدن(به ویژه سرب)، استخوانها را تحریک به خونسازی می کند. آثار جنبی حجامت مانند افزایش اشتها و … هم در این مساله مؤثر است.

۱۰- استفاده از این موادّ غذایی به درمان کم خونی کمک می کند: روغن حیوانی، کره محلّی، کنجد خام، مغزها(خام)، مویز، شاهدانه(خام)، تخم مرغ خانگی(و به ویژه زرده آن که به صورت عسلی آب پز شده باشد)، خرما، برگه ها به ویژه برگه زردآلو، شیره خرما و انگور، ارده، حلواارده، توت و انجیر خشک و ….

۱۱- یکی از علل کم خونی، مصرف نان های حاوی جوش شیرین است که اگرچه استفاده از آن مدّ تهاست که ممنوع شده است امّا همواره باید از نانوایی های مطمئن خرید کنید. ورآمدن خمیر نیز یکی از مهمترین عوامل در انتخاب نان مصرفی در کسانی است که از کم خونی رنج می برند.

یک نسخه لذیذ و مؤثّر: هر روزیک عدد سیب را ( که بهتر است سیب سرخ یا سیب گلاب باشد ) با پوست رنده کرده، دو قاشق غذاخوری گلاب، دو قاشق غذاخوری عرق بیدمشک و یک قاشق غذاخوری عسل به آن افزوده میل نمایید. این خوراک گوارا و خونساز، تأثیر به سزایی در آرامش اعصاب نیز دارد. برای تأثیر بیشتر این نسخه(به ویژه اثر آرام بخشی آن)، می توانید یک قاشق چایخوری تخم ریحان یا فرنجمشک نیز به آن اضافه کنید. این ترکیب، همچنین برای درمان انواع مشکلات قلبی و به ویژه ضعف عضلات قلب و نیز شجاع نمودن افراد ترسو و کم دل! مؤثّر است.

نکته مهم در درمان کم خونی فقرآهن آن است که باید درمان را تا یکی دو ماه پس از رفع کامل علایم و عوارض ادامه داد تا ذخایر مغز استخوان نیز از آهن سیراب شوند.


برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:44 | لینک  | 

زردي نوزاد

 لطفا نگران نباشید!

وقتی یک جمع نگران و مضطرب که اغلب شامل یکی از مادربزرگ ها، پدر و بسیاری از مواقع عمّه یا خاله یک نوزاد می شوند؛ به مطب من مراجعه می کنند؛ تشخیص اوّلم آن است که نوزاد آنها دچار زردی شده است و قدم این نو رسیده، به جای مبارکی و خوشحالی، اضطراب و تشویش را به همراه آورده است. امّا چرا این بیماری که تا سال های نه چندان دور، بدون نیاز به مراجعات پزشکی و توسّط همان تیم کارشناسی مادربزرگ ها! به راحتی درمان می شد هم اکنون این قدر نگران کننده شده است که گاهی مادران باردار از ابتدای حاملگی به فکر یافتن راه چاره ای برای پیشگیری از زردی نوزادی هستند که قرار است ۹ ماه دیگر به دنیا بیاید؟

ما در این مقاله سعی داریم همین نکته ساده را برای شما قابل باور کنیم که زردی نوزادان همان قدر که در صورت عدم درمان و یا درمان غلط، می تواند عوارضی وخیم و مادام العمر به دنبال داشته باشد؛ به همان نسبت هم بیماری است که با ساده ترین اقدامات درمانی، بهبود می یابد. اگر شک دارید؛ این مقاله را به طور کامل مطالعه کنید.

زردی نوزادان چیست؟

همان طور که از اسم این بیماری پیداست؛ زردی نوزادان، خودش، یک بیماری نیست! بلکه نشانه و علامتی است که می تواند نشانگر یک حالت طبیعی – در اکثر موارد – و یا یک بیماری باشد. زرد شدن پوست، به دلیل رسوب مادّه ای به نام «بیلی روبین» در پوست اتّفاق می افتد. این مادّه به زبان ساده از محصولاتی است که پس از شکسته شدن گلبول های قرمز پیر و فرسوده و تجزیه آنها توسّط بدن به وجود می آید. بنابراین یک مادّه دفعی است که بیرون ریختن آن از بدن برعهده کبد است. کبد، این مادّه را بیشتر از طریق صفرا دفع می کند و به همین جهت هم هست که صفرا زرد رنگ است. حالا اگر در مسیر تولید و دفع بیلی روبین اختلالی به وجود بیاید که منجر به افزایش میزان بیلی روبین در بدن شود؛ این مقدار اضافه در پوست و مخاطات رسوب می کند و زردی به وجود می آید. بر خلاف زردی افراد بالغ که اغلب می تواند نشانه ای از یک بیماری نگران کننده باشد؛ زردی نوزادان؛ در اکثر موارد؛ حتّی نیاز به درمان خاصّی هم ندارد.

علّت ایجاد زردی در نوزادان

گفتیم که بیلی روبین، در نتیجه تخریب گلبول های قرمز به وجود می آید. از آنجا که حجم گلبول های قرمز در نوزادان نسبت به افراد بالغ بیشتر است و عمر آنها هم کوتاهتر و از سویی در ابتدای تولّد، حجم زیادی از گلبول های قرمز جنینی باید تخریب شوند و جای خود را به گلبول های قرمز بالغ بدهند؛ بنابراین در ابتدای تولّد، تعداد بسیار زیادی گلبول قرمز شروع به تخریب می کنند که حاصل آن تولید مقدار زیادی بیلی روبین است. از سوی دیگر، کبد نوزاد هم هنوز تکامل کافی را پیدا نکرده است و نمی تواند به سرعت این بیلی روبین اضافه را دفع کند. بنابراین سطح بیلی روبین در بدن بالا می رود و زردی به وجود می آید.

شاید بپرسید که پس چرا در دوران جنینی، این مشکل به وجود نمی آید؟ جواب ساده است. بیلی روبین اضافه جنین از راه جفت وارد خون مادر می شود و کبد مادر فداکار، جور کبد جنین را می کشد و او را از خطر زردی محافظت می کند.

شیوع

حدود ۶۰ درصد از نوزادان طبیعی و تا ۸۰ درصد از نوزادان نارس، دچار درجاتی از زردی می شوند. این آمار بسیار بالا هم خود تأیید دیگری است بر این که زردی بیش از آن که یک بیماری باشد، یک حالت طبیعی و گذرا در نوزاد است. زردی طبیعی نوزادان معمولاً از روز دوّم زندگی به بعد شروع می شود و پس از یک هفته هم پوست صورتی و گلگون نوزاد، جای این پوست زرد را می گیرد و شادی به خانه باز می گردد. البته در نوزادان نارس، زردی کمی دیرتر(روز پنجم تا هفتم) شروع می شود و به طور طبیعی ممکن است کمی بیشتر(تا دو ماه) ادامه داشته باشد.

چگونه متوجه شویم که کودکمان، زردی دارد؟

زردی، معمولاً از پوست بالاترین قسمت بدن نوزاد(یعنی صورت و مشخّصاً چشم ها) شروع می شود و هر قدر که شدّت آن بیشتر شود به سمت قسمت های پایین تر و محیطی تر گسترش می یابد؛ به این ترتیب که پس از چشم و صورت، قفسه سینه، شکم و بعد هم دست و پاها درگیر می شوند؛ به نحوی که کف دست و پا آخرین مناطقی هستند که زرد می شوند. پاک شدن زردی عکس گسترش آن است؛ یعنی از آخرین نقطه ای که دچار زردی شده است شروع می شود و در نهایت پوست صورت و مخاط چشم است که پاک می شوند.

از این گفته ها می توان چند نکته را استنباط کرد:

۱- زردی اگر محدود به صورت و چشم ها باشد، معمولاً جای نگرانی ندارد و در حدّ خفیفی است. این نکته در مورد درمان هم حائز اهمّیت است؛ یعنی اگر زردی بدن نوزاد برطرف شد و تنها مخاط چشم کمی زرد بود می توان اطمینان داشت که این زردی اندک ظرف چند روز خود به خود خوب می شود و این مسأله را نباید به حساب شکست درمان گذاشت.

۲- اگر زردی به قفسه سینه و شکم و یا دست و پا گسترش پیدا کرد؛ باید با دقّت، حسّاسیت و سرعت بیشتری نسبت به درمان آن اقدام کرد.

۳- بهترین نقطه برای تشخیص زردی نوزاد، سفیدی چشم اوست؛ چرا که اوّلاً از همه جا زودتر زرد می شود و در ثانی به علّت رنگ سفید آن، به راحتی زردی را نشان می دهد. راه دیگر تشخیص آسان و سریع زردی آن است که در یک اتاق با روشنایی مناسب، فشار ملایمی را به سینه کودکتان وارد کنید؛ اگر بعد از برداشتن فشار، رنگ زرد بر روی پوست مشاهده گردد، باید به پزشک خود مراجعه کنید. (این روش برای کودکان با پوست ظریف بهتر عمل می کند؛ برای سایر کودکان چنان که گفتیم، به زردی موجود در سفیدی چشمها یا لثه ها توجه کنید.)

چند نکته مهم

برای ارزیابی صحیح زردی نوزاد و تشخیص بالینی این مسأله که زردی رو به بهبود است یا خیر، باید این نکات را رعایت کرد:

۱- این ارزیابی بهتر است توسّط یک فرد ثابت از اعضای خانواده انجام شود. بهتر است این فرد از کسانی نباشد که از زردی نوزاد حسابی ترسیده اند؛ چرا که این جور آدم ها معمولاً نوزاد را زردتر از آنچه که هست می بینند.

۲- ارزیابی بالینی زردی باید در نور طبیعی(نور روز و در سایه) انجام شود. نورهای مصنوعی مثل انواع لامپ ها در تشخیص زردی تداخل ایجاد می کنند.

۳- این ارزیابی بهتر است با فاصله زمانی منطقی انجام شود؛ مثلاً در یک ساعت نسبتاً ثابت از طول روز. بررسی مکرّر پوست نوزاد نه تنها کمکی به ارزیابی صحیح وضعیت بیماری وی نمی کند؛ بلکه موجب اضطراب بستگان می شود.

زردی در منطق طبّ سنّتی

زردی از نظر طبّ سنّتی ایران، حاصل افزایش صفرا در بدن است. صفرا یکی از اخلاط چهارگانه بدن است که طبعی گرم و خشک(معادل آتش) دارد. رویکرد درمانی طبّ سنّتی در زردی نوزادان نیز بر اساس همین منطق شکل می گیرد که در ادامه به طور مبسوط توضیح داده خواهد شد.

جالب اینجاست که بر اساس این منطق، به راحتی قادر خواهید بود که مشاهدات علمی در مورد این بیماری را نیز توضیح دهید. مثلاً می دانیم که آتش، همیشه تمایل به صعود و بالاتر رفتن دارد. به همین دلیل هم می بینیم که زردی، ابتدا در قسمت های بالای بدن دیده می شود و تا هنگامی که مجبور نشود(بر اثر غلظت زیاد)، به قسمت های پایین تر سرایت نمی کند.

نکته جالب دیگر این است که زردی معمولاً در پسرها شیوع بیشتری دارد. این نکته هم قابل توجیه است؛ چرا که پسرها به نسبت دخترها مزاج گرم تر و خشک تری دارند و بنابراین بیماری های ناشی از گرمی و خشکی یعنی بیماری های صفراوی(مثل همین زردی) در آنها بیشتر دیده می شود.

درمان زردی

چنانکه تأکید کردیم در اکثر موارد زردی یک وضعیت زودگذر است که معمولا بدون هرگونه مداخله درمانی بهبود می یابد و جز در موارد شدید، هیچ گونه عارضه دراز مدتی ندارد. البته برای اطمینان خاطر بستگان نوزاد و برای داشتن یک ارزیابی صحیح نسبت به شدّت بیماری، توصیه اکید می کنیم که به پزشک مراجعه کنید و اقدامات تشخیصی لازم(تأکید می کنیم اقدامات تشخیصی) را انجام دهید؛ امّا برای درمان، هرگز نگران نباشید و با انجام درمان های ذیل، شاهد بهبودی نوزاد دلبندتان باشید.

منطق درمانی زردی در طبّ سنّتی

گفتیم که بر اساس منطق طبّ سنّتی، زردی، یک بیماری صفراوی(آتشی) است؛ به زبان ساده تر، کودک شما کمی آتش گرفته است! البته نگران نباشید، زردی، درد یا سوزش ندارد و تشبیه فوق در جهت فهم بهتر منطق درمان است. بر این اساس هر کاری که می تواند یک آتش را خاموش کند؛ زردی نوزاد را نیز بهبود می بخشد! بنابراین:

۱- مادر؛ ماشین آتش نشانی نوزاد!

مادر نوزادی که زردی دارد، باید از مصرف غذاهای گرمی پرهیز کند و سهم غذاهای خنکی را افزایش دهد تا طبع شیر او خنک تر شود. البته در این مورد، توجّه به مزاج مادر و ظرفیت تحمّل کبد او بسیار مهم است و نباید در این کار افراط کرد؛ به نحوی که مادر دچار علایم غلبه سردی در بدنش شود(خواب آلودگی، احساس کسالت و کوفتگی، افسردگی، احساس سرما در بدن، رنگ پریدگی، نفخ معده، زیاد و کم رنگ شدن ادرار و …). در این رابطه می توان از خوراکی های مختلفی استفاده کرد؛ از جمله: آش یا سوپ جو؛ خیار؛ هندوانه؛ آب زرشک طبیعی؛ آب انار ملس طبیعی؛ مرکّبات؛ خرفه یا گشنیز و ….

در بین داروها هم بهترین و راحت ترین راه آن است که مادر، عرق کاسنی و شاهتره را به نسبت مساوی مخلوط کرده؛ روزی ۳ استکان مصرف کند. این ترکیب، در عین حال که صفرا شکن قدرتمندی است؛ طبعی ملایم و معتدل دارد و تقریباً به همه می سازد.

در مادرانی که طبع گرم تر یا تحمّل بیشتری دارند می توان عرقیات خنک دیگر(مثل عرق گشنیز، بید، خارشتر و همیشه بهار) یا جوشانده گیاهانی مثل عنّاب، سپستان، بنفشه، همیشه بهار، خطمی، پنیرک، تخم گشنیز، تخم کاسنی، تخم کاهو، تخم خرفه، پوست بید و مانند آنها را هم به برنامه درمانی اضافه کرد.

نکته: به تجربه ثابت شده است که مصرف سیراب-شیردان از سوی مادر هم به کم شدن زردی نوزاد کمک می کند.

۲- شیرخشت و ترنجبین

شاید معروف ترین داروهای ضدّ زردی نوزاد در کشور ما، این دو دارو باشند؛ به نحوی که از قدیم معمولا این دو دارو جزئی از سیسمونی نوزاد به حساب می آمده اند. متأسّفانه و در حالی که تا سالیانی پیش، خانواده ها با همین گونه درمان ها به راحتی زردی نوزاد را کنترل می کردند؛ امروزه، همکاران پزشک ما بدون وجود توجیهی قابل قبول، نه تنها از این درمان های کم عارضه و ارزان، کناره گرفته اند؛ بلکه حتّی به شدّت هم از آن نهی می کنند؛ به نحوی که گاهی برای راضی کردن خانواده نوزاد به انجام این اقدامات، باید تلاش بسیاری کرد. همه این ها در حالی است که:

اوّلاً: در تحقیقات انجام شده در همین ایران خودمان، اثربخشی عصاره شیرخشت در درمان زردی نوزادان ثابت شده است(از جمله تحقیق انجام شده توسّط دکتر محمّد آزادبخت، عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مازندران).

در ثانی در برخی کشورهای غربی که طبّ جدید ما داعیه دار پیروی از آنهاست؛ روند استفاده از این داروها در مراکز درمانی رسمی رو به گسترش است.

بنابراین و با قاطعیت و بر اساس تجربیات مکرّر خود که تقریباً همیشه حاصل آن، درمان مناسب نوزادان بوده است به شما اطمینان خاطر می دهم که با انجام این اقدامات ساده و موثّر می توانید خاطره شیرین روزهای اوّل تولّد نوزاد خود را جایگزین خاطره تلخ سرگردانی در بیمارستان و جدایی از فرزند دلبند خود و نگاه کردن به او بر روی تخت فوتوتراپی(نوردرمانی) کنید.

نحوه مصرف

حدود یک نخود شیرخشت و نصف قاشق چایخوری ترنجبین را در نصف استکان آب جوش حل کرده با پارچه نخی صاف کنید و به تدریج به نوزاد بخورانید. در صورت ضرورت می توانید این دارو را تا روزی ۳-۲ بار آماده و مصرف کنید.

چند نکته:

۱- ترنجبین کاملاً شیرین است و لذا این دارو نیاز به شیرین کردن ندارد.

۲- مصرف شیرخشت به تنهایی هم توصیه شده است؛ امّا مصرف این دو دارو با هم اثربخشی بیشتری دارد.

۳- با توجّه به این که این روزها قیمت شیرخشت بسیار بسیار بالا رفته است، می توان از بیدخشت به جای آن استفاده کرد.

۴- علاوه بر نوزاد، مادر او نیز می تواند این دارو را مصرف کند.

۵- علاوه بر داروی فوق می توان روزانه چند قاشق چایخوری مخلوط عرق کاسنی و شاهتره را نیز به نوزاد خوراند.

۳- سایر راهکارها

- شستشوی نوزاد با عرق های خنک به ویژه عرق کاسنی یا بید اثری قابل قبول در کاهش زردی دارد. البته دقّت کنید که این عرق ها را کمی حرارت دهید تا حالت ولرم پیدا کنند؛ در غیر این صورت ممکن است این کار باعث افت حرارت بدن نوزاد شود.

- مقداری ترنجبین را در آب حل کرده با یک پارچه، آن را به پیشانی و پشت گوش نوزاد بمالید.

- آرد جوی نرم و الک شده را روی بدن نوزاد(به جز صورت و ناف او) بپاشید.

۴- حجامت، درمانی قاطع و موثّر

حجامت نوزاد از بهترین، سریع ترین و موثّرترین روش های درمانی زردی است که به طور معمول، هیچ گونه عارضه ای در پی ندارد. حجامت نوزاد به این صورت انجام می شود که بر روی لبه بیرونی لاله گوش و نیز پوست پشت گوش نوزاد، خراشهای ظریفی وارد می شود. ایجاد یکی دو خراش ظریف در منطقه حجامت عام(بین دو کتف) نوزاد می تواند این حجامت را قوی تر کند.

تذکّر: در این حجامت نباید اقدام به بادکش گذاری و ساکشن کرد.

متأسّفانه بسیاری از خانواده ها با شنیدن کلمه حجامت دچار نگرانی می شوند تا جایی که اغلب مجبور می شویم به جای این کلمه از عبارت«خراش دادن و یا چند قطره خون گرفتن» استفاده  کنیم؛ امّا مطمئن باشید که حجامت نوزاد کاری است بسیار ساده؛ حتّی بسیار ساده تر از یک بار خونگیری از نوزاد برای اقدامات تشخیصی و درمانی. برای اطمینان بیشتر به این نکات توجّه کنید:

۱- مجموع خون خارج شده از بدن نوزاد در این روش بیش از چند قطره نیست – یعنی بسیار کمتر از یک بار خونگیری برای اقدامات تشخیصی و یا درمانی در طبّ کلاسیک – و لذا از این بابت مشکلی به وجود نمی آید.

۲- درد حجامت، فوق العاده کم است؛ به نحوی که نوزاد پس از چند ثانیه آرام می گیرد. نوزادان خوش خواب، گاهی به هنگام انجام حجامت حتّی از خواب هم بیدار نمی شوند.

۳- اگر پزشک مجرّب، فرزند شما را حجامت کند تقریباً محال است که جای خراش ها روی پوست زیبا و ظریف او باقی بماند.

کاهش زردی نوزاد، معمولاً بلافاصله پس از حجامت شروع می شود و اغلب پس از یک ساعت، نتیجه آن در آزمایش قابل مشاهده است. بسیار کم پیش می آید که پس از انجام حجامت باز هم زردی نوزاد کم نشود؛ امّا به هر حال ما، اقدامات درمانی غیر از حجامت را نیز – که شرح آن گذشت – به همه توصیه می کنیم.

زردی ناشی از شیر مادر

زردی در برخی نوزادان ممکن است بر اثر استفاده از شیر مادر باشد. ۲ گروه از نوزادان هستند که با خوردن شیر مادر به زردی مبتلا می شوند:

۱- گروه اول، بیشتر نوزادان مادرانی هستند که به طریق سزارین وضع حمل کرده اند و زردی به دلیل کم بودن شیر مادر و در روزهای اول تولد ایجاد می شود. در این حالت چنانچه تغذیه با شیر مادر استمرار داشته باشد، رفته رفته شیر مادر بیشتر و کمبود کالری نوزاد جبران می شود و همچنین حرکات روده او بهتر شده و زردی از بین می رود. در این نوزادان، مصرف شیرخشت و ترنجبین و به ویژه ترنجبین بسیار مطلوب است؛ چرا که ترنجبین ارزش غذایی بسیار بالایی دارد و می تواند به طور موقّت کمبود شیر را برای نوزاد جبران کند، از سوی دیگر خاصیت ملیّنی ترنجبین، باعث کارکرد بهتر روده ها و دفع بیشتر صفرا می شود.

۲- نوع دوم زردی ناشی از شیر مادر، معمولا از هفته دوم تولد آغاز می شود. این زردی ممکن است ناشی از موادی باشد که در شیر وجود داشته؛ باعث غیرفعال کردن آنزیم های کبدی و روده ای نوزاد می شوند که این موضوع باز جذب مواد صفراوی به داخل بدن را در پی دارد. در واقع این مشکل به خاطر رشد ناکافی روده و کبد نوزاد رخ می دهد. در این مورد هم پزشکان توصیه می کنند که تغذیه نوزاد با شیر مادر را ادامه دهید و چنانچه زردی شدید شد، حداکثر ۴۸ ساعت شیر مادر را قطع کرده از شیر خشک یا شیر دوشیده شده برای تغذیه کودک استفاده شود. البته پس از رفع زردی، مجددا باید تغذیه با شیر مادر را از سر گرفت.

زردی های غیر طبیعی

بعضی موارد زردی هستند که می توانند غیر طبیعی باشند و لذا نیاز به پیگیری دارند؛ از جمله این موارد که برای خانواده ها قابل تشخیص هستند عبارتند از:

- زردی که همان روز اوّل تولّد ظاهر شود.

- زردی که پس از هفته دوّم تولّد شروع شود.

- زردی که پس از دو هفته ادامه داشته باشد.(البته به جز نوزادان نارس که ممکن است به طور طبیعی تا دو ماه زردی خفیفی داشته باشند.)

- هر گونه نشانه ای دالّ بر بیماری و ضعف نوزاد، کاهش قدرت گرفتن پستان مادر، کم شدن اشتهای او و مواردی از این دست.

لامپ مهتابی و زردی

از سال ها پیش شنیده ایم که اگر کودکی دچار زردی شد، با قرار دادن او زیر نور لامپ های فلورسنت(مهتابی) می توان او را درمان کرد. درست است که نور درمانی یکی از راه های درمانی زردی در نوزادان محسوب می شود، ولی استفاده از نور مهتابی اساس علمی نداشته و تأثیر چندانی در درمان زردی ندارد بلکه نور فلورسنتی که به عنوان درمان این بیماری استفاده می شود، طول موج های خاصی دارد که لامپ های مهتابی این طول موج و قدرت درمانی را ندارند.  البته به هر حال، نوردمانی که در مراکز درمانی نیز انجام می شود؛ به هیچ وجه مورد توصیه ما نیست.

زردی و نور آفتاب

اگر سطح بیلی روبین کودک پایین باشد، می توانید با قرار دادن وی در معرض نور آفتاب(البته در سایه و نه در زیر نور مستقیم) در اوائل روز یا اواخر عصر به درمان او کمک کنید که البته با توجّه به اثربخشی درمانهای ذکر شده عملا نیازی به این کار نیست.

تعویض خون

موارد خطرناک و شدید زردی که ممکن است با خطر رسوب بیلی روبین در مغز همراه باشد را با تعویض خون نوزاد درمان می کنند. توصیه اکید می کنیم که با به کار بستن دستورات طبّ سنّتی، هرگز نگذارید تا کار به انجام این اقدام پرعارضه برسد؛ اگر چه اعتقاد شخص من این است که حتّی این نوزادان نیز اگر در چند روز متوالی، دو و یا حدّاکثر سه نوبت حجامت شوند و اقدامات دارویی را نیز به طور کامل دریافت کنند نیازی به تعویض خون نخواهند داشت.

زردی یا یرقان؟!

زردی همان یرقان است؛ امّا از آنجا که واژه یرقان برای اکثر مردم ما تداعی گر یک بیماری خطرناک و کشنده است از به کار بردن آن در این مقاله خودداری کردیم.

تذکّر آخر: باز هم تأکید می کنیم که از زردی نترسید؛ امّا این تذکّر به آن معنا نیست که به پزشک مراجعه نکنید. اگر نوزاد دلبندتان زردی دارد یا حتّی احتمال می دهید که زردی دارد حتماً به پزشک مراجعه کنید و اقدامات تشخیصی لازم را انجام دهید؛ امّا برای درمان بدون نگرانی به روش های فوق عمل کنید.

چند نکته درباره پیشگیری از زردی در بارداری

۱- نگرانی از زردی نوزاد در آینده نباید مادر باردار را مجبور کند که تغذیه مطلوب خود را کنار بگذارد. مصرف زیاد خنکی ها در بارداری می تواند برای مادر – و حتّی جنین – مشکلاتی به وجود بیاورد.

۲- انجام اقدامات پیشگیرانه در بارداری تنها محدود به یکی دو ماه آخر می شود به این ترتیب که در یکی دو ماه آخر بارداری، مادر، هفته ای یک بار، زبان خود را در آینه کنترل کند؛ اگر زبان زردرنگ بود می تواند نشان دهنده افزایش صفرا و احتمال ایجاد زردی در نوزاد باشد. در این حال مادر باردار بهتر است یک خنکی ملایم مثل عرق کاسنی را چند روز مصرف کند تا مشکل حل شود. توصیه عمومی تر برای رفع نگرانی همه مادران این است که از یک هفته به زایمان هر روز یکی دو استکان عرق کاسنی مصرف کنند.

۳- توجّه داشته باشید که نه انجام اقدام فوق می تواند زردی نگرفتن نوزاد را تضمین کند و نه عدم انجام آن یا مصرف غذاهای گرمی، ضرورتاً باعث زردی نوزاد خواهد شد
برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:43 | لینک  | 

نفخ نوزاد

نفخ یا دل پیچه نوزادان از مشکلاتی است که باعث ناراحتی های زیادی در خانواده می شود. گریه مداوم اینگونه نوزادان، یک تراژدی است که شادی ناشی از بچه دار شدن را تا حدّی تحت الشّعاع قرار می دهد. در این رابطه نکات ذیل قابل ذکر است:

۱- این مشکل دوره خاصی دارد که طول آن در کودکان مختلف، متفاوت است و پس از طی این دوره معمولاً مسأله خود به خود حل می شود. برخی کودکان، چهل روزه و بعضی دیگر سه چهار ماهه این مشکل را از سر می گذرانند.

۲- از راه حل های رایج و تا حدّی مؤثّر که معمولاً در مراکز بهداشتی درمانی به مادران آموزش داده می شود این است که پس از شیر دادن کودک، وی را در آغوش گرفته آرام با کف دست ضرباتی را به پشت او وارد کنند تا آروغ بزند.

۳- در این دوره مادر باید از مصرف غذاهای نفّاخ به شدت پرهیز کند(حبوبات، سیر، پیاز و …). همچنین بهتر است در سبد غذایی خود از غذاها یا داروهایی که نفخ را کم می کنند هم استفاده کند. مصرف رازیانه، آویشن یا زیره سبز(در اشکال مختلف آنها به صورت دم کرده، جوشانده، عرقیات، قاووت یا در غذاها) یک راه حل ساده است که هم شیر مادر را زیاد می کنند و هم نفخ او را کم.

۴- راهی که به تجربه بنده برای درمان این بیماری مفید است استفاده از یک عرق با این ترکیب است:

بادرنجبویه ۲ قسمت؛ زنیان ۲ قسمت؛ آویشن ۱ قسمت؛ بابونه ۱ قسمت؛ گشنیز ۲ قسمت

پس از هر بار شیر دادن ۲ تا ۳ قاشق چایخوری از ترکیب را به کودک بخورانید. این ترکیب هم ضدّ نفخ است و هم آرام بخشی خوب. البته این ترکیب قابل دستکاری است و می توان از عرقیات مشابه(مثل عرق نعناع، پونه، شوید و …) یا تنها تعدادی از این عرقیات استفاده کرد؛ حتّی اگر اکثر این عرقیات به تنهایی هم مورد استفاده قرار گیرند؛ نتیجه مطلوب را به دست خواهند داد. همچنین می توان کلّ این نسخه را به عرق نعناع خلاصه کرد که معمولا در اکثر خانه ها قابل دسترسی است؛ البته اگرنوزاد با خوردن عرق نعناع دچار یبوست شود بهتر است برای درمان تک دارویی به سراغ عرق زنیان یا آویشن بروید.مادر نیز می تواند روزی دو یا سه بار و هر بار نصف استکان از این عرقیات را استفاده کند.

تذکّر: اگر با خوردن این عرقیات، کودک دچار گرمی می شود؛ نسبت عرق گشنیز را در آن اضافه کنید و یا  کمی عرق کاسنی به آن بیافزایید.

۵- از روشهای مفید دیگر این است که  شکم کودک را روزی یک بار  با روغن زیتون تصفیه نشده به آرامی ماساژ  دهید تا روغن به خورد پوست کودک برود.

۶- گرم کردن موضعی مثل گذاشتن حوله یا پارچه گرم روی شکم نوزاد نیز روش مؤثّری در کاهش نفخ و دل پیچه کودک است.

۷- ترنجبین یک داروی آزموده شده است. روزی یکی دو بار و هر بار نصف قاشق چایخوری ترنجبین را در نصف استکان آب جوش حل کرده صاف کنید و به تدریج به نوزاد بخورانید. ترنجبین نیاز به شیرین کردن ندارد و خودش به اندازه کافی شیرین هست. این داروی خوشایند، علاوه بر کاهش نفخ نوزاد، یک آرامبخش و خواب آور مؤثّر نیز هست؛ همچنین به علّت ارزش غذایی بالا، ترنجبین یک داروی ایده آل در نوزادانی است که به علّت کمبود شیر مادرشان دچار مشکل هستند.

۸- توصیه اکید می کنم که با مصرف داروهای آرامبخش و ضدّ نفخ  شیمیایی( که از اتّفاق، اکثرا اثربخشی مناسبی نیز ندارند) به کودک دلبند خود خیانت نکنید و مطمئن باشید که با به کار بستن دستورات ساده فوق، به نتیجه مطلوب خواهید رسید.

یک تجربه گرانقدر

وقتی خداوند متعال، بر سر من و همسرم منّت گذاشت و فرزند دوّممان را به ما هدیه داد، با مشکلی مواجه شدیم و آن هم نفخ بیش از اندازه و غیر طبیعی او بود؛ به نحوی که تمام نسخه هایی که برای بیماران خود می پیچیدم را برای نوزاد خود اجرا کردم؛ امّا نتیجه ای حاصل نشد. در این گونه مواقع که تیر دانسته های طبّی من به سنگ می خورد، به تجربه دریافته ام که راه حل را باید پیش قدیمی ترهای فامیل جستجو کرد و خدا را شکر، این بار هم به چشم خود دیدم که طبّ افواهی ما چه گنجینه سرشاری از راه حل های درمانی را در خود ذخیره کرده است. به تمام مادرانی که فرزندانشان نفخ های شدید و غیرعادی دارند و به درمان های معمول پاسخ خوبی نمی دهند توصیه می کنم روش ذیل را تجربه کنند. حتّی در نفخ های عادی هم می توان این روش را به عنوان راهی برای وصول سریع تر به نتیجه درمانی مطلوب به کار بست.

۱- به مدّت ۳- ۲ شب، قبل از خواب، بالا تنه نوزاد(شکم، قفسه سینه، سرشانه ها و تمام ناحیه پشت) را به خوبی با روغن کرچک ماساژ دهید – به نحوی که روغن، جذب پوست شود – و سپس کودک را به حالتی مانند قنداق کردن کاملاً ببندید و به خصوص مواظب باشید که در معرض باد و سرما قرار نگیرد.

۲- در طول روز، ۲- ۱ بار ناحیه زیر ناف نوزاد را با روغن کرچک به خوبی ماساژ دهید.

۳- روزی ۲- ۱ بار، یک گلوله کوچک پنبه(به اندازه یک لوبیا) را با روغن کرچک آغشته کرده و برای نوزاد شیاف بگذارید.

موارد ۲ و ۳ را تا بهبودی نوزاد ادامه دهید که البته این روند معمولاً چند روزی بیشتر طول نمی کشد. با انجام این روش خواهید دید که کودک دلبندتان از دست این نفخ آزار دهنده خلاص شده و خواب خوب و آرامی را تجربه خواهد کرد.


برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:42 | لینک  | 

گرفتن شيراز كودك

چند نکته ساده

۱- مدت زمان کامل شیردهی طبق نظر قرآن کریم، ۲۴ ماه قمری است؛ لذا سعی کنید به هیچ وجه قبل از این مدت کودک را از شیر نگیرید.

۲- راههای مختلفی برای ایجاد بی میلی کودک نسبت به پستان مادر وجود دارد؛ انواع روشهایی که منجر به بدرنگی و بدمزّگی پستان می شوند. پیشنهاد ما «صبر زرد» است که از قدیم الایّام به عنوان یک روش ساده و مؤثّر، مورد استفاده زنان ایرانی بوده است. مقدار کمی صبر زرد را در مقدار اندکی آب حل کرده روی سینه بمالید. رنگ سیاه صبر زرد باعث خواهد شد که کودک، رغبتی به گرفتن سینه نداشته باشد. کودکان سِمِج تر، معمولاً به محض چشیدن طعم تلخ صبر زرد، از شیر خوردن منصرف خواهند شد. البته بسیاری از مادران، اقدام به رنگ کردن پستان خود با ماژیک و مانند آن می کنند که تا وقتی کودک نخواهد سینه را بمکد؛ مشکل مهمّی را در پی نخواهد داشت امّا اگر کودک با دیدن هیبت ناساز پستان، کوتاه نیاید و اقدام به مکیدن سینه کند؛ موادّ شیمیایی و خطرناک این گونه رنگها، وارد بدن نازنین او خواهد شد.

۳- در مدت از شیر گرفتن کودک، شبها وقتی که کودک خواب است؛ یکی دو نوبت به او شیر بدهید تا کمی سینه تخلیه شود.

۴- در روز، چند بار سینه را زیر آب سرد گرفته و با فشار به عقب، آن را ماساژ دهید.

۵- اکثر مادران با کارهای ساده فوق به نتیجه مطلوب خواهند رسید و کم شدن تحریک ناشی از مکیدن پستان، به تدریج، ترشّح شیر را متوقّف خواهد کرد. در مواردی که ترشّح شیر از سینه کم نمی شود می توان از داروهای خشک کننده استفاده کرد. راحت ترین راه آن است که مادر، روزی ۱ تا ۲ بار و هر بار یک قاشق غذاخوری «سُداب» را با یک لیوان آب، ۱۵ دقیقه روی حرارت کم جوشانده صاف کرده شیرین نموده میل کند.

۶- در مدتی که کودک را از شیر می گیرید باید از مصرف غذاها یا داروهایی که باعث افزایش شیر می شوند، پرهیز کنید(رازیانه، شوید، آویشن، سیاهدانه، زیره سبز و …). اگر برای مادر قابل تحمّل باشد؛ می تواند در این دوره، مصرف غذاهای سردی را در رژیم غذایی خود، اندکی افزایش دهد.

۷- رفتار بسیاری از کودکان در هنگام جدا شدن از شیر، مشابه یک فرد داغدار در فراق یار عزیز خود است؛ لذا در این دوره بیشترین محبّت را به او داشته؛ با روش های مختلف وی را سرگرم کنید تا کم کم این داغ! را فراموش کند. بیدارخوابی والدین در نیمه های شب بر سر بالین کودکی که بنابر عادت خود برای شیرخوردن از خواب برمی خیزد؛ چیز غریبی نیست؛ لذا والدین باید به لحاظ روحی، خود را برای این مشکلات کاملا طبیعی آماده کنند.

۸- یک اشتباه بسیاری از والدین این است که با این استدلال که بهتر است خود و فرزندانشان، یک بار این استرس را تحمّل کنند؛ به طور همزمان، اقدام به از شیر گرفتن و نیز آموزش کنترل ادرار و مدفوع(به زبان ساده، همان از پوشک گرفتن) به کودک خود می کنند؛ غافل از این که تحمّل این دو استرس همزمان، برای کودک بسیار سنگین است. در این حال، یا حدّاقل یکی از این دو اقدام به شکست می انجامد یا اگر هم به ظاهر موفّقیتی در کار باشد؛ به تجربه بسیار دیده ام که چنین کودکانی پس از یک دوره چند ماهه یا چند ساله کنترل ادرار و مدفوع، بدون وجود دلیل ظاهری خاصّی، دچار مشکلات متعدّدی در این زمینه ازجمله بی اختیاری دفع، شب ادراری و مانند آن می شوند. پیشنهاد ما این است که حدّاقل یک دوره چند ماهه بین این دو اقدام فاصله بیندازید و بعد از این که مطمئن شدید که کودک، داغ شیر نخوردن را فراموش کرده است؛ نسبت به آموزش دفع ادرار و مدفوع به وی اقدام کنید. البتّه این مسأله در مورد کودکانی که توانایی آن را دارند که قبل از دو سالگی در مورد کنترل ادارار و مدفوع، آموزشهای لازم را فرا بگیرند؛ مصداق نخواهد داشت.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:41 | لینک  | 

چربي خون

هیچ شده است که در یک جمع خانوادگی از سوزش کف پای خود شکایت کنید؟ معمولاً تعداد زیادی آقا و خانم دکتر که در این گونه جمع های ایرانی وجود دارند! به شما خواهند گفت که دچار چربی خون شده اید و احتمالاً نسخه هایی نیز برایتان خواهند پیچید. اما به راستی قصه چربی خون چیست؟

علل افزایش چربی خون

۱- علل تغذیه ای:

- کمبود مصرف غذاهای حاوی فیبر(میوه و سبزی).

- افزایش مصرف غذاهای چرب و به ویژه غذاهای آماده(fast food).

- افزایش سهم استفاده از«سرخ کردن» به عنوان یک روش طبخ به جای سایر روشهای پخت و پز.

- افزایش مصرف خوراکی هایی مانند برنج، ماکارونی، تخم مرغ، آجیل های بوداده، انواع نوشابه ها، سس های چرب و …. که اثر منفی بر کارکرد صحیح کبد دارند.

- استفاده از روغن های ناسالم(جامد و مایع) به جای روغن های سالم(دنبه، حیوانی، زیتون و …).

- ….

۲- علل روحی و روانی: باید توجّه داشته باشید که هر استرسی می تواند باعث افزایش چربی خون شود؛ اصطلاح «چربی خون عصبی» که در بین مردم زیاد شنیده می شود؛ حکایت این نوع از افزایش چربی خون است. بی خوابی نیز می تواند اثر مشابهی داشته باشد.

۳- کم بودن فعالیت بدنی.

۴- یبوست.

۵- ضعف تدریجی کبد به عنوان تنظیم کننده اصلی چربی خون در طول زندگی بر اثر عادات غلط تغذیه ای و روشهای ناصحیح زندگی.

مفهوم افزایش چربی خون در طب سنتی

به نظر می رسد بتوان افزایش چربی خون بر اساس معیارهای آزمایشگاهی را معادل مفهوم افزایش صفرا در طب سنتی دانست. البته هر افزایش صفرایی در بدن منجر به افزایش چربی خون نمی شود و ممکن است علایم دیگری ایجاد کند؛ همچنان که شاید نتوان به آسانی هر افزایش چربی خونی را نیز معادل افزایش صفرا گرفت؛ اما به هر حال با اندکی مسامحه، این معادل سازی قابل پذیرش است.

علایم افزایش چربی خون

به نظر می رسد که عمده علایم افزایش چربی خون ناشی از دو عامل است؛ یکی سنگین و غلیظ شدن خون که باعث کندی حرکت آن در عروق می شود ولذا باعث اختلال خونرسانی و کمبود نسبی اکسیژن در بافتها خواهد شد و دیگری، افزایش حرارت بدن در اثر افزایش صفرا. این علایم به طور خلاصه عبارتند از:

۱- احساس سنگینی، خستگی یا کوفتگی در بدن.

۲- خواب آلودگی.

۳- سوزش و احساس افزایش حرارت نقاط مختلف بدن به خصوص کف پا که معمولاً در شب تشدید می شود.

۴- دردهای نسبتاً مقاوم به درمان در ناحیه ساق و کف پا(و گاهی هم در سایر نواحی بدن)..

۵- سردردهایی که معمولاً به صورت سنگینی سر خودنمایی می کند.

۶- خشکی و یا تلخی دهان.

۷- سرگیجه و گاهی وزوزگوش.

۸- سردرد، سرگیجه، سنگینی، خواب آلودگی، طپش قلب و علایمی از این دست، پس از مصرف غذاهای چرب؛ و تسکین این علایم با مصرف موادی مثل آبغوره، آبلیمو یا سرکه.

۹- افزایش تعریق بدن.

۱۰- ورم و پف کردن صورت.

نکته۱: ذکر علایم فوق به این معنا نیست که تمام کسانی که دچار افزایش چربی خون می شوند همه علایم فوق را بروز می دهند؛ بلکه اغلب، تنها بعضی از علایم را دارند. بسیاری از افراد هم هستند که علیرغم چربی خون بالا، هیچ علامت خاصی ندارند و به طور اتفاقی، با انجام تست های آزمایشگاهی، متوجه مشکل خود می شوند.

نکته۲: بالا بودن چربی خون بر روی قند خون، اثر هم افزایی دارد و لذا این مسأله می تواند علایم دیابت را تشدید کند.

درمان چربی خون

قبل از بحث در مورد روشهای درمانی افزایش چربی خون باید به این سؤال اساسی پاسخ گفت: آیا هر دارو یا غذایی که طبعی خنک دارد، باعث کاهش چربی خون می شود؟

پاسخ این سؤال به نظر بنده منفی است. متأسفانه دیده ام که بسیاری از اهل فن نیز چون افزایش چربی خون را عیناً معادل افزایش صفرا می دانند، برای درمان آن اقدام به تجویز انواع خنکی می کنند که می تواند در برخی بیماران مثل بیماران بلغمی مزاج باعث عوارض مختلف و حتی تشدید بیماری اصلی شود. لذا باید توجه داشت که:

۱- بسیاری از داروهای «صفرابٌر» هستند که طبع گرمی دارند ولذا در درمان بیماران سردمزاج که دچار افزایش چربی خون شده اند، باید از این گونه داروها استفاده کرد همانطور که بسیاری از غذاها یا داروهای با طبع سرد هم هستند که باعث افزایش چربی خون می شوند؛ برای مثال ماکارونی طبع سردی دارد اما به علت انسدادی که در کبد ایجاد می کند و مانع از دفع صحیح صفرا می شود و نیز با ایجاد یبوست، عملاً باعث افزایش صفرا و چربی خون می شود چنانکه بسیاری از افراد هستند که با خوردن ماکارونی احساس تلخی در دهان خود می کنند.

۲- در بسیاری از موارد، در درمان بیماران احتیاجی نیست که بر روی کاهش صفرا متمرکز شویم و عملاً با تجویز داروهایی که باعث کاهش استرس، تقویت کبد، تقویت معده، رفع یبوست و مانند آن می شوند؛ می توان چربی خون را کاهش داد. برای مثال شاید «بابونه» که طبع گرم و خشکی دارد را نتوان به عنوان داروی ضدّ چربی مطرح کرد؛ اما اگر برای یک فرد بلغمی مزاج که استرس زیادی دارد و به واسطه بلغم زیاد دچار ضعف کبد و معده و یبوست هم هست؛ بابونه تجویز کنیم؛ به تدریج، اعصابش آرام می شود؛ معده و کبد او تقویت می شوند و با کاهش رطوبت روده، یبوست نیز به تدریج بر طرف می شود؛ به این ترتیب عملاً با تجویز یک دارو که طبع صفراوی دارد(گرم و خشک) چربی خون این فرد کنترل خواهد شد.

نسخه ها و نکات درمانی

تذکر: چنانکه گفتیم در تجویزها باید به وضعیت مزاج بیمار توجه کامل داشته باشیم لذا همه نسخه های ارائه شده برای همه بیماران مفید نیستند امّا سعی شده بیشتر به مواردی پرداخته شود که جنبه عمومی تری دارند.

۱- به عنوان اولین اقدام، یبوست بیمار را درمان کنید. چربی خون در بسیاری از بیماران، تنها با همین اقدام کنترل می شود.

۲- هر گونه استرس یا بی خوابی بیمار باید با تجویز داروهای مناسب کنترل شود.

۳- بیمار باید تا می تواند از مصرف غذاهای سرخ کردنی و چرب و غذاهای آماده، انواع سس های کارخانه ای و مانند آنها فاصله بگیرد.

۴- بهتر است مصرف تخم مرغ در این بیماران حداقل در طول دوره درمان، به هفته ای یک عدد و آن هم ترجیحاً تخم مرغ رسمی و به صورت آب پز عسلی محدود شود.

۵- انجام حداقل ورزش روزانه برای کنترل چربی خون بسیار مفید است. ورزش علاوه بر کاهش چربی بد خون، چربی های مفید را نیز افزایش می دهد.

۶- حتّی المقدور، مصرف میوه و سبزیجات(و به خصوص انواع خام آنها) در رژیم غذایی بیمار افزایش یابد.

۷- روغن مصرفی: سالهاست که نهادهای رسمی بهداشتی کشور به جایگزینی روغن مایع به جای روغن جامد تأکید دارند. در اینکه روغن های هیدروژنه جامد برای مصرف، بسیار نامناسب هستند؛ شکی نیست؛ اما متأسفانه باید گفت که بدون هیچ تردیدی روغن های مایع موجود در بازار رسمی کشور هم باعث افزایش چربی خون می شوند. به این ترتیب که اگر روغن های جامد، بیشتر باعث افزایش کلسترول خون می شوند؛ روغن های مایع، باعث افزایش تری گلیسرید خون می شوند که کنترل و درمان آن به مراتب سخت تر است. بنابراین جایگزینی روغن های مایع به جای روغن های جامد عملاً هیچ گونه تأثیری در کاهش چربی خون نخواهد داشت؛ بلکه مشکل را پیچیده تر می کند.(شاید تقریباً استثنا نداشته باشد، بنده وقتی از هر مریضی که تری گلیسیرید بالایی دارد درباره نوع روغن مصرفی می پرسم، پاسخ آنها این است: روغن مایع)

پس چه روغنی بخوریم؟

جواب ساده است. همان روغن هایی که نسل های قبلی ما می خوردند و چربی خونشان هم افزایش پیدا نمی کرد. برای پذیرش بهتر مطلب بهتر است به یک نکته جالب اشاره کنم: سری ۳ جلدی کتابهای ارزشمند«راز درمان» از تألیفات استاد فقید، «دکتر عبدالله احمدیه» است. آن مرحوم، در این کتابها، شمار زیادی از بیماران خود را که با روشهای طبّ سنتی مورد معالجه موفقیت آمیز قرار داده است را معرفی نموده اند. دوره زمانی این معالجات به حدود سالهای ۱۳۳۰ هجری شمسی باز می گردد. بنده در بررسی که در این ۳ جلد کتاب داشتم متوجه شدم که استاد فقید، در بین تمام بیماران معرفی شده تنها یک مورد را معرفی کرده است که دچار بیماری افزایش چربی خون بوده است و این نکته ساده نشان می دهد که در آن سالهای نه چندان دور، این بیماری جزء بیماریهای رایج بین مردم نبوده است؛ در حالی که این روزها از جمله شایع ترین مشکلات بهداشتی و درمانی مردم است. نکته جالب تر اینکه بر خلاف تصور بعضی از مردم، روغن نباتی در ایران تنها قدمتی ۵۰-۴۰ ساله دارد. تا پیش از آن، مردم ایران روغن هایی مثل روغن دنبه و روغن حیوانی مصرف می کردند و مشکلی هم نداشتند. ورود روغن نباتی به ایران هم قصه جالبی دارد. به این ترتیب که عده ای از یهودیان ساکن ایران به طور همزمان اولاً شروع به خرید دنبه از بازار و دفن کردن آن در زیر خاک می کنند تا به طور مصنوعی قیمت آن بالا برود؛ در ثانی کارخانه روغن نباتی را افتتاح کردند و این محصول را با قیمتی ارزان و همراه با جایزه وارد بازار کردند و ثالثاً به طور همزمان در مورد مضرات مصرف روغن دنبه و فواید مصرف روغن نباتی تبلیغات وسیعی انجام دادند. به این ترتیب مردم از همه جا بی خبر هم ترجیح دادند که به جای مصرف روغن دنبه گران و مضر! از روغن نباتی ارزان و جایزه دار و مفید! استفاده کنند. به همین سادگی و در طیّ یک دوره زمانی کوتاه، فرهنگ مصرف روغن در ایران عوض شد. البته مدتی بعد کم کم مردم به این نکته پی بردند که مصرف این روغنهای جدید، انرژی و توان آنها را سلب می کند و به این ترتیب واژه«روغن نباتی خور» به افراد بی حال و کم توان اطلاق شد؛ اما چه می شد کرد که ذائقه ها عوض شده بود و دیگر کسی به این راحتی نمی توانست سراغ مصرف روغن دنبه بدبو برود. حال با این مقدمه(که شرح مفصّل و تاریخی آن را به موقع ذکر خواهیم کرد)؛ در حدّ اقتضای این مقاله، به سراغ معرفی مختصر روغن های مفید می رویم و معرّفی مفصّل آنها را به روزهای آینده و بخش داروخانه پایگاه واگذار می کنیم.:

الف- روغن زیتون تصفیه نشده: این روغن که در قرآن کریم از شدّت لطافت و اعتدال در مورد آن آمده است که:« نزدیک است که آتش بگیرد بدون آن که آتشی به آن رسیده باشد.»، بدون هیچ تردید بهترین روغنی است که می توان مصرف کرد. روغن زیتون:

* چربی های مضر خون(کلسترول و تری گلیسرید) را کاهش می دهد.

* چربی مفید خون(HDL) را افزایش می دهد.

* یبوست مزاج را برطرف می کند.

* رسوبات عروقی و از جمله عروق قلبی را پاک می کند.

و فواید دیگری که در جای خود به آن خواهیم پرداخت؛ اما باید توجه داشت که:

۱- این روغن، بسیار لطیف است و برای سرخ کردن غذا باید آن را با حوصله و با کمترین شعله، به کار برد.

۲- متأسفانه بیشتر روغن زیتون های موجود در بازار، روغن خالص نیستند و در آنها تقلب و ناخالصی فراوان است. پیدا کردن روغن زیتون با کیفیت بالا کمی سخت است و البته کمی هم گران.

ب- روغن حیوانی: که به نام روغن پاک یا روغن زرد هم بین مردم معروف است نیز از بهترین روغن ها برای مصرف است؛ اما باید به چند نکته در مورد آن توجه کرد:

* طبق روایات ما، روغن مناسب، روغنی است که از شیر گاو گرفته شود و نه روغن گوسفندی.

* افراد بالای ۵۰ سال، نباید شبها روغن حیوانی مصرف کنند.

* در تحقیقات علمی جدید ثابت شده است که روغن حیوانی تأمین کننده رشد بدون چربی کودکان و یک خون ساز فوق العاده است.

* به علّت طبع گرم این روغن، بهتر است در فصول گرم و به ویژه در گرم مزاجان، مصرف آن کاهش یابد.

ج- روغن دنبه: عامه از روغن دنبه وحشت دارند و خوردن آن را مساوی با انسداد عروق و سکته و … می دانند؛ در حالیکه این روغن، بسیار آسان تر از روغن نباتی جامد و مایع، هضم و جذب بدن می شود و مداومت در مصرف آن باعث کنترل چربی خون می شود. روغن دنبه یک روغن ایده آل برای سرخ کردن غذاهاست. البتّه به علّت طبع گرم این روغن، مانند روغن حیوانی، بهتر است در فصول گرم و به ویژه در گرم مزاجان، مصرف آن کاهش یابد. با رعایت تمهیداتی که در جای خود خواهد آمد می توان بوی نامطبوع این روغن را به حداقل رسانید؛ اگر چه با مدتی مصرف، عملاً این بوی نامطبوع برای مصرف کننده عادی خواهد شد.

د- روغن کنجد: اگر روغن کنجد به شیوه صحیح گرفته شود؛ برای انواع مصارف مناسب است. اگر چه متأسفانه روغن کنجدهای موجود در بازار تا به حال نتوانسته اند اثرات درمانی خوبی از خود نشان دهند.

تذکر: به جز روغی زیتون خالص که یک استثناء محسوب می شود؛ هیچ روغنی حتی بهترین روغن ها هم نباید زیاد مصرف شوند.

۸- حجامت: اگر مانعی برای انجام حجامت نبود، حتماً آن را پایه اصلی درمان بیمار قرار دهید. بسیاری از بیماران تنها با انجام ۳-۲ دوره حجامت، درمان خواهند شد. حجامت عام(بین دو کتف) برای اکثر این بیماران کفایت می کند اگرچه بعضی اعتقاد بیشتری به انجام حجامت کبد دارند..

۹- گوشت: توصیه پزشکان امروزی برای مبتلایان به افزایش چربی خون آن است که از گوشت سفید استفاده کنند. در صورت دسترسی به گوشت سفید سالم و تازه(که در این دوره و زمانه تقریباً نشدنی است) این توصیه می تواند حداقل در کوتاه مدت مدّ نظر قرار گیرد؛ اما با توجه به وضعیت بازار گوشت سفید، ما این کار را توصیه نمی کنیم مگر در افرادی که واضحاً با مصرف گوشت قرمز – مشخصاً گوشت گوسفند – احساس افزایش حرارت بدن می کنند که شاید بهتر باشد مدتی نسبت به ترک مصرف آن اقدام نمایند. اما در مجموع و در صورت اقدامات درمانی مناسب، نیازی به ترک مصرف گوشت قرمز نیست؛ اگر چه میزان منطقی مصرف آن، یعنی هفته ای ۳-۲ وعده را باید رعایت نمود.

۱۰- به تجربه بر من ثابت شده است که نیازی نیست ضرورتاً داروهایی تجویز کنیم که به پایین آوردن چربی خون معروف شده اند؛ بلکه همین قدر که رفع یبوست و استرس کرده عدم تعادل مزاج بیمار را درمان کنیم مشکل حل خواهد شد. چنین کاری برای پزشکان با تجربه کار سختی نخواهد بود؛ اما برای آنکه سایرین نیز بتوانند از این درمانها بهره ای ببرند چند نسخه ساده را ذکر می کنیم:

* سیر: شاید معروفترین و بهترین داروی پایین آورنده چربی خون باشد. بهتر است کسانی که مشکلی به خصوص به لحاظ گوارشی برای مصرف سیر ندارند، تا زمان کنترل کامل چربی، خون شبی یک حبّه از آن را به صورت خام میل کنند. مصرف سیر به صورت پخته و یا سیر ترشی اثر درمانی آن را به شدت کاهش می دهد.

*شوید: از بهترین داروهای کاهش دهنده چربی خون است. راحت ترین روش مصرفش، آن است که شوید خشک را کف ساب کرده یک قاشق مرباخوری از آن را هر شب با کمی ماست میل کنید. نکته مهم در مورد شوید آن است که مصرف طولانی آن باعث کاهش بینایی می شود؛ بنابراین مصرف آن تنها در دوره های کوتاه مدت مجاز است. در صورت تمایل به مصرف طولانی تر بهتر است در فواصل مصرف شوید، دوره های استراحت در نظر گرفته شود. در موارد اورژانسی که چربی خون به شدت افزایش یافته است می توان آب شوید تازه را گرفت و این عصاره غلیظ را با کمی ماست میل کرد.

*ترشی ها: برای افراد گرم مزاج – و برخی افراد سرد مزاج – مداومت در مصرف ترشی های مناسب به علت خاصیت صفرابری آنها می تواند باعث کاهش چربی خون شود. از جمله:

- آبغوره، آب لیمو و سرکه: که در این بین، سرکه خاصیت صفرابری قوی تری دارد. ساده ترین راه آن است که بعد از هر وعده غذا ۲-۱ قاشق سرکه را با کمی آب مخلوط و میل کنید.

- زرشک: به صورت مصرف دم کرده یا مصرف عصاره طبیعی آن برای کاهش چربی خون بسیار مفید است؛ اما مصرف کننده باید طبعی گرم و معده ای قوی داشته باشد.

* کاسنی – شاهتره: پرمصرف ترین داروی من برای بیماران، ترکیب مساوی عرق کاسنی و شاهتره است. این ترکیب:

- تقریباً در مورد تمام اخلاط فاسد، اثری مفید دارد.

- طبع ملایمی دارد که تقریباً با همه مزاجها سازگار است.

- علاوه بر کاهش چربی خون، در کنترل قند خون، فشار خون، غلظت خون، درمان آکنه و … ترکیبی فوق العاده است.

روش مصرف این است که عرق کاسنی و شاهتره را به نسبت مساوی مخلوط کرده روزی دو تا سه استکان میل کنید. در بیماران گرم مزاج، افزودن عرق گل همیشه بهار ، نتیجه درمانی را فوق العاده بهبود می بخشد.

نکته: اگر به ترکیب عرق کاسنی و شاهتره، کمی خاکشی هم اضافه کنیم اثر درمانی این نسخه افزایش خواهد یافت.

* سایر داروها:

داروهای کاهنده چربی خون بسیارند که از جمله می توان به: تخم گشنیز، تخم و ریشه کاسنی، تخم و گیاه خرفه، عرق خارشتر، عرق بید، عناب، قره قات، بنفشه، انار، اسپرزه، کدو، خیار، ترشک، تمبر هندی، کاهو و تخم کاهو، قدومه، سپستان، سماق و … اشاره کرد.

نکته پایانی

بیماران بسیاری هستند که مشکل افزایش چربی خون خود را با تجربه های کاملاً شخصی درمان نموده اند و این تأکیدی دوباره است بر این که این مشکل، بیشتر از آنکه بیماری مستقلی باشد، نشانه ای است از یک اختلال مزاج که ممکن است به دلایل گوناگونی ایجاد شود و به همین جهت، درمانهای متفاوتی نیز برای آن قابل ذکر است. به نظر بنده بیمارانی که دچار این مشکل هستند؛ با کمی دقت در رژیم غذایی خود به راحتی می توانند متوجه شوند که چه چیزی را باید بخورند و چه چیزی را نخورند و به همین سادگی بر این مشکل غلبه کنند.

درمان داغ شدن کف پا

یکی از شکایتهای عمده و آزاردهنده این بیماران، داغ شدن شبانه کف پاست. داغ شدن کف پا علل مختلفی دارد که درمانهای متفاوتی را طلب می کند و در جای خود(در بخش غدد) به آن خواهیم پرداخت. اما در این بیماران، اگر درمان بیماری اصلی به طور صحیح انجام شود؛ این مشکل به سرعت مرتفع می شود و نیازی به درمان جداگانه ندارد؛ اما برای خالی نبودن عریضه دو نکته را تذکر می دهیم:

۱- پاشویه با آب خنک در کاهش صفرای کلی بدن و کاهش حرارت پا بسیار مؤثر است. این کار را روزی ۳-۲ بار انجام دهید.

۲- «بهدانه، اسپرزه، حنا، نشاسته و شاهتره»، همه یا تعدادی از این داروها را با هم آسیاب کنید و هر شب مقداری از آن را با آب گرم، خمیر کرده روی کف پا ضماد کنید و روی آن یک پلاستیک فریزر بکشید. صبح پا را خیس کرده آرام، مواد را از کف پا بتراشید. این کار پر دردسر را تا ایجاد تعادل حرارتی در کف پا ادامه دهید
برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:39 | لینک  | 

دهانشویه نیاز به معرّفی ندارد! به چرخاندن مایعات مختلف در دهان به منظور پاکسازی فیزیکی و نیز اِعمال اثرات درمانی بر روی لثه ها، دندان ها، زبان و سایر عناصر موجود در حفره دهان دهانشویه اطلاق می شود. واضح است که اگر همین کار در فضای گلو و حنجره انجام شود دیگر به آن دهانشویه نمی گوییم؛ بلکه حالا «غرغره» نام می گیرد.

ساده ترین نوع دهانشویه؛ دهانشویه با آب است که در احادیث شریف هم بر آن تأکید شده است. همین کار ظاهرا پیش پا افتاده اگر به طور مرتّب انجام شود تأثیر به سزایی در سلامت دهان و دندان خواهد داشت.

هدف این بحث، معرّفی چند نوع دهانشویه ساده و قابل دسترس گیاهی و طبیعی است که اثرات درمانی آنها، قابل ملاحظه است. در عین حال تشویق کاربران به عدم استفاده از دهانشویه های پر عارضه شیمیایی – و از جمله دهانشویه کلرهگزیدین – می تواند هدف مهمّ دیگر این مقاله باشد.

تذکّر مهم: چنانکه گفتیم اِعمال اثرات دارویی بر فضای دهان از اهداف مهمّ دهانشویه هاست؛ لذا تماس طولانی تر مادّه دهانشویه با مخاط دهان، مطلوب است. به همین جهت بهتر است مدّت زمان گرداندن دارو در داخل دهان را کمی طولانی تر کنید و بعد از دهانشویه هم تا مدّتی از شستن دهان یا خوردن و آشامیدن خودداری کنید. با توجّه به این که به هنگام دهانشویه، پاکسازی فیزیکی و نیز رسیدن دارو به منافذ بین دندان ها هم مدّ نظر است بهتر است چرخاندن دارو در دهان با فشار مناسب انجام شود.

۱- دهانشویه گلاب و سرکه: به تجربه، بهترین دهانشویه ای که تا به حال از آن استفاده کرده ام دهانشویه گلاب و سرکه است؛ به این نحو که ۵ قسمت گلاب و یک قسمت سرکه را با هم مخلوط می کنید و روزی ۳-۲ بار به عنوان دهانشویه استفاده می کنید. این داروی فوق العاده، علاوه بر خوش بو کردن دهان، در درمان انواع عفونت های دهان و دندان، سستی لثه ها و خونریزی آنها با مسواک زدن، خونریزی پس از اعمال دندان پزشکی، لقّی دندان ها، درمان انواع زخم ها و جوش های فضای دهان و پیشگیری و درمان آفت، بسیار خوب و قوی عمل می کند. در مواردی که به علّت وجود زخم یا آفت، استفاده از این دهانشویه ایجاد سوزش می کند، اگر قادر به تحمّل آن نیستید می توانید تا رفع مشکل از دهانشویه گلاب به تنهایی استفاده کنید. در مواردی هم که قطع خونریزی مدّ نظر است(مثلاً پس از کشیدن دندان)، برای اِعمال اثر قوی تر می توانید سرکه را به تنهایی استفاده کنید. اگر با استفاده از این دهانشویه، احساس کُند شدن دندان دارید؛ می توانید مقدار سرکه دهانشویه را کم کنید. فراموش نکنید که در صورت تمایل، گلاب و سرکه هر کدام به تنهایی هم قابل استفاده هستند. توصیه اینجانب به شما این است که از این دهانشویه به طور دایم و خانوادگی استفاده کنید.

۲- چوب مسواک: در مورد چوب مسواک در جای خود صحبت خواهیم کرد. اگر چه روش استفاده اصلی چوب مسواک همان شیوه رایج است؛ امّا جوشاندن این چوب و استفاده از عصاره آن به عنوان دهانشویه هم اثرات فوق العاده پیشگیرانه و درمانی بر انواع مشکلات دهان و دندان دارد؛ ضمن این که تداوم این دهانشویه اثر خوبی در پیشگیری از ایجاد جرم دندان دارد.

۳- نمک: محلول آب نمک در ضدّ عفونی کردن محوّطه دهان و گلو بسیار مفید است. علاوه بر دهانشویه، نمک را می توان با ماساژ دادن روی لثه ها و دندان ها هم به کار برد.

۴- سایر دهانشویه ها: تعداد گیاهانی که از عصاره آن ها می توان به عنوان دهانشویه استفاده کرد کم نیست و آنچه در ادامه می آید تنها اشاره ای است به چند نمونه از آنها؛ امّا قبل از آن باید بگوییم که عصاره این گیاهان را می توانید به چند صورت تهیه کنید:

۱-۳- تهیه عصاره با جوشاندن: مقداری از گیاه را با مقدار متناسبی از آب حدود نیم ساعت روی شعله کم گاز بجوشانید؛ سپس آن را صاف کرده پس از خنک شدن مصرف کنید. این عصاره را بهتر است در یخچال نگهداری کنید؛ امّا فراموش نکنید عصاره هایی که از این راه به دست می آیند دوام چندانی ندارند و بعد از ۳-۲ روز شروع به فساد می کنند. لذا بهتر است به صورت روزانه تهیه شوند.

۲-۳- استفاده از عرقیات گیاهی: عرقیات هر کدام از این گیاهان که در بازار داروهای گیاهی موجود باشد به عنوان عصاره قابل استفاده است؛ امّا بهتر است برای این کار از عرقیات سنّتی، غلیظ و غیر پاستوریزه استفاده کنید. عرقیات، مدت دوام زیادی دارند(حدّاقل ۶ ماه تا یک سال) و اگر چه نگهداری آنها در یخچال مطلوب است؛ امّا خارج از یخچال نیز به طور معمول مشکلی پیدا نمی کنند.

تذکّر مهم: با توجّه به اثرات ذکر شده برای این داروها، هر شخص می تواند از دو یا چند گیاه به صورت ترکیبی استفاده کند.

- چای: چای را دم کنید؛ امّا آن را ننوشید! دهانشویه چای – به ویژه چای سبز – در کاهش بار عفونی فضای دهان بسیار مؤثّر است.

- جفت بلوط: جفت بلوط، لایه نازک قهوه ای رنگی است که بین پوست بلوط و مغز آن قرار گرفته و به راحتی هم جدا می شود. این دارو بسیار قابض است و اثرات بسیار مفیدی در کم کردن عفونت و بهبودی آفت و زخم های دهان و رفع سستی لثه ها و لقّی دندان ها دارد.

- مازو: درمان زخم ها، عفونت ها و سستی و خونریزی لثه ها.

- تاجریزی: درمان زخم ها، عفونت ها و آفت.

- نعناع، پونه و آویشن: ضدّ عفونی کننده فضای دهان هستند. البته به طور معمول برای درمان استفاده نمی شوند؛ بلکه از اثرات پیشگیرانه آنها استفاده می شود.

- عروسک پشت پرده(کاکنج): درمان زخم ها، عفونت ها و آفت.

- عاقرقرها: درمان زخم ها، عفونت ها و آفت.

- بومادران: درمان زخم ها، عفونت ها و آفت.

- پوست انار: یک داروی ارزان – در واقع رایگان – امّا بسیار مؤثّر است. جوشانده پوست انار یک درمان عالی برای انواع عفونت ها، زخم ها و آفت دهان است؛ لثه های سست را محکم می کند؛ خونریزی آنها را – به ویژه هنگام مسواک زدن – متوقّف می کند و لقّی دندان ها را به تدریج از بین می برد. گل انار و آب انار هم در این زمینه اثری مشابه پوست انار دارند.

- گلنار فارسی: در درمان زخم ها، عفونت ها، آفت، سستی و خونریزی لثه ها و لقّی دندان ها بسیار مؤثّر است. اثرات گلنار هم مشابه پوست انار است.

- سماق قرمز و قهوه ای و گرد غوره: درمان زخم ها و آفت و جلوگیری از خونریزی لثه ها.

- طباشیر، بنفشه، پنیرک، خطمی، خرفه و تخم خرفه: این داروها و داروهای مشابه، خنک کننده فضای دهان، آرام بخش دردهای ناشی از آفت و کاهش دهنده سوزش و تحریک زخم های دهان هستند.

- میخک: دهانشویه با عصاره یا عرق میخک یک مسکّن بسیار مناسب برای بسیاری از دندان دردهاست.

- فلوس و تخم گشنیز: این دو دارو می توانند اثر مناسبی در درمان برفک نوزادان داشته باشند. راه مناسب آن است که عصاره آنها را به طور مرتّب با چیزی مثل گوش پاک کن، روی نقاط مورد نظر دهان نوزاد بمالیم. بزرگ ترها می توانند از دهانشویه آنها استفاده کنند. در عین حال که این دو دارو روی آفت هم اثر مناسبی می گذارند.

- سعد کوفی: از مهم ترین داروهای ضدّ عفونی کننده دهان و دندان است که پودر شده آن را می توان برای مسواک زدن به کار برد؛ امّا دهانشویه آن هم می تواند کاربرد داشته باش
برچسب‌ها: بيماريها
نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:38 | لینک  | 

بر اساس آموزه های طبّ اسلامی و سنّتی ایران، مزاج مغز، سرد و تر است. به بیان ساده، بزرگترین اعصاب بدن به مغز می رسند و فعّالیّتشان در این جا سامان می پذیرد؛ مرکز واکـنـش هـای حـواسّ پنج گانه در مغز است و «روان» با حرارت بسیار زیاد خود، از قلب به سمت مغز حرکت می کند و این همه، حرارت فوق العاده ای ایجاد می کنند که اگر مزاج مغز، جز این بود؛ به سرعت دچار خشکی می شد و از کار باز می ماند. بیماری های مغز نیز مانند سایر اعضای بدن، می تواند ناشی از سوء مزاج های مختلفی باشد؛ یعنی گاهی بر اثر خشکی زیاد، گاه به دلیل رطوبت بیش از اندازه، بعضی مواقع به خاطر افزایش گرما و گهگاه نیز در نتیجه غلبه سرما، مغز دچار اختلالات متعدّدی می شود که هر کدام درمان خاصّ خود را دارند. قوّت و ضعف حافظه نیز بر همین قاعده است و بنابراین در افراد مختلف، باید نحوه درمان های گوناگونی را برای افزایش حافظه در پیش گرفت؛ برای مثال همان گونه که یک فرد صفراوی(مزاج گرم و خشک)، با خوردن کمی خنکی، روند فکری بهتری را تجربه خواهد نمود؛ یک فرد بلغمی(مزاج سرد و تر) با خوردن سردی زیاد، دچار اختلال شدید در فرآیند تفکّر و تصمیم گیری خواهد شد؛ امّـا در این جزوه، بـه طـور ســاده، کم حافظگی را به مهمترین و شایعترین دلیل آن، یعنی استیلای رطوبت و برودت بر مغز(بلغمی شدن بیش از اندازه مغز)، تعریف می کنیم و سعی نموده ایم با مراجعه به روایات وارد شده از حضرات معصومین(علیهم السّلام)، دید نسبتا کاملی از از این موضوع را از منظر طبّ شیعی در اختیار شما بگذاریم.(تذکّر: تأکید این مقاله بر تقویت حافظه است و احادیث بر این اساس گزینش شده اند؛ به همین دلیل از ذکر احادیث بسیاری که به سایر جنبه های فکر و ذهن پرداخته اند؛ خودداری نموده ایم.)

کلّیات

- الکافی  ۱  ۲۰  کتاب العقل و الجهل … ص۱۰: َ وَ الْحِفْظُ وَ ضِدَّهُ النِّسْیَان: و حافظه{از لشگریان عقل است} و ضدّ آن فراموشکاری است.‏

- وسائل‏ الشیعة     ۷     ۱۹۸    ۳۷- باب استحباب الصلاة على محمد و آله عند النسیان …  ص۱۹۸: مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِیِّ وَ فِی عُیُونِ الْأَخْبَارِ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ سَعْدٍ وَ الْحِمْیَرِیِّ وَ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى وَ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِیسَ کُلِّهِمْ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیِّ عَنْ أَبِی هَاشِمٍ دَاوُدَ بْنِ الْقَاسِمِ الْجَعْفَرِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ علیه السّلام فِی حَدِیثٍ أَنَّ الْحَسَنَ علیه السّلام أَجَابَ السَّائِلَ الَّذِی سَأَلَهُ عَنِ الذُّکْرِ وَ النِّسْیَانِ فَقَالَ إِنَّ قَلْبَ الرَّجُلِ فِی حُقٍّ وَ عَلَى الْحُقِّ طَبَقٌ فَإِنْ صَلَّى الرَّجُلُ عِنْدَ ذَلِکَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَامَّةً انْکَشَفَ ذَلِکَ الطَّبَقُ عَنْ ذَلِکَ الْحُقِّ فَأَضَاءَ الْقَلْبُ وَ ذَکَرَ الرَّجُلُ مَا کَانَ نَسِیَ وَ إِنْ هُوَ لَمْ یُصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ أَوْ نَقَصَ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَیْهِمُ انْطَبَقَ ذَلِکَ الطَّبَقُ عَلَى ذَلِکَ الْحُقِّ فَأَظْلَمَ الْقَلْبُ وَ نَسِیَ الرَّجُلُ مَا کَانَ ذَکَرَهُ: قلب انسان در ظرفی درپوشیده قرار دارد؛ اگر بر محمّد و آل محمّد درودی تمام بفرستد، آن درب از روی آن ظرف برداشته می شود و آن چه که فراموش نموده به یاد می آورد و اگر صلوات نفرستد یا چیزی از آن کم بگذارد؛ آن درب روی حقّ را می پوشاند و قلب را تاریکی فرا می گیرد و انسان، آن چه را به یاد دارد، از یاد می برد.

- وسائل ‏الشیعة     ۱۲     ۲۴۵    ۱۳۸- باب تحریم الکذب … ص ۲۴۳: وَ عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام یَقُولُ إِنَّ مِمَّا أَعَانَ اللَّهُ عَلَى الْکَذَّابِینَ النِّسْیَانَ: از جمله کمک هایی که خدا در مورد دروغگویان می کند؛ فراموشکاری آنهاست.

- بحارالأنوار     ۵     ۲۰۸    باب ۷- الهدایة و الإضلال و…  ص ۱۶۲: تَفْسِیرُ النُّعْمَانِیِّ، بِالْإِسْنَادِ الْآتِی فِی کِتَابِ الْقُرْآنِ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیه السّلام قَالَ الضَّلَالَةُ عَلَى وُجُوهٍ فَمِنْهُ مَحْمُودٌ وَ مِنْهُ مَذْمُومٌ وَ مِنْهُ مَا لَیْسَ بِمَحْمُودٍ وَ لَا مَذْمُومٍ وَ مِنْهُ ضَلَالُ النِّسْیَان: ضلالت، انواعی دارد که برخی پسندیده، بعضی ناپسند و عدّه ای هم نه اینند و نه آن؛ و از جمله آنها، ضلالت فراموشکاری است.

- بحارالأنوار     ۱۳     ۴۱۵    باب ۱۸- قصص لقمان و حکمه …  ص  ۴۰۸: وَ لِلْغَافِلِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ السَّهْوُ وَ اللَّهْوُ وَ النِّسْیَان‏: غـافـل سـه عـلامـت دارد: حـواس پرتی، بیهوده کاری و فراموشکاری.

- بحارالأنوار     ۴۰     ۲۲۲    باب ۹۷- قضایاه صلوات الله علیه و … :  وَ سَأَلَهُ نَصْرَانِیَّانِ … وَ مَا الْفَرْقُ بَیْنَ الْحِفْظِ وَ النِّسْیَانِ وَ مَعْدِنُهُمَا واحد … عَلِیٍّ علیه السّلام … فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى خَلَقَ ابْنَ آدَمَ وَ جَعَلَ لِقَلْبِهِ غَاشِیَةً فَمَهْمَا مَرَّ بِالْقَلْبِ وَ الْغَاشِیَةُ مُنْفَتِحَةٌ حَفِظَ وَ أَحْصَى وَ مَهْمَا مَرَّ بِالْقَلْبِ وَ الْغَاشِیَةُ مُنْطَبِقَةٌ لَمْ یَحْفَظْ وَ لَمْ یُحْص‏: ( در پاسخ سؤالی در مورد فرق حافظه و فراموشی، که معدن آنها در بدن یکی است) خداوند تعالی، انسان را آفرید و بر قلبش پوششی گذاشت، گاه چیزی بر قلب می گذرد و این پوشش باز است، حفظ می کند و به یاد می آورد و گاه چیزی به قلب می رسد و پوشش روی قلب است، حفظ نمی کند و به یاد نمی آورد.

- بحارالأنوار     ۵۸     ۲۵۷    باب ۴۶- قوى النفس و مشاعرها…  ص  ۴۵: … فَإِنَّهُ لَوْ لَا النِّسْیَانُ لَمَا سَلَا أَحَدٌ عَنْ مُصِیبَةٍ وَ لَا انْقَضَتْ لَهُ حَسْرَةٌ وَ لَا مَاتَ لَهُ حِقْدٌ وَ لَا اسْتَمْتَعَ بِشَیْ‏ءٍ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْیَا مَعَ تَذَکُّرِ الْآفَاتِ وَ لَا رَجَاءُ غَفْلَةٍ [رَجَا غَفْلَةً] مِنْ سُلْطَانٍ وَ لَا فَتْرَةٌ [فَتْرَةً] مِنْ حَاسِدٍ أَ فَلَا تَرَى کَیْفَ جُعِلَ فِی الْإِنْسَانِ الْحِفْظُ وَ النِّسْیَانُ وَ هُمَا مُخْتَلِفَانِ مُتَضَادَّانِ جُعِلَ لَهُ فِی کُلٍّ مِنْهُمَا ضَرْبٌ مِنَ الْمَصْلَحَة: اگر نسیان نبود؛ هیچ گاه کسی از مصیبت ها جدا نمی شد و حسرت هایش پایان نمی پذیرفت و کینه هایش از بین نمی رفت و از متاع دنیا با یاد داشتن آفت های آن، لذّتی نمی برد و امیدی به غفلت سلطان و آرام نشستن حسود نمی بود؛ نمی بینی که حافظه و نسیان که دو چیز مختلف و متضادّند، در انسان تعبیه شده اند و برای هر یک، مصلحتی در نظر گرفته شده است؟

- مستدرک‏الوسائل     ۱۱     ۲۱۰    ۸- باب فی وجوب طاعة العقل و مخالفة الجهل … ص ۲۰۲: سِبْطُ الطَّبْرِسِیِّ فِی مِشْکَاةِ الْأَنْوَارِ، نَقْلًا مِنْ کِتَابِ الزُّهْدِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ دِعَامَةُ الْإِسْلَامِ الْعَقْلُ وَ مِنْهُ الْفِطْنَةُ وَ الْفَهْمُ وَ الْحِفْظُ وَ الْعِلْمُ… : ستونِ سرای اسلام، عقل است و تیزهوشی و فهم و حافظه و علم از او هستند.

عوامل نسیان

- بحارالأنوار     ۵۹     ۲۹۵    باب ۸۹- نادر …  ص ۲۸۹:  وَ قَالَ صلّی الله علیه و آله و سلّم عَشْرُ خِصَالٍ تُورِثُ النِّسْیَانَ أَکْلُ الْجُبُنِّ وَ أَکْلُ سُؤْرِ الْفَأْرِ وَ أَکْلُ التُّفَّاحِ الْحَامِضِ وَ الْجُلْجُلَانِ وَ الْحِجَامَةُ عَلَى النُّقْرَةِ وَ الْمَشْیُ بَیْنَ الْمَرْأَتَیْنِ وَ النَّظَرُ إِلَى الْمَصْلُوبِ وَ التَّعَارُّ وَ قِرَاءَةُ لَوْحِ الْمَقَابِرِ: نه چیزند که فراموشی می آورند: خوردن پنیر، پس مانده موش، سیب ترش، گشنیز؛ حجامت نقره؛ راه رفتن بین دو زن، نگریستن به دارآویخته؛ شب بیداری و خواندن سنگ قبرها.(در احادیث دیگر، ادرار در آب راکد هم ذکر شده است.)

- الکافی     ۶     ۴۹۰    باب قص الأظفار … ص۴۹۰:عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَیُّوبَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السّلام قَالَ إِنَّمَا قُصَّ الْأَظْفَارُ لِأَنَّهَا مَقِیلُ الشَّیْطَانِ وَ مِنْهُ یَکُونُ النِّسْیَانُ: ناخنها را کوتاه کنید که خوابگاه شیطانند و{از این مسأله} فراموشی به وجود می آید.

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۴۵۸    ۱۱۲- باب نوادر ما یتعلق بأبواب الأطعمة المباحة … ص ۴۵۵: وَ الْإِکْثَارُ مِنْ لُحُومِ الْوَحْشِ وَ الْبَقَرِ یُورِثُ تَغْیِیرَ الْعَقْلِ وَ تَحَیُّرَ الْفَهْمِ وَ تَبَلُّدَ الذِّهْنِ وَ کَثْرَةَ النِّسْیَانِ …: زیاد خوردن گوشت حیوانات وحشی و گاو، عقل را دگرگون می کند، فهم را حیران می کند، ذهن را کودن می کند  و فراموشی را زیاد می کند.‏

تقویت کننده های حافظه و ذهن

* قرآن، روزه داری، کندر و …

-  وَ مِنَ الْفِرْدَوْسِ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ علیه السّلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ پیامبرصلّی الله علیه و آله و سلّم خَمْسٌ یَذْهَبْنَ بِالنِّسْیَانِ وَ یَزِدْنَ فِی الْحِفْظِ وَ یَذْهَبْنَ بِالْبَلْغَمِ السِّوَاکُ وَ الصِّیَامُ وَ قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ وَ الْعَسَلُ وَ اللُّبَانُ: پنج چیزند که فراموشی را برطرف می کنند و حافظه را می افزایند و بلغم را می برند: مسواک زدن، روزه گرفتن، خواندن قرآن، عسل و کندر.

- مستدرک‏الوسائل   ۱۶  ۳۷۴    ۴۳- باب اللبن … ص ۳۷۳: وَ قَالَ صلّی الله علیه و آله و سلّم عَلَیْکُمْ بِاللُّبَانِ فَإِنَّهَا تَمْسَحُ الْحَرَّ عَنِ الْقَلْبِ کَمَا یَمْسَحُ الْإِصْبَعُ الْعَرَقَ عَنِ الْجَبِینِ وَ تَشُدُّ الظَّهْرَ وَ تَزِیدُ فِی الْعَقْلِ وَ تُزَکِّی الذِّهْنَ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ وَ تُذْهِبُ النِّسْیَانَ: بر شما باد کندر که حرارت را از قلب می زداید چنان که انگشتان، عرق را از پیشانی؛ کمر را سفت کرده؛ و ذهن را پاکیزه و دیـده را روشـن می کند و فراموشکاری را می برد.

* دعای پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم)

- مستدرک‏الوسائل     ۱۷     ۳۴۲    ۱۴- باب حکم استنباط الأحکام النظریة … : فَمَا نَسِیتُ شَیْئاً قَطُّ مُنْذُ دَعَا لِی‏:{علی علیه السّلام فرمودند} از آن گاه که {پیامبرصلّی الله علیه و آله و سلّم} دعایم کرد، هرگز چیزی را فراموش نکردم.

* سوره حشر

- مستدرک‏الوسائل     ۴     ۳۱۲    ۳۳- باب جواز کتابة القرآن … : الْحَشْرُ مَنْ کَتَبَهَا فِی جَامِ زُجَاجٍ وَ غَسَلَهَا بِمَاءِ الْمَطَرِ وَ شَرِبَهَا یُرْزَقُ الْحِفْظَ وَ الْفِطْنَة: هر کس که سوره حشر را در جامی از شیشه بنویسد و آن را با آب باران بشوید و بنوشد، حافظه و زیرکی، روزیش خواهد شد.

* دعا

- دعای سبحان من لا یعتدی… که در کتاب شریف مفاتیح الجنان ذکر شده است و باید بعد از نمازها خوانده شود.

- بحارالأنوار     ۹۵     ۲۰    فصل فیما یختص بالیوم الثالث…  ص ۱۹: دُعَاءٌ آخَرُ فِی الْیَوْمِ الثَّالِثِ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی فِیهِ الذِّهْنَ وَ التَّنْبِیهَ وَ أَبْعِدْنِی فِیهِ عَنِ السَّفَاهَةِ وَ التَّمْوِیهِ وَ اجْعَلْ لِی نَصِیباً مِنْ کُلِّ خَیْرٍ تُنْزِلُ فِیهِ بِجُودِکَ یَا أَجْوَدَ الْأَجْوَدِینَ: (دعای روز سه شنبه) خدایا در این روز ذهن{قوی} و بیداری را نصیبم کن و از تهی مغزی و دگرگونی افکار دورم ساز و از هر خیری که در این روز نازل می کنی، نصیبی برایم قرار ده، به بخشندگی ات ای بخشنده ترین بخشندگان.

- المصباح‏للکفعمی          ۱۹۹    الفصل الرابع و العشرون فی ذکر آیات الحرس و … : و عن شهاب الدین السهروردی من کان بعید الذهن قلیل الحفظ فلیقل کل یوم بعد صلاة الفجر قبل أن یتکلم یا حی یا قیوم فلا یفوت شیئا علمه و لا یئوده فإنه یکثر حفظه و یقل نسیانه: شهاب الدّین سهروردی می گوید: کسی که کند ذهن و کم حافظه است، هر روز بعد از نماز صبح، ذکر یا حیّ یا قیِوم را بگوید، دیگر از دانسته هایش چیزی را از کف نمی دهد و از آنها احساس خستگی نمی کند، حافظه اش زیاد و فراموشی اش کم خواهد شد.

* عسل

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۳۶۶    ۳۷- باب أکل العسل و …  ص۳۶۵: وَ قَالَ علیه السّلام فِی الْعَسَلِ شِفَاءٌ مِنْ کُلِّ دَاءٍ وَ مَنْ لَعِقَ لَعْقَةَ عَسَلٍ عَلَى الرِّیقِ یَقْطَعُ الْبَلْغَمَ وَ یَکْسِرُ الصَّفْرَاءَ وَ یَقْطَعُ الْمِرَّةَ السَّوْدَاءَ وَ یُصَفِّی الذِّهْنَ وَ یُجَوِّدُ الْحِفْظَ إِذَا کَانَ مَعَ اللُّبَانِ الذَّکَرِ: در عـسل، شــفـای هـر دردی است و هر کس سرانگشتی از عسل را ناشتا بلیسد، بلغم را قطع می کند، صفرا را می شکند، تلخی سودا را می برد، ذهن را صفا می دهد و حافظه را نیکو می گرداند اگر همراه کندر نر خورده شود.

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۳۷۰    ۳۷- باب أکل العسل…  ص ۳۶۵: وَ قَالَ صلّی الله علیه و آله و سلّم مَنْ أَرَادَ الْحِفْظَ فَلْیَأْکُلِ الْعَسَلَ: هر کس که خواهان حافظه است، عسل بخورد.

* مسواک

- الکافی     ۶     ۴۹۵    باب السواک … ص۴۹۵:عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عُبَیْدِ اللَّهِ الدِّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ فِی السِّوَاکِ اثْنَتَا عَشْرَةَ خَصْلَةً هُوَ مِنَ السُّنَّةِ وَ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ وَ مَجْلَاةٌ لِلْبَصَرِ وَ یُرْضِی الرَّبَّ وَ یَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَ یَزِیدُ فِی الْحِفْظِ وَ یُبَیِّضُ الْأَسْنَانَ وَ یُضَاعِفُ الْحَسَنَاتِ وَ یَذْهَبُ بِالْحَفْرِ وَ یَشُدُّ اللِّثَةَ وَ یُشَهِّی الطَّعَامَ وَ تَفْرَحُ بِهِ الْمَلَائِکَةُ: مسواک زدن یازده ویژگی دارد: از سنّت است، دهان را پاکیزه می کند، چـشـم را جـلا می دهد، پروردگار را راضی می کند، بلغم را می برد، حافظه را تقویت می کند، دندانها را سفید می کند، حسنات را دو چندان می کند، پـیـلـه دنـدانها را از بین می برد، لثه را محکم می کند، اشـتـهـای به غذا را باز می کند و ملائک را خوشحال می کند.

* مویز

- بحارالأنوار     ۵۹     ۲۷۱    باب ۸۸- نوادر طبهم ع و جوامعها … ص ۲۶۰: … وَ مَنْ أَدْمَنَ أَکْلَ الزَّبِیبِ عَلَى الرِّیقِ رُزِقَ الْفَهْمَ وَ الْحِفْظَ وَ الذِّهْنَ وَ نَقَصَ مِنَ الْبَلْغَمِ: کسی که بر خوردن مویز ناشتا مداومت نماید، فهم و حافظه و ذهن، روزیش می شود و از بلغم کم خواهد شد.

* کرفس

- بحارالأنوار     ۵۹     ۲۸۴    باب ۸۸- نوادر طبهم ع و جوامعها … ص ۲۶۰: وَ عَنِ النَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم عَلَیْکُمْ بِالْکَرَفْسِ فَإِنَّهُ طَعَامُ إِلْیَاسَ وَ الْیَسَعِ وَ یُوشَعَ وَ رُوِیَ أَنَّهُ یُورِثُ الْحِفْظَ وَ یُذَکِّی الْقَلْبَ وَ یَنْفِی الْجُنُونَ وَ الْجُذَامَ وَ الْبَرَصَ: بر شما باد به کرفس که غذای الیاس و یسع و یوشع بود(و روایت شده است) که باعث توانایی حفظ، روشنی قلب و از بین رفتن جنون و جذام و پیسی است.

* انار

- الکافی     ۶     ۳۵۴    باب الرمان … ص ۳۵۲: عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْهَمَذَانِیِّ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الرَّقَّامِ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام یَقُولُ کُلُوا الرُّمَّانَ بِشَحْمِهِ فَإِنَّهُ یَدْبُغُ الْمَعِدَةَ وَ یَزِیدُ فِی الذِّهْنِ: انار را با پیه آن بخورید که مـعـده را دبّاغی می کند و توانایی ذهن را می افزاید.

* سرکه

- الکافی     ۶     ۳۲۹    باب الخل … ص۳۲۹:عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْهَمَذَانِیِّ أَنَّ رَجُلًا کَانَ عِنْدَ الرِّضَا علیه السّلام بِخُرَاسَانَ فَقُدِّمَتْ إِلَیْهِ مَائِدَةٌ عَلَیْهَا خَلٌّ وَ مِلْحٌ فَافْتَتَحَ علیه السّلام بِالْخَلِّ فَقَالَ الرَّجُلُ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَمَرْتَنَا أَنْ نَفْتَتِحَ بِالْمِلْحِ فَقَالَ هَذَا مِثْلُ هَذَا یَعْنِی الْخَلَّ وَ إِنَّ الْخَلَّ یَشُدُّ الذِّهْنَ وَ یَزِیدُ فِی الْعَقْلِ: سفره ای نزد امام رضاعلیه السّلام پهن کردند که در آن سرکه و نمک بود و ایشان با سرکه آغاز کردند؛ پرسیدند: فدایت شوم، به ما امر کردید که با نمک آغاز کنیم فرمودند: این دو مثل همند؛ به درستی که سرکه، ذهن را قوی می کند و عقل را زیاد می نماید.

- بحارالأنوار  ۵۹   ۲۸۲    باب ۸۸- نوادر طبهم ع و…  ص۲۶۰: وَ عَنِ النَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ وَ مَا افْتَقَرَ بَیْتٌ فِیهِ خَلٌّ وَ رُوِیَ أَنَّهُ یَشُدُّ الذِّهْنَ وَ یَزِیدُ فِی الْعَقْلِ وَ یَکْسِرُ الْمِرَّةَ وَ یُحْیِی الْقَلْبَ وَ یَقْتُلُ دَوَابَّ الْبَطْنِ وَ یَشُدُّ الْفَمَ وَ یَقْطَعُ شَهْوَةَ الزِّنَا الِاصْطِبَاغُ بِهِ … : بهترین خورش ها سرکه است و بیتی که در آن سرکه باشد، فقیر نمی شود و روایت شده که ذهــن را تــوانــا و عــقــل را افزون می کند؛ تلخی را می شکند؛ قلب را زنده می کند؛ جانوران شکم را می کشد؛ دهان را محکم می کند و اگر به عنوان خوراک برگزیده شود؛ شـهـوت زنــا را قـطع می کند.

* به

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۴۰۲    ۶۹- باب السفرجل … ص۳۹۹: وَ عَنْهُ صلّی الله علیه و آله و سلّم قَالَ کُلُوا السَّفَرْجَلَ فَإِنَّهُ یَزِیدُ فِی الذِّهْنِ وَ یَذْهَبُ بِطِخَاءِ الصَّدْرِ وَ یُحَسِّنُ الْوَلَدَ: به بخورید که ذهن را می افزاید؛ سنگینی سینه را از بین می برد و فرزند را زیبا می کند.

- بحارالأنوار  ۳۹  ۱۲۵  باب ۷۸- تحف الله تعالى و… : فَقَالَ لِی یَا عَلِیُّ مَنْ أَکَلَ السَّفَرْجَلَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ عَلَى الرِّیقِ صَفَا ذِهْنُهُ وَ امْتَلَأَ جَوْفُهُ حِلْماً وَ عِلْماً وَ وُقِیَ مِنْ کَیْدِ إِبْلِیسَ وَ جُنُودِهِ: پس {پیامبر خداصلّی الله علیه و آله و سلّم} به من فرمودند: یا علی؛ هر کس که سه روز ناشتا به بخورد، ذهنش صفا پیدا می کند و درونش از حلم و علم پر می شود و از مکر ابلیس و سپاهیانش در امان می ماند.

* خرفه

- وسائل‏الشیعة     ۲۵     ۱۹۴    ۱۱۴- باب الفرفخـ…..  ص : ۱۹۴  وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى أَوْ غَیْرِهِ عَنْ قُتَیْبَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَکَرِیَّا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم عَلَیْکُمْ بِالْفَرْفَخـِ وَ هِیَ الْکَیِّسَةُ فَإِذَا کَانَ شَیْ‏ءٌ یَزِیدُ فِی الْعَقْلِ فَهِیَ: بر شما باد خـرفـه که که زیرکی می دهد و اگر یک چیز باشد که عقل را افزون کند، همین است.

* حجامت

- بحارالأنوار   ۵۹   ۱۲۶  باب ۵۴- الحجامة و… : وَ عَنْهُ علیه السّلام قَالَ الْحِجَامَةُ تَزِیدُ الْعَقْلَ وَ تَزِیدُ الْحَافِظَ حِفْظاً: حجامت، عقل را افزون کرده؛ بر قـدرت حـافـظـه می افزاید.

* شانه زدن

- وسائل‏الشیعة     ۲     ۱۲۱    ۷۱- باب استحباب التمشط … : وَ فِی الْخِصَالِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مَنْصُورٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ الْعَلَوِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَلِیٍّ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ قَالَ الْمَشْطُ فَإِنَّ الْمَشْطَ یَجْلِبُ الرِّزْقَ وَ یُحَسِّنُ الشَّعْرَ وَ یُنْجِزُ الْحَاجَةَ وَ یَزِیدُ فِی مَاءِ الصُّلْبِ وَ یَقْطَعُ الْبَلْغَمَ وَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم یُسَرِّحُ تَحْتَ لِحْیَتِهِ أَرْبَعِینَ مَرَّةً وَ مِنْ فَوْقِهَا سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ یَقُولُ إِنَّهُ یَزِیدُ فِی الذِّهْنِ وَ یَقْطَعُ الْبَلْغَمَ: از امام صادق علیه السّلام درباره تفسیر آیه شریفه: «خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ» پرسیده شد؛ فرمودند:{منظور} شانه زدن است که روزی را جلب می کند؛ مو را نیکو می کند؛ حاجت را برآورده می کند؛ آب کمر را می افزاید و بـلـغـم را قـطـع مـی کـند. پیامبر خداصلّی الله علیه و آله و سلّم، پایین محاسنش را چهل بار و بالای آن را هفت بار شانه می زد و می فرمود که این کار، ذهن را توان می دهد و بلغم را قطع می کند.

* قیلوله(خواب قبل از ظهر)

- من‏لایحضره‏الفقیه     ۱     ۵۰۳    باب کراهیة النوم بعد الغداة … : وَ أَتَى أَعْرَابِیٌّ إِلَى النَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّی کُنْتُ ذَکُوراً وَ إِنِّی صِرْتُ نَسِیّاً فَقَالَ أَ کُنْتَ تَقِیلُ … وَ تَرَکْتَ ذَاکَ قَالَ نَعَمْ قَالَ عُدْ فَعَادَ فَرَجَعَ إِلَیْهِ ذِهْنُهُ: یک اعرابی نزد پیامبرصلّی الله علیه و آله و سلّم آمد و گفت که حافظه قوی داشتم و حالا فراموشکار شده ام؛ فرمودند: قبلا قیلوله می کردی.. و حالا ترک کرده ای؟ گفت: آری، فرمودند: دوباره انجام بده، انجام داد و حافظه اش برگشت.

چیزهایی که بر قدرت دماغ می افزایند

این عوامل به طور خلاصه در روایات ذکر شده اند:

باقلا، سداب، کدو، ترنج، روغن مالی بدن به ویژه با روغن بنفشه.

عوامل مؤثّر بر کاهش میزان بلغم بدن

از آنجا که کاهش بلغم، باعث تقویت حافظه خواهد شد؛ این عوامل را به طور خلاصه از روایات نقل می کنیم:

- قرائت قرآن

- خوردن سویق(به ویژه سویق خشک ناشتا)؛ عسل(به خصوص به حالت انگشت پیچ و در حالت ناشتا)؛ کندر(به خصوص اگر جویده شود)؛ شکر طبرزد؛ سیب؛ ترب(به ویژه ریشه آن)؛ روغن زیتون؛ مخلوط آویشن و نمک؛ آب نیسان؛ پیاز؛ خرمای برنی؛ اطریفل اصفر( در صبحگاه، یک مثقال)؛ گوارشی های تلخ(صبحگاه)؛مویز(ناشتا، مویز سرخ، ۲۱ عدد یا هفت مثقال)؛

- زیاد شانه زدن(سر و محاسن)؛ مسواک؛ زیاد حمّام رفتن(به ویژه در حالت ناشتا)؛ سرمه کشیدن.

- افطار با آب ولرم؛ شروع غذا با نمک نسابیده.

- نخوردن ماهی و سردی.

- افزایش مضاجعت با زنان؛ داشتن زن زیباروی یا زنی که به روی انسان، لبخند بزند.

- فصل بهار.

- آفتاب گرفتن(پشت بدن به آفتاب باشد).

نسخه ها

نسخه های دارویی ترکیبی برای افزایش حافظه بسیارند؛ لذا در این قسمت چند روایت را که مشتمل بر نسخه های ساده تر و قابل انجام هستند را ذکر می کنیم:

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۴۵۸    ۱۱۲- باب نوادر ما یتعلق بأبواب الأطعمة المباحة …  ص ۴۵۵: … وَ مَنْ أَرَادَ أَنْ یُقِلَّ نِسْیَانَهُ وَ یَکُونَ حَافِظاً فَلْیَأْکُلْ کُلَّ یَوْمٍ ثَلَاثَ قِطَعِ زَنْجَبِیلٍ مُرَبًّى بِالْعَسَلِ وَ یَصْطَبِغُ بِالْخَرْدَلِ مَعَ طَعَامِهِ فِی کُلِّ یَوْمٍ … : کسی که می خواهد فراموشی اش کم شود و حافظه اش قوی، هر روز سه تکّه زنجبیل پرورده با عسل بخورد و در هر روز با غذای خویش، چیزی که با خردل تهیِه شده باشد نیز میل کند.

- بحارالأنوار     ۵۹     ۲۷۱    باب ۸۸- نوادر طبهم ع و جوامعها … ص ۲۶۰: الْجُنَّةُ لِلْکَفْعَمِیِّ، مَا یُورِثُ الْحِفْظَ مِنَ الْعَقَاقِیرِ وَ الْأَدْوِیَةِ فَمِنْ ذَلِکَ مَا رَوَاهُ ابْنُ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم لِحِفْظِ الْقُرْآنِ وَ یَقْطَعُ الْبَلْغَمَ وَ الْبَوْلَ وَ یُقَوِّی الظَّهْرَ یُؤْخَذُ عَشَرَةُ دَرَاهِمَ قَرَنْفُلٌ وَ کَذَلِکَ مِنَ الْحَرْمَلِ وَ مِنَ الْکُنْدُرِ الْأَبْیَضِ وَ مِنَ السُّکَّرِ الْأَبْیَضِ یُسْحَقُ الْجَمِیعُ وَ یُخْلَطُ إِلَّا الْحَرْمَلَ فَإِنَّهُ یَفْرُکُ فَرْکاً بِالْیَدِ وَ یُؤْکَلُ مِنْهُ غُدْوَةً زِنَةَ دِرْهَمٍ وَ کَذَا عِنْدَ النَّوْمِ … : ( برای حفظ قرآن و قطع بلغم و {بی اختیاری} ادرار و سفتی کمر) میخک و اسفند و کندر سفید و شکر سفید، از هر کدام ده درهم می گیری و خوب می کوبی، به جز اسفند که با کف دست می سایی و هر روز، صبح و قبل از خواب، به اندازه یک درهم می خوری….

- بحارالأنوار     ۵۹     ۲۷۲    باب ۸۸- نوادر طبهم ع و جوامعها … ص ۲۶۰: وَ مِنْ أَدْوِیَةِ الْحِفْظِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِلصَّادِقِ علیه السّلام کَیْفَ نَقْدِرُ عَلَى هَذَا الْعِلْمِ الَّذِی فَرَّعْتُمُوهُ لَنَا قَالَ خُذْ وَزْنَ عَشَرَةِ دَرَاهِمَ قَرَنْفُلَ وَ مِثْلَهَا کُنْدُرَ ذَکَرٍ دُقَّهَا نَاعِماً ثُمَّ اسْتَفَّ عَلَى الرِّیقِ کُلَّ یَوْمٍ قَلِیلًا وَ مِنْهَا لِمَنْ یَکُونُ بَعِیدَ الذِّهْنِ قَلِیلَ الْحِفْظِ یُؤْخَذُ سَنَا مَکِّیٍّ وَ سُعْدُ هِنْدِیٍّ وَ فُلْفُلٌ أَبْیَضُ وَ کُنْدُرٌ ذَکَرٌ وَ زَعْفَرَانٌ خَالِصٌ أَجْزَاءً سَوَاءً یُدَقُّ وَ یُخْلَطُ بِعَسَلٍ وَ یُشْرَبُ مِنْهُ زِنَةَ مِثْقَالٍ کُلَّ یَوْمٍ سَبْعَةَ أَیَّامٍ مُتَوَالِیَةٍ فَإِنْ فَعَلَ ذَلِکَ أَرْبَعَةَ عَشَرَ یَوْماً خِیفَ عَلَیْهِ مِنْ شِدَّةِ الْحِفْظِ أَنْ یَکُونَ سَاحِراً: به امام صادق علیه السّلام گفتم که چگونه این علمی که به سوی ما سرازیر کرده اید؛ دریابیم؟ فرمودند: ده درهم میخک و ده درهم کندر نر را نرم می کوبی و هر روز ناشتا کمی کفلمه می کنی و کسی که ذهنش ناتوان و حافظه اش ضعیف است؛ سنای مکّی و سعد هندی و فلفل سفید و کندر نر و زعفران خالص را با مقدار مساوی بکوبد و با عسل مخلوط کند و هفت روز متوالی، روزی یک مثقال بخورد، اگر این کار را چهل روز انجام دهد، بیم آن می رود که از شدّت قدرت حافظه، ساحر شود.

- بحارالأنوار     ۵۹     ۲۷۲    باب ۸۸- نوادر طبهم ع و جوامعها …  ص  ۲۶۰: وَ مِنْهَا عَنْ عَلِیٍّ علیه السّلام مَنْ أَخَذَ مِنَ الزَّعْفَرَانِ الْخَالِصِ جُزْءاً وَ مِنَ السُّعْدِ جُزْءاً وَ یُضَافُ إِلَیْهِمَا عَسَلًا وَ یُشْرَبُ مِنْهُ مِثْقَالَیْنِ فِی کُلِّ یَوْمٍ فَإِنَّهُ یُتَخَوَّفُ عَلَیْهِ مِنْ شِدَّةِ الْحِفْظِ أَنْ یَکُونَ سَاحِرا: کسی که زعفران خالص و سعد را با مقدار مساوی بگیرد و با عسل بیامیزد و دو مثقالش را هر روز بیاشامد؛ بیم آن می رود که از شدّت قدرت حافظه، ساحر شود.

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۴۴۸    ۱۰۸- باب نبذة مما ینبغی التداوی به و…  ص ۴۴۱: وَ عَنْ تَمِیمِ بْنِ أَحْمَدَ السَّیْرَافِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ وَ الْمُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ قَالَا قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السّلام… ثُمَّ وَصَفَ دَوَاءَ الْبَلْغَمِ فَقَالَ خُذْ جُزْءاً مِنْ عِلْکِ الرُّومِیِّ وَ جُزْءاً مِنْ کُنْدُرٍ وَ جُزْءاً مِنْ سَعْتَرٍ وَ جُزْءاً مِنْ نَانْخَواهَ وَ جُزْءاً مِنْ شُونِیزٍ أَجْزَاءً سَوَاءً یُدَّقُّ کُلُّ وَاحِدٍ عَلَى حِدَةٍ دَقّاً نَاعِماً ثُمَّ تَنْخُلُ وَ تَعْجِنُ وَ تَجْمَعُ وَ تَسْحَقُ حَتَّى یَخْتَلِطَ ثُمَّ تَجْمَعُهُ بِالْعَسَلِ وَ تَأْخُذُ مِنْهُ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ بُنْدُقَةً عِنْدَ الْمَنَامِ نَافِعٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى: (دوای بلغم) علک رومی و کندر و آویشن و زنیان و سیاهدانه را با مقدار مساوی می گیری و جداجدا نرم می کوبی و الک می کنی و با هم می سرشی و یک کاسه می کنی و می کوبی تا مخلوط شوند؛ سپس با عسل می آمیزی و هر روز و شب، هنگام خواب، یک فندق می خوری که به خواست خدای تعالی نافع است.

- مستدرک‏الوسائل     ۱۶     ۴۴۹    ۱۰۸- باب نبذة مما ینبغی التداوی به و…  ص ۴۴۱: وَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ الْیَمَانِیِّ عَنِ الطَّرَیَانِیِّ عَنْ خَالِدٍ الْقَمَّاطِ قَالَ أَمْلَى عَلِیُّ بْنُ مُوسَى الرِّضَا علیه السّلام هَذِهِ الْأَدْوِیَةَ لِلْبَلْغَمِ قَالَ تَأْخُذُ إِهْلِیلَجَ أَصْفَرَ وَزْنَ مِثْقَالٍ وَ مِثْقَالَیْنِ خَرْدَلٍ وَ مِثْقَالَ عَاقِرْقِرْحَا فَتَسْحَقُهُ سَحْقاً نَاعِماً وَ تَسْتَاکُ بِهِ عَلَى الرِّیقِ فَإِنَّهُ یَنْفِی الْبَلْغَمَ وَ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَ یَشُدُّ الْأَضْرَاسَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى: (دوای بلغم) یک مثقال هلیله زرد، دو مثقال خردل و یک مثقال عاقرقرها را نرم می کوبی و در حال ناشتا، با آن مسواک می زنی که به خواست خدای متعال، بلغم را می زداید و بوی دهان را خوش می سازد و دندان ها را محکم می کند.

(( طب شیعه ))

مروری بر وظایف مردان در منزل، در قبال همسرانشان،بر پایه روایات وارد شده از حضرات معصومین، علیهم السّلام.

درآمد

ازدواج، محبوبترین اتّفاق در نزد خداوند کریم می باشد؛ چنان که نبی مکرّم اسلام صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرموده اند: « ‏ما بنی بناء فی الإسلام أحب إلى الله من التزویج: هیچ بنایی در اسلام، نزد خداوند محبوبتر از بنای ازدواج نیست.»‏ و در این میان، آن چه که بیش از هر چیز در استحکام این بنیان شامخ، مفید و مؤثّر است؛ الفت و مودّت بین زن و شوهر است:

« وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْها وَ جَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فی‏ ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ: و از نشانه های {خداوند} این است که از خودتان، برایتان زوج هایی آفرید تا به ایشان آرامش پیدا کنید و بین شما، مودّت و رحمت برقرار ساخت؛ همانا در این امور نشانه هایی است برای آنان که اهل تفکّر هستند.»(سوره مبارکه روم، آیه۲۱)

این روزها و با عادت کردن ما به زندگی ماشینی و پـر از دغدغه امروزی، بـه نـظر می رسد که محبّت بین همسران، تا حدّی رو به سردی گراییده است. از سوی دیگر، ظهور نظرات افراطی مردسالارانه و عقاید تفریطی فمینیستی، کانون اصلی عاطفه در خانواده یعنی زن را مورد هجوم قرار داده اند و این باعث شده است که بنیان بسیاری از خانواده ها رو به سستی گذارد. اطّلاع از نظرات ناب اسلام و احادیث وارد شده از حضرات معصومین، علیهم السّلام، مثل هر عرصه دیگری از زندگی، در این عرصه نیز می تواند راهگشا باشد. از آنجا که به دلایل فوق الذّکر، در این سالها، بیشترین تغافل نسبت به وظایف واقعی مرد در خانواده صورت گرفته است و از سوی دیگر، وجود پر از محبّت زن، با اندک انعطاف و توجّه از سوی مرد، به راحتی، به مسیر مهرورزی بازخواهد گشت؛ برآن شدیم تا نگاهی کوتاه به برخی از حقوق زنان در خانواده و وظایف مردان نسبت به همسران خود، از منظر احادیث وارد شده از حضرات معصومین علیهم السّلام، بیندازیم؛ باشد که شاهد جوشش محبّت و بلندای الفت در میان خانواده ها باشیم.

فرمان خداوند کریم

* «عاشروهنّ بالمعروف: با زنها، به نیکویى رفتار کنید.»(سوره مبارکه نساء، آیه ۱۹)

محبوب پیامبر، صلّی الله علیه و آله وسلّم.

* نبی مکرّم اسلام صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند:«حبّب إلیّ من دنیاکم ثلاث: الطیب و النساء و قرّة عینی فی الصلاة: از دنیای شما، سه چیز برای من پسندیده شده است: بوی خوش، زنان و روشنی چشم من که در نماز است.»

بزرگترین فایده پس از اسلام

* رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند:«ما استفاد امرؤ مسلم فائدة بعد الإسلام أفضل من زوجة مسلمة تسرّه إذا نظر إلیها، و تطیعه إذا أمرها، و تحفظه إذا غاب عنها فی نفسها و ماله : مرد مسلمان ، بعد از اسلام، فایده ای بزرگتر از داشتن همسر مسلمان خود کسب نکرده است که هنگامی که به رویش نگاه می کند؛ شاد می شود و وقتی که به او دستوری می دهد؛ اطاعت می کند و در غیاب او از خود و اموال شوهرش حفاظت می کند.»

بـیـشـتـریـن خیر

* امام صادق علیه السّلام، فرمودند: « اکثر الخیر فى النساء: بیشترین خیر در زنهاست.»

سه خصلت ضروری

امام صادق علیه السّلام، فرمودند: «هر مردی، در منزل خود نسبت به عیال و خانواده‌اش به سه خصلت احتیاج دارد: معاشرت خوب، وسعت در زندگی، و غیرت بر حفاظت آنها.» (بحارالانوار، ج۷۸، ص۲۳۶)

کودک منزل

لقمان نبی علیه السّلام، فرمودند: « مـرد خردمند باید در بـین خـانـواده‏اش مانندکودک باشد و رفتار مردانه را براى خارج منزل بگذارد.» (محجة البیضاء ج ۲ ص ۵۴ )

موجب طول عمر

* امام صادق علیه السّلام، فرمودند: « من حسن برّه باهله زادالله فی عمره: هر کس به خانواده خود نیکی کند؛ خداوند عمر او را زیاد می‌کند.»(وسایل الشّیعه، ج۱، ص۳۹)

بـهـتـریـن مـرد

* حضرت زهرا سلام الله علیها فرمودند:« بهترین شما کسی است که در برخورد با مردم نرم تر و مهربان تر باشد و ارزشمندترین مردم کسانی هستند که با همسرانشان مهربان و بخشنده اند.»(کنزالعمال ، ج ‌۷، ص ۲۲۵)

* رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« خیرکم خیرکم لا هله و انا خیرکم لاهلی: بهترین شما کسی است‏ که با خانواده اش خوشرفتارتر باشد و من از همه شما نسبت ‏به خانواده ام، خوشرفتارترم.»(وسائل ج ۱۴ ص ۱۲۲ )

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند: « از بهترین مـردان شـما، مــرد بـا تقوى و پاکیزه و دست و دل بازی است که نگاه او سالم باشد؛ به پدر و مادرش ‍ مهربان بوده؛ عیال خود را به دیگرى محتاج نکند….»

بـدتـریـن مـرد

پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند: « از بدترین مردان، مـرد تهمت زننده اى است که بخیل و بـد دهن باشد، تـنـها غـذا خـورده ، میهمان دوست نباشد، همسر و خدمتکار خویش را بزند و عیال خویش را به دیگرى محتاج کند و پدر و مادرش را اذیت نماید. »

زن؛ ریــحـانـه خـانـه

* امیرالمؤمنین علیه السّلام، فرمودند: « فان المراة ریحانة و لیست بقهرمانة… : زن، ریحانه است است و نه قهرمان. با او به هر حال مدارا کن و نیکو برخورد نما تا زندگى تو با صفا شود.»

مسؤولیت مرد

* رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند: «مرد، سرپرست ‏خانواده ‏است و هر سرپرستى نسبت ‏به زیردستانش مسؤولیت دارد.» (مستدرک ج ۲ ص ۵۵۰)

حدّاقل حقّ زن بر مرد

* رسول گرامی اسلام صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند:«حقّ المراة علی زوج‌ها ان یسدّجوعتها، و یستر عورتها، و لا یقبح لها وجهاً: حقّ زن بر شوهر این است که او را سیر کند، و بدنش را (یا عیب هایش را) بپوشاند، و با او ترشرویی نکند.» (بحارالانوار، ج۱۰۳، ص ۲۵۴)

احـتـرام و تـکـریـم

* امام صادق علیه السّلام، از پدر بزرگوارشان نقل فرمودند:« هر کس زن گرفت؛ باید او را گرامی و محترم شمرد.»

* رسول اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند:« زنان را گرامی نمی دارند مگر افراد بزرگوار و به ایشان توهین نمی کنند؛ جز مردم پست و فرومایه.»

خوش رفتاری

* امیر المؤمنین‏ علی علیه السّلام، فرمودند:« آنها (زنان) نزد شما امانت هاى خدا هستند ، آزارشان نرسانید و بر آنها سخت نگیرید.»(مستدرک، جلد ۲، ص ۵۵۱)

* رسول اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« أکمل المؤمنین إیمانا أحسنهم خلقا و ألطفهم بأهله: کامل ترین ایمان را در بین مؤمنین، کسی دارد که از همه خوش اخلاق تر باشد و به خانواده خود، مهربان تر.»

محبّت کردن

* امام صادق علیه السّلام، فرمودند:«یکى از اخلاق پیغمبران اینست که نسبت‏ به‏ همسرانشان محبت دارند(بحار جلد ۱۰۳ ص ۲۳۶ )

* امام صادق علیه السّلام، فرمودند: «العبد کلما ازداد للنساء حبا ازداد فى الایمان فضلا: بنده، هر قدر محبتش به زنانش زیادتر شود؛ ایمانش فضیلت بیشتری مى یابد.»

* پیامبر گرامی اسلام صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:«و انّ الرّجل لیوجر فی رفع اللقمة الی فم امرأته: مرد اگر لقمه به دهان همسر خویش گذارد؛ برای او ثواب دارد.»(جامع السّعادات، ج۲، ص۱۳۹)

ابراز محبّت؛ شیرینى جاودانه

* حضرت صادق علیه السّلام، فرمودند:«هر کس از دوستان ما باشد؛ به ‏همسرش بیشتر اظهار محبت می کند.»(بحار جلد ۱۰۳ ص ۲۲۳ )

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند: « قول الرجل للمراة انى احبک لا یذهب من قلبها ابدا: مردی که به همسرش بگوید دوستت دارم ، این سخن هرگز از قلب زن خارج نخواهد شد.»

هــدیــه دادن

* پیامبر اعظم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« مردی که به بازار بـرود و هدیه ای بخرد و آن را به خانواده اش برساند؛ در ثواب، مانند کسی است که صدقه ای را به نیازمندان برساند.»

* امام صادق علیه السّلام، فرمودند:«تَهَادَوْا تَحَابُّوا فَإِنَّ الْهَدِیَّةَ تَذْهَبُ بِالضَّغَائِنِ: به یکدیگر هدیه دهـیـد تـا مـحبّت بین شما فزونی گـیـرد؛ بـه درســتــی که هـدیـه، کـیـنـه هـا را می برد.»(وسائل‏الشیعة، ج۱۷،ص۲۸۹)

پـرهـیـز از ظـلـم

* رسول اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:«خیر الرجال من أمتی الذین لا یتطاولون على أهلیهم و یحنون‏ علیهم و لا یظلمونهم: بهترین مردان امّت من کسانی هستند که بر خانواده خود فخر نمی فروشند، با ایشان مهربانند و به آنها ستم روا نمی دارند.» ( مکارم‏الأخلاق؛ ص ۲۱۷)

نتیجه بدرفتاری با خانواده

* سـعد بـن معاذ که از اصحاب بزرگ رسول خدا و مورد احترام آن جناب بود؛ درگذشت. رسول اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم،  مانند صاحبان عزا با پاى برهنه ‏در تشییع جنازه ‏اش شرکت نمود؛ به دست مبارک خویش جنازه را در قبر نهاده روى آنرا پوشاند. مادر سعد که آن همه احترام را از رسول ‏خداصلّی الله علیه و آله وسلّم،  مشاهده نمود فرزندش را مخاطب قرار داده گفت : اى سعد بـهشت گـوارایت‏ بـاد. پیغمبر اکرمصلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمود:« اى مادر سعد! این چنین مگو ، زیرا در قبر، فشار سختى به سعد وارد شد. » علت را ‏پرسیدند؛ فرمود : «علتش آن بود که با خانواده ‏اش بد اخلاقى می کرد.» (بحار ج ۷۳ ص ۲۹۸)

وسـعـت دادن به  زندگی

* حضرت محمد صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« از ما نیست کسی که وسعت زندگی به او داده شود{وضعش خوب شود} و او بر خانواده اش سخت بگیرد.»(مستدرک ج ۲ ص ۶۴۳ )

* امام سجاد علیه السّلام، فرموده اند:« دوست دارم پولی داشته، وارد بازار شوم و از قصابی گوشتی بخرم و برای همسر و عائله ام ببرم. من این کار را از آزاد کردن بنده در راه خداوند تبارک و تعالی بیشتر دوست دارم.»(بحار ج ۴۶ ص ۶۶ )

* در حدیث وارد شده که یکی از جاهایی که دعا مستجاب می شود ، آن جایی است که مرد وضع مالی خوبی داشته باشد ولی در مخارج اهل و عیال خود سخت گیری کند؛ در اینجا اگر اهل و عیال او دست به دعا بلند کنند و مرگش را از خدا بخواهند دعای آنها زود مستجاب می شود تا مال او به دست خود عیال و بچه ها بیفتد و از آن استفاده کنند.»(به نقل از رساله امام سجادعلیه السّلام)

صبر بر ناملایمات همسر

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند:« من صبر على خلق امراة سینة الخلق و احتسب فى ذلک الاجر اعطاه الله ثواب الشاکرین: هر مردى که اخلاق بد همسر خود را به خاطر پاداش آن ، تحمل کند، خداوند پاداش شاکرین به او عطا خواهد نمود.»

* امام محمد باقر علیه السّلام، فرمودند:«هرکه آزار و اذیت زنان را تحمل کند و بردباری نماید؛ اگرچه در برابر یک سخن ناروا باشد؛ خداوند او را از آتش جهنم آزاد کند؛ بهشت را بـر او واجـب گـرداند؛ در نامه عمل او دویست هزار نیکی بنویسد؛ دویست هزار زشتی از آن محو کند؛ مقام او را دویست هزار درجه بلند نماید و به شماره موهای بدنش عبادت یک سال برای او بنویسد.» (مکارم اخلاق طبرسی )

خوب صحبت کردن

* امـیرالمؤ منین، عـلی علیه السّلام، فـرمـودند:« فداروهن على کل حال و احسنوا لهن المقال…: با زنها در همه حال مدارا کنید و با ایشان خوب سخن بگویید.»

نتیجه شکستن دل همسر

* بزرگى از علماء نقل فرمود:« پـدر علامه ام را در خواب دیدم؛ بدن پدرم سالم و نورانى بود ولی لبهاى او زخمى و آلوده به چرک و خون؛ از ایشان سبب را پرسیدم و گفتم اگر کارى از دست من بر مى آید براى بفرمائید تا انجام دهم. در پاسخ فرمود: تنها علاج آنها به دست مادر علویه شما است، زیرا سبب این عذاب، اهانتى است که در دنیا به او مى نمودم و او را با لقب بدی صدا می کردم و او رنجیده خاطر مى شد، اگر بتوانى او را از من راضى کنى امید بهبودى هست. صبح  مطلب را به مادرم گفتم، در جواب گفت : بلى؛ پدر شما هر وقت مرا مى خواند از روى تحقیر صدا می کرد و من سخت آزرده و رنجیده مى شدم ولى اظهار نمى کردم و به احترام ایشان چیزى نمى گفتم و چون فعلا گرفتار و ناراحت است او را حلال نموده؛ از او راضى هستم و برایش دعا مى کنم.»

کـتـک زدن!

* نبی مکّرم اسلام صلّی الله علیه و آله وسلّم، می‌فرماید:«من ضرب امراة بغیر حقّ فانا خصمه یوم القیامة. لا تضربوا نسائکم، فمن ضربها بغیر حقّ فقد عصی ‌الله و رسوله: هر کس عیال خود را بدون هیچ حقّی بزند من در روز قیامت دشمن اویم. نزنید زنهای خود را، که هر کس بی‌حقّ آنها را بزند از فرمان خدا و رسول سرپیچی کرده است.»(ارشاد القلوب، ص ۲۹۱)

* پیامبر اسلام‏ صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« هر مردى که ‏به صورت همسرش سیلى بزند؛ خدا به فرشته مامور دوزخ (مالک) دستور می دهد که در دوزخ هفتاد سیلى بر صورتش بزند …»( مستدرک جلد ۲ ص ۵۵۰ )

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند: « انى اتعجب ممن یضرب امراته و هو بالضرب اولى منها: تـعجّب مـى کنم از مردى که همسرش ‍ را مى زند در حالى که خودش مستحق تر است به کتک خوردن.»

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« ایضرب احدکم المراة ثم یظل معانقها: {چگونه}همسر خود را کـتـک می زنید و بـعد دست در گـردن او می اندازید؟»

پـرداخت مـهریه

* پیامبر گرامی اسلام صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:«من اضرّ بامراة تفتدی نفس‌هالم یرض‌الله له بعقوبة دون النّار: هر مردی که همسرش را آزار دهد تا مهرش را ببخشد و جانش را آزاد کند، خداوند به کمتر از جهنّم برای او راضی نخواهد شد.»(وسائل الشّیعه، ج۱۴، ص ۶)

* حضرت صادق، علیه السّلام، فرمودند:«من تزوج امرأة و لم ینو أن یوفیها صداقها فهو عند الله عز و جل زان‏: هر که زن بگیرد و در خاطر داشته باشد که مهر او را نپردازد؛ نـزد خداوند، زناکار به حساب می آید.»

پـرهـیز از طـلاق

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« همانا خداوند جایى که در آن عروسى واقع شود دوست دارد و جایى که در آن طلاق واقع شود دشمن مى دارد، خداوند از هیچ کارى مثل طلاق نفرت ندارد.»

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند: « اوصانى جبرئیل بالمراءة حتى ظننت انه لا ینبغى طلاقها الا من فاحشة مبینة: جبرئیل به قدری در مورد زنان به من سفارش کرد که گمان بردم که طلاق دادن آنان سزاوار نیست مگر این که عمل زشتی (فاحشه بینه) از ایشان آشکار گردد.»(مکارم الاخلاق طبرسی )

* حضرت محمد صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« زن بگیرید و طلاق مدهید ، زیرا عرش از وقوع طلاق می لرزد.»(نهج الفصاحه ، حدیث ۱۱۴۷)

غـــیـــرت

* حضرت امیرالمؤمنین، علی علیه السّلام، فـرمـودند:« یا اهل العراق نبئت ان نسائکم یدافعن الرجال فى الطریق اما تستحون لعن الله من لایغار: اى اهل عراق، شنیده ام که زنهاى شما در راه رفتن با مردها برخورد پیدا مى کنند، آیا خجالت نمى کشید؟ خدا لعنت کند بى غیرتها را.»

* پیامبر اکرم، صلّی الله علیه و آله وسلّم،  فرمودند:«کان ابى ابراهیم غیورا و انا اغیر منه و ارغم الله انف من لایغار من المؤ منین: پدرم ابراهیم با غیرت بود و من از او با غیرت ترم ، خدا به خاک مالد بینى آن مؤ منى را که غیرت ندارد.»

پرهیز از غیرت بیجا و تهمت

* علی ‌علیه السّلام، فرمودند:«ایّاک و التّغایر فی غیر موضع الغیرة فانّ ذلک یدعو الصّحیة منهنّ الی السّقم: از غیرت بیجا بپرهیز زیرا این کار، زن پاکدامن را به آلودگی گرایش می‌‌دهد.» (ارشاد القلوب، ص ۲۹۱)

پاکدامنی مرد، شرط پاکدامنی زن

* پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله وسلّم، فرمودند:« نسبت به زنـان مـردم عـفّت پـیشه کنید تا زنان شما با عفت باشند.»( امالی صدوق ص ۳۶۴)

کـمـک در کـارهای مـنزل

* حضرت امیرالمومنین علی، علیه السّلام، فرمودند:« روزی رسول خدا صلّی الله علیه و آله وسلّم،  بر ما در منزل وارد شد. فاطمه علیها السلام نزدیک دیگ غذا نشسته بود و من هم برایش عدس تمیز می کردم. آن حضرت …. اظهار داشتند:« بشنو از من آنچه را که به دستور پروردگارم می گویم! هیچ مردی نیست که در کارهای منزل به همسرش کمک کند ، مگر اینکه پاداش او به هر تار مویی که بر بدنش روییده باشد ، ثواب یک سال عبادتی است که تمام روزهایش را روزه گرفته و تمام شب هایش را به عبادت ایستاده، شب زنده داری کرده باشد و خداوند به او ثوابی می بخشد که به انبیای صابر خود مثل حضرت داوود و یعقوب و عیسی علیهم السلام بخشیده باشد. ای علی ! کسی که در کارهای خانه به همسر خود بدون سرکشی و دلتنگی و تکبر خدمت نماید، پـروردگار اسـمش را در دفـتر شـهدا ثبت می کند و برایش به هر روز و شبی ثواب هزار شهید و به هر قدمی که بر می دارد ثواب حج و عمره می دهد و به هر قطره عرقی که از بدنش خارج شود؛ یک خانه در بهشت برایش منظور می نماید. ای علی ! یک ساعت خدمت کردن به همسر در کارهای خانه بهتر از عبادت هزار سال و هزار حج و هزار عمره و بهتر از آزادی هزار بنده در راه خدا و هزار جنگ در راه دین و عیادت از هزار مریض و هزار نماز جمعه و هزار تشییع جنازه و هزار گرسنه ای که برای رضای خداوند رحمان سیر گردد و هزار برهنه را پوشاندن و هزار اسب در راه پروردگار دادن و برایش بهتر از هزار دینار به مستمندان صدقه دادن و بهتر از تلاوت تورات و انجیل و زبور و قرآن است و بهتر از آزاد کردن هزار اسیر و بخشیدن هزار شتر به فقراست و چنین مرد خدمتکار به همسر، از دنیا بیرون نمی رود مگر این که جایگاه خوب خود را در بهشت ببیند. ای علی! کسی که در خدمت به همسرش، روگردانی و تکبر نکند بدون حساب وارد بهشت می شود. ای علی ! خدمت به همسر، کفاره گناهان کبیره است و خاموش کننده آتش خشم پروردگار جبار و مهریه ازدواج با حورالعین و این خدمت، موجب زیادی خوبی ها و علو مقام است. ای علی! خدمتکار همسر نمی شود مگر شخص صدیق و درستکار و یا شهید و یا مردی که خداوند متعال خیر دنیا و آخرت را برایش خواسته باشد.»( بحار ج ۱۳ ص ۱۳۳ )

افـتـخـار خـانـه داری

* حضرت زهرا علیها السلام، پس از این که پیامبر، صلّی الله علیه و آله وسلّم،  کارهای بیرون خانه را به عهده علی، علیه السّلام، و کارهای خانه را به عهده ایشان گذاشتند؛ می فرمودند:« یک دنیا خوشحال شدم که رسول خدا مرا از سر و کار پیدا کردن با مردان معاف کردند.یش از شروع:

سرطان هم قابل پیشگیری و هم قابل درمان است امّا نه با روش هایی که امروزه در طبّ کلاسیک رایج است.

سرطان؛ آخر و عاقبت همه ما؟!

امروزه باید به سرطان به مثابه پدیده‌ای فراتر از یک بیماری صرف نگاه کرد. ده‌ها سال است که پزشکان، جراحان، پژوهشگران و … به بررسی و تحقیق در این باره پرداخته‌اند و این در حالی است که نه تنها از دامنه گسترش آن کاسته نشده که شاهد ابتلای بیش از پیش مردم، به ویژه در کشورهای توسعه یافته، به این بیماری می‌باشیم؛ اما جدای از این پدیده، سرطان هم اکنون به تجارتی بس سودآور مبدل شده، تا آنجا که زمینه فعالیت کارتل‌های بسیاری در بخش‌های دارویی، جراحی، تحقیقاتی و … را فراهم آورده است. هم اکنون در بریتانیا، حدود یک سوم بیماران این کشور را افراد مبتلا به سرطان تشکیل می‌دهند. دو نفر از هر پنج نفر در این کشور، یا از این بیماری رنج می‌برند و یا بدان مبتلا خواهند شد. در صورتی که این آمار رسمی را بپذیریم، یعنی ابتلای ۳۰ درصدی در سال ۱۹۸۰ (۴۰ درصد در حال حاضر و ۵۰ درصد در سال ۲۰۱۰)، در سال ۲۰۸۰، این رقم به ۱۰۰ درصد خواهد رسید!

بهبودی؟

بررسی‌های به عمل آمده در طی پنج سال، بیانگر آن است که میزان بهبودی سرطان‌های مختلف بدین قرار است: سرطان معده: ۵ درصد؛ سرطان شش، برونش و نای: ۵ درصد؛ سرطان سینه: ۵۰ درصد؛ سرطان مری: ۵ درصد؛ سرطان روده بزرگ: ۲۲ درصد؛ سرطان لوزالمعده: ۴ درصد؛ سرطان کبد: ۲ درصد. در سال‌های اخیر هم هیچ گونه افزایش قابل توجهی در میزان بهبودی بیماران مبتلا به سرطان‌ مشاهده نشده است.

تجارتی پرسود

اما از بعدی دیگر، تجارت سرطان پس از رقیب بزرگترش یعنی صنعت پتروشیمی، در رتبه دوم قرار دارد. در طی بیست سال یعنی از سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰، تنها در آمریکا، چنین تجارتی حدود یک تریلیون دلار (هزار میلیارد دلار) را به خود اختصاص داده است. در صورتی که چنین سهمی را برای بریتانیا نیز قایل شویم، این رقم در این کشور، سالانه چیزی بین ۳ تا ۶ میلیارد پوند می‌باشد. توجه به این آمار و ارقام، خود دلیلی برای درک این مسأله است که چرا همواره کارتل‌های فعال در بخش‌های دارویی، جراحی، پرتو درمانی و تشریح جانوران، در رفتاری بی‌رحمانه، هر گونه تلاش در راستای پرداختن به رژیم‌ها و شیوه‌های درمانی منطقی را نوعی بلای تهدیدکننده برای بشر معرفی می‌کنند.

سرطانزاها

سرطان، محصول عوامل متعددی است که عملاً این عوامل خواسته یا ناخواسته، مورد غفلت بخش‌های درمانی و بهداشتی حرفه پزشکی قرار گرفته اند. رژیم های غذایی تجویزی پزشکان، واکسیناسیون، آنتی‌بیوتیک‌ها، استروئیدها، رادیوگرافی و عکس‌برداری‌های متداول، آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها، حلال‌ها، رنگ‌ها، مواد شوینده و نیز مواد شیمیایی همچون فلوراید در آب‌های آشامیدنی، رادیودرمانی، آلودگی‌های ناشی از انرژی‌های برق و هسته‌ای و … همه و همه از عوامل اصلی ابتلا به سرطان محسوب می‌شوند.

حیوانات زبان بسته هم؟

اما این بیماری صرفاً به انسان‌ها خلاصه نشده است و حیوانات خانگی و در رأس آن سگ‌ها را نیز به خود مبتلا ساخته است. از میان جمعیت هفت میلیونی سگ‌های خانگی در انگلستان، سالانه چیزی بالغ بر یک میلیون سگ از سرطان و یا در نتیجه معالجه این بیماری از بین می‌روند و این رقم، پنجاه برابر میزان ابتلای انسان‌ها به این بیماری است که این میزان شدید ابتلا نیز چیزی جز نتیجه برنامه‌های واکسیناسیون تأیید شده توسط دامپزشکان، استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های حیوانی، اسپری‌های ضدکک، آفت‌کش‌ها و نیز غذاهای گوشتی کنسرو شده مخصوص این حیوان نیست.

امروزه سرطان به شدت در حال نابود ساختن انسان‌ها، سگ‌ها، گربه‌ها و … است. در مورد حیوانات اهلی پرورش یافته در دامپروری‌ها هم وضع به همین منوال است و نشانه‌های ظهور این بیماری مشهود است؛ و تنها تفاوت آن با حیوانات خانگی، کشتار پیش از موعد آنها برای تأمین غذای انسان‌هاست که بروز و گسترش آشکار آن را نامحسوس ساخته است.

سرطان و تغذیه

اما سرطان، بیش از هر چیز، یک مشکل ناشی از تغذیه است؛ رژیم غذایی مهلک بریتانیایی‌ها یعنی استفاده مفرط از گوشت، لبنیات، تخم‌مرغ، کربوهیدرات‌ها، نمک طعام و ترکیبات شیمیایی مختلف به همراه حجم زیادی میوه و نان سفید که همه و همه این غذاها و میوه‌ها، مملو از آفت‌کش‌ها و سموم مختلف هم می‌باشند؛ نسخه‌هایی برای ابتلای به سرطان هستند.

طبابت سرطانزا!

در سال ۱۹۹۹، شاهد هفتصد میلیون تجویز دارو توسط پزشکان بریتانیایی بودیم که این تجویزها شامل انبوهی از واکسن ها‌، آنتی‌بیوتیک‌ها، استروئیدها، داروهای مسکن، داروهای ضدالتهاب و… بوده که همه و همه به مثابه هجومی عظیم علیه سیستم دفاعی بدن آدمی محسوب می‌شوند.

در جوامعی همچون بریتانیا، میزان استفاده از واکسیناسیون به ۹۸ درصد رسیده است. این واکسن‌ها که عمدتاً حاوی ویروس‌ها و پروتئین‌های مشتق شده از حیوانات مختلف، متانول، جیوه، آلومینیوم، اسیدکربنیک و … می‌باشند؛ با تزریق، مستقیماً وارد خون شده؛ سپس به سلول‌ها و اندام اصلی بدن وارد می شوند و این در حالی است که سیستم دفاعی بدن، توان مقابله با آنها را ندارد.

هنگامی که مواد بیگانه‌ای از حیواناتی همانند سگ، میمون، گوساله، جوجه و … از طریق این واکسن ها وارد جریان خون بدن انسان می‌شود؛ این مواد احتمالاً ساختار ژنتیکی را با تغییراتی همراه می‌سازند و حتی به تکثیر و جهش در بدن می‌پردازند که در چنین شرایطی، سیستم دفاعی بدن نمی‌تواند بین سلول‌های خودی و غیرخودی تمایزی قائل شود.

سرطان با طعم آب خوردن!

استفاده از فلوراید در آب که برای نخستین بار به دست دولت‌های آلمان نازی و اتحاد جماهیر شوروی رواج یافت؛ هم اکنون در سراسر دنیا به یک شیوه رایج تبدیل شده است. این ماده علاوه بر آن که ماده‌ای آرام‌بخش محسوب می‌شود؛ بسیار سمی، نابودکننده آنزیم‌ها و مقاوم در برابر سیستم‌ ایمنی بدن می‌باشد. با مقایسه دو شهر بیرمنگام و منچستر در طی سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۷ که در اولی از این ماده در آب آشامیدنی استفاده می‌شد و در دومی هیچ گونه استفاده‌ای از آن به عمل نیامد؛ مشخص شد که همه ساله، مرگ هزار نفر از مردم بیرمنگام، در نتیجه‌ی استفاده از همین فلوراید موجود در آب آشامیدنی بوده است.

اشعه ایکس

همچنین استفاده معمول و بی‌دغدغه از اشعه ایکس(رادیوگرافی) در شناخت بیماری‌های مختلف که امروزه به راهکاری عادی در حرفه پزشکی تبدیل شده، خود از تهدیدکننده‌های اصلی سلامت بشر و از عوامل جدی ابتلا به سرطان است. دکتر «جان گفتمن» در آغاز دهه هشتاد متذکر شد که مرگ سالانه دوازده هزار آمریکایی، نتیجه سرطان‌هایی است که محصول استفاده از اشعه ایکس بوده است. همچنین وی در گزارشی اعلام نمود که سه چهارم سرطان‌های سینه، نتیجه استفاده از اشعه ایکس است و این جدای از آن حجم عظیمی از افرادی است که از پرتودرمانی استفاده می‌کنند. وی در ادامه این گزارش، به این مسأله اشاره می‌کند که: «من بر این باورم، آن چه را که اساتید ما از آن به عنوان میزان کاملاً بی‌خطر استفاده از اشعه ایکس در معاینه لوزه‌ها، غدد لنفاوی و غده تیموس نام می‌بردند؛ بعد از گذشت سالیانی، به انبوهی از تومورهای تیروئیدی تبدیل شد».

درمان هایی برای زودتر مردن!

اما پزشکی جدید در برخورد با این بیماری چه راهکاری را اتخاذ نموده است؟

قدیمی‌ترین شیوه در برخورد با این بیماری، عمل جراحی بوده و هست. عقیده بر این بوده که برداشت غده سرطانی به درمان بیماران می‌انجامد و این در حالی است که در چنین رویکردی، به این حقیقت که «سرطان، بیماری است که نه یک قسمت از بدن که همه بدن را شامل می‌شود و غدّه سرطانی درواقع تنها بخشی از سرطان کلّی است» بی‌توجهی شده است. تجربه به خوبی مشخص ساخته که برداشتن غده سرطانی به کمک عمل جراحی، به مثابه اعمال مجازات مرگ برای بیمار می‌باشد.

و اما شیمی درمانی نیز مستلزم استفاده از داروهای بسیار سمی شیمیایی است که بیمار را پیش از نابودی سرطان، از پای درمی‌آورد. این گونه داروها که برای مقابله با رشد سریع سلول‌های سرطانی و غیرسرطانی طراحی شده‌اند؛ همه‌ی بدن را متأثر از خود می‌سازند که ریزش مو، حالت‌های تهوع شدید، استفراغ، اسهال، گرفتگی عضلات، ناتوانی جنسی، عقیم شدن، خستگی و درد مفرط، نابودی سیستم ایمنی و بالاخره گسترش سرطان و مرگ از پیامدهای آن است. بر طبق آمار و ارقام ارائه شده توسط مقامات بهداشتی، تنها حدود دو درصد از کسانی که از شیمی‌درمانی استفاده می‌کنند؛ بعد از پنج سال استفاده از این شیوه، «زنده» هستند و «زنده» در چنین ادبیاتی، یعنی آن که فقط از لحاظ بالینی «مرده» نیستند؛ امّا از یک زندگی فعّال و با نشاط بی بهره اند.

پس از کشف رادیوم، از این ماده در بخش‌های مختلف پزشکی استفاده شد و ویژگی‌های آن سبب شد که برخی پزشکان، دیوانه‌وار به استفاده از این ماده در درمان سرطان اقدام نمایند. اگرچه این شیوه بعضاً با کوچک شدن غده‌های سرطانی همراه شد؛ اما شاهد افزایش هزار درصدی بهای این شیوه درمانی و خلق یک صنعت چندین میلیارد دلاری شدیم؛ صنعتی که سرسوزنی مبنای علمی ندارد.

اما آمار بازماندگان استفاده از شیوه‌های مختلف درمانی سرطان که پس از استفاده از این شیوه‌ها تنها تا مدتی به حیات خود ادامه داده‌اند؛ بدین قرار است:

عمل جراحی: ۲۲ درصد

پرتودرمانی: ۱۲ درصد

ترکیبی از عمل جراحی و پرتو درمانی: ۶ درصد

شیمی‌درمانی: ۶/۱ درصد

شیمی‌درمانی و شیوه‌های دیگر: ۵/۲ درصد

به رغم چنین حقایقی، نه تنها هیچ یک از این شیوه‌ها در عرصه صنعت سرطان متوقف نشده بلکه روز به روز بر حجم آنها افزوده شده است.

نکته آخر

بی شک، سرطان شیوه‌ای مقبول برای خودکشی آنهایی است که امید به زندگی را از دست داده‌اند و این حالت، یعنی ناامیدی بیمار، خود، مهم‌ترین عامل گسترش بیماری در فرد مبتلاست، اما رسوایی بزرگ چنین تراژدی غمناکی آنجاست که حتی زمانی که بیمار مبتلا به سرطان، امید زیادی برای بقا و مقابله با چنین عارضه‌ای دارد؛ در اثر درمان‌های مهلک و بی‌فایده سرطان، به دست پزشکان، از پای درمی‌آید.

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:37 | لینک  | 

انسان در پيشگاه خداوند، عزيز و گرامى بود به اين جهت خوراكيها را روزى او قرار داد كه بتواند با خوردن آنها سلامتى خود را حفظ كند و بر نيروى عقل و فكر خود بيفزايد تا بتواند ماموريتهايى را كه به او داده است از راه دانش انجام دهد. ماشين اسرارآميز بدن انسان براى ادامه ى زندگانى و داشتن فهم و شعور كافى و داشتن طول عمر همراه با تندرستى بعوامل غذايى بيشمارى نيازمند است كه متاءسفانه همه آنها در يك جا و يك خوراك جمع نشده اند و براى بدست آوردن آنها به غذاهاى گوناگون محتاج است كه زادگاه آن ها دشتها، كوه ها و درياها است و بعبارت ديگر عده اى از اين عوامل در خوراكيهاى معمولى و دسته اى در گياهان كوهى و بيابانى و بسيارى از آنها در فرآورده هاى دريايى جمع شده اند و از طرفى همه ساله باران مقدارى از عوامل حياتى روى زمين را شسته و به قعر زمين و بسوى درياها مى برد و خرابى زمين سبب آبادى دريا مى گردد و با اينكه تشعشع آفتاب سبب تبخير شده و مقدارى از اين عوامل به هوا و زمين بر مى گرداند معذلك عوامل حياتى يكسان و يكنواخت در زمين پخش نمى شوند و دشتهايى كه از دريا دورند از اين نعمات چندان تمتع نمى برند و مزارع و باغات در اثر كشت هاى متوالى و پى در پى عناصر كمياب و مفيد خود را از دست داده روز بروز فرسوده مى شوند و با دلايلى كه زبان خوراكيها گوياى آنها است اكنون بيشتر خوراكيهاى ما در اين زمين هاى ما را بنمايد و چاره اى جز توسل به دشتها و كوهها و درياها نداريم و به اين جهت است كه خداوند بزرگ ما را بر عرصه ى آرام بيابانها و امواج خروشان درياها سوار كرد تا بتوانيم روزى خود را كه ميوه هاى حلال و طيب مى باشند بدست آوريم .
در معنى حلال و طيب كه خداوند شرط اساسى روزى انسان قرار داده است لغن نويسان و مفسران سخن بسيار گفته اند و فقها فتاوى مختلف داده اند اما هيچ كلامى دلنشين تر از كتب آسمانى نيست كه در آنها هر آيتى ، آيتى ديگر را ترجمه و تفسير مى كند و كلمه ى حلال آنجا معنى مى شود كه بموجب فرمان خدايى آنچه را انسان از بيابانها و درياها بدست آورد براى او حلال است .
(( احلت لكم صيد البر و البحر ))
((ما حلال كرديم براى شما آنچه را از درياها و خشكى ها بدست مى آوريد))
در زبان خوراكيها طيبات كه روزى شما هستند زبان به سخن گشوده و خود را به شما معرفى مى كنند و اين خوراكيها هستند كه با شما سخن مى گويند و اين بيان آنها است كه ((ما روى حلال و طيب شما هستيم و شما بايد با قدرتى كه خداوند به شما داده است ما را از خشكى ها و درياها بدست آوريد.))
يك نگاه اجمالى به تاريخچه ى ملت ژاپن و ترقيات شگفتى كه در دو قرن اخير نصيب اين مردم زرد پوست شده است صحت اين ادعا را ثابت كرده و به اين نتيجه مى رسيم كه : از روزى كه مردم ژاپن براى بدست آوردن غذاى روزانه ى خود بر عرصه خشكى ها و درياها سوار شدند صحت و سلامتى از دست رفته ى خود را دوباره بدست آورده اند.
مردم ژاپن علاوه بر صيد ماهى و شكار گياهان و ماهى هاى قعر دريا از استخوان و فضولات ماهى ها استفاده كرده و آنها را تبديل به آرد دريا مى نمايند و مقدارى از اين آرد را براى تقويت زمين و احياى زمين هاى فرسوده بكار مى برند و به اين ترتيب آنچه را دريا از زمين مى گيرد به آن بر مى گردانند و با اين تدبير عالمانه گرسنگى زمين و گياهان را از بين برده براى خوراكيهايى تهيه مى كنند كه از نظر كيفى و كمى مفيد بوده و خوردن آن ها موجب تندرستى و تقويت قواى جسمانى و عقلانى آنها مى شود.
كتاب زبان خوراكيها شرح مفصل گرسنگى هاى پنهانى زمين و خوراكيها را مفصلا براى شما شرح خواهد داد.
كشور مواهبهر كس به ميل و سليقه خود لقبى به ايران مى دهد. يكى آنرا كشور گل و بلبل مى خواند، ديگرى كشور تضادها مى داند، و يكى هم مهد شعر ولى من معتقدم كه ايران كشور مواهب طبيعى است يعنى آنچه خداوند به كشورهاى ديگر اعطا كرده است جميع آنها را به كشور ايران ارزانى داشته و در هر گوشه از اين آب و خاك موهبتى نهفته است و چنانچه ما روزى بتوانيم از تمام اين مواهب به نحو شايسته اى استفاده نماييم مجد و عظمت ايران باستان را دوباره بدست خواهيم آورد، اگر بخواهيم و تصميم بگيريم مى توانيم ريشه امراض را از ايران به آسانى برافكنيم ، مى توانيم مانند اجداد خود عمر طولانى همراه با سعادت و تندرستى داشته باشيم ما مى توانيم با مواهبى كه طبيعت در اختيار ما گذاشته است تمام گرسنگيهاى ناآشكار را كه به آنها مبتلا شده ايم برطرف كنيم و در نتيجه هزاران نابغه و افراد متفكر تربيت نماييم و نژاد ايرانى را مانند گذشته قوى و با استعداد نماييم . ما همه چيز داريم ولى متاءسفانه به نحو شايسته اى از آن ها بهره مند نمى شويم ، زبان خوراكيها راه مبارزه با گرسنگيهاى نامرئى را كه اكنون به آنها مبتلا شده ايد به شما مى آموزد و خوراكيها كه بهترين مواهب طبيعى عستند يكى پس از ديگرى خود را به شما معرفى مى كنند و گرسنگيهاى نامرئى را كه اكنون به آنها مبتلا شده ايد به شما مى آموزد و خوراكيها كه بهترين كه بهترين مواهب طبيعى هستند يكى پس از ديگرى خود را به شما معرفى مى كنند و گرسنگيهاى پنهانى خود را نيز بشما گوشزد مى نمايند و از شما مى خواهند كه براى بهره بردارى صحيح از آنها اول آنها را سير كنيد. اگر شما به توصيه آنها گوش دهيد و آنها را معالجه كنيد بطور غير مستقيم خود را سير كرده و به آسانى تمام بيمارى هاى آشكار و پنهانى خود را درمان خواهيد كرد.احياى درمان سنتى در ايرانبا پيشرفت علم و ابتكارات چشم گيرى كه در مهندسى ساختمان و اصول نقشه كشى و فوت و فن معمارى پيدا شده و ايجاد ساختمانهاى آسمان خارش مجهز به وسايل ايمنى و آسايش و بناهاى مجلل و كاخهاى زيبا و ديدنى معذلك حفظ آثار باستانى و ابنيه ى تاريخى و پيروى از اصول و اسلوب معمارى قديم يك كار ضرورى و افتخارآميز است . جمع آورى اشياى كهنه و عتيقه و حفظ آنها در موزه هاى بزرگ و كوچك با توسعه ى روز افزون لوكس سازى مغايرت نداشته و روز بروز توسعه مى يابد. نگاهدارى اشياى سفالى و گلى و ظروف بدل چينى با وجود پيشرفت صنايع چينى سازى و بلور سازى همچنان پابرجا است .
موسيقى اصيل ملى و جمع آورى ترانه هاى محلى همزمان با پيشرفت علم موسيقى و آهنگ هاى شاد و سنفونيهاى بزرگ مغايرت ندارد، رقص هاى محلى و قديمى با رقص هاى جديد هر دو به صحنه مى آنيد و حتى عده اى طرفدار جمع آورى و اجراى تئاترهاى روحوضى هستند و دسته اى هم به احياى شبيه خوانى و تعزيه خوانى علاقه به خرج مى دهند، حفظ هنرهاى دستى در برابر صنايع ماشينى پسنديده و قابل تحسين است . جمع آورى افسانه هاى كهن از يك طرف و تدوين رمانهاى عشقى و جنايى جديد از سوى ديگر و جمع آورى ضرب المثل هاى قديمى در مقابل جوك هاى امروزى و حفظ آداب و رسوم قديمى در مقابل مدهاى جديد همچنان به چشم مى خورد.
پيدايش نظرات و عفقايد جديد فلسفى مانعى براى سير در حكمت و فلسفه ى قديم نيست . توجه دانشمندان به علوم مادى باعث انحراف آنها از عقايد ماوراءالطبيعه و متافيزيك نشده است و با همى ى اين احوال جاى بسى تعجب است كه در ايران امروز عليرغم توجه اكثريت به درمان سنتى توجهى نمى شود، سنت شكنى در عهد پرورش ابن سينا و محمد بن زكرياى رازى سبب شد كه اين علم بزرگ تقريبا از بين رفته و تقريبا در بوته ى فراموشى گذارده شود.
در چين طب سوزنى كه سالها متروك شده بود دوباره زنده شد و شهرت جهانى پيدا كرد بطورى كه اكنون از گوشه و كنار جهان براى فراگرفتن و آموختن اين روش قديمى كه روزبه روز تكميل تر مى شود روى آورده اند، در شبه قاره هند طب سنتى در برابر طب جديد همگام پيش مى رود و عرض ‍ اندام مى كند و دنياى داروسازى از تجربيات رهروان طب سنتى حداكثر استفاده را كرده و داروهاى جديدى به جهان پزشكى و داروسازى عرضه مى دارند و با وجود دانشكده هاى بزرگ پزشكى كه در آنجا اصول نوين پزشكى تدريس مى شود دانشكده هايى جهت احياى طب سنتى تشكيل شده دانشمندان و محققين عاليقدرى را پرورش مى دهند.
در كشور فدرال سويس كه داراى 22 شهرستان مستقل (كانتون ) است در 21 كانتون شرط طبابت داشتن دانشنامه ى دكتراى فدرال پزشكى است ولى در يك كانتون طبابت آزاد بوده و در آنجا عده اى غير پزشك مشغول طبابت با مواد گياهى و طب سنتى مى باشند و كارخانجات بزرگ داروسازى سويس كه شهرت جهانى دارند حداكثر استفاده را از اين تجربيات مى نمايند. در كشورهاى فرانسه و آلمان معالجه با گياه آزاد بوده و بسيار معمول است ، در آلمان آسايشگاهى وجود دارد كه در آنجا بيماران صعب العلاج را كه پزشك آنها را جواب كرده است بسترى مى كنند و با مواد خوراكى معالجه مى نمايند و بطورى كه مدارك و اسناد موجود در آن آسايشگاه نشان مى دهد نتايج خوبى بدست آورده و عده اى را كه از درمان ماءيوس بوده اند تندرست كرده و به خانه هاى خود فرستاده است . هيچكس ‍ منكر ترقيات و كشفيات بزرگ داروسازى جديد نيست سرم هاى ضد بيمارى و ساختن واكسن هاى گوناگون از كشت و كشتار بسيارى از امراض ‍ عفونى از قبيل ديفترى ، كزاز، سياه سرفه ، سل ، فلج كودكان ، سرخك و ده ها بيمارى ديگر جلوگيرى كرده است . كشف پنى سيلين و ساير داروهاى آنتى بيوتيك جلوى مرگ و مير امراض عفونى را گرفته و روز بروز بر وسعت اين مطالعات افزوده شده و داروهاى ميكرب كش با طيف وسيعترى ساخته شده و به بازار مى آيند اما با همه ى اين پيشرفت هاى بزرگ توسل به طب سنتى در بسيارى از موارد ضرورى به نظر مى رسد.
ما سنت شكنى را در همه جا بت شكنى نمى دانيم و معتقد نيستيم كه تمام بيماران را بايد با اصول درمان سنتى معالجه كرد بلكه عقيده داريم كه براى پيشرفت علوم جديد پزشكى احياى درمان سنتى نهايت لزوم را دارد.
ما نمى گوييم در عصر فضا با بودن هواپيماهاى جت و مافوق صوت و كشتى هاى بزرگ اقيانوس پيما، خط آهن و ماشين هاى سريع السير لوكس باز هم شما بياييد با كجاوه و وسايل قديمى مسافرت كنيد بلكه مى گوييم هنوز در راه درمان بيماران كوره راههاى پر پيچ و خمى وجود دارد كه مسافرت در آنها بايستى پياده يا با قاطر و امثال اينها انجام پذيرد، هنوز براى پيمودن سطح كوير شتر سوارى بهترين وسيله است وانگهى هنوز بسيارى از جاده هاى ما مطمئن و كامل نيست و بايستى تعمير و تعريض شود. براى اصلاح اين جاده ها و تبديل كوره ها راهها به جاده هاى شوسه و شاهراههاى بزرگ تنها نقشه هوايى كافى نيست بايستى مهندسين با كمك بلدهاى محلى پياده روى و كوه پيمايى نمايند تا نقشه هايى بدون عيب و نقص تهيه كرده و آنرا با كمك وسايل جديد و قديم پياده نمايند و براى انجام اين كار مسافرت در اين كوره راهها بدون شك بايستى با وسايل اوليه انجام گيرد. در علم پزشكى از اين كوره بسيار است ، داروهاى جديد آن گونه كه انتظار مى رود كامل و بدون نقص نيست . هنوز بسيارى از بيماريها شناخته نشده و منشاء آنها معلوم نيست . تعداد زيادى از امراض صعب العلاج و درد بى درمان مى باشند، بسيارى از بيماريها و ميكربهاى آنها در برابر داروهاى جديد سرسختى نشان داده مزمن مى شوند. از طرف ديگر در ايران ما بيش ‍ از صد هزار گياه دارويى مى رويد و بطورى كه گهگاه ديده مى شود بسيارى از اين بيماريهاى مزمن و صعب العلاج با اين گياهان درمان شده و اثرات معجزه آساى آنها ظاهر مى شود.
چه بسيارند بيمارانى كه از خوردن داروهاى جديد نتيجه نگرفته مى خواهند دست به دامان داروهاى طبيعى و قديمى بزنند. ما در خلال سطور زمان خوراكيها شما را با داستانهايى كه از معجزه ى گياهان و درمان سنتى ديده ايم آشنا خواهيم كرد، در تاريخ پزشكى از اين گونه وقايع حيرت آور زياد است كه خوشبختانه بعضى از آنها شناخته شده و بسيارى از آنها در پرده ى ابهام باقى است و ما در زبان خوراكيها مى كوشيم ضمن معرفى خوراكيها اسرار زيادى از آنها را فاش سازيم و درمان سنتى ايران را زنده نماييم شايد محققان بتوانند در راه كشف داروهاى جديدى براى امراض ‍ مورد استفاده قرار دهند چه در طب سنتى ايران بسيارى از بيماريهاى صعب العلاج كه در طب جديد راه درمان آنها پيدا نشده است قابل معالجه بوده و نسخه هاى متعددى براى درمان آنها نوشته اند.
طب نوين با تمام ترقيات شگرف خود و با داشتن وسايل و تجهيزات كافى هنوز از معالجه بسيارى از امراض عاجز است ولى آنجا كه طب جديد باز مى ايستد درمان سنتى با گامى استوار و قيافه اى متين و شاد ظاهر مى شود و دستورهايى مؤ ثر و مفيد مى دهد.
زبان خوراكيها خيلى ساده و خودمانى با شما صحبت مى كند و براى درك مطالب آن احتياجى به حكمت و فلسفه ى طب قديم نيست . هر كس ‍ مختصرى سواد خواندن و نوشتن داشته باشد مى تواند از دستورهاى آن بهره بردارى كند. در اين كتاب علاوه بر تشريح خواص خوراكيها يك دوره فوايد و دستورهاى درمان سنتى هم بطور ساده نوشته شده است تا جويندگان راه حقيقت بتوانند از آن استفاده نموده و در مواقع لازم قبل از رسيدن طبيب از آن استفاده كنند.
در اين كتاب بطور صريح نشان داده مى شود كه يا وجود پيشرفت هاى محيرالعقول علوم پزشكى و داروسازى جديد باز در بسيارى از مواقع و ناخوشيها دستورهاى درمان سنتى ايران هنوز برترى و رجحان خود را از دست نداده است و بخوبى ثابت مى كند كه ملت ايران در نشر فرهنگ و بخصوص دانش پزشكى در جهان پيشقدم بوده و سهم بزرگى داشته و دارد.
كشف هوم در زمان زرتشت و ساختن نوشدارو در عهد هخامنشيان و تاسيس دانشگاه جندى شاپور قبل از ظهور اسلام بهترين گواه اين ادعاى ما مى باشد بعد از اسلام نيز دانشمندان و پزشكان بزرگ ايران باز هم در نشر معارف و علوم مقام اول را دارا بودند و اكنون نوبت نسل حاضر است كه مجد و عظمت گذشته را بازيابد و از راه تحقيق و تفحص در درمان سنتى ايران روش هاى نوينى كه با علوم جديد سازگار باشد پيدا كند همانگونه كه دانشمندان چين طب سوزنى را احيا نمودند و روش هاى جديد و ارزنده اى
به دنياى پزشكى عرضه كردند و با انجام روش هاى محير العقول جهانى را به حيرت واداشتند.
طب سوزنى و درمان سنتى ايرانطب سوزنى كه تازه از دروازه ها و ديوار چين خارج و به دنياى غرب وارد شده است انقلاب بزرگى در طب جديد بوجود آورده و خواهد آورد. امروزه در تمام مراكز علمى و دانشگاههاى مهم جهان مى كوشند تا راز طب سوزنى را كشف نمايند. اكثر استادان پزشكى مى گويند ما هنوز حقيقت طب سوزنى را كشف نكرده ايم در حاليكه در طب سوزنى برخلاف آنچه شايع شده بود هيچ چيز عجيب و غريب و معجزه و كرامت وجود ندارد بلكه يك روش ساده ى درمانى است كه نتيجه قرنها تجربه و شناساى بدن انسان است . فرنگى ها معنى طب سوزنى را نمى فهمند چون چينى نيستند و از طب سوزنى ايران چيزى درك نمى كنند چون ايرانى نمى باشند و از تمدن ايران چيزى نمى دانند.
فروبردن چند سوزن در نقاط مختلف بدن سلسله ى اعصاب را تحريك مى كند و فشار خون را در شبكه اعصاب متعادل مى سازد و در نتيجه صدها اثر شگرف از آن ظاهر مى شود همانگونه كه حجامت در درمان سنتى ايران عرض اندام مى نمود و من خود از ايام كودكى بخاطر دارم كه شخصى مبتلا به كمر درد شديد بود يكى به او دستور داد كه حجامت كند او در اين كار با طبيب خانوادگى خود كه يكى از پزشكان تحصيل كرده ى اروپا بود مشورت كرد و ايشان پس از گرفتن اندازه فشار خون به او گفتند كه شما خون كم داريد و حجامت براى شما كه فشار خونتان از حد طبيعى كمتر است جايز نيست بيمار مدتى از درد كمر رنج برد و داروهاى جديد كه هنرى جز تسكين موقت نداشتند نتوانستند او را معالجه كنند تا بالاخره تاب مقاومت نياورد و به حجامت كه بنا به قول پزشك معالجش حكم انتحار داشت دست زد و با كمال تعجب درد كمر او ساكت شد و مدتها را به راحتى زندگانى كرد و تا آخر عمر مبتلا به درد كمر نشد. اين عمل براى پزشك معالج به قدرى حيرت آور و عجيب بود كه در محفلى گفت بايد تصديق كنيم كه علم طب هنوز دوران كودكى خود را طى مى كند و ما هنوز جز مختصرى از آنرا نمى دانيم
بارى طب سوزنى يك روش درمان قديمى است كه از پيشرفته ترين اصول پيشرفته در دنياى غرب جلوتر است همانگونه كه طب سنتى ايران در بسيارى از موارد گوياتر و مؤ ثرتر مى باشد. ناگفته نماند كه طب جديد طب سوزنى را رونق داد و تكميل نمود؛ چه قبل از كشف ميكرب سوزنهاى آلوده و ناپاك در بدن بيماران توليد عفونت كرده و بسيارى از بيماران را رهسپار گورستان مى نمود - طب سوزنى خورشيد تابانى بود كه جلوى آنرا ابر سياهى از جهل و خرافات پوشانده و فقط گاهگاهى چهره واقعى آن از پس ‍ ابرهاى تيره ظاهر مى شد ولى پس از جنگ جهانى دوم به پزشكان سنتى چين دستور داده شد كه چنانچه مايل باشند بيماران را با اين اصول قديم معالجه كنند بايستى يك دوره از طب جديد را ببينند و نيز به پزشكان تحصيل كرده اى اروپا نيز تذكر داده شد كه موقعى مى توانند از طب جديد را ببينند و نيز به پزشكان تحصيل كرده ى اروپا نيز تذكر داده شد كه موقعى مى توانند از طب جديد بهره بردارى كنند كه يك دوره از طب سنتى را خوانده و امتحان بدهند همين دستورات انقلاب بزرگى در طب سوزنى ايجاد كرد و سوزنهاى استريل و زنگ نزن جاى سوزنهاى كهنه و آلوده را گرفت و در نتيجه اثرات معجزه آساى طب سوزنى ظاهر گشت بطورى كه اكنون بيماران تحت مشكلترين عمليات جراحى قرار مى گيرند بدون آنكه با اصول جديد و روش هاى معمول امروز بى حس شوند. مثلا روى مغز عمل مى كنند در صورتى كه هوش و حواس بيمار بيدار است ، استخوان جمجمه ى او را برمى دارند و يا مغزش را باز مى كنند در حاليكه با پزشك و پرستاران صحبت مى كند. آنها با فروبردن سوزنهايى در بدن بيمار او را بى حس مى كنند و بر روى بدن آنها سخت ترين عمليات جراحى را انجام مى دهند و بيمار بلافاصله بعد از عمل جراحى از روى تخت خواب بلند مى شود، طب سوزنى بر اين عقيده ى چينى ها استوار شده است كه معتقدند نيروهاى مافوق طبيعت بر روى بدن انسان تاثير و نفوذ دارند اما عملا حقيقت چيز ديگرى است و روش آنها كاملا جسمى و مادى است ، بيماريهايى چون رماتيسم ، ميگرن و دردكمر و امثال اينها كه در رديف امراض جسمى است با اين روش به آسانى درمان مى شوند. همين امراض ‍ با درمان سنتى ايران نيز به آسانى معالجه شدند در حاليكه امروز تعداد مبتلايان به اين امراض زياد است و كمتر خانواده اى است كه يكى از افراد آن كم و بيش بدانها مبتلا نباشد.
طب سوزنى در ايرانپزشكان سنتى ايران با اين كه اطلاعى از وجود ميكرب هاى عفونى نداشتند معذلك به اثرات سوء آن واقف بوده و از فروبردن سوزن جز مواقع ضرورى و فوتى در بدن خوددارى مى كردند و بطورى كه شايع است روزى يك زن آبستن را كه ناگهان به حالت اغما افتاده بود نزد يكى از پزشكان سنتى مى برند و آن طبيب بدون تامل سوزنى در زير ناحيه قلب او فرو مى برد و بيمار بلافاصله به هوش آمده و با پاى خود به سوى منزل مى رود. در مورد اين بيمار اين شايعه وجود داشت كه دست جنين روى قلب مادر افتاده بود و با فرو بردن سوزن در بدن جنين دست خود را برداشته است . با اطلاعى كه ما از وضع رحم و محل استقرار جنين داريم اين عقيده كاملا نادرست و ناصحيح مى باشد و بدون شك عملى شبيه به طب سوزنى بوده است .حجامت و مشت و مالدر ايران باستان حجامت و مشت و مال به جاى طب سوزنى به كار مى رفت و چنانچه گفتيم اطبا از فرو بردن سوزنهاى آلوده در بدن خوددارى مى كردند.
اصول طب سوزنى و حجامت از آنجا گرفته شد كه در عصر قبل از تاريخ متفكران متوجه شدند كه وقتى سربازى در ميدان جنگ مورد اصابت سنگ يا چاقو و شمشير قرار مى گيرد و زخمى برمى دارد به علت همين زخم بسيارى از بيماريهاى او بهبود مى يابد. اين كشف بزرگ به آنها آموخت كه با فروبردن سوزن و تيغ زدن مى توان برخى از امراض را شفا بخشيد و به همين علت دو هزار و ششصد سال قبل از ميلاد مسيح سوزن هاى فلزى و شاخ ‌هاى حجامت در چين و ايران وارد اصول تداوى گرديدند.
پزشكان جديد فلسفه حجامت را گرفتن خون و جلوگيرى از فشار زياد آن مى دانند در صورتى كه حقيقت چيز ديگرى بود و كاملا با طب سوزنى كه در پشت ديوار عظيم چين معمول بود ارتباط و شباهت داشت .
چينى ها در بدن انسان ششصد نقطه ى اسرارآميز پيدا كرده بودند و اطباى سنتى ايران نيز نقاط متعددى از بدن را براى حجامت پيدا كرده و هر ناحيه را براى معالجه يك مرض مخصوص حجامت مى كردند. اين روش كه در ايران قبل از اسلام معمول بود پس از ظهور اسلام همچنان برقرار ماند و قسمتى از دستورات آن وارد كتب مذهبى گرديد و ما امروز مى توانيم قسمتى از آنرا در كتاب طب الرضا كه منسوب به امام هشتم است مطالعه نماييم .
طبق مندرجات طب الرضا حجامت نقره را براى سنگينى سر سودمند مى دانستند.
نقره حفره ى كوچكى است كه در بالاى ستون فقرات در پشت گردن قرار دارد و فاصله آن با ستون فقرات تقريبا چهار انگشت است .
علاوه بر حجامت مشت و مال گردن و ماساژ اطراف اين حفره جهت درمان سردرد هم مفيد بود، و حجامت احذعين ناراحتيهاى چشم و صورت را درمان مى كند و به جريان خون در عضلات سر آرامش مى بخشد.
احذعين دورگى هستند كه در پشت گردن به چپ و راست كشيده شده اند براى درمان جوشهاى دهان و لثه حجامت را در زير چانه انجام مى دادند، حجامت در محل معروف به حجامتگاه كه بين دو كتف در پشت قرار دارد براى نجات انسان از خفقان و تنگى نفس و التهاب بود مخصوصا التهابى كه نتيجه ى امتلاء معده و زيادى حرارت بدن باشد.
حجامت بر روى ساق هاى پاها براى عوارض امعاء و دردهاى كليه و اختلال مثانه و رحم و خونريزى رحمى زياد توصيه و تجويز مى شد اين نوع حجامت براى درمان كورك ها و دملهاى جلدى هم نافع بود، در طب الرضا آدابى براى حجامت مى بينيد كه مربوط به تميز كردن و ضد عفونى كردن با عطريات و مواد ضدعفونى كننده است .
فصد يا رگ زدنگفتيم كه عده اى تصور مى كنند كه مقصود از حجامت گرفتن خون و به منظور كم كردن فشار آن بوده است در صورتى كه چنين نيست . حجامت نوعى درمان بود كه شباهت زيادى به طب سوزنى امروز داشت با اين فرق كه با رعايت اصول بهداشت انجام مى شد. براى جلوگيرى از فشار و غلظت خون در گذشته عمل فصد يا رگ زدن توصيه مى شد و آن نيز به انواع و اقسام در روى وريدهاى مختلف بدن صورت مى گرفت .
زالو انداختن نيز نوعى خونگيرى بود كه بوسيله انداختن زالو بر محلهايى كه خون فاسد جمع شده بود مى انداختند و دستورات مخصوصى داشت كه شرح آن مفصل است . بارى ، فصد، حجامت و زالو انداختن در نقاط مختلف بدن نوعى معالجه بود كه شباهت زيادى به طب سوزنى دارد و همانطور كه چينى ها سوزن را در نقاطى از بدن فرو مى برند كه ظاهرا هيچ ارتباطى با منشا مرض ندارد حجامت نيز در نقاطى از بدن انجام مى شد كه با محل تكوين بيمارى فاصله زيادى داشت .
چينى ها براى معالجه سر درد سوزن را در انگشت شست دست فرو مى برند براى معالجه كليه ها سوزن ها را در شانه داخل مى نمايند براى معالجه زكام سوزن را در ناحيه كبد فرو مى نمايند و همانطور كه گفتيم تاكنون ششصد نقطه در بدن كشف كرده اند كه براى معالجه بيماريهاى گوناگون مورد استفاده قرار مى گيرند. اين ششصد نقطه به دوازده سيستم خاص ‍ دسته بندى شده و بوسيله يك نصف النهار فرضى بهم متصل مى شوند، هر نصف النهار يا مجموعه نقاط به يكى از اعضاى اصلى بدن مربوط مى شود مثل قلب ، كبد، ريه ها، كليه ها و غيره ، نصف النهار قلب از روى قلب شروع مى شود و بعد از گذشتن از بازوها به انگشت هاى كوچك در دست خاتمه پيدا مى كند، دردهاى سخت و ذات الريه را مربوط به اين نصف النهار مى دانند.
علاوه بر حجامت و مشت و مال كه شباهت زيادى به طب سوزنى دارند پزشكان سنتى ايران و طب عوام بسيارى از امراض را با نيش زنبور كه نوعى سوزن زدن است معالجه مى كردند و من در اينجا بى مناسبت نمى دانم كه يكى ديگر از خاطرات ايام جوانى خود را براى شما شرح دهم البته اين موضوع يك داستان واقعى است و به طب سنتى ايران ارتباطى ندارد.
تقريبا پنجاه سال قبل در جنوب تهران مكتب خانه هاى متعددى وجود داشت كه معلم يكى از آنها مبتلا به پا درد شديد شبيه روماتيسم مزمن بود، يك روز يك شاگرد شرور كه از اين معلم دلخوش نبود پاكتى را جلوى لانه زنبور گرفت و تعداد زيادى زنبور را در آن جمع كرده به مكتب مى آورد و چون مى بيند معلم مشغول نماز است . موقع را مغتنم شمرده دهانه پاكت را در پاچه ى شلوار او باز مى كند و به اين ترتيب ده ها زنبور وارد شلوار او شده نيش فراوانى به او مى زنند، آقاى معلم در اثر اين عمل شيطانى يك شاگرد شرور و نفهم مسموم مى شود و چند روزى بسترى شده به معالجه مسموميت مى پردازد. و پس از يك هفته از بستر بيمارى بلند شده مشاهده مى كند كه ديگر از آن پا درد قديمى و صعب العلاج اثرى نيست . طبق مطالعاتى كه شده است زهر زنبور تاءثيرى در معالجه روماتيسم ندارد و تنها نيش زنبور بيمارى ايشان را درمان كرده است .
دانشكده طب سنتىدر حال حاضر افراط در مسئله ى تخصص و جدا شدن طبابت از داروسازى باعث توقف علم و گمراهى متخصصصان شده و در نتيجه بسيارى از امراض درمان ناپذير مانده است و تنها ايجاد يك دانشكده ى طب سنتى مى تواند انبوه تئوريها و مطالب كوچك و بزرگ را از لابلاى كتب قديم جمع كرده و با استفاده از علوم جديد آنها را به هم ربط داده و از تجربيات گذشتگان به نحو شايسته اى كه متناسب با عصر فضا باشد استفاده كند. در اين دانشكده مى توان كسانى را تربيت كرد كه هم گياهان دارويى را شناخته و هم بتوانند در معالجه بطور مستقيم بكار برده و پس از گرفتن نتيجه با كمك علوم و فنون داروسازى داروهاى جديد به عالم طب تقديم دارند موضوع تلفيق و تركيب علوم پزشكى با داروسازى و غذاشناسى هم اكنون مورد توجه كشورهاى مترقى قرار گرفته ولى در ايران كه پيشرو اين فنون بوده است به آن توجهى نمى شود، هم اكنون در فرانسه چهارصد پزشك در طب سوزنى تخصص گرفته و مشغول مطالعه براى استفاده از اين تجربيات مى باشند و به عبارت ديگر دانشمندان غرب كه هميشه روش هاى شرقى را تحقير مى كردند تازه از خواب غفلت بيدار شده و فهميده اند كه تمام رازها و كليدهاى دانش تنها در دست آنها نيست بلكه دانشمندان شرقى همانگونه كه در گذشته پيشرو علم و دانش بوده اند باز هم مى توانند راهنماى خوبى براى تحقيق باشند. كتاب زبان خوراكيها در نتيجه چهل سال مطالعه در كتب جديد و قديم در رشته هاى غذاشناسى و داروسازى و استفاده از تجربيات چهارهزار ساله ى دانشمندان ايرانى راهنماى كوچكى براى احياى درمان سنتى ايران است و مى تواند يك انقلاب بزرگ در فنون درمان بر پا كرده و بيماران صعب العلاج را كمك و يارى نمايد.
در حال حاضر در دانشگاه هاى ما رشته هاى گوناگون وجود دارد و باز شدن يك رشته تحت عنوان طب سنتى نه تنها ضررى ندارد بلكه مى تواند منشاء خدمات بزرگ پزشكى شده و راه تحقيق را براى دانشكده هاى پزشكى و داروسازى هموار نمايد. ما در زبان خوراكيها ضمن معرفى خواص درمانى گياهان و معجزاتى كه از اين خوراكيها سر زده و مى زند صحبت مى كنيم و از خطراتى كه در نتيجه ى كنار گذاشتن و متروك شدن درمان گياهى دامنگير بشريت شده است پرده برمى داريم و راه و چاه را نشان مى دهيم و از خوانندگان مى خواهيم ما را در احياى درمان سنتى ايران و شناسانيدن خواص درمانى خوراكيها كمك نمايند تا بتوانيم اسرار بسيارى از تجربيات گذشته را فاش كرده ، داروهاى جديد به عالم پزشكى و داروسازى تقديم نماييم .
در طب جديد شما با داروهايى روبرو مى شويد كه با بدن انسان بيگانه بوده و ضررشان بيش از منفعتشان مى باشد. استعمال اين داروها از نظر هدف طبابت نقض غرض است مثلا دسته اى از اين داروهاى خوش ظاهر و بد باطن به داروهاى آرام بخش معروف شده اند و در دنياى آشفته و پر جنجال كنونى كه اضطراب و دلهره تواءم با اندوه فراوان روز به روز زيادتر مى شود اين دسته از داروها خريدار بسيار دارند. عوارض اين داروها عبارتند از اختلالات كبدى ، زردى ، يرقان ، كم شدن مقاومت بدن در مقابل امراض ‍ عفونى و افزايش احساس عدم تاءمين سلامتى و بالاخره معتاد و اسير دارو شدن است . پزشكان و داروسازان غرب زده كه اجازه ى كوچكترين اظهار نظر و انتقاد نسبت بكارهاى علمى اروپائيان را ندارند و آنهايى كه بنده زرخريد كارخانجات داروسازى و نمايندگان فروش آنها شده اند و حتى آنهايى كه به مختصر منفعت فروش نمونه هاى طبى دل خوش كرده و مرتبا داروهاى ساخت كارخانجات خارجى را روى بيماران آزمايش مى كنند دلالان مظلمه اى هستند كه نمى گذارند درمان سنتى در ايران رواج پيدا كرده و مردم با داروهاى اصلى خود آشنا شوند.
كمبود عوامل غذايىاخيرا كمبود عوامل غذايى توجه دانشمندان و كارشناسان جهانى را بخود جلب كرده و موضوع گرسنگى بصورت بزرگترين مشكل قرن فضا در آمده است اين شبحى است كه دنيا را به سوى نيستى مى برد، بلاى گرسنگى خطرى بالاتر از بمب اتم و مساءله اى مشكل تر از امور سياسى است . صحبت از بود و نبود انسانى است زياد گرسنگى نمى شناسد و در برابر آن فقير و غنى يكسان مى باشند، ما در اينجا دو راه بيشتر نداريم يا بايد براى رفع اين گرسنگى ها چاره اى بينديشيم و يا خود را براى شركت در مجلس ‍ ترحيم بشريت آماده سازيم .
ما در اين كتاب از يك نوع گرسنگى صحبت مى كنيم كه مربوط به خشكسالى و قهر طبيعت نيست بلكه ساخته و پرداخته ى تمدن و طب جديد است ؛ تمدنى كه خوراكيها را تصفيه كرده به خورد ما ميدهد و طبى كه داروها را با طرق شيميايى ساخته و گياهان را جوهركشى كرده بطور خالص جهت درمان عرضه مى دارد و به عبارت ديگر معنى گرسنگى تنها محروميت از خوردن غذا جهت رفع گرسنگى نيست بلكه محروميت از جذب بيش از چهل نوع عامل حياتى است .
اگر در گذشته عده اى معدود در اثر فقر و فاقه و بى خوراكى مى مردند در حال حاضر اكثريتى در حدود هفتاد درصد جمعيت جهان دچار كمبود يكى از عوامل لازم براى ادامه ى زندگانى مى باشند. عواملى كه فقدان يكى از آنها موجب مرض و بالاخره مرگ زودرس مى شود و مردم را عليل و ناتوان مى سازد. اگر در سال هاى قحطى كمبود غذا يكى از علل مرگ و مير و اشائه ى امراض عفونى و مسرى بود امروزه تعداد قربانيان تغذيه ناقص و گرسنگى نامرئى به مراتب زيادتر از سال هاى قحطى مى باشد.
تغذيه ناقصدر سالهاى قحطى فقدان كامل مواد غذايى توليد گرسنگى حاد كرده و بينوايان را دسته دسته به سوى گورستان ميفرستد اما گرسنگى نامرئى كه ما در اين كتاب با آن روبرو هستيم مزمن بوده جماعات بيشترى را كه در بين آنها طبقات مرفه زياد ديده مى شوند مبتلا به مرگ تدريجى كرده ، به سوى هلاكت مى برد. دانش نوين در راه بهبود بخشيدن به وضع زندگانى بشر سهم بسزايى دارد و مى توان گفت تا در راه بهبود بخشيدن به وضع زندگانى بشر سهم بسزايى دارد و مى توان گفت تا اندازه اى جلوى گرسنگى آشكار را گرفته است طب و داروسازى جديد هم در تسكين آلام بشريت اثرى فورى ولى غير قطعى دارند، علوم جديد با شيرين كردن آب درياها و تكميل وسايل سريع حمل و نقل مسئله ى گرسنگى مرئى را جبران كرده ولى در راه رفع گرسنگى هاى پنهانى نه تنها تاكنون قدمى برنداشته بلكه روز بروز آنرا شديدتر مى كند. داروهاى جديد مخصوصا داروهاى آرامبخش و مسكن ظاهرى آراسته دارند. بيماران با خوردن اين داروهاى خوش ظاهر و بدباطن مدت كمى راحت مى شوند ولى كم كم به آن عادت كرده اسير عوارض آن شده ، دچار كمبود عوامل غذايى و گرسنگى نامرئى مى گردند.
پزشك جديد به منشاء اصلى مرض كه همانا گرسنگى پنهانى و فقدان يكى از عوامل حياتى است چندان كارى ندارد و عوارض بعدى دارو را هم در نظر نمى گيرد او ميكرب را كه عامل دست دوم بيمارى است مى كشد ولى به كمبود عوامل غذايى كه بدن را مستعد براى رشد آن ميكرب كرده است كمتر توجه مى كند و زهرابه هايى را كه ميكرب هنگام رشد از خود ترشح كرده و محيط بدن را آلوده و مسموم ساخته است از بين نمى برد.
عصر ما دوران سوداگرى خشن و مبارزه براى بدست آوردن منافع زياد است و همين امر سبب شده است كه علوم جديد به جاى آنكه در راه رفاه جوامع بشرى قرار گيرند به سود سرمايه داران قدم برمى دارند و علم پزشكى و داروسازى نيز كه به عقيده ما از علوم روحانى بوده و هست خواه و ناخواه به صورت مستعمره ى شركت ها و كارتل هاى بزرگ دارويى در آمده است .
هدف از انتشار كتاب زبان خوراكيهاهدف اصلى ما از معرفى خوراكيها نشان دادن راه بقاى هستى است . ما براى فرزندان آدم طول عمر همراه با تندرستى مى خواهيم . ما با خوراكيهاى متنوعى كه طبيعت براى ما خلق كرده است به جنگ با گرسنگى ناآشكار مى رويم و با اين اسلحه كارى اهريمن گرسنگى هاى نامرئى را نابود مى سازيم و انسان را از شر اثرات شوم و ننگ آور اين مصايب عمومى رهايى مى بخشيم .
در اين كتاب ، خوراكيها، با زبان خويش كه خيلى ساده و خودمانى است خود را به شما معرفى مى كنند و شما را نسبت به آينده اى درخشان اميدوار مى سازند. شكى نيست كه باز هم عده اى جيره خواران استعمار عليه اين كتاب قيام خواهند نمود و دلايل ما را رد كرده با تئوريهاى پوسيده و زنگ زده ى خود كه مدت ها است كهنه و باطل شده است مانع توجه شما به خوراكيها و داروهاى واقعى شده و نمى گذارند جامعه سلامتى از دست رفته ى خود را بازيابد.
زبان خوراكيها معيار سنجش عقل و خرد خوانندگان است ، دسته اى نمى خواهند حقيقت خوراكيها را بفهمند و قبول كنند كه سرچشمه تمام آلام و بيماريها گرسنگى پنهانى است كه با پيشرفت تمدن روز بروز زيادتر مى شود. دسته اى ديگر برعكس اين كتاب را مشعل راه خود قرار داده ، خواهند كوشيد با استفاده از مظاهر تمدن جديد از مواهب طبيعت استفاده كرده و با كمك خوراكيهاى گوناگون گرسنگيهاى نامرئى خود را بر طرف كرده مصائب ناشى از اين فقر و بينوايى را از بين ببرند.
ما در اين كتاب بخوبى نشان خواهيم داد كه با اتخاذ يك رويه ى علمى و منطقى و بكاربردن فنون نوين در كشاورزى و داروسازى مى توان ريشه ى اين گرسنگيهاى پنهانى را از بين برد.
سخت ترين مصائبعده اى شكست در عشق و ناكامى را بزرگترين مصيبت ها مى دانند، دسته اى ديگر فقر و ندارى را بلاى عظيم مى شمارند و گروهى فقدان عزيزان را مصيبتى بسيار بزرگ ديده اند ولى به نظر من گرسنگى از تمام اين مصائب سخت تر است . وقتى عارضه ى گرسنگى را با بلاها و مصيبت هاى ديگرى كه گريبانگير بشر شده است مانند جنگ و بيماريهاى همه گير مقايسه مى كنيم به اين نتيجه مى رسيم كه براى انسان رنجى سخت تر از آن نبوده و دردى صعب العلاج تر از آن نيست . حال ممكن است بپرسيد كه چرا تاكنون دانشمندان و متفكرين بزرگ درباره ى اين فاجعه مطالعه نكرده و حرفى نزده اند؟ در جواب بايد گفت كه توجه به فقر و بينوايى از قديم مورد نظر بوده و حتى عده اى آنرا لازمه جوامع انسانى مى دانستند چنانچه بودا عقيده دارد كه عضق و گرسنگى هسته ى اصلى تاريخ بشر است و دسته اى هم گفته اند گرسنگى و عشق دنيا را اداره مى نمايند و عرفا و صوفيان نيز فقر را يكى از مراحل اشراق و جذبه دانسته و به اين حديث نبوى كه فرمودند فقر باعث فخر من است اشاره مى نمايند در صورتى كه در اخبار اسلامى آمده است كه فقر سياه رويى در دو جهان است .
جور دشمن چه كند گر نكشد طالب دوست
گنج و مار و گل و خار و غم و شادى بهم است
و اما اينكه چرا تاكنون درباره ى اين موضوع كتابى نوشته نشده و شرح مفصل آن به ميان نيامده ؟ بايد گفت كه انسان هميشه از اظهار گرسنگى شرم داشته و به قناعت و درويشى خود را دلخوش داشته و با فقر و فاقه ساخته است . ولى در خلال سطور كتابهاى پزشكى و داروسازى قديم و جديد گر چه به صراحت اشاره اى نشده است ولى در همه احوال درمان بسيارى از كمبودها بيان شده و زياده روى و امساك از خوردن بعضى از غذاها را عامل بعضى از امراض دانسته اند. از جمله در كتب طبى قديم ايران به صراحت نوشته اند خوردن شلغم از ابتلا به بيمارى جذام جلوگيرى مى كند و در حال حاضر ما مى دانيم كه در اين ريشه ى خوراكى مقدارى گوگرد، ارسنيك و روبيديم وجود دارد كه كمبود آنها شخص را مستعد گرفتن بيمارى جذام كرده و گرسنگى آنها سبب سرايت اين بيمارى خطرناك و پليد است و چنانچه شخص گرسنه ى اين عوامل مفيد نباشد ميكرب جذام با تمام سرسختى كه دارد قابل سرايت نيست .
بارى زيان كمبود عوامل غذايى و ضربات شلاق گرسنگى پنهانى دردناكتر و سنگين تر از خسارات ناشى از جنگ ، زلزله و سيل و ساير بلاهاى آسمانى و بيماريهاى همه گير است .
طبق محاسباتى كه شده است تلفات جنگ و بيماريهاى همه گير حداكثر پس از ده سال جبران مى شود ولى پس از يك قحطى بزرگ آنهايى كه جان به سلامت بدر مى برند تا پايان عمر قادر به جبران عوارض گرسنگى نبوده و همچنان ضعيف و رنجور باقى مى مانند.
گرسنگى نامرئى بارآورترين بذر مصائب و آفات زندگانى است .
گرسنگى نامرئىمقصود ما در اين كتاب از گرسنگى بى خوراكى كامل نيست بلكه ما از كمبودهائى سخن مى گوييم كه بطور محرمانه و پنهانى بدون احساس ‍ گرسنگى وجود انسان را مى كاهد و ضربات تازيانه ى آن ايجاد غم و اندوه مى نمايد و پس از چندى ايجاد رنج و كسالت مى كند. اين همان گرسنگى است كه بچه را در شكم مادر شقى مى كند و عده اى را جانى بالفطره بدنيا مى آورد. اين همان گرسنگى است كه بيماريها را در يك خانواده ارثى مى كند. گرسنگى پنهانى برجسته ترين مصيبتى است كه تمدن جديد بانى آن بوده ولى به آسانى قابل درمان نيست .علل گرسنگى هاى مخفىنخستين علت اين گرسنگيهاى پنهانى يكنواخت بودن خوراك انسان هاى متمدن است كه بايستى آنرا زاييده ى تمدن جديد و شهرنشينى دانست . خوارك امروز ما با خوراكيهاى نياكان ما همانقدر اختلاف دارد كه داروهاى جديد با داروهاى گياهى دارند. ما به تغذيه با غذاهاى محدود عادت كرده ايم در صورتى كه انسانهاى اوليه انواع زيادى از گياهان وحشى و حيوانات مختلف را در اختيار داشته اند. در اصول تداوى نيز هر چند تعداد اقلام داروهاى اختصاصى امروز زياد است ولى بطور قطع مى توان گفت كه مواد اوليه ى آنها چندان زياد نيست و چون براى تاءثير بيشتر جوهركشى مى شوند بسيارى از مواد مفيد خود را از دست داده اند.
در روى زمين كه محل سكونت ما است نزديك به دو ميليون نوع حيوان شناخته شده است و از بين آنها فقط پنجاه نوع در تغذيه ى انسان بكار مى رود. هم اكنون قبايل نيم وحشى آفريقا بيش از صد و بيست نوع ميوه ، چهل و شش نوع غله ، 75 نوع بنشن و صد و هفتاد نوع سبزى خوراكى دارند در همين ايران ما اگر انواع سبزيهاى صحرايى را با تعداد معدودى سبزيهاى پرورش يافته و بستانى كه ما براى تغذيه ى خود انتخاب كرده ايم مقايسه كنيم به اختلاف زياد آنها پى خواهيم برد. اگر خوراك انسان از صورت محدود خارج شود كمبود امروز را بود فردا جبران خواهد كرد و برعكس يك نواخت بودن تغذيه ، كمبودها را به جاى خود باقى گذارده و عوارض آنرا كه چيزى جز گرسنگى مخفى نيست ظاهر مى سازد.
دومين علت اين گرسنگى پنهانى خوراكهاى مقوى و كم حجمى است كه انسان متمدن براى خوراك خود برگزيده است و با تصفيه آرد، قند، روغنها و چربيها آنها را از بسيارى از عوامل اصلى غذايى عارى ساخته است . وقتى ما گندم را با آسياب هاى بزرگ و سنگين چدنى آرد مى كنيم و سبوس آنرا با الك هاى بسيار نرم چند صفر مى گيريم از شانزده عامل غذايى كه در گندم وجود دارد دوازده عامل مفيد آنرا گرفته و دور مى ريزيم ؛ در نتيجه با خوردن نان سفيد كه چيزى جز نشاسته ندارد نسبت به دوازده عامل غذايى هدر رفته گرسنه مى شويم ، نانهاى سفيد كه محصول جديد الكهاى چند صفر است فاقد ويتامين و املاح مهم گياهى است و هنرى جز تخمير شدن در معده و سختن ناقص ندارد و مسئول پيدايش يبوست ، نفخ و بسيارى از امراض معدى و فساد خون مى باشد و معده و انساج بدن را براى رشد و نمو ميكربهاى عفونت زا مستعد و آماده مى سازد. همين موضوع در تصفيه چغندر و صنعت قندسازى مشاهده مى شود. چغندر يك نوع غذاى كامل است هم قند دارد و هم عواملى كه براى هضم و جذب قند و سوختن آن در بدن لازم است هم قند دارد و هم عواملى كه براى هضم و جذب قند و سوختن آن در بدن لازم است ولى قند سفيد چيزى جز قند ندارد. در بدن مى سوزد ولى سوختن آن با سوختن چغندر بدن فرق دارد زيرا ميانجى هايى كه براى سوختن قند بطور كامل لازم است در آن نيست به همين جهت است كه بد و ناقص مى سوزد يعنى دود مى كند و همين دود است كه تحريك مى نمايد و عمر ماشين بدن را كوتاه ساخته پيرى زودرس ‍ را به ارمغان مى آورد چشم را كم سو مى كند گوش را سنگين مى نمايد و ساير حواس را ضعيف مى سازد. نوشابه هاى الكلى نيز از اين تصفيه ى دامنه دار در امان نيستند. خداوند در قرآن مجيد منافع و مضار شراب را با هم مقايسه كرده و چون زيان آن بيشتر از فوايد آن مى باشد آنرا حرام كرده است ولى همين كه اين شراب تصفيه مى شود و به صورت عرق در مى آيد منافع آن بكلى از بين رفته يك مايع سوزنده و سوزان باقى مى ماند كه هنرش ‍ سوزاندن عوامل و ذخاير غذايى موجود در بدن است . كبد را خراب مى كند و انسان را نسبت به عوامل غذايى گرسنه مى نمايد و به همين جهت است كه مى بينيم گرسنگى و فقر نامرئى در نوشابه خواران بسيار زياد و چشم گير است و الكلى ها با اين كه ممكن است از نظر مالى غنى باشند ذخاير غذايى بدنشان از فقرا خيلى كمتر است

نوشته شده توسط محمدهادی صدری پور در ساعت 9:35 | لینک  | 

اسم من ((كنگر)) است
در من املاح بسيارى موجود استترشحات غدد را زياد مى كنمخودم براى كليه و مثانه مضرم ، اما ريشه ام براى آنها مفيد استهضم غذا را آسان مى كنم و جراحات روده را التيام مى دهم براى آن ها كه بمرض پيسى گرفتارند مرا توصيه كنيد...
كنگر چو برآورد سر از خاك زمين گفت
خرما نتوان خورد ازين خار كه كشتيم
اسم من كنگر است . به عربى به من عكوب - سلبين و خربع گويند و در كتب قديم حرشف - كندل - جندل - كعيب - كعوب و عقوب ذكر كرده اند، زادگاه اوليه من صحارى خشك ايران و آسيا و آفريقا مى باشد. با اينكه شما ايرانيان در دنيا به وطن پرستى معروف مى باشيد، معذلك جاى بسى تعجب است كه در كتابهاى جديد مرتبا از ((آرتيشو)) كه يك گياه خارجى بوده و اكثر مردم آنرا نمى شناسند، و طرز پختن و خوردن آنرا نمى دانند، تعريف مى كنيد و هيچگونه اسمى از من و منافع سرشار من كه يك گياه ايرانى بوده ، و از قديم به صورت خورش و مخلوط با ماست و كشك مصرف داشته ام نمى بريد.
غذاشناسان اروپايى مرا نمى شناسند و چون مخصوص بيابانهاى خشك و لم يزرع بوده و تاكنون اهلى نشده ، و از كودهاى شيميايى بهره مند نشده ام ، در اروپا بعمل نمى آيم و در بازار آنجا وارد نشده ام و با اين وصف جاى تعجب است كه بعضى ها نوع بزرگ مرا كنگر فرنگى مى خوانند و عده اى هم آرتيشو را كنگر فرنگى مى دانند و اين هم صحيح نيست . زيرا خواص ما با هم فرق بسيار دارد. من انواع و اقسام دارم و خواص ما تقريبا يكسان است . به انواع ماشكاعى - طوبه و كافيلو و كنگر خر مى گويند.
البته خر به معنى بزرگ است . من داراى ويتامين هاى ((آ)) ((ب )) و ((ئى )) هستم و املاح زيادى همراه دارم و نيز داراى هورمونهاى گياهى بوده ، و ترشحات غدد را تقويت مى نمايم و از اين رو در معالجات هورمونى مى توانم خدمات شايان و برجسته اى بنمايم . شهرت من در تقويت غرايز جنسى است ، ولى تنها يك مقوى ساده نيستم بلكه محرك شهوت بوده ، و آن را لذت بخش مى نمايم ...
دومين استفاده اى كه در معالجات هورمونى مى توان از من كرد، معالجه برص است . اين بيمارى نتيجه بر هم خوردن تعادل ترشحات غدد داخلى بوده ، و در طب جديد تاكنون راه معالجه ى قطعى پيدا نشده است . در حاليكه در گذشته ، پزشكانى بودند كه اين بيمارى را معالجه كرده و اسرار آنرا براى خانواده ى خود حفظ نموده و به ديگران نياموخته اند و چون اين اسرار بر زبان خوراكيها پوشيده نيست بر خوانندگان آن نيز بتدريج فاش ‍ خواهد شد. يكى از طرق معالجه پيسى در گذشته اين بود كه آب مرا گرفته ، با يك سوم آن موم و روغن مخلوط كرده و روى لكه هاى برص ‍ مى گذاشتند.
من بادشكن و پيشاب آور بوده ، و از شكم روش جلوگيرى مى كنم . به درمان مرض قند كمك مى نمايم ، هضم غذا را آسان مى كنم - كليه و مثانه را گرم مى نمايم زخم ريه و جراحات روده را التيام مى دهم . ضماد من جهت معالجه ((گرى )) مفيد بوده ، و از ريزش مو جلوگيرى مى نمايد. ضماد من جهت خوشبو كردن عرق بدن توصيه شده است . براى معالجه اورام سخت و خارش هاى پوستى مى توانيد از مرهمى كه جهت معالجه پيسى دستور دادم استفاده كنيد و اثر فورى آنرا ببينيد. ضماد ريشه من جهت سوختگى آتشس و پيچيدگى عصب نافع است . صمغ بوته ى من كه پيشينيان به آن كنگرزد مى گفتند، ايجاد قى مى كند و همراه آن صفرا و بلغم را خارج مى نمايد. ضماد آن اورام را فرو مى نشاند. مقدار خوراك آن از سه گرم تا هفت گرم است .
حال براى اين كه تصور نشود، زبان خوراكيها تعصب ملى داشته و فقط از خوراكيهايى بحث مى كند كه ايرانى الاصل باشند، عنان سخن را بدست آرتيشو مى دهم تا او هم خود را بشما معرفى كند.
آرتيشو
اسم من در زبان فرنگى ((آرتيشو)) مى باشد و در كتب قديم گياه شناسى بمن انگنار - انگيناز - و قناريه مى گفتند. بعضى ها هم بمن كنگر فرنگى و كنگر بستانى مى گويند. ميوه ى من صنوبرى و شبيه ميوه ى درخت كاج است . با اين فرق كه رنگ من سبز بوده ، و تك برگ هايى كه روى آن است تيغى شبيه سوزن قرار دارد.
براى پختن من ميوه ى مرا در ديگ طورى قرار دهيد كه ساقه آن بطرف پايين و برگهاى آن به سمت بالا باشد بعد كمى آب ريخته و روى آتش ملايم بگذاريد تا پخته شود، بعد به آن كمى نمك زده ، ميل نماييد. مقدار زيادى از املاح و مواد مؤ ثر و مفيد من در آن آب حل مى شود. باين جهت بهتر است آب مرا هم ميل فرماييد.
پخته من به آسانى هضم مى شود، و بهر معده اى حتى اگر ضعيف باشد سازگار است ، ولى من براى كليه و مثانه خوب نيستم ، و آنها را تحريك مى كنم اگر كليه ى شما خوب كار نمى كند، و يا مبتلا به سنگ كليه و مثانه هستيد بايد از خوردن من پرهيز نماييد.
زادگاه اوليه من نواحى بحرالروم است ، ولى امروزه در اكثر كشورها بمنظور استفاده ى غذايى و دارويى كاشته مى شوم . در ايران نيز چند سالى است مرا كاشته اند، و گاهگاهى در سبزى فروشيهاى لوكس پيدا مى شوم . قسمت مورد استفاده غذايى من انتهاى برگ هاى روى ميوه و طبق آن است ، در زبان فارسى به اين نوع طبق نهنج گويند - اين نهنج گوشتدار بوده ، و قسمتى از گوشت آن در برگها پيش رفته است . براى خوردن آن بايد ابتدا برگها را تك تك كنده ، و با كمك دندان گوشت آنها را به دندان بكشيد، و بعد گوشت نهنج را ميل نماييد. اگر ميوه من تازه باشد، تمام نهنج گوشتدار و قابل خوردن است .
ميوه من سرشار از ويتامين هاى ((آ)) و ((ب ))
مى باشد و املاح معدنى مثل گوگرد و منگنز و فسفر زياد دارد. من اشتها را باز مى كنم ، خون را پاك مى نمايم ، و چربى و اوره ى خون را پايين مى آورم ، و براى مبتلايان به مرض ‍ قند مفيد مى باشم .
براى معالجه اسهال ، معمولا مرا خام مى خورند و براى اين كار معمولا از ميوه هاى تازه و جوان بايد استفاده نمود. اگر به خوردن خام من راغب نيستيد، مى توانيد آب مرا گرفته و نوش نماييد. به مادران بچه شيرده توصيه كنيد كه از خوردن من صرفنظر نمايند. زيرا من شير را در پستان خشك مى كنم .
براى مبتلايان به رماتيسم و نقرس و يرقان و سنگ كليه و مثانه مفيد مى باشم جوشانده ى ريشه من ، به تنهايى يا همراه با پوست بيد تب بر بوده ، تب و لرز را معالجه مى كند.
جوشاندن برگ من ، يعنى همان برگهايى كه روى نهنج صنوبرى قرار گرفته و سر آن سوزن دارد، يكى از دوستان كبد است .
ميوه ى پخته ى مرا بلافاصله پس از پختن ميل نماييد، و آنها را براى روزها بعد نگاهدارى نكنيد. زيرا ميكر